“Tigri” do ulërijë nga larg

Ka një lajm të sotëm disi seriozo-komik (të paktën për mua) se Arben Ahmetaj do dëshmojë në gjyqin që i bëhet me një lidhje videokonferencë ose vetëm audio.

Pra “tigri” (gjithnjë më është e çuditshme kjo nofkë e tij, sepse i ngjan më shumë një majmuni, ose komikut Mr. Bean) do ‘ulërijë“ nga larg. (Unë nuk kam qënë ndonjëherë në xhungël dhe nuk jam i sigurt nëse tigrat ulërijnë apo vetëm hungërijnë.)

Kam parë pjesë nga “hungërimat” e Ahmetajt në disa nga intervistat e dhëna Cim Pekës. Edhe pse kishin ndonjë përbetim apo deklaratë trimërie (vërtet duhet ta kenë kërcënuar) ishin dëshmi të deformuara disi, sidomos ato që lidheshin me atë vetë. Dëshmi të një burracaku inatçor. Për të tjerat, që i kishte mësuar nga informacionet që kishte marrë (nga Fatmir Xhafaj ose të tjerë), ulërinte dhe i kishte të plota.

Duhet të pranoj gjithashtu se ato deklarata të tij ishin goditje për “kreun e organizatës kriminale”, pjesë kryesore e së cilës kishte qënë Ahmetaj deri para “dëbimit” nga “kryemafiozi”. Krimet në botë. përgjithësisht zbulohen (ose më mirë provohen) kur informacioni është nga brenda organizatës dhe njëkohësisht ka prova për këtë. Ahmetajt i ishin vënë në dispozicion këto prova nga Tirana në mënyrë tëç drjtpërdrejtë ose anonime. (I sipërpërmenduri Xhafaj operon mirë me mënyrat e kohës së “social-feudalizmit.)

Gjithsesi nuk kam asnjë kureshtje të dëgjoj dëshmitë e Ahmetajt në gjyq. Për mua ai mbetet një “hajdut i pështirë“, që ka vepruar në mënyrën më të fëlliqur në rrethet e politikës shqiptare për të përfituar. Si pak të tjerë (ndoshta Peleshi e ndonjë tjetër) ai ka kërcyer si pehlivan nga Partia Demokratike tek “socialistët fitimtarë“ me disa manovrime private-shtetërore me Metën. Eshtë figura tipike e arrivistit hajdut, që nuk do të bëjë karrierë në politikë për famë, por vetëm për të mira materiale. (Pa dashur të fyej gjirokastritët, ndoshta origjina ka ndikuar disi në “tahmanë“ e tij.)

Si për mua, gjyqi i Ahmetajt nuk i intereson askujt në Shqipëri veç vetë “tigrit” dhe familjes së tij. Del i fajshëm ose jo, kjo nuk ka rëndësi aspak për shqiptarët. Ata e njohin Ahmetajn dhe të tjerët që i përkasin kësaj skote.

Por vendimi për ta dëgjuar në videokonferencë është një vendim i rëndësishëm për shoqërinë shqiptare. Sepse zabatohen parametrat e drejtësisë perëndimore, kur një i akuzuar nuk gjykohet dhe dënohet në mungesë, por i jepet mundësia të mbrohet edhe vetë, dhe jo vetëm nëpërmjet avokatëve. Sepse askush, as “hajdutët” e rangut të Ahmetajt, Ballukut, Veliajt (apo Ramës në të ardhmen) nuk duhen gjykuar pa pasur të gjitha të drejtat që ju jep ligji.

Gjykatësi duhet të jetë vërtet me sytë e lidhur (jo për të mos parë faktet) dhe të mos ketë asnjë anësi mes palëve edhe kur njëra prej tyre është “Interesi Publik” apo “Kombëtar”.

Dhe pa dashur të mbaj një qëndrim emocional të tipit “mirë ja bënë hajdutit!” ose “e përndoqën kot se deshte Rama”, i vetmi urim që kam është që procesi të jetë i drejtë!

Pastaj nëse Ahmetaj do rrijë në Zvicër si “i përndjekur politik” apo do rrijë në Zvicër si i pafajshëm, kjo është krejt e parëndësishme.

Dikujt që është në gjendje të vjedhë “bankën” dhe të mos lerë gjurmë i duhet hequr madje kapelja në shënjë nderimi!

Requiem për një artist

Ata ishin në mëdyshje nëse duhet t’i lidhnin një kravatë rreth qafës. Nuk kishte mbajtur të tillë që në ditën e dasmës, në motin e largët 1958. I dukej sikur do lidhte litarin, që edhe pse regjimi nuk ja kishte lidhur në të vërtetë, ja kishte tundur gjithnjë para syve duke e kërcënuar me një vdekje të shpejtë. Nëtë vërtetë ai kishte patur një luftë të egër për tu mbajtur fort pas jetës. Nuk ishte dorëzuar as kur nuk i ngopte dot fëmijët me bukë. Nuk e kishte pranuar vdekjen e ngadaltë.

Tashmë i ishte dorëzuar sëmundjes, që njëlloj si regjimi i egër, nuk i ishte ndarë gjithë jetën, I pat gërryer ngadalë, tepër ngadalë mushkëritë dhe më në fund e pat lënë vetëm të merrte frymën e fundit. I kishte mbyllur sytë në të gdhirë dhe djemtë nuk dinin nëse duhet t’i vinin kravatë pasi i kishin veshur kostumin. Më në fund gratë ju kujtuan se veshja e banesës së fundit dhet të ishte sa më dinjitoze dhe sipas traditës ndaj u dorëzuan. Më pas thanë mes tyre nëse duhet të vinin pranë tij në arkmort edhe një korë të vogël, nga ato që e jëma i mbajti gjithë jetën në një kënd të dhomës. Para të cilave bënte kryqin sa zbardhte drita dhe mes lutjeve theshte edhe: O Enver tu bëftë jeta zeher! E gjora nënë nuk kishte arritur të shihte vdekjen e të Mallkuarit, se ishte shuar më 1984. Kur tre fëmijët e të birit, që i kishte rritur me mundim, ishin bërë për tu martuar.

Të përlotur, ata kujtuan edhe nënën, që nuk e kishin thirrur kurrë gjyshe. Menduan se do e priste e gëzuar djalin e vetëm. Ai kishte kaluar të 70-tat dhe edhe pse nuk mund të quhej plak, kishte vuajtur shumë në jetë. Po i kishte përballuar vuajtjet me një buzëqeshje përbuzëse në cep të gojës. Dhe me shumë punë. Shumë shumë punë. Sa hapte sytë dhe deri sa mbrëmja e detyronte t’i dorëzohej gjumit. Për tu ngritur sërish shpejt të nesërmen e për të rifilluar. Një ditë të re me sfidat e zakonshme dhe me të reja.

Po prehej në krevatin e tij dhe më pas do e fusnin në arkmort dhe do e rrethonin gra që e njihnin dhe të tjera që nuk e kishin njohur, sikundër ishte tradita. Disa do qanin dhe të tjerat do flisnin për të, por më shumë për të rinjtë që ishin vrarë atë vit. Ishte viti i mallkuar 1997. Nuk kishte mundur të ikte nga jeta pa parë edhe tmerret e atij viti. Si të mos i mjaftonin tmerret e luftës së dytë, terrorit dhe burgjeve.

Kishte një pamje të qetë, që shumë rrallë ja kishin parë edhe fëmijët. Nuk kishte as buzëqeshjen në cep të buzës. Nuk donte të tallej me vdekjen. Besonte se po shkonte në një “vend të lëndinshëm”, pasi kishte patur më pak mëkate se një njeri i zakonshëm. E dinte që përtej e priste e jëma. Të jatit i mbante mend vetëm fytyrën nga fotot që i vinin nga përtej oqeanit. Një fytyrë e qetë edhe pse me një lloj preokupimi për familjen e mbetur në vendin e komunistëve. Ndoshta ishte bashkuar përtej me gruan e vyer dhe po e priste edhe ai të birin.

