A kemi ne korçarët një identitet?

Duhet ta them që në krye, që unë nuk besoj në identitetet krahinore, madje as në ato kombëtare, por ndoshta edhe do më duhet të ndryshoj mendim.

Javën e parë të universitetit, ndërsa njiheshim me bashkëstudentët, por edhe me punonjësit e konvikteve na bëheshin pyetjet e natyrshme- Nga je? Dhe kur përgjigjeshim nga Korça pasonte zakonisht: “Brenda nga Korça?” Na dukej si pyetje kot, se po qe se do ishim nga Bulgareci do theshim emrin e fshatit dhe mbase do shtonim edhe rrethin, por përgjigjeshim në mënyrë pohuese. Kishte shumë që na pyesnin a kishim kushërinj në Amerikë dhe a dinim greqisht, gjë që na linte të kuptonim se kishte një lloj stereotipie se si të tjerët i shikonin korçarët. Pastaj mbyllej me pyetjen, kryesisht ng tiranasit: “Di me i dhon kitarës?” Unë zihesha ngushtë se nuk dija dhe e kuptoja, që pasi thesha “jo” ata më shihnin me dyshim dhe mendonin se do isha nga ndonjë fshat larg Korçës. Më pas vinin komentet e më të zgjuarve prej tyre “ej kusiçka, tepsiçka”, që nuk na lëndonin se e kuptonim që e kishin nga budallallëku dhe jo nga dashakeqësia.

Kur vitet kalonin nuk kishte më biseda të kësaj natyre. Edhe më vonë, asnjëherë nuk kisha menduar se ne kemi një identitet të caktuar me disa karakteristika që i mbartim thuajse të gjithë. Edhe dialektin nuk e kemi identik, gjithashtu përkatësinë fetare, por unë kam njohur korçarë , të cilët kanë cilësi nga më të larmishmet, madje nuk di nëse ka ndonjë zotëri ose zonjë , që është tipik korçar.

Por ndërsa u hap së fundmi një diskutim se a duhet apo jo të quhen këngët e Korçës serenata, unë ndjeva se ne kemi disa cilësi të spikatura dhe disa gjëra që i shohim si cënim të identitetit. Proserenatistët (ndoshta bashkë me serenatistët) u ndjenë tepër të prekur se unë shkruaja që këngët korçare nuk duhet t’i quajmë serenata. Ndoshta edhe pse kisha prekur emra krijuesish amatorë të këngëve korçare, për të cilët shtoja se e futën konceptin e “serenatës” pas viteve ‘90. Kisha të drejtë të lëkundesha në mendimin, që ne nuk kemi identitet të kristalizuar. Pashë që revolta e një pjese (nuk mund të them në ishin gjysma apo më shumë) ishte drithëruese. Mendova se si këta njerëz që identifikohen me serenatat “plot dhemkë“ nuk kanë pak mëshirë, për një njeri të paditur si unë. Nuk kishte më melodi të shtruar, por sulmet ishin “rock n’roll”. Përsëri dyshova për identitetin. Ku është dhembshuria?

Megjithatë i justifikova duke thënë me mendje, se si cilësi kemi edhe të njohurën “të dashur me popullin, të rreptë me armikun”. E dija që nuk isha armik, por deri sa të tillë më konceptonin, atëhere do më duhej ta pranoja me përunjësi.

Po sikur larg qoftë të kisha shkruar keq për Themistokli Gërmenjin apo për Republikën Autonome?

Ndoshta do shkruanin: “Ky korçar bastard e ka hak plumbin!” e megjithatë mua nuk më pat shkuar ndërmend as të prekja Miston dhe as Mihal Gramenon, madje as Myftiun apo Peshkopin e Korçës. Dhe mirë, që nuk më pat shkuar në mendje, se e di që do mbulohesha me baltë.

Nuk di nëse kemi të tjera gjëra të shenjta, që rrezikojnë identitetin tonë nëse na i prekin, por po qe se ka nga ju, që i lexoni këto rrjeshta dhe i dini, kini mirësinë të mi thoni që mos gaboj më rëndë herën tjetër.

Fjala duhet të jetë e lirë, por dhe liria me karar!

Dorëzimi para “të Keqes”

Shpesh vras mendjen të kuptoj shoqërinë shqiptare dhe arsyet përse ka rënie të demokracisë dhe të mendimit të lirë. Mund të tregosh lehtësisht me gisht Berishën, Ramën dhe të tjerët si ta, madje edhe të shtosh patronazhistët dhe ja ke hedhur lumit. Janë ATA, që na katandisën më këtë ditë!

Unë mendoj se ka shumë arsye të tjera dhe më kryesorja është “dorëzimi të mirëve dhe të aftëve para të Keqes”. Në çdo fushë. Duke nisur me Politikën dhe duke përfunduar tek Sporti.

Ka më pak se dy muaj, që kam rihyrë në Facebook pas një mungese prej 12 vitesh. Nuk di se ç’thuhej për mua, kur dikush tjetër postonte shkrimet e blog-ut tim. Vonë kam mësuar se ka patur të shara, ndoshta dhe shpifje, por kush merr përsipër të shkruajë në publik e di këtë çmim.

Në këtë periudhë të shkurtër, por disi itensive me postime nga ana ime, ka pasur dy raste ku jam lakuar për keq, për të meta , të cilat i kam dhe për të tjera që nuk i kam, por që nuk kanë lidhje me përmbajtjen e shkrimeve.

Kam konstatuar me keqardhje se njerëz të mirë e të zotë, që kanë të njëjtin mendim për shkrimin ose që dinë se të metat e mija nuk kanë lidhje me temën që trajtoj, ndonëse mund të mos ndjehen mirë nuk marrin mundimin të komentojnë e të thonë: “Jeta e autorit nuk ka të bëjë me temën që diskutohet!” Unë nuk kërkoj të më mbrojë njeri. Kur kam marrë guximin të bëj shkrime kritike dhe kam marrë parasysh që mund të më fyejnë ose të gërmojnë për të gjetur “skeletet e fshehura”. E gjitha ka të bëjë me dorëzimin ndaj të Keqes. “C’më duhet mua?”, “ Kush hyn në gojën e asaj!”, “Po dhe ky pse s’rri rehat!” e të tjera të ngjashme. Dhe kur ndodh për diçka të thjeshtë dhe për një njeri të thjeshtë, të cilin mund ta kenë edhe mik, vaj halli kur debatet janë të ashpra me “lukuninë e patronazhistëve”.

Eshtë ky lloj Dorëzimi ndaj Bashkiakut arrogant, ndaj Tenderistit që vjedh, ndaj Mjekut që abuzon, ndaj Mësuesit që merