A na duhet ne Kanye West?

Koncerti i Kanye në Tiranë, i propaganduar nga Rama dhe Gonxheja ka ngjallur prej kohësh mjaft diskutime. Kanë qënë në fillim rreth natyrës tepër kontroverse të artistit që ka dëshmuar mbështetje të hapur për Hitlerin dhe për kët i është refuzuar të japë shfaqje në shumë qytete europiane. Por Rama, që do të jetë “special” e pranon në Tiranë me shpresën se do vihet sërish në qëndër të vëmendjes, gjë që e ka synimin e tij kryesor në politikën e jashtme që ndjek.

Por ftesa ndaj Kanye, duhet parë edhe në kuadrin e të gjitha përpjekjeve të tij për të pasur njerëz që i “pëshpërisin” në vesh Trump ndonjë fjalë të mirë për Edin. E pat nisur me “ofrimin e Sazanit” ndaj Ivankas, e ka vazhduar me përuljet para Melonit, arriti në kulmin e poshtërsisë me mbështetjen që i dha Netanjahut dhe po në këtë linjë i ka shtruar “tapetin e kuq” edhe Kanye West.

Unë nuk di se ç’këndon Kanye dhe as jam interesuar të dëgjoj ndonjë këngë të tij. E kam parë gjatë një vizite në Zyrën Ovale ku bisedonte në praninë e kamerave me Trump dhe e kuptova që është idiot. Dhe një idiot edhe shumë të talentuar nuk mund të shkoj ta dëgjoj edhe sikur të këndojë me zërin e ëngjëjve. Por se e dëgjoj unë apo jo ka pak rëndësi. Stadiumi mund të mbushet, sepse do vijnë edhe shumë të huaj, të cilët nuk kanë mundësi ta shohin në vendet e tyre, për shkak të ndalimit të artistit amerikan si racist dhe përkrahës i nazistëve.

Mendoj se Kanye nuk është as racist dhe as Hitleri i Zi, si pëlqen të vetëquhet. Eshtë dikush që nuk di as se ç’është racizmi dhe as Hitleri, por di një gjë, që “controversy” të ve në titujt kryesorë të lajmeve dhe bën të shiten bileta. Ndaj ka vite që luan rolin e racistit. Ashtu si ka edhe shumë vite që është mik i Trump. (Përtova të kërkoja se si i ka muhabetet me Trump këto muajt e fundit, por miq të tillë nuk e kanë për gjë edhe të shahen edhe të puthen prapë. Tek njëri tjetri nuk shohin vlerat , por xhepat.)

Kanye do këndojë në Tiranë.

Mund të rriten prenotimet për hotelet dhe restorantet. Mund të përmendemi në mediat e huaja, që krahas Flamingove, Tirana ka edhe Hitlerin e Zi për një natë.

Na duhet ne t’ju shesim fëmijëve, adoleshentëve dhe të rinjve “modelin Kanye”. E di që ata mund ta dëgjojnë rregullisht në Spotify, por ta sjellësh në Tiranë me gjithë “shëmtinë e tij mendore dhe morale” është kundër çdo logjike të thjeshtë edukative.

Por Ramës i duhen foto edhe me West, si mund t’i duhen edhe ato me Bibi Netanjahun apo edhe ato më të dëshëruarat me “The Donald”. Ai e sheh se alternativa e vetme për të mos hyrë në burg është kapja me thonj pas poltronës së Kryeministrit. Ndaj pakt mund të bëjë edhe me Djallin vetë dhe jo më me Kanye dhe Trump.

(Zaten më mirë të bëjë me Djallin se sa me këta dy Idiotë.)

Pse kanë dështuar protestat në Korçë?

Ka patur një ngallëzim të miqve të mij javën e parë të protestave në Korçë. Madje njëri syresh më tha: “Ama u tund nga vendi edhe Korça të protestojë, kaq e pati Rama!”. Pastaj ato u zbehën dhe tani janë në një gjendje, që më mirë mos jenë të përditshme, se sjellin zhgënjim tek të gjithë ata që presin me padurim rënien e Ramës. Personalisht do sugjeroja të mbaheshin një herë në javë për të qënë më domethënëse dhe për të tërhequr sa më shumë korçarë, të cilët nga natyra janë skeptikë. (Edhe vetë po njëlloj jam se e kam ruajtur identitetin e korçarit edhe këtu ku jam.)