Kishte arritur edhe urata me psalltin dhe po këndonin përshpirtjen. Ai rrinte i shtrirë, i patrazuar as nga zërat e tyre dhe as nga era e temjanit. Nuk donte t’ja dinte më për këtë botë. E kishte njohur mirë me të bardhat dhe të zezat e saj dhe po e linte po aq bardhezi sa e kishte gjetur. Edhe pse optimist, nuk mendonte se një ditë do bëhej një botë e mrekullueshme. E megjithatë i ishte gëzuar ngjyrave të saj, i ishte gëzuar dritës dhe ishte munduar ta kapte e ta vinte diku, mbi një sipërfaqe muri, mbi një telajo apo mbi një copë mazoniti. Sepse të përtejmen nuk e kishte parë dhe nuk mund ta pikturonte.

Po nisej drejt saj i vendosur se nuk do kthehej më.

Ashtu si nuk ishte kthyer më kërkush.

Heronjtë tanë të dergjur burgjeve

Historia e 100 viteve të fundit të Shqipërisë, ka një cilësi tejet të qartë:

Heronjtë tanë thuajse të gjithë kanë hyrë në burg.

Përjashtim bën, Ahmet Zogolli, sho Enver dhe sho Edvin. Të gjithë të tjerët pa asnjë përjashtim , kanë bërë pak ose shumë ditë burg, ose kanë qënë të dënuar me vdekje.

Nuk di nëse duhet të nis nga fundi i qindvjeçarit apo nga fillimi. Disa ndryshime (cilësore) ka midis heronjve të së kaluarës dhe “heronjve” të sotëm, por le t’i fusim të gjithë në thesin “Hero”.

Heronjtë e popullit Koçi Xoxe dhe Mehmet Shehu, të dy kanë bërë burg. I pari në kohën e Zogut, Italisë dhe të Partisë, ndërsa i dyti në Francë. Po ashtu Heroi i Popullit Myslym Peza.

Heronjtë e vërtetë, Fan Noli dhe Luigj Gurakuqi nuk hynë në burg por u dënuan me vdekje në mungesë. Gurakuqin e vranë pas shpine.

Heroi i Demokracisë, Azem Hajdari gjithashtu është arrestuar për disa ditë. Lista vazhdon e gjatë me Fatos Nanon, Sali Berishën, Saimir Tahirin, Erion Veliajn dhe Ilir Metën. Nuk ka mbetur një për be!

Edhe në anën tjetër të kufirit, Heronjtë më të spikatur të Kosovës, tani janë në burg në Hagë.

Pra që të përmbushësh kushtet për të qënë një hero i vërtetë shqiptar duhet të “biesh brenda”.

Nuk ka rëndësi nëse hyn për vrasje, vjedhje, korrupsion, shpërdorim detyre, grusht shteti, genocid apo tradhti ndaj atdheut. Arsyet e vërteta janë politike. Ti je hero, vepron si hero dhe për këtë, ziliqarët dhe armiqtë të “rrasin mren!”

Por “hallin” nuk e kemi thjesht për Historinë dhe vendin që zenë heronjtë tanë në të.

Diçka më e afërt, më e prekshme dhe më “sinjifikative” na vlen.

A duhet arrestuar Belinda Ballukja për tu quajtur Heroinë e këtij vendi, apo duke qënë heroinë nuk ka se si t’i shpëtojë arrestimit?

Duket si një lojë fjalësh, por nuk është e tillë.

Paraardhësi i saj, Heroi i Popullit Beqir Balluku, bëri “bajagi” burg dhe shkoi para togës së pushkatimit si hero, duke mbajtur në duar portretin e “ekzekutuesit” të tij , sho Enver.

A mos edhe Bela duhet të dorëzohet vetë dhe të shkojë si trimëreshë në burgun e grave duke mbajtur në ekranin e telefonit, fotn e “liderit botëror” shokut Edi Rama?

Historia nuk jep mësime të qarta për këtë. Flamuri, portretet në vaj të Skënderbeut, përbetimet për atdhedashuri, pëllëmbët e kryqëzuara para gjoksit, fotot e udhëheqësve, nuk i kanë shpëtuar Heronjtë tanë nga burgu dhe disa fatkeqsisht kanë përfunduar të varur ose të pushkatuar. (Më “kadoshi” doli Heroi Arben Ahmetaj, që i “la pendët” Drejtësisë, madje edhe njollosi portretin e Liderit Rama.)

