S’ka më mirë se të vdesësh në Mëmëdhe

Nuk mund të them me siguri, nëse kjo është një ndjenjë që ju lind gjithë bashkëatdhetarëve pensionistë, kur vizitojnë vendlindjen, por mua më lindi në këtë vizitë të fundit. Eshtë e vështirë të them pse më lindi pikërisht në këtë vizitë. Nuk jam diagnostikuaar me ndonjë nga ato “sëmundkat që të bitisin shpejt”, po edhe të them që mendja nuk më shkon në largimi nga kjo dynja, do më duhet të gënjej. Mendja më shkon, zakonisht kur perëndon dielli, por këtë rradhë më shkoi sa kishte lindur. Nuk isha depresiv. Në të kundërt, ndodhesha në qytetin tim të lindjes dhe po shijoja përmirësimet në ndërtimet në qytet, numurin shumë të madh të bujtinave, si dhe qarkullimin e shpeshtë të makinave në shëtitoren kryesore të qytetit.

Gjithshka tregon se liria e ekomisë së tregut ndihmon njerëzit të jetojnë më mirë. Dhe kur jeton më mirë, e ke më të vështirë të mendosh për të vdekur.

Po unë e mendova, mbase i ndikuar nga vizita në varrezat e qytetit. Por këtë lloj vizite e kam bërë sa herë kam ardhur në Korçë, dhe është disi e çuditshme , që për herë të parë më lindi idea se sa mirë ishte nëse vdisja në vendlindje, qoftë edhe shpejt.

Idea u ngacmua nga vendosjet e varreve të reja, në parcelat e afërta me hyrjen dhe me Kishën e Shën Triadhës, e cila po ndërtohet nëndrejtimin e njërit nga tre miqtë e mij të Kishës.

Unë nuk e di se kush i ka projektuar varrezat e Shën Triadhës. Madje nuk di as vitin kur janë bërë varrimet e para, Diku nga fundi i viteve ‘50, ose fillimi i viteve ‘60, ndodhi zhvendosja e madhe e koskave të qytetarëve dhe qytetareve të Korçës nga varrezat e Shën Mërisë dhe nga të quajturat “varret e turqve”. Duhet të ketë qënë një proces i llahtarshëm, sepse nuk është e lehtë për një qytet të përjetojë shpërnguljen e të vdekurve. Nuk di në ka raste të ngjashme në shtetet rrotull nesh.

Por ajo ndodhi dhe mbase nuk ka zgjatur më shumë se 3-4 muaj, se njerëzit që e kanë përjetuar duhet të kenë kaluar trauma psikologjike. Por Partisë nuk i bëhej vonë as për të vdekurit dhe as për të gjallët dhe transferimi u bë. Në varrezat e reja që u krijuan pranë Kishës së Shën Triadhës, prapa Fushës së druve. Projekti parashikonte një vend të banesave të fundit, si një lulishte të madhe e ndarë me një rrugë të gjërë në mes, që do ndante muhamedanët nga të krishterët. Nuk ishte përcaktuar se ku do ishin katolikët, budistët, evangjelistët dhe ateistët, por diku do mbuloheshin. Nga arteria kryesore që bënte edhe “dasinë fetare”, dilnin disa rrugë perpendikulare, që mundësonin krijimin e parcelave të veçanta. Paralel me rrugën kryesore kishte edhe nga një rrugë në sejcilin krah dhe kështu krijohej një rrjet kuadratik, i përvcaktuar qartë. Familjet kishin dy vende për varrim sejcila. Një që quhej varri kryesor dhe tjetri që quhej varri rezervë. Në hyrja, përballë parcelës së Kishës, e cila nuk do përmbante varre, ishte e quajtura “Parcela e Veteranëve”. Nuk jam i sigurt nëse ishte krijuar që në fillim apo jo, por mund të ketë qënë menduar si vend për varrimin e ish-partizanëve. (Të rënët në Luftën e Dytë i kishin eshtrat në Varrezat e Dëshmorëve, në fund të Parkut Rinia.)

Parcela në fjalë nuk do kishte ndarje fetare, sepse ish-partizanët vendoseshin atje se kishin luftuar për Atdheun (më të shumtët nuk kishin luftuar hiç) dhe feja e tyre ishte Shqiptaria. Ish-partizanët zunë të vdesin dhe parcela po mbushej dalë ngadalë. Ishte lënë një rrjesht i parë me ku kishte vetëm dy tre varre dhe vendet e tjera të lira, sepse atje do vendoseshin më të famshmit e Veteranëve, si dhe personalitete partiake që nuk kishin qënë në Luftë, por ishin tretur për Shqipërinë gjatë ndërtimit të socializmit. Pra ishte një lloj Presidiumi si ai i Paradave të mëdha të 1 Majit, ku rrinin njerëzit më të rëndësishëm në rrjeshtin e parë dhe pas tyre të tjerë që kishin hedhur nga një pushkë a dy për Shqipërinë.

Kur iku im atë nga kjo jetë, sipas rregullave të forta të qytetarisë socialiste e vendosën në këtë parcelë. Jo në Presidium, po në vendin ku e kishte rradhën. Kishte barazi. Ndoshta atë vit ka vdekur edhe Dokja i Saros, që si ish-partizan është në rrjeshtin pas varrit të tim eti.

Kështu lind dëshira ime për të vdekur në Mëmëdhe, dhe nëse është e mundur brenda këtij viti. (Ka që do më shkruajnë se je më i krisur se ai që ka bërë “serenatën” “Do marr kazmën dhe lopatën, do vete t’i zbuloj varrë!”, por unë do ju them se të tërëve ju vjen ndonjëherë si qejf për të vdekur. Eshtë njerëzore si ndjenjë.)

Në parcelën ku kam tim atë janë zënë të tëra vendet (edhe ato mes pemëve anësore, ku nuk duhet të kishte varre) dhe tani po vendosen edhe varre para Presidiumit. Dy varret e reja dhe të vetme ishin njëri i një gjenerali të ndjerë dhe tjetri i një shitëse sheqerparesh, të cilën duhet ta ketë ndjerë Perëndia jo shumë kohë më parë. Tek kjo rradhë e paparashikuar ndonjëherë për varre mund të kenë mbetur edhe 7-8 vende. Nuk besoj të ketë ndonjë kriter, se as gjenerali dhe as shitësja s’duhet të kenë pasur lidhje me Luftën e Dytë dhe as me ndërtimin e socializmit. (Aty pranë janë edhe miqtë e mij, shoku Osman dhe shoqja Sanije Dëllinja.)

Ndaj në një nga këto 7-8 vende mund të gjendet edhe një për mua, se e di që do interesohet avokati im, që s’ka shumë që mbylli zyrën e tij në Lion.

E mendoj entusiazmin e miqve të mij që do më shohin në rrjeshtin e parë para të Parit! Me një varr të lartë (skicën e tij jam duke e përgatitur për çdo eventualitet) ku të vendoset një foto e madhe nga ato që kam me vështrim “llokso”. Ato janë më të goditurat. Edhe pse përcjellja nuk do bëhet me orkestrën frymore të qytetit, miku im Papa Spiroja do bëjë ritet e duhura me dorën e tij që nuk më le ta puth.

Dhe do mbetem në Përjetësi përballë Kishës së Shën Triadhës, duke pritur të dalë dielli mbi Moravë dhe një herë në 6 muaj të më vizitojë ndonjë “hallexheshë“, të cilës mund t’i kem plagosur zemrën në rini.

Nuk është një dëshirë e marrë apo jo?

Duhani (S)’ndalohet!

Diçka ka ndodhur në Europë me ligjet kundër duhanit. Duhani edhe ndalohet por edhe nuk ndalohet. Se edhe pse janë krijuar shumë mjedise të mbuluara, që megjithatë konsiderohen mjedise të jashtme dhe në të lejohet duhani, ato jo vetëm janë të lidhur mirë me mjediset e brendëshme ku duhani ndalohet, por mund edhe ta ndezësh edhe në mjediset e brendëshme.

Kjo ndodh në Athinë, Tiranë dhe Korçë. Ndoshta edhe në qytete të tjera ballkanike. Nga veriu dhe deri në jug. Sepse ballkanasit janë njerëz të lirisë, trima dhe njëkohësisht të prirur drejt kundërshtimit të rregullave.

Duket si jo e logjikshme që rregullat që vetë i vendosin i shkelin po vetë, por këtë të duhanit dhe ndonjë rregull tjetër ja u ka imponuar Bashkimi Europian dhe gjithnjë është i konsideruar si i palogjikshëm për ballkanasit.

Në qytetin e lindjes e gjej të vështirë të gjejnjë vend ku të shpëtoj nga tymi i duhanit. Nuk di pse më bezdis kaq shumë. Ndoshta që prej një ngjarjeje të 3 viteve më parë, kur udhëtoja me një të ashtuquajtur taksi nga Korça në Athinë, dhe ku tre nga të pranishmit, përfshirë shoferin, pinin duhan. Nuk dija ç’të thoja se i mbanin dritaret hapur dhe do më dukej vetja si një plak i grindur amerikanoverior, që gjen sbep për të bërë llafe. Për më tepër kisha refuzuar propozimin e një djali të ri që të rrija në mes në sediljen e pasme. Një udhëtim i mrekullueshëm, që ja kalonte nga komoditeti atij të autobuzit të linjës. Por koka bën dhe trupi e pëson. Në atë rast edhe mushkëritë.

Mushkëritë e dëmtuara të një 67 vjeçari, u bezdisën edhe sot në një lokal të preferuarin timin, të quajtur Meri Boutique. Eshtë i këndshëm dhe i vendosur në një rrugë ku kam jetuar gati 4 vjet. Për më tepër pronarja është një nxënëse e gjimnazit tim, që ka mbaruar dy vjet pas meje. Në një nga mjediset, (të gjitha kanë emra ekzotikë, si Havana, Tymi i Paqes, Zhvillimi i Mjaftueshëm Mendor etj.,) gjë që e bën tejet interesant për pronaren dhe gjithashtu për klientët, ka oxhak dhe quhet nëse nuk gaboj Holli i Bazarit, por edhe mund ta kem gabim.

Kisha dëshirë dhe hyra. Me dëshirën për tu ngrohur këtë mbrëmje prilli dhe për të pirë një raki të mirë kumbulle.

Pranë oxhakut ishin dy zonja, që dukeshin shqiptare dhe që nxituan të hiqnin aksesorët e tyre që i kishin lëshuar në gjithë ndenjëset me shilte përreth. U ndjeva keq, por ishte ngrohtë dhe nuk mund të ikja. Në fund të fundit Holli i Bazarit ishte për rreth 20 klientë. Në një ndarje ngjitur dy burra luanin tavëll. Nuk di në ishin klientë apo punonjës. Hapa mbiprehrësin dhe vura kufjet në vesh, për të mos dëgjuar bisedën e dy zonjave shqiptare. Ishim jo larg dhe prania e një mashkulli të panjohur që mund të dëgjonte bisedën e tyre të nivelit mbimesatar intelektual, sigurisht që mund t’i bezdiste.

Pak çaste më vonë, ndërsa po shkruaja, pashë që njëra nga zonjat, ajo më e reja ishte duhanxheshë dhe e kishte ndezur. Jo vetëm pashë tymin, por dhe e ndjeva. Pashë nëpër mure të gjeja ndonjë shënjë rreth lejimit ose jo të duhanit dhe e pashë. Nuk lejohej! “Të zura duhanxheshë simpatike nga Tirana” mendova triumfator dhe e pyeta nëse lejohej duhani. “Na kanë thënë që lejohet këtu”, tha pak e prekur” por nëse ju bezdis po e shuaj!”. “Nuk më bezdis duhani, po fakti që është kundër rregullave!” shtova si një gjysëm pordhac nga vendi i Trudove. Zonja e shojti dhe gjithshka vazhdoi rrjedhën normale, për dy minuta, kur në Holl u shfaq pronarja.

Nuk di nëse zonjat u ankuan po ajo u çudit që nuk kishte cigare të ndezura, se kapa një bisedë disi të çuditshme. Sipas njërës prej tyre, zotëria (që isha unë) ishte bezdisur dhe prandaj nuk po pihej aspak. Pronarja pa e çuditur nga zotëria (që isha unë) dhe pasi më njohu shtoi se lejohej dhe se do pinte dhe ajo vetë. I thashë që vetë e kishte vënë shënjën në mur dhe unë do mbijetoja edhe po të kishte disa duhanpirëse. Më sqaroi se ajo ishte për qeveritarët dhe kur rregullat i shkelte qeveria me të dyja këmbët nuk kishte pse mos i shkelte dhe ajo. Nuk kisha se ç’të thesha! Ishte një betejë që nuk mund ta fitoja. Mund të përfundoja si në kohët e shkollës, që kur kundërshtoja ndonjë mësuese përfundoja jashtë klasës. Jashtë Meri Boutique ishte ftohtë dhe nuk kishte as raki mani.

Kështu që ndenja në Holli Bazar, me kufjet në vesh duke dëgjuar “Dënglat e tua” të Eli Farës dhe duke thithur edhe tymin e dy duhanxheshave. Mund edhe të kapja copa bisedash ku pronarja garantonte klientet se unë nuk isha ndonjë problem, dhe mund edhe të më nxirrte jashtë nëse ankohesha sërish. Nuk u ankova sërish.

Pasi mbarova edhe dopion e dytë të rakisë (ishte vërtet e mirë) dhe shkrojta edhe më të shumtën e këtyre rrjeshtave, u ngrita, ju kërkova falje të gjithëve (bashkëshortët kishin ardhur gjithashtu) dhe si thuhet në dialektin korçar “zura by... me dorë dhe ika”.

Por kjo mund të më ndodhte edhe në Athinë, në një tjetër Meri Boutique dhe mund të përfundoja edhe më keq. I “federuar” nga një patrullë policie greke. Sepse është Ballkan dhe njerëzit janë trima dhe liridashës.

Dhe kanë dëshirë të tymosin!

Gjithshka njëlloj si 30 vjet më parë (fund)

 

(vijim)

Dhe kur flasim për shoqërinë duhet të lemë mënjanë fajësimin e Turqisë, të Enver Hoxhës, të “katunarëve” apo të politikanëve tanë të paskrupullt. Duhet të mendohemi më shumë dhe të kuptojmë pse shoqëria jonë nuk funksionon si shoqëritë perëndimore dhe pse edhe ne jemi ose nuk jemi duke bërë punën tonë të qytetarit.