Por a mungon Brezi Z në Korçë?

A lodhemi ne korçarët më shpejt se të tjerët?

A funksionon sistemi i patronazhistëve më mirë në Korçë se në Tiranë?

Mund të ketë edhe shumë pyetje të tjera për të kuptuar se përse qyteti, që deri në fund të Luftës së Dytë pat bërë më shumë demonstrata se e gjithë Shqipëria e mbledhur sëbashku, tani është i mpirë dhe risjell rebelizmin e tij të vjetër vetëm për një javë.

Ndoshta rrënjët janë në vitet e Diktaturës, se nëse përmendet popullsia e pakët, Korça në ditët e Demonstratës së Bukës apo asaj të shtatorit 1943, kishte një numur më të vogël banorësh se sa sot. Ka diçka që ka “vdekur” në shpirtin rebelues të banorëve, nipërve të shqiptarëve më modernë të viteve ‘30.

Nuk po zgjatem me analizën e kësaj dukurie sepse është një temë shumë e gjatë dhe që kërkon edhe njohuri më të thella se të mijat. Por është një model, që për fat të keq haset edhe në Greqi, atje ku ka shumë emigrantë nga qyteti dhe e gjithë krahina jonë.

Protestat në Athinë dhe në Selanik kanë qënë thuajse “të vdekura”. Ndërsa shqiptarët ngrihen në Milano, Londër, Mynih, Toronto, Nju Jork dhe në shumë qytete të tjera të Europës dhe të Amerikës së Veriut në mbështetje të Revolucionit Flamingo, në qytetet greke nuk sheh të tilla. Ose janë aq të vogla në numur sa nuk përbëjnë lajm.

Eshtë një model (pattern) të cilin nuk jam në gjendje ta shpjegoj, sepse nuk jetoj në Greqi dhe nuk ja u di hallet emigrantëve tanë atje.

Po për tu kthyer në qytetin tim, i cili nuk është më mirë sot se qytetet e tjera shqiptare, them se është mirë për njerëzit të organizohen dhe protestojnë.

Jo vetëm ai i shkreti, që nuk e merr asistencën sociale, ose e merr dhe nuk i del as për bukë.

Por edhe pensionistët e shumtë, të cilët nuk ja dalin dot po mos ju dërgojnë para fëmijët.

Edhe ata bashkëqytetarë, që janë në gjendje të mirë, por që detyrohen të shkojnë të bëjnë pazar në Greqi, se ushqimet janë më të mira dhe më të lira. Ndoshta mund të mos përdorin benzinën e një rruge për të shkuar në Kostur për të blerë, por ta përdorin për të dalë në varg me makina një ditë dhe të protestojnë ndaj kësaj paturpësie të këtij pushteti.

Edhe studentët e “Fan Nolit” bashkë me rektorin dhe pedagogët e tyre, që po shohin se e ardhmja e atij Universiteti nuk është e ndritur.

Edhe ata kolegë të mij, që ndonëse jetojnë më mirë se mesatarja, janë të detyruar të shohin projektet “monstruoze” të Pitër Uillson, të cilat mund t’i kishin bërë dhjetë herë më mirë vetë.

Edhe kryebashkiaku Filo, që ndoshta nuk ka futur vetë para në xhep, por është detyruar të bëjë edhe ato që nuk do t’i bëjë, se e urdhëron autokrati Rama dhe shoku i tij Niko Peleshi.

Korça është shumë shumë herë më e mirë, më e mënçur dhe më me shpirt protestues se sa ai grusht njerëzish që dalin çdo ditë tek Ushtari i Panjohur.

Ndoshta çdo ditë është e lodhshme dhe e mërzitshme, por sa të themi si zakonisht :”E mo po ku bëhet me protestë!” është e mira t’i dërgojmë mesazhe njëri tjetrit dhe t’i themi “Kafenë le ta pimë në Katedralja sot, pasi të ikim nga protesta!”

C’lidhje ka Laçoja me muzikën?