Nëse do që pas saj të vijë Historia (sikundër deklaroi dikur lideri dhe heroi i ndjerë i PS-së Fatos Nano) dhe të synojë postin e një Kryeministreje të së ardhmes, me vizion europian dhe vendosmëri amerikane, Bela duhet të vetdorëzohet.

Kështu shpëton nga halli që e ka zënë edhe një kandidat për Hero, kryetarin e sotëm të kuvendit, Nikollaq Peleshin.

Burgu është për burrneshat, Bela!

Liria dhe Kaosi (Arkitektura dhe Urbanistika e Korçës në vitet ‘90) -fund-

 (vijim)

Gabimi më i madh urbano-arkitekturor, ishte ndërtimi i Katedrales “Ringjallja”, në vendin ku më parë ishte menduar dhe projektuar Pallati i Kulturës i Comit. Kam shkruar më gjerë rreth historisë së ndërtimit të Katedrales, i cili kishte më tepër karakterin e një procesi politiko-shoqëror se sa urbano-arkitekturor. Projekti (jo i përshtatshëm për Korçën) ishte menduar të ngrihej në Parku “V.Mio”, por pas protestës të disa politikanëve vendorë të Bashkësisë Myslimane, nga Tirana u dha zgjidhja që Katedralja të ngrihej atje ku është edhe sot. Me gjithë një “rezistencë“ të lehtë të disa profesionistëve, që objekti të paktën duhet të kishte cilësitë e arkitekturës së Korçës, Katedralja nisi të zbatohej shpejt mbi një projekt të një kishe greke të ndërtuar diku në Kavalla apo në Aleksandropulos. Objekti ju imponua gjithë sheshit kryesor të ë qytetit dhe me ndërtimet ekzistuese dhe ato të shtuara më vonë, krijoi një hapësirë, për të cilën mund të them pa frikë se duhet të shërbejë për studentët e arkitekturës, për t’i mësuar se si nuk duhet të projektojnë. Të tre objektet e ndërtuar para hyrjes së shekullit të ri (Prefektura, Katedralja dhe një Kullë ndërtesë biznesi), nuk kanë asgjë të përbashkët as nga gjuha arkitekturore, as nga konceptimi vëllimor dhe deri tek materialet e përdorura në eksterier. Objekte të tjera janë shtuar këtë shekull, që e kanë kthyer atë hapësirë, në diçka, të cilës nuk i gjej dot as një shembull në arkitekturën europiane, por ndoshta as në qytetet e çoroditura të Afrikës.

Për të mos “nxirë“ gjithshka, Liria ekonomike edhe ajo ndërtimore krijuan mundësinë edhe për projekte të mira, që u zbatuan me besnikëri nga investitorët privatë. Të tillë ishin rikonstruksioni i një kompleksi banesë-dyqan, i kthyer në Hotel (Regency) me autor ark. Koço Kaskaviqi, Kisha Katolike e ark. Arben Spaho, si dhe shumë banesa individuale të projektuara nga ark. Aleko Papakozma dhe ark. Raqi Themeli. Banesat kolektive ishin të pakta në numur dhe nuk patën ndonjë përmirësim të dallueshëm nga arkitektura e viteve ‘80. Madje disa të tilla të ndërtuara në Bllokun e Varrezave të Francezëve, vuajnë edhe nga konceptimi vëllimor, por edhe nga zgjidhja konstruktive, se çuditërisht u zgjidhën me konstruksion tulle edhe pse 6-7 katëshe. Investitori (një firmë vendase ndërtimi) imponoi mjë zgjidhje që kishte për bazë vetëm arritjen e një kostoje të ulët për m2.

Paqartësitë në legjislacion për pronësinë, por dhe të Drejtën e Autorit, sollën ndërhyrje të dëmshme në objektet ekzistuese. Më flagranti ishte ai i ndarjes së Hotëel Turizmit në dy pronarë (vendim gjykate me mbështetje ekspertësh ndërtimi), që solli transformimin e plotë të një objekti të projektuar mirë. Tani askush, as autori vetë, nuk është më në gjendje të dallojë objektin fillestar të transformuar.

Një investim i rëndësishëm si kompleksi Xhami dhe shkollë tek lagja e ish-Kazermave u realizua mbi një projekt të bërë diku në Lindjen e Mesme dhe që nuk merr parasysh asgjë nga arkitektura europiane apo më tepër akoma nga arkitektura e Korçës.

Ky ishte një problem për të gjitha objektet e kultit, të cilat duheshin shpejt për të krijuar kushtet për ritet e besimtarëve dhe zbatoheshin me projekte tip të bëra jashtë. Vërtet që arkitektët shqiptarë nuk kishin përvojë për projektimin e tyre, por nuk ishin ndërtime tejet të komplikuara që nuk mund t’i arrrinin dot t’i projektonin me cilësi. Nëse do vinin dorë, arkitektët vendas (ish ateistë) do kishim një tjetër frymë ndërtimi, atë që Korça e kishte dëshmuar me Shën Gjergjin dhe kishat e tjera.

Në fushën e Urbanistikës pati pak ndërhyrje të rëndësishme. Një shpërndarje e Pikave të karburantit (njësi ndërtimore krejt të reja për Shqipërinë) u bë pa ndonjë studim të mirëfilltë, por vetë me shpërndarje disi logjike të tyre. Një pjesë e tyre sot nuk ekzistojnë më. Edhe në rrjetin rrugor ose në sistemin e qarkullimit të automjeteve, edhe pse pati përpjekje nuk u arrit ndonjë gjë e madhe se mungonin investimet publike dhe paqartësia e problemeve të lidhura me Kthimin e Pronave sillte probleme për realizimin e tyre. Ndaj mbeti psh e parealizuar hapja e arteries që lidhte Sheshin e Luftëtarit Kombëtar me rrugën e Kolonjës, e parashikuar kohë më parë në Planin Rregullues.

U zhvillua konkursi i vetëm për një vepër urbanistike, Studimi për Lagjen e re të banimit në Shetro, që u fitua nga pjesëmarrësja e vetme, urb. Pandika Pleqi, por që nuk u realizua si projekt zbatimi dhe më pak akoma të zbatohej në vend.

Shteti ishte i varfër dhe në fushën e restaurimeve kishte shumë më pak fonde se më parë ndaj edhe nuk pati ndonjë vepër që të shkëlqente sikundër kishte ndodhur në vitet ‘80. Por u vazhdua me të njëjtat koncepte të përparuara, kryesisht në Pazar dhe të financuara nga privatët me një kontribut nga shteti.

Stanjacioni në zhvillimin ekonomik të Korçës (madje vazhdimi i rënies) i gërshetuar edhe me largimin në masë të banorëve drejt vendeve perëndimore ishte hapi i mëtejshëm drejt rënies së Korçës si qytet.

Tashmë kishte mbetur pas jo vetëm ndaj qyteteve fqinje greke (Kostur, Follorinë) të cilët dikur e kishin zili, por edhe ndaj Fierit, Vlorës, Elbasanit dhe Durrësit, që në prag të Luftës së Dytë ishin edhe më të vegjël dhe shumë më pas Korçës në çdo drejtim.

Mijëvjeçari i ri e gjeti qytetin në “lëngim”. Nuk dihej se si mund të shpëtonte nga ajo gjendje.

Liria dhe Kaosi (Arkitektura dhe Urbanistika e Korçës në vitet ‘90)

Sistemi ekonomiko-shoqëror ra më 1991 dhe vendin e tij e zuri periudha e Tranzicionit, që kudo ku jetojnë njerëz shoqërohet me kriza dhe kaos. Korçarët filluan të shkojnë në masë drejt Greqisë, veçanërisht pas mbylljes së ndërmarjeve shtetërore. Shteti ishte shumë i varfër dhe nuk mund të bëhej fjalë për investime publike me rëndësi. E megjithatë, në vitin 1992, Liria ekonomike kishte krijuar mundësitë që të rriteshin kërkesat për ndërtime private. Arkitektët (pavarësisht nga përvoja) u pajisën me liçenca projektimi dhe të gjithë nisën praktika private individuale ose në grupe të vogla. Byroja e Projektimit nuk u mbyll por mbeti më e reduktuar.

Ndërkohë, duhet përmendur se në botë, arkitektura kishte marrë hov, pasi kishte filluar përdorimi i programeve kompjuterike, të cilat ndihmonin cilësisht në zhvillimin e të shprehurit arkitekturor. Arkitektura post-moderniste dhe arkitektura organike. Janë vitet e “shpërthimit të Frenk Gerit dhe Zaha Hadid, por edhe të konsolidimit dhe punëve më të mira të Renco Pianos, Norman Foster, Riçërd Roxhers, Mario Botta dhe shumë arkitektëve të tjerë. Mund t’i quajmë pa frikë, vitet e “funeralit” të Arkitekturës Moderne.

Në vitin 1992, u krijua me Ligj Këshilli i Rregullimit të Territorit, që do ishte organi miratues i studimeve Urbanistike dhe projekteve arkitekturore në çdo rreth të Shqipërisë dhe rrjedhimisht edhe në qytetin e Korçës. KRRT ishte i veçantë për sejcilin rreth (ndarje administrative e trashëguar nga periudha e soc-feudalizmit) dhe vetëm planet e mëdha ndërqytetëse do ishin objekt shqyrtimi dhe miratimi nga KRRT e Republikës. Pra ishte një hap i mirë drejt decentralizimit të pushteteve.

Por mungesa e akteve nënligjore, rregulloreve të ndërtimit dhe urbanistikës, si dhe amatorizmi i pashmangshëm i një kohe kur gjithkush ka liçencë projektimi sjell Kaos dhe rënie të cilësisë në projektim.

KRRT e kohës (në Korçë) u mundua të mbante një lloj frenimi të “kaosit” dhe pushtetarët në Ekzekutiv ishin të vëmendshëm ndaj opinioneve të profesionistëve, por kishte subjektivizëm, trysni nga investitorët privatëë dhe nga partiakë të PD-së, atë kohë në pushtet.

Duhet thënë se krahasuar me Tiranën dhe qytetet e tjera, Korça u tregua më e matur dhe më konservatore në gjysmën e parë të viteve ‘90. Kjo mënjanoi gabimet shumë të rënda që u panë edhe në kryeqytet dhe në qytetet e tjera të të njëjtit rang me Korçën. Dhe jo vetëm në rezistencën për të lejuar vendosjen në masë të kioskave, por edhe në kujdesin për të mos lejuar ndërtimin e projekteve me të meta flagrante si në Urbanistikë ashtu edhe në Arkitekturë. Por shembujt negative, sidomos të kryeqyetit, nuk kishte se si mos reflektoheshin edhe në Korçë, për shkak se investitorët privatë shpesh theshin:” Pse pengohemi, kur këto gjëra lejohen në masë në Tiranë?!”

E megjithatë kioskat në pjesët qëndrore ishin të pakta dhe më tepër u përhapën rreth Pazarit dhe në pjesët e gjelbëruara rreth stadiumit. Ishte një realitet i pakëndshëm, por jo një zgjidhje, se ndërtimet e përkohshme hiqen lehtë, sikundër ndodhi në fund të shekullit (përsëri nën shembullin e Tiranës).

Përsa i përket ndërtimeve më të rëndësishme, pati një përpjekje për të ndërtuar mirë, mbi bazë konkursesh arkitekturore (dy të tillë u mbajtën më 1993), ku në përputhje edhe me kërkesat private u planifikuan ndërtime banesash kolektive, hotelesh dhe supermarketesh në disa pika të rëndësishme të qytetit. Konkurset sollën një interesim të arkitektëve korçarë, por edhe nga Tirana dhe Maqedonia. Projektet u përballën, por fakt është që prej tyre u realizuan vetëm dy supermarkete (një në zonën e kazermave dhe një përballë Vilës së Selim Mborjes) dhe të dy u transformuan gjatë ndërtimit edhe si funksion edhe si arkitekturë. Duket që “me dinakëri”, investitorët kishin menduar paraprakisht të merrnin tokat pronë shtetërore për të ndërtuar shtëpi të mëdha dhe dyqane ose magazina. Për fat të keq nuk kishte institucione dhe ligje të forta që mund të detyronin investitorët t’i përmbaheshin projekteve të miratuara.

Arkitektura e projekteve të viteve ‘90 ishte “e larmishme”, por në kuptimin e keq të kësaj fjale. Arkitektët me përvojë dhe pa përvojë projektonin sipas ideve që kishin në kokë, por edhe të kushtëzuar nga kërkesat nga më të çuditshme të privatëve. Nuk mund të flitej për stile të caktuara dhe as për respektim të moduleve apo karakteristikave arkitekturore të Korçës dhe aq më pak për një projektim të ngjashëm me arkitekturën më të mirë bashkëkohore. Madje kishte edhe inxhinierë ndërtimi, që nuk kishin projektuar kurrë, të cilët ishin pajisur me licenca arkitektësh. Investitorët privatë nuk ishin të fuqizuar ekonomikisht për të ndërtuar me cilësi dhe në përputhje me projektet.

Ishte periudha e arkitekturës “mish mash” dhe kjo u pasqyrua më shumë në lagjen e re, mbi varrezat e qytetit, ku edhe sot mund të shohësh qartë Kaosin në ndërtimet e atij dhjetvjeçari.

(vijon)

Shenim:Anetare te KRRT te 1993- ark A.Papakozma dhe urb. P.Pleqi

Fati i Shqipërisë në dorën e Peleshit

Ka pika “kyçe” në Historinë e Shqipërisë, që kanë sjellë ndryshime të mëdha në fatin e saj dhe të popullit, që ka jetuar në trojet e tij dhe ka folur gjuhën që flasim sot. Për shembull e tillë ka qënë vrapimi me trokth i Skënderbeut me 300 kalorës dhe një ferman të falsifikuar drejt Krujës; dacka që një deputet turk i dha Ismail Qemalit në Mexhlisin e Perandorisë; vrasja e Esat Pashës dhe hakmarrja e Ahmet Zogollit; ftesa rastësore e Enver Hoxhës në mbledhjen e formimit të Partisë Komuniste e të tjera më pak ose njëlloj të rëndësishme. Ato sollën ndryshime tërësisht thelbësore për milionat e shqiptarëve.

Në një pikë të tillë jemi edhe ne sot, kur e ardhmja e vendit varet shumë nga qëndrimi që do mbajnë parlamentarët socialistë për arrestimin e Ballukes. Dhe më saktësisht nuk është në dorën e parlamentarëv, madje as të Udhëheqësit të ndritur të PS-së, Edi Rama.

Eshtë në dorën e Niko Peleshit, Kryetarit të sotëm të Kuvendit të Shqipërisë!

E ardhmja e jonë në dorë të Peleshit!

Dhe këtu nuk bëhet fjalë për një palë pantallona, që unë mund t’ja besoja pa u tutur dikur për të m’i qepur xhaxhai i tij i ndjerë Ilka. (Rrobaqepësi me emër ishte aq i dashur me popullin sa të gjithë meshkujve ju thërriste “e mo kushëri!. Nuk e përdorte për femrat këtë.)

Peleshi nuk ka trashëguar gërshërët e Ilkës, po dashurinë për popullin e ka të ngjashme. Veçanërisht në kohë fushatash. Mund të veçoj zellin e tij për të mësuar një nga dialektet rome, me qëllimin fisnik që të komunikonte në gjuhën e tyre me “kurbetët”. Nuk e mësoi me shkrim se romët e përndjekur kudo në botë nuk kishin alfabet.

Por le të përqëndrohemi në dashuria e tij për popullin punonjës dhe që e bën të mendojë këto ditë e netë se si të veprojë për Balluken.

Të shtyjë mbledhjen e Komisionit deri sa të kalojë afati tremujor si e urdhëron “zadrazemi” apo të ndjekë ligjin si ja kërkon ambasada pa ambasador amerikane?

Ta shtyjë a mos e shtyjë, kjo është çështja!

Nuk është kaq e lehtë sa mund të pritet me gërshërë dhe për më tepër ai gërshërët nuk i ka trashëguar.

Nga njëra anë sheh popullin që e do dhe nga ana tjetër i fanitet udhëheqësi “popullor” Edvin Kristaq Rama!

Nuk do doja kurrë të ndodhesha para një dileme të tillë!

Për më tepër më vjen keq për Nikon, se e kam edhe si në “sërë krushqie”. (Jo kushëri!)

Shqipëria ndodhet në udhëkryq se ç’rrugë do marrë pas goditjes apo jo të Drejtësisë.

Në rrugën e duhur mund ta çojë vetëm Nikoja, me vendimin e tij të mençur dhe në përputhje me Ligjet.