Fjala “qytetar”, mjaft e rëndësishme prej Revolucionit Francez, kur njerësit e etur për barazi nisën t’i drejtohen njëri tjetrit pa tituj, nuk ka të bëjë me të jetuarën në qytet. As edhe të lindurit në qytet nuk të bën qytetar.

Fjala qytetar, që është merr rëndësi me Revolucionin Francez, ka kuptimin e anëtarit të një bashkësie, i cili merr pjesë aktive në të, në frymën e Iluminizmit dhe të Barazisë, Lirisë dhe Vëllazërisë.

Ndaj mund të jetosh në një skërkë të Shqipërisë dhe sërish të jesh qytetar. Mund të jesh anëtari i një organizate të ahoqërisë civile dhe mos mbash pikë ere qytetari.

Ndaj dhe qytetari është ai që jo vetëm është pjesë e Bashkësisë, paguan rregullisht taksat dhe nuk është i korruptuar, por merr pjesë aktive në atë që quhet jeta e Bashkësisë dhe që nis me krijimin e ligjeve dhe rregullave, miratimin e administratës të caktuar për ndjekjen e tyre etj., etj. Pra jeta politiko-administrative e bashkësisë.

Dje takova tre kolegët e mij në Tiranë. Të tre profesionistë shumë të mirë, të papërfshirë në skemat korruptive të vendit, ndër më të kërkuarit për projekte të rëndësishme ndërtimore në Shqipëri. Nuk kanë asnjë të sharë dhe mund t’i cilësosh pa frikë si “qytetarë model!.

Dhe pikërisht këta “qytetarë model” më bëjnë mua tejet të pakënaqur. Sepse “qytetaria” e tyre është ZERO!

Ti sot, nëse je banor i Tiranës, nuk mund të mjaftohesh më me sharjen e Ramës dhe Berishës, as me hedhjen faji tek Turqia e prapamebetur për të shpjeguar gjendjen e vendit ku jeton. Për bashkësinë tënde duhet të bësh diçka, jo si një detyrim kombëtar apo partiak. Por sepse kështu funksionojnë shoqëritë e vendeve të zhvilluara. Po qe se nuk ke kuptuar këtë, atëhere je po aq “jo qytetar” sa ai i shkreti që nuk di nëse toka është e rrumbullakët dhe ndikohet nga marrëzitë e Alfred Cakos në televizion.

Ti je miku im i mirë, që shkëlqen si profesionist, që ke shumë cilësi të lavdërushme njerëzore, që je bujar dhe kudo të mbajnë në gojë për mirë por që nuk je Qytetar.

Sepse pikërisht kur bashkësia ka nevojë për ty, ti ke zgjedhur të rrish mënjanë dhe të shijosh jetën e bukur në Shqipëri dhe njëkohësisht të bësh me faj dallkaukët!

Ti mund të më thuash me plot gojë: “Për bashkësinë më pëlcet by...!” dhe unë sërish do të të jap të drejtë, por ti ke humbur faqe meje të drejtën për tu ankuar. Edhe të drejtën për ta quajtur veten Qytetar. Për arsyet që rendita më sipër. Se ti nuk ke folur me zë të lartë, se ti nuk ke shkruar në media, se ti nuk je organizuar me të ngjashmit si ti, për t’ju kundërvënë “Zarbave”.

Unë nuk të them të angazhohesh në politikë. Nuk të them as të përpiqesh si i pavarur të jesh në administratën e çdo niveli. Unë të them të kesh nxjerrë mësime nga ajo që ndodhi në Itali dhe Gjermani 100 vjet më parë. Edhe në vendet e Lindjes në fund të Luftës së Dytë. Atëhere kur ata që duhet të ishin qytetarë me peshë, zgjodhën të heshtin. Zgjodhën të mendonin se të jesh një qytetar i mirë, mjafton të mos shkelësh ligjet dhe të jesh i zoti dhe i ndershëm në profesion.

JO

Nuk është aspak e mjaftë!. Autokratët dhe Diktatorët, llogarisin edhe këtë sjellje të mefshtë të më të aftëve. Atyre që shkëlqejnë në profesionet e tyre, por nuk duan të konfrontohen. Që lenë “edepsëzët të merren me edepsëzët”. Deri sa një mëngjes gdhihen në një qytet që nuk e njohin, në një shtet që nuk e njohin dhe kur papritmas ju thërresin fëmijët të shkojnë në Luftë! Këto nuk janë as fantazitë e mija dhe as ekzagjerimet e mija. Nuk dua të shkoj në kohë që shumë nuk i njohin. Po shkoj në fillimin e këtij shekulli tek Rusia. Shikoni si ka katandisur një vend me njerëz të ngjashëm me ne dhe më të shkolluar se ne.

Ndaj edhe nëse rrini disa orë pa gjumë të dashur miq dhe kolegë të zotë, nga ky shkrim provokues i imi, do ju bëjnë mirë. Ndoshta do ju bëjnë të reflektoni dhe t’i thoni vetes që diçka duhet të bëjmë, për të mos humbur këtë që kemi. Për të patur një jetë edhe më të mirë për fëmijët.

