(vijim)
Botimet e Letërsisë sonë u shtuan në fundin e viteve ‘60 dhe fillimin e viteve ‘70. Duhet të ketë luajtur rol edhe “liberalizmi” i asaj periudhe, si dhe nxitja e më të rinjve për të botuar. Librat e rinj nuk ishin më “pronë e një klubi mesoburrash”, të cilët kishin nisur të shkruanin para Luftës së Dytë ose menjëherë pas saj. Mjaft të rinj me talent, por edhe mesatarë nisën të botonin vëllime me poezi dhe me tregime. Veçanërisht Kadareja dhe letrarë të tjerë të brezit, që nuk kishin qënë pjesëmarrës në luftë, i nxisnin të rinjtë për të kërkuar forma të reja në krijimtari dhe u shfaq ajo që quhej “lufta e brezave”.
Unë isha i prirur të lexoja më shumë nga brezi i Kadaresë dhe i më të rinjve, se poezia e Aleks Caçit apo Llazar Siliqit më dukej “bajate”, por po njëlloj edhe proza e Abdihoxhës, Shuteriqit madje edhe e Sterio Spasses.
Të gjitha vëllimet me poezi të Kadaresë dhe Dritëroit të botuara deri më 1973 i kisha lexuar dhe disa të Fatos Arapit. Anoja shumë nga Ismaili dhe me atë prirje nisa të “përpija” edhe romanet e tij. Kisha lexuar vetëm disa fragmente të “Dasma” dhe nuk e di pse na mungonte ai roman në shtëpi, ku ishin të gjitha veprat e Kadaresë. Por duhet të them që me shumë ëndje lexoja në “Hosteni”, ku botohej me pjesë “Shkëlqimi dhe rënia e shokut Zylo” me ilustrime të Bardhyl Ficos. Të gjitha këto deri në qershor 1973, kur u dha goditja e madhe ndaj letërsisë dhe arteve në Shqipëri. Isha vetëm 14 vjeç dhe nuk kisha treguar ndonjë prirje për të shkruar. Në hartime merrja nota të mira, por nuk i kisha me dëshirë ato orë dhe përgjithësisht shkruaja shkurt. Madje filloja vetëm orën e dytë se gjatë të parës nuk dija ç’të shkruaja. E dorëzoja thuajse i fundit. Kur isha në klasë të 8-të, mësuasja e leximit na kishte sugjeruar të shkruanim ndonjë tregim dhe të merrnim pjesë në një konkurs që bënte Shtpëia e Pionierit. I sforcuar shkrojta diçka skematike për një miqësi shokësh, por që edhe vetë më dukej si tregim kot. Po si unë pat shkruar një tregim Beni Kallamata dhe i ndjeri Petrika Marash. Nuk di a kishin dërguar të tjerë nxënës të shkollës sonë apo të shkollave të tjera, por ne të tre morrëm çmim të parë. E kuptova që konkursi ishte kot dhe po aq kot tregimet tona.
Eshtë e natyrshme, që kur je 14 vjet të nisësh me prirjet e adoleshentit , që i duket sikur di dhe se shijet e tij janë më të mira se të prindërve. Ndaj kisha nisur të kundërshtoja babanë, kur flisnim për veprat letrare shqiptare. Ndoshta dhe ai kishte një dozë subjektivizmi, kur binte fjala për shkrimtarë ose poetë të cilët i kishte njohur nga afër dhe i vlerësonte si të kulturuar. Madje kishte qënë edhe vetë objekt i “sulmeve” nga më të rinjtë, kur bëheshin mbledhje të gjëra të krijuesve dhe ku hapur shfaqej “lufta e brezave”, e cila dukej se ishte më shumë e nxitur nga qarqet e shkrimtarëve dhe poetëve në Tiranë.
Kujtoj, që në një mbledhje në një diskutim disi të ashpër, aktori Vangjush Furrxhi i pat thënë: “Nuk do presim nga ty tani, vajte 50 vjet.” dhe babai i kishte dhënë një përgjigje të thekur, por dukej se i kishte mbetur në mendje, se na i tregoi edhe neve në shtëpi. Ndoshta shumë letrarë të rinj në Tiranë ecën në krijimtarinë e tyre, por në Korçë nuk pati nga ata që do shkëlqenin më vonë. Dhe jo për shkak të liberalizmit, por dukej se mungonin talentet e vërtetë. Im atë i sillte në shtëpi të gjitha librat e vegjël, që botonin letrarët e Korçës, por unë pasi lexoja dy tre faqe nuk i hapja më. Nuk më sillnin asnjë lloj ngacmimi. Dhe me sa kujtoj kishte botime të Petraq Zotos, Kristaq Ballit, Ilia Grabockës, Petrika Dragotit, Sotir Lashovës.e të ndonjë tjetri, por mbeteshin në një qoshe të Bibliotekës sonë dhe nuk i hapte njeri veç babait. Ai i lexonte me vëmendje se i diskutonin në takimet e Degës së Lidhjes.
(vijon)