Jam munduar të mos bëj komente jo shumë të favorshme për të larguarit nga jeta, por të “gjallët” të detyrojnë. Për Teodor Laçon kam shkruar disa herë në blog, sa ishte gjallë dhe kanë qënë komente të ndryshme, herë pozitive dhe herë jo, sepse e tillë ka qënë edhe natyra e shkrimtarit dhe dramaturgut.

Por ai prehet prej vitesh dhe nëse nuk do ishte programi i MIK Festival 2026, nuk kisha për të folur rreth tij.

Në një nga ditët e Festivalit, Inva Mula ka menduar në bashkëpunim me Pandi Laçon të sjellin kujtimin e dy korçarëve të njohur të kinematografisë, Viktor Gjikës dhe Teodor Laços në një lloj shfaqjeje artistike të titulluar “Muzika dhe kinematografia”. E kuptoj që muzika është pjesë e kinematografisë dhe mund të sjellësh kujtimin e një kompozitori të kolonave zanore (nuk di nëse Thoma Gaqi ka kompozuar të tillë) dhe mund edhe të përmendje krahas tij edhe Gjikën si kineast, që ishte i përfshirë edhe në konceptimin e llojit të muzikës, por Teodori nuk hyn gjëkundi këtu.

Miriana, bashkëshortja e tij, mund të tregojë gjatë shfaqjes se sa pasion e kishte shkrimtari muzikën dhe se sa i pëlqenin zhanre të veçanta të saj, por përsëri, në një Festival muzikor nuk hyn aspak roli i një skenaristi. Veç nëse ai i rrinte në kokë kompozitorit të filmit dhe i diktonte se ç’linje duhej t’i përmbahej muzika. Nuk di që Laçoja të ketë bërë as tekste këngësh, të cilat kanë qënë pjesë e filmave me skenarë të tij.

Përveç pamundësisë për të ftuar muzikantë të huaj me peshë, që e detyron Invan të “shpikë“ forma të tilla shfaqjesh, kjo “qokëbërje” për “jomuzikantë“, kthen edhe rrezikun tjetër, atë të nostalgjisë për filmat e kohës së Diktaturës.

Unë nuk di se sa skenarë ka shkruar Teodori, dhe kujtoj vetëm “Përballimi”, si dhe një film për gratë e Dardhës në kohën e luftës, një film të cilin nuk e kam parë ndonjëherë. Por le të themi se ka qënë ndër skenaristët më të mirë të asaj kohe. Dhe pastaj?

Të “çmallosim” nostalgjikët me “rrenat” e filmit “Përballimi”? Të ringjallim urrejtjen për “kulakët” dhe të shohim me dashuri Sekretarin e Parë të Korçës, që nuk u tundua as nga “borgjezja imorale” Klea?

Ka qënë e logjikshme të shkruhej në atë mënyrë për të mbijetuar si autor. E kanë bërë të gjithë shkrimtarët, të cilëve ju lejohej botimi. Dikush më shumë e dikush më pak, dikush në mënyrë artistike më të stërholluar dhe dikush në mënyrë më skematike.

Por t’i rikthehesh mbivlerësimit të atyre vlerave është e turpshme dhe e dëmshme. Viktor Gjika dhe Teodor Laçoja mund të kishin bërë vepra shumë të mira në një kohë Lirie. Nuk di se ç’kanë krijuar pas vitit 1991. Gjithashtu nuk di nëse kanë kërkuar ndjesë publikisht për ato që kanë qënë të detyruar të krijonin në atë kohë të errët. Kjo e fundit nuk ka një rëndësi të dorës së parë, edhe pse do kishte qënë mirë ta kishin bërë dhe të dëshmonin se si funksiononte ai mekanizëm i tmerrshëm.

Sot jemi në vitin 2026 dhe t’ju servirim si vepra me shumë vlerë ato filma është me të vërtetë në kundërshtim me Lirinë dhe Artin. Ndonëse muzika e filmave ishte në gjinitë e pakta që nuk prekej nga parimet e Realizmit Socialist, ajo edhe nëse ju rikthehet dëgjuesve, duhet të jetë e pashoqëruar me pamje filmike apo me dialogje mes personazheve të sajuara të asaj kohe. E theksoj që nuk ishte faji i Teodorit, që e ka bërë në atë kohë, por është faji jonë t’i risjellim ato pamje, ato dialogje për të vlerësuar figurën shumëdimensionale si prozator, dramaturg dhe skenarist të Laços.