Për të mos pjesë në varrimet e nipërve dhe mbesave të rënë në luftë “për atdheun e hajdutëve”!

Barcelona

Këtu nuk ndjehem i huaj

Edhe pse di vetëm dy fjalë spanjisht,

“Strofkës” larguar thuajse një muaj,

Nuk di ç’bën bastardi Maks,

A luan me gëzim të tijin bisht.

Kërkoj mes errësirës varrin e Gaudit

Pa patur idenë ku është varrosur.

Pranë qimitirit të përgjithshëm një e vogël kishë,

Si velë e shpalosur flladit,

Më shumë se Sagrada më tërheq

Në këtë udhëtim pakuptim dhe të pasosur.

Ora ka shkuar tre

Dhe askujt nuk ja tregoj dot këto mendime.

Në Shqipëri gjithkush fle,

Matanë Atlantikut

Nuk dua të “tremb” bijat time.

Arkitektura brenda meje ende s’ka vdekur,

Këtë kuptoj kur shoh veprën e Bernandinës.

Ata që duan e si mua ndjejnë,

Zyrave të ndriçuara mirë

Vazhdojnë të rreken si gjithnjë janë përpjekur

Të sfidojnë “dinakët” që përfitojnë tinëz.

Dua t’i zgjoj të mijët kolegë,

T’ju them këtu do gjeni projektet tona.

Endrrat e selitura mbi të Dalisë shegë,

Surrealistet dhe të bukurat vepra,

Që në vendin tonë dot s’i bëmë,

Por i gjej këtu,

Në Barcelona.

Gjithshka njëlloj si 30 vjet më parë

E kam theksuar gjithnjë rëndësinë e vitit 1996 në rrjedhën e historisë së Shqipërisë, por edhe në atë personale. E mendoja edhe sot në mëngjes ndërsa ecja në Tiranën që njoh dhe që është ajo brenda Unazës së vjetër. Nuk i kam njohur kurrë pjesët jashtë Unazës, as në kohën e “studentllikut” dhe as më vonë.

Viti 1996 ishte shumë shumë i rëndësishëm për tranzicionin dhe demokracinë e brishtë shqiptare. Berisha ishte kthyer në Autokrat dhe po bëhej i bezdisshëm për pjesën më të madhe të shqiptarëve. Në të njëjtën kohë, trajtimi i keq prej tij i Nanos, kishte bërë që ish Partia e Punës të mblidhej rreth udhëheqjes së saj, që në atë kohë përbëhej nga 5 emra. Filozofi dallkauk Servet Pëllumbi, enveristi fytyrëngrysur Gramoz Ruci, skraparliu ambicioz Ilir Meta, kastraveci ish mësues i shurdhmemecëve Luan Hajdaraga dhe punisti Namik Dokle. Nuk besoj se kam ngatërruar ndonjë nga katër nënkryetarët dhe sekretarin e PS-së ndërsa Nano ishte diku në Bënçë apo Memaliaj.

Por me gjithë shenjta e autokratizmit të Berishës dhe deformimeve që po i sillte demokracisë shqiptare, Bashkimi Europian ishte i gatshëm ta toleronte Viçidolsin ish-komunist, sepse mendonte që PS-ja kishte një trashëgimi tepër komuniste. Ndaj dhe para zgjedhjeve të majit 1996, politika europiane shprehej hapur pro Berishës. Të njëjtën gjë bëri edhe shkrimtari jonë i shquar nga Gjirokastra, Ismail Kadare, në një artikull të tij. Ai i sugjeronte të Majtës shqiptare që të rrinte edhe 4 vjet në opozitë. Të njëjtin mendim kisha edhe vetë, ndonëse tepër i zhgënjyer nga Berisha dhe goditjet e “grupeve antiparti” brenda PD-së. Por e gjykoja se do ishte më keq nëse në pushtet do vinin Ruçët, Hajdaragat dhe Nanot. Në zgjedhjet e majit ndodhën ato që ndoshën dhe më pas filloi katastrofa e Shqipërisë e provokuar nga “liderët” socialistë dhe e ndjekur me dhunë dhe paturpësi nga krahu më i ashpër Berishist. Europa nxitoi t’i njihte zgjedhjet, ndërsa amerikanët nuk u nxituan dhe lanë të kuptohej që nuk ishin të kënaqur që parimet demokratike ishin shkelur.

Por le të vimë 30 vjet më vonë, kur në Unazën brenda Tiranës, shumë ka ndryshuar për mirë, por më shumë për keq. Nga ana e urbanistikës dhe arkitekturës ka përmirësime dhe përkeqësime, kurse nga ana politike dhe shoqërore gjërat janë po njëlloj dhe disi më keq. Kënetë!