(Dhe ai do e marrë për dore sikundër duhet, pa ja futur aspak dorën tek mollaqet.)

Kërkesa e prokurorisë së Hagës për liderët e UCK

 

Sot Prokuroria e Gjykatës Speciale për krimet e luftës në Kosovë (e vendosur në Hagë) ka kërkuar që katër udhëheqësit e arrestuar të UCK të dënohen me nga 45 vjet sejcili. Emrat e tyre janë të njohura prej kohësh ndaj nuk po zgjatem t’i shkruaj.

Nuk kam lexuar për reagimin në Kosovë dhe në Shqipëri, por nuk kam ndërmend të shkruaj për të. Problemi nuk është as vetëm i Thaçit me shokë, as vetëm i Kosovës dhe Shqipërisë, por një problem që lidhet me të gjithë botën e sotme edhe pse krimet, për të cilat akuzohen, janë kryer gjatë shekullit që kaloi.

Problemi kryesor është e ardhmja e Gjykatave Speciale për krimet në luftrat rajonale, e ardhmja e Gjykatës së Hagës dhe e institucioneve të tjera ndërkombëtare, që lidhen kryesisht me dënimin dhe ndëshkimin e krimeve shtetërore.

Eshtë koha më e vështirë për zabatimin e ligjeve ndërkombëtare.

Trump ka nxjerrë nga “mylli shpatën” dhe po pret majtas dhe djathtas të gjitha institucionet, që mbanin pakëz në balancë, botën e dalë nga kasaphana e Luftës së Dytë Botërore. Jo se gjatë 80 viteve nuk pati më luftra dhe krime; jo se këto institucione kanë qënë të pakorruptuar; jo se kanë punuar me efikasitet dhe kanë qënë të pandikuar. Nuk dua të them këtë. Por dua të ritheksoj se kanë bërë shumë që të parandaloheshin disa konflikte apo të parandalonin fatkeqsi në përmasa të mëdha të shkaktuara nga njeriu apo natyra.

Amerika e Trump tani nuk çan më kokë për këtë, por shkel çdo rregull dhe detyrim, për të arritur tek reakizimi i parrullës idiote “Make America Great Again!” Pasojat kanë qënë të rënda për Njerëzimin, qysh në vitin e parë të tij.

Me të drejtë dikush mund të pyesë:

“Po a duhet të blatojmë ne “heronjtë” tanë si sakrificë për shpëtimin e tempullit të “Old Order” (sistemi i vjetër ndërkombëtar)?

Unë nuk kërkoj këtë. Gjithashtu nuk mendoj se “heronjtë“ tanë nuk kanë bërë krimet për të cilat akuzohen. Por si opinioni im ashtu edhe pretenca e prokurores ka pak rëndësi. I rëndësishëm është vendimi i Gjykatës, që mund t’i shpallë edhe të pafajshëm, “Gjarpërin” me shokë.

Por nëse duam të jemi mes kombeve të qytetëruar ne nuk duhet të skandalizohemi me kërkesën e prokurores. Nuk ka as përse të protestojmë në Tiranë apo në Prishtinë. As të tjerrim teoritë se këto i shkakton lobimi sërb, apo “bythëtundjet” e europianëve për të marrë me të mirë Vuçiçin.

Ne duhet të mbështetim Gjykatën dhe Prokurorinë speciale nëse duam të jetojmë në një botë pa krime lufte.

Nuk duhet të themi as :“Po pse nuk dënohen Putin, Netanjahu, Bushi apo plot presidentë amerikanë, që kanë urdhëruar krime lufte, por fajtorë bëhen vetëm tanët?” Eshtë një logjikë naive edhe pse mund të duket e drejtë.

Ka dhjetra arsye se pse udhëheqësit e vendeve të mëdha dhe të pasura nuk shkojnë ende në burgje. Nuk janë objekt i këtij shkrimi.

Objekt është nëse ne, populli i vogël i Ballkanit, duhet të luftojmë për aplikimin e ligjeve ndërkombëtare, apo duhet të brohorasim vetëm kur dënohen armiqtë tanë dhe të “hidhemi përpjetë“ kur dënohen tanët.

Dhe kjo gjë është e lidhur drejtpërdrejt me Mbijetesën e Kombit tonë të vogël.