Filmat e asaj periudhe duhen lënë arkivave për tu shfrytëzuar nga studiuesit dhe ndoshta dhe nga studentët për të ilustruar me lojën e aktorëve, apo me aftësinë e kameramanëve për të gjetur plane interesante etj.

Por mos ja servirni më publikut, e veçanërisht të rinjve.

Po i bëni një shërbim tejet të keq Shqipërisë!

Rutte – “shërbëtori” i qarqeve industrialo-militare

Mark Rutte, Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, është një ish-kryeministër hollandez, që njihet si ‘kompromisaxhiu” i aftë për të qëndruar më gjatë në krye të qeverisë hollandeze se cilido hollandez tjetër.

Qysh dje është në qendër të vëmendjes të të gjitha mediave botërore, për shkak të takimit të krerëve të vendeve të NATO-s në Ankara. Dhe po deklaron që Aleanca është më e fortë se kurrë.

Mua, si shqiptar, por dhe si banor i një vendi tjetër, anëtar i Aleancës nuk më bëhet vonë për gjendjen e saj. Po të ishte dobësuar do e quaja më mirë, sepse do uleshin shpenzimet ushtarake kudo në botë. Si rrjedhojë edhe në Kanada dhe në Shqipëri, dy vende të cilat kanë rëndësi parësore për mua.

Por vëmendja në Ankara, edhe pse artificialisht e shtuar, vjen nga qëndrimi “i paparashikueshëm” i Trump ndaj NATO-s.m Në stilin e tij të sharlatanit, që “ç’thotë sot nuk e thotë nesër” “The Donald” ka hedhur shpesh akuza të pavërteta ndaj Aleancës, e ka akuzuar për mungesë besnikërie dhe e ka kërcënuar se do largohet. Eshtë natyra e tij prej “pazarxhiu” të paskrupullt për të bër presion, në mënyrë që të fitojë një marëveshje sa më të mirë për Amerikën.

Dhe në skenë ka disa vite që ka dalë Rutte, me përuljen e një lakeu të paskrupullt, që prej vitesh i “kreh bishtin” Presidentit amerikan dhe këmbëngul që vendet anëtare të shpenzojnë deri në 5% të Prodhimit të Përgjithshëm Bruto për mbrojtjen. Në pamje të parë, si një qëndrim zbutës, për presidentin tekanjoz, Rutte nuk është aq naiv dhe ‘i përgjëruar” për sigurinë ushtarake europiane.

Në Europë, sikundër dhe në Amerikë ekzistojnë prej më shumë se 100 vjetësh, qarqe të interesuara për buxhetet të mëdha ushtarake. Aizenaueri e ka quajtur “kompleksi militaro- industrial dhe ka paralajmëruar që kur u largua nga Shtëpia e Bardhë për rrezikun e ndikimit të tyre të madh mbi qeverinë. Aizenaueri vetë kishte qënë gjeneral dhe republikan. Nuk ishte tipiku ekologjist apo majtist, që është hapur kundër luftës në Europë dhe në Amerikë.

Sigurisht, që Rutte nuk mund të bëjë deklarata të tilla. As nuk mund të përmendë që qarqe të tilla ekzistojnë në të dy anët e Atlantikut dhe që “pasurohen lehtësisht” nga paratë e taksapaguesve. Dhe ky “kompleks” tepër i rrezikshëm është i interesuar edhe për luftra, sepse vetëm ato mund të sjellin përdorimin e raketave, droneve, avionëve bombardues, në mënyrë që të zbrazen magazinat shtetërore dhe të prodhohen të tjera dhe të tjera.

Rutte edhe pa futur para drejtpërdrejt në xhepin e tij (që nuk është e pamundur) i shërben këtyre qarqeve me besnikëri edhe për të fituar ndikim personal, edhe për të ndihur financiarisht miqtë e tij, por edhe pse ka qënë njeri i përshtatshëm për ta, ndaj është miratuar të jetë Sekretar i Përgjithshëm.