Në vitin 1996 njerëzit ishin më të varfër, por kishin shpresë se demokracia dhe liria e tregut do sillnin përmirësime. Ishin të pakënaqur me Berishën dhe donin ta largonin nga pushteti, sepse e meritonte të largohej. Nga një ish-komunist i kthyer në antikomunist, Berisha ishte bërë një autokrat pa ndonjë ideologji. Qëllimi i tij i vetëm ishte të ruante dhe forconte pushtetin e tij personal. Nuk ishte korruptuar ende ekonomikisht, por kishte lejuar korrupsionin për të ndihmuar krahun e tij politik dhe për të kontrolluar vartësit e tij “kukulla”. Ishin thuajse të gjithë të tillë. Kukulla sepse ishin të korruptuar. Bënte përjashtim ndoshta Dash Shehi dhe ndonjë tjetër, që kishin ende personalitet. Të tjerët ishin “zarba”, duke nisur me kryeministrin Meksi dhe duke përfunduar tek Blerim Cela. Pa dyshim që më të rrezikshmit syresh ishin tropojanët Hajdari dhe Haxhia, njëri prej të cilëve përfundoi si Hero i Demokracisë në bronx, ndërsa tjetri 25 vjet në burg, për pjesëmarrje në vrasjen e Heroit. Bandat besnike të Berishës, së bashku me policinë e tij i shtruan në dru mjaft opozitarë, midis tyre edhe Kryeministrin e sotëm Rama, që atë vit nuk kishte hyrë në ndonjë parti, por shkruante kundër Berishës.

Ngjashmëria me vitin 2026 është e madhe. Kemi të njëjtin Udhëheqës Autokrat, që tani quhet Rama dhe që ka një qeveri me kukulla, të cilët i mban në zap se janë të korruptuar dhe pa pikën e personalitetit. Opozitën nuk e rrah me bandat e tij, por e ka vënë poshtë nëpërmjet mekanizmave ligjore që ka nën kontroll. E kanë mbrojtur deri tani më shumë europianët, por duket se edhe pse nuk e mbështesin plotësisht, nuk po e demaskojnë hapur për të mbështetur një turmë opozitare, që ta rrëzojë.

Dhe këtu fillon dhe përfundon e keqja jonë!

Ne nuk jemi në gjendje të marrim në dorë fatet e vendit tonë!

Pas 40 vitesh nën një Diktator, kaluam në një Diktator të zbythur dhe pas atij nën një mjek demagog Autokrat dhe tani nën një piktor demagog Autokrat. Jemi të paaftë për të ndërtuar një sistem politik të lirë!

Pavarësisht se kush është Marta Kos dhe kusuret që ka në marëdhëniet me shtetin shqiptar, ajo tha një të vërtetë të madhe, që shoqëria shqiptare e toleron dhe pranon korrupsionin.

Mund të thoshte edhe më shumë, pikërisht këto që po shtoj më poshtë:

Shoqëria jonë nuk është gati për të ngritur një sistem ekonomiko-social demokratik.

(vijon)

Xhepistët dhe e Majta dhe e Djathta europiane. (fund)

 

(vijim)

Lidhja krejt rastësore ka të bëjë me Barcelonën. Një qytet me të vërtetë shumë i bukur dhe i kollajshëm për të jetuar. Gjithashtu më i lirë se të themi Athina apo edhe Tirana. Por në Barcelonë ka xhepistë. Për këtë dukuri më paralajmëroi që në aeroport shoferi i taksisë, dhe përmendi veëanërisht mjetet e transportit publik. Nuk ja vura shumë veshin, as atij dhe as një taksixhiu tjetër, sepse mendova që ka një lloj “konflikti interesi”. Taksixhinjtë nuk duan që turistët të udhëtojnë “xhaba”.

Por më vonë e mora shumë seriozisht, se për të njëjtën gjë më tha të bëja kujdes një puta dhe edhe pse mendova gjithë dyshim se mund të ketë ndonjë të dashur taksixhi, ja vura veshin. Dikush tjetër më tha që ky është problem i shumë qyteteve europianë, si Parisi, Roma, Milano dhe të tjerë. Unë nuk kam pasur përvoja të tilla në to, por kjo nuk do të thotë, që nuk është e vërtetë. Për në Paris gjithnjë është folur se kryexhepistë janë rumunët.

Thuajse në fund të vizitës në Spanjë, qëllova me një shofer taksie peruan, që fliste mirë anglisht. Ngriti të njëjtin problem të xhepistëve. Dhe bëri me faj ligjet spanjolle , të cilat janë shumë të buta ndaj “kontrollorëve” të xhepave.

Si xhepist simpatizues, unë e kundërshtova dhe i thashë që nuk është një krim i rëndë. Ai përmendi Amerikën, ku kjo dukuri është shumë më e pakët dhe shtoi se në Amerikë nuk ja hedh dot kollaj po fute dorën në xhepin e tjetrit.

Dhe këtu hyjnë e Majta dhe e Djathta shumë e dashur europiane. Në ligjet kundër keqbërësve dhe emigrantëve në veëanti. Sepse dihet që më të shumtët e xhepistëve janë emigrantë.