Shqipërisë i duhet ekzistenca e NATO-s sa pa u zëvendësuar ende me një Aleancë ushtarake vetëm europiane apo që ka brenda dhe Kanadanë. Kësaj të fundit mund t’i interesojë më shumë një Aleancë Europiane, që të ndjehet e mbrojtur edhe nga amerikanët e tipit Trump. Por nuk duket se NATO-s i ka ardhur fundi edhe pse Trump vazhdon të luajë si “pehlivan”. Eshtë në interes të SHBA të ketë baza ushtarake në Europë, më shumë se sa është interesi i europianëve. Gjithashtu interesi i atyre që kanë korporata që prodhojnë paisje për Luftën. Përfshi këtu edhe shërbëtorët e bindiur si Rutte dhe të tjerë. Ekzagjerimi i rrezikut rus nga europianët është pikërisht për të mbajtur popujt të trembur fhe për të justifikuar rrritjen e buxheteve ushtarake.

Ka disa vjet që fryjnë erëra të këqija lufte. Dhe dihet se cilët përfitojnë prej tyre. Autokratët, ata që prodhojnë armë dhe trafikantët e armëve. Kategoritë më të këqija mes njerëzve. Dhe tani ata janë në ditët më të mira të tyre. Lufta në Ukrainë si dhe ajo në Iran e kanë kaluar sëbashku trilionin e harxhuar për armatime. Ndoshta janë pranë shifrës dy trilion. Për fat të keq të Njerëzimit, i ka mbetur një Diktatori si Xi, që të tundë flamurin e Paqes.

Sepse këta 32 krerë shtetesh që mblidhen sot në takimin e kryesuar nga Rutte dhe Erdogan, kanë për të tundur atë të rrezikut nga “armiqtë“ dhe të shtimit pafund të raketave dhe të dronëve.

Sigurisht për të na mbrojtur ne, delet e urta të vendeve kapitaliste.

Pse MIK festival është një aferë korruptive

Pata ndjekur me shumë interes organizimin e të parit Festival MIK në Korçë, se ishte një ngjarje artistike ndërkombëtare, por dhe e muzikës klasike. Korça ka patur traditë 100 vjeçare për këtë lloj muzike, veçanërisht në fillim me këngëtarët lirikë korçarë Kristaq Antoniu dhe Tefta Tashko, që kishin përfunduar studimet në konservatore të huaja. Garanci për cilësinë e festivalit ishte pjesëmarrja e Inva Mulës, sopranos së njohur. Ndoshta kishte qënë idea e saj sëbashku me bashkiakët e kohës, të cilët i kishin vënë në atë kohë në dispozicion sopranos edhe një lokal në Pazarin e posarestauruar, për të ushtruar biznesin e saj të gatimeve bio.

Nuk kisha vënë në dyshim integritetin profesional të Invas edhe pse “MIK” ishte gatuar me Peleshin, i cili nuk njihej për punë shumë të pastra që ato kohë. Gjithsesi për Korçën ishte një gjë e mirë. Do bënte të njohur muzikën klasike dhe operistike tek të rinjtë korçarë, do ngjallte interesin e turistëve dhe do sillte artistë të njohur të huaj, që do njiheshin me qytetin tonë kulturëdashës.

Por vite pas vitesh, u kuptua se nuk ishte kaq një MIK Festival se sa një Inva Festival. Sopranoja merrte një dorë të mirë fondesh nga Bashkia , të cilat pastaj i përdorte ashtu si e gjente të udhës. U duk qartë që interesimi i saj nuk ishte thjesht Arti, por kryesisht fondet që fuste në xhepin e saj. “Po normal”- do nguten të përgjigjen lexuesit e mij në atdhe dhe do shtojnë :“Në korrik kështu bëjnë edhe gjithë këngëtarët që shkojnë në dasma. Inva nuk mund të këndojë në dasma, kështu që është fati jonë që e dëgjojmë në Korçë.”

Por nuk është kaq e thjeshtë.