Pa përmendur Amerikën (ndonëse udhëtoj shpesh atje) më duhet të them se në Kanada xhepistët jnë një specie në zhdukje e sipër. Nëse ekzistojnë akoma. Dhe kjo nuk ka të bëjë aspak me butësinë apo fortësinë e ligjeve. Kontrollorët e xhepave janë shumë të pakët, sepse nuk ka më gjëra me vlerë që të transferojnë. Para të thata mbahen pak ose aspak, kredit kartat është e vështirë t’i përdorësh apo t’i klonosh dhe monedha floriri mbase nuk mban më njeri në xhepa, që prej Luftës së Dytë. Celularët gjithashtu nuk janë më të lakmuar, sepse janë shtuar shumë elementet e sigurisë dhe do shumë mund t’i bësh të vlefshëm për rishitje. Në xhepat e pasëm dhe të përparmë, më shumë mund të ketë rrezik të të fusë dorën ndonjë homoseksual budalla se sa një xhepist.

Por politikanët e fëlliqur të së Djathtës europiane. përdorin edhe pakënaqësinë e njerëzve ndaj xhepistëve, për të ngritur një frymë ksenofobe dhe për të kërkuar forcim të ligjeve dhe zbatim të ashpër të tyre. Eshtë një “fletë libri” e shkruar që në kohën e Musolinit. Dhe funksionon. Sepse njerëzit nuk kanë shumë kohë as për të lexuar, as për tu informuar dhe as për të parë filmin e Rober Bresonit. Ndaj nuk është ëudi, që dikush, të cilit i kanë vjedhur portofolin ku kishte një shumë të mirë parash të kërkojë edhe dënim me 20 vjet burg për xhepistin. Madje ka nga ata që i mbajnë ison dhe kujtojnë kohë dhe vende, ku xhepistëve ju pritej njëra dorë! Dhe kjo në një kohë, kur është fare e thjeshtë, që paratë e thata të hiqen nga qarkullimi.

Por hipokrizia e politikanëve të së Djathtës (të së Majtës nuk janë burra më të mirë, por pak më tolerues) është se jo vetëm nuk duan t’ja dinë për superhajdutët, por nga një pjesë e tyre edhe financohen për fushatat elektorale. Nuk kemi dëgjuar, që të Majtët (apo edhe ekstremistët e Majtë) të mbështeten me para nga xhepistët.

Nuk dua në asnjë mënyrë të them se Krimi i vjedhjes duhet nënvleftësuar. Eshtë në një nga 10 porositë e Biblës, që janë baza e moralit të Qytetërimit – Mos vidh!

Por në kohët moderne, një pjesë jo e vogël e njerëzve, ju “vjedhin” të tjerëve ëka mundin duke nisur nga koha, paratë, liria, idetë, pasuritë e luajtshme dhe të paluajtshme, fjalëkalimet në banka dhe të tjera gjëra. Ndaj jo vetëm nuk duhet nënvleftësuar por luftuar me ligje dhe kryesisht me edukim. Sepse nuk mendoj sikundër mendonte shoferi i taksisë peruan në Barcelona, se ligjet e forta dhe zbatimi i tyre mund të zhdukin xhepistët e më pas të gjithë të rrojnë të lumtur e të gëzuar.

Xhepistët nuk do ekzistojnë kur të mos ketë më xhepa!

Dukert si idiotizëm, ose një ide e ekstremit të majtë, por mendoj se Njerëzimi do arrijë në një kohë kur xhepat do jenë vetëm për të futur duart në stinët e ftohta. Gratë kanë ëanta dhe nuk kanë nevojë qysh tani për xhepa. Për më tepër ëdo gjë me vlerë do jetë në celular , i cili është më i sigurt se një kasafortë.

Atëhere pse duhet që të shqetësohemi për xhepistët pa të ardhme?! Unë mendoj që duhet madje të gjejmë mënyrë si t’i mbrojmë, ashtu si veprohet me kafshët dhe shpendët që rrezikojnë të zhduken përfundimisht nga ky Glob.

Le të zhdukim politikanët hajdutë, se xhepistët nuk do jenë më të rrezikshëm!

Xhepistët dhe e Majta dhe e Djathta europiane.

Unë nuk i kam përbuzur ndonjëherë xhepistët. Madje sa më shumë kam nisur të kuptoj nga kjo botë, më është shtuar edhe respekti për ta. Sigurisht që në shkallën e hajdutëve nuk i ve më lart se ata që vjedhin pa dhunë bankat apo koleksionistët e artit, por i ve më lart se gjithë hajdutët e dhunshëm.

Se po ta marrim hollë hollë ç’farë bën një xhepist?

Ai zhvendos disa të mira materiale nga një xhep i tjetërkujt në xhepin e tij. Por ne këtë gjë na e bëjnë për ditë, dhe kanë nisur që në kohën kur veshëm rrobat e para me xhepa dhe kishim në to disa gjëra me vlerë. Na i kanë bërë dhe bëjnë qeveritarët dhe njerëzit e pasur. I vetmi ndryshim i tyre me xhepistët, është se ata kanë krijuar rregulla se si të na i marrin dhe këto rregulla i mbrojnë me gjithë institucionet e dhunës dhe të ligjit.

Por le të përqëndrohemi në xhepistët e thjeshtë dhe të lemë mënjanë të ndërlikuarit.

Në fëmininë dhe adoleshencën time, një hajdut xhepash shihej me përbuzje. Shoqëria shqiptare nuk i vlerësonte dhe ata që unë i dija si të tillë nuk kishin emër të mirë. Unë i shihja me çudi se pyesja veten se si janë në gjendje të gërmojnë në xhepat e tjetrit. Unë vetë kisha vështirësi të gjeja gjërat me vlerë në xhepat e mija. Kjo nuk më bënte t’i admiroja, se kisha parë edhe disa rreth moshës sime që hynin në burg, por gjithsesi për mua ishin një specie e veçantë njerëzore. Deri sa pashë në televizionin jugosllav një film francez të Rober Breson të quajtur “Xhepisti”. Filmi mçë ndryshoi plotësisht idenë që kisha pasur rreth xhepistëve. Si vjedhin, përse vjedhin, si i përzgjedhin “viktimat” dhe se sa mundohen që të vjedhin. Eshtë një film i shkëlqyer psikologjik edhe pse i realizuar në një kohë të largët, sikundër është viti, kur jam lindur.

E kuptoja dhe që Faqekuqi dhe Raqi Kubani, nuk ishin si xhepisti i Bresonit, por gjithsesi, disa pjesë të karakterit të tij duhet të kishin.

Në vitin 1980, bashkë me dy shokët e mij, pamë një fragment të “filmit francez”, në pistën Iliria. Ishim me pushime dhe në një nga lokalet, kur shitej diçka që pëlqehej (nuk e kujtoj në shiteshin akullore apo birra) një xhepist, në shoqërinë e një tjetri, nuk ju la xhep pa kontrolluar disave nga klientët. Ne e ndiqnim skenën gjithë admirim, se njëkohësisht nuk donim të konfrontoheshim me ndihmës xhepistin, që na shihte me inat. Edhe sot nuk e harroj burrin rreth të 40-ve, të shkurtër e tullac, që gjithë mjeshtëri mundohej të zhvendoste kartmonedha apo portofole nga xhepat apo çantat e klientëve. Ishte vërtet i aftë, por na u duk se e mbylli i pakënaqur atë 20 minutësh kontrolli të akulloreblerësve.

Për vite të tëra nuk kisha parë më skena të ngjashme, se në Korçë nuk qarkulloja me “urban”, që zakonisht është një vend i preferuar për profesionistët e xhepave. Ndonjë xhepist shumë të njohur e dinim se kush ishte dhe i qëndronim larg. Nuk na pëlqente inspektimi i xhepave edhe sikur mos kishim para në to.

Kjo deri në vitin 1996, kur për herë të parë dhe të fundit, pata si klient një xhepist të njohur. Th. kishte qënë xhepist profesionist, me disa burgosje në cv-në e tij, por ishte larguar drejt Greqisë, ndoshta edhe para se të ndërrohej sistemi. Atje ishte bërë biznesmen, bashkëjetonte me një ruse dhe kishte mbledhur para për të ndërtuar një shtëpi të madhe, në vend të shtëpisë së prindërve. Kishte ngritur një kompani pa liçencë, në biznesin që njihte më mirë- atë të inspektimit të xhepave dhe të transferimit të të mirave materiale. Nuk punonte vetë në terren, por stërviste fëmijë që sa kishin hyrë në adoleshencë dhe kishte krijuar me ta marëdhënie kontraktuale. Biznesi i kishte ecur.

Hyri në zyrën time në orarin që ishte lënë takimi dhe më befasoi me veshjen. Jo vetëm që mbante kostum dhe këmishë, por kishte edhe një papijon të kuq. Me shumë politesë më kërkoi që të konceptoja një vilë të madhe, aq sa mund të lejonte parcela e vogël e shtëpisë së prindërve. Më pas, gjithë mirësjellje më bëri të njohur, se do ishte në Greqi për arsye pune dhe për vilën do interesohej e jëma.

Ajo erdhi disa herë dhe projektin e mbaruam, por nuk jam i sigurt nëse e morri apo jo lejen e ndërtimit. Pas shumë vitesh, kur kam kaluar pranë shtëpisë së tij, pashë që ishte ndërtuar një vilë e vogël, por pa asnjë lidhje me projektin tim.

Ishte aq i ndershëm, sa as nuk “vodhi” idenë time të projektit!

Por u përqëndrova shumë tek e kaluara dhe nuk preka aspak se çka të bëjë e Majta dhe e Djathta europiane me veprimtarinë e xhepistave. Ata i kanë programet shumë të ndryshme ideologjikisht dhe shumë rrallë i vjedhin ide politike njëri tjetrit.

(vijon)