Ngjarja e burgosjes së Erion Veliajt nxorri në dritë shumë artistë të njohur shqiptarë “të korruptuar”. Ndoshta ata nuk kanë shkelur asnjë ligj, por moralisht janë tërësisht të korruptuar dhe këtë e provuan kur shkuan ta mbështesin Veliajn para SPAK-ut. Inva nuk e ka bërë këtë, por në dy tre fushata elektorale ka dalë hapur me video duke bërë thirrje votuesve korçarë të votojnë për Peleshin. Nuk është thjesht “konflikt interesi” por është korrupsion. Eshtë ajo që quhet quid pro quo. Më jep para se do të ndih në fushatë. Më pas Peleshi e shpërbleu edhe me shpalljen e Mulës “Qytetare Nderi të Korçës”. Bëra një shkrim me tone të buta në atë kohë, linkun e të cilit po e bashkëngjit. Ende nuk kishte ndodhur “skandali i Veliajt” i Gjebreve dhe artistëve të tjerë.

Kuendemi: “Quid pro quo”-të Peleshi-Inva Mula

Duket që tashmë, Inva po e sheh se është më mirë të mos ftojë më muzikantë të huaj, por të fusë në xhep “pjesën e luaneshës” me “performanca” të artistëve vendas dhe asnjë nga “të kulturuarit e Bashkisë“ nuk mund ta kundërshtojë. Se ç’lidhje kanë këngët e rrugëve të qytetit tim (që edhe Inva i quan serenata) me muzikën klasike unë e kam të vështirë ta kuptoj. Ndoshta për të justifikuar sjelljen e këngëtarëve shqiptaro-amerikanë (si ndërkombëtarë) për të shpërblyer me “qokë“ ndonjë pagesë të madhe që ka marrë në shfaqjet në Amerikë.

Këtë vit ka afruar edhe Pandi Laçon, një tjetër artist elastik ndaj pushtetarëve, për të bërë edhe një shfaqje kushtuar Viktor Gjikës dhe Teodor Laços. Dhe në Music International of Korça spektatorët do dëgjojnë të flasin njerka e Pandit dhe Afërdita Tringofski!

Ndoshta Inva nuk duhet të kishte braktisur lokalin e saj ushqimor në Pazar, se do kishte një xhirro gjithëvjetore dhe nuk do detyrohej të tregonte “tahma” për fondet e MIK.

Eshtë për të ardhur keq se sa lehtë “korruptohen” artistët tanë më të mirë. Vërtet edhe i ndjeri Pavaroti, dikur nuk kishte paguar tamam taksat, por i pagoi për të qënë në rregull dhe nuk zgjodhi të këndonte për Silvio Berluskonin.

Ndoshta edhe sopranoja Mula duhet të përmbahet disi për të mos u “njollosur” ndonjë ditë dosjeve të prokurorisë.

Ku të të kërkoj ty Algoritëm?

Algoritmi, si nocion me një përdorim të shpeshtë edhe nga ata që nuk merren me matematikë apo shkencë kompjuteri, ka të paktën 20 vite që është i pranishëm në mediat tradicionale dhe në ato sociale. Eshtë algoritmi i përdorur nga platformat gjigande të Interenetit për të mbledhur të dhëna dhe për t’i përdorur ato për shitje dhe në dobi të kompanive që duan të reklamojnë prodhimet apo për të përpunuar strategjitë e tregut në varësi të prirjeve të njerëzve.

Algoritmi është diçka abstrakte, si shumica e nocioneve dhe gjërave të krijuara nga njerëzit. Ndaj e kisha të vështirë t’ja shpjegoja një mikut tim, që nuk ka qënë i mirë në matematikë dhe nuk i njeh as kompjuterat. Ishte i shqetësuar (ose shtirej si i tillë) se kryeministri Rama e kishte bërë me faj “Algoritmin” për protestat që po ndodhnin në Shqipëri. Por të njëjtin shqetësim kishte edhe një njeri i mënçur në Tiranë, i cili me të drejtë supozonte se tani, ne shqiptarët “pakëz majmunë“ do fillojmë të vemë emra të porsalindurish Algoritëm ose Algoritma. (Femra më ngjan se po lindin më shumë në Shqipëri,) Dhe si e kam përmendur në një shkrim të hershëm, ne ja kalojmë çdo populli për larmi emrash dhe sidomos emra imitues. Kemi vënë nga “Hitler” tek “Asamble” dhe më tej “Maocedun”, “Ronaldinjo” dhe “Konkluzion”. Ndaj që të kesh mot një bebe të frymëzuar nga pakënaqësia që ke nga Rama dhe nga ngazëllimi i një fitoreje të protestave “të shkaktuara nga Algoritmi” është krejt e mundshme. Algoritëm Balldushku nuk di po sepse më tingëllon e plotë për një fëmijë dhe të ri, që pas 20 vjetësh do marrë në dorë fatet e Shqipërisë.

Por për tu kthyer tek kryeministri jonë i shquar, që i gjeti gjithë “armiqtë e jashtëm” të cilët patën krijuar protestat dhe e mbylli me nocionion abstrakt të platformave të internetit, që sipas tij ju “bëjnë lavazh” mendjeve të të rinjve, duhet të themi që nuk është dhe aq i mënçur. Ose këshilltarët e tij nuk janë thelluar se nga vjen fjala ‘algoritëm’ që ndjell kaq urrejtje, dëshirë për të protestuar dhe humbje të plotë të logjikës normale. Se pa e humbur logjikën e zakonshme nuk ke se si të mos e shohësh “diellin” që ndriçon në Kryeministri, dhe nga i cili merr dritë i gjithë Ballkani Perëndimor. (Nuk dua ta teproj dhe të them e gjithë bota se atëhere do më sulmojnë si Enverist.)

Po qe se punonjësit e panumurt të kryeministrisë do ishin përpjekur pak, do gjenin se Algoritëm vjen si një lloj nderimi për matematikanin e shquar persian Al-Kwharismi. Dhe dihet edhe nga fëmijët, që Persia e sotme është Irani, që është armiku i vetëm i Shqipërisë sipas Edi Ramës. Ndaj komploti do ishte i spjeguar plotësisht me lidhjen 1200 vjeçare të Algoritimit me Iranin, më pas me kampin e muxhahedinëve diku në Shijak dhe me hakerimin e materialeve të AKSH-it për të cilat pretendohet se kanë prova të pakundërshtueshme që ka vjedhur soji i Linda Ramës.

Ndaj edhe pse e kam shtruar si pyetje në titull, ajo është e ngjashme me retoriken “Ku t’i kërkoj rrënjët e tua Parti” të shtruar 60 vjet më parë nga gjeniu ynë Ismail Kadare. Se sikundër Partia dhe rrënjët e saj ishin kudo në Shqipëri, i tillë është edhe Algoritmi.

E ka thënë dhe e përsërit gjeniu shqiptar i këtij shekulli, Edvin Kristaq Rama.

P.S. (Po Peleshi si nuk ja ka spjeguar se ka mbaruar për elektronikë dhe është marrë edhe me tregëti kompjuterash.)

Ziba

Ajo është një grua e re, ndodhta diçka rreth të 40-ve, që me ndryshimet e sotme në moshë, më duket jo e natyrshme ta quaj “mesogrua”. Ka një lëkurë tejet të bardhë dhe flokë bionde, ndërsa buzëve ve një të kuqe të fortë, që i bën t’i dallohet edhe më shumë cipa e hollë e lëkurës dhe sytë bojëqielli. E gjatë dhe e përmbajtur, më kishte lënë përshtypjen se ishte ruse ose polake, mbase edhe finlandeze. Kur e pyeta një ditë, më çuditi kur më tha se ishte iraniane nga të dy prindërit. I thashë se e kujtoja skandinave ose sllave dhe buzëqeshi. Sot, kur nisa këtë skicë-portret, kontrollova në google dhe pashë se emri i saj në persisht kishte kuptimin “Bukurie”. Kishte edhe tek ne dikur vajza dhe gra me emër të tillë, që zakonisht i thërrisnim “Bukri”, por nuk kujtoj ndonjë që të dukej si ruse apo skandinave.

Kur e takoja (rrallë) e pyesja për gjendjen në Iran dhe nëse kishte qënë më parë në mbështetje të Shahut apo të qeverisë që rrëzoi me grusht shteti Pahlevi. Më ishte përgjigjur që nuk kishte simpati për Shahun dhe familjen e tij, por pa treguar ndonjë simpati për ndonjë krah politik të Iranit. Sigurisht që ishte kundër regjimit dhe për atë gjë mjaftonte pamja e saj si dhe fakti që kishte emigruar familjarisht në Montreal.

Në dhjetor e pyeta për protestat dhe më tregoi me shqetësim se kishte të afërm të saj në Teheran dhe sipas telefonatave të pakta që mund të bënin, po vriteshin me mijëra njerëz. Ndjehesha keq për të dhe gjithë iranianët, që kisha njohur, se thuajse të gjithë kishin njerëz të afërm në Iran dhe e urrenin regjimin.

Më pas filluan bombardimet dhe për javë të tëra unë nuk isha në Kanada dhe nuk e kisha parë më. Nuk dija nëse i kishte ndodhur gjë të afërmëve të Zibas apo të të tjerëve iranianë, që kisha njohur kalimthi. Si e kam shprehur në disa shkrime, kam qënë gjithë kohën përbuzës ndaj regjimit anakronik dhe shtypës të Iranit, por në kohën e luftës isha edhe më përbuzës ndaj Trump dhe Netanjahut.

Dje e takova Ziban. Kishte të njëjtën pamje të përmbajtur, të një gruaje fisnike, që kujdeset të bëjë mirë punën e saj dhe më pas të nxitojë në shtëpi për tu kujdesur për familjen. E pyeta për të afërmit në Teheran. M’u përgjigj që janë mirë. Nuk ishte as e gëzuar dhe as ndjehej se kishte një çlirim që kishte armëpushim.

E pyeta se si kishin ndikuar bombardimet në gjendjen e iranianëve.

“U bë më keq për popullin tim. Më keq se ishte në dhjetor!”- kaq më tha dhe e kuptova që nuk kishte dëshirë ta pyesja më shumë. Dukej që shpresat që regjimi të rrëzohej ishin shtyrë të paktën edhe disa vite të tjera. U largova duke menduar se sa e pafuqishme është shoqëria njerëzore për të ndihmuar popullin e Zibas. Një popull me një kulturë të lashtë dhe jo i vogël në numur, por që vuan prej gati 50 vjetësh nën një regjim të egër mesjetar. Më i keq edhe se regjimi në Spanjë në kohën e Inkuizicionit.

Por Njerëzimi është i pafuqishëm jo për shkak të demokracive-liberale dhe dobësive që kanë sjellë ligjet ndërkombëtare të krijuara prej tyre. Eshtë i pafuqishëm sepse “kundërshtarët më të egër” të Iranit janë Izraeli dhe Amerika, të cilat nuk kanë mbështetjen e popujve për shkak të politikave të tyre të dy standarteve. Eshtë i pafuqishëm, sepse Kina, ky gjigand ekonomik ka interes të blerë naftë të lirë dhe nuk i bëhet vonë për shkeljen e të drejtave njerëzore të iranianëve. Eshtë i pafuqishëm, se Rusia e ka bërë aleat, për arsye gjeopolitike.

Ndaj dhe Ajatollahët, njëri pas tjetrit, arrijnë të sundojnë një popull të zhvilluar edhe pse kanë mbështetjen vetëm të një pakice, asaj më të paarsimuarës iraniane.

Para 20 vjetësh, një mësuese matematike hebre në Toronto, më theshte se iranianët janë nxënësit më të shkëlqyer në shkollat e mesme të Torontos. Nuk ishte një deklaratë e pabazuar, por edhe nëse kishte ndonjë teprim, ishte tregues i talentit të një populli të vjetër. Unë nuk di se sa të dalluar janë fëmijët e Zibas në Montreal, apo nipërit dhe mbesat e saj në Teheran. Di vetëm që është një popull prej 90 milionësh, të cilin nuk e ndihmon dot Bota e zhvilluar të lirohet nga një regjim mbytës. Por ta ndihmojë jo duke bombarduar shkollat ku vriten dhjetra fëmijë, por duke ushtruar trysni me të gjitha mjetet e mundura (jo raketa) për ta rrëzuar.

Ndahesh nga Ziba dhe nga iranianët e tjerë me një ndjenjë faji.

Fajin e pafuqisë që, ke si njeri që vlerëson shumë Lirinë, për të ndihur dikë që e vlerëson po aq sa edhe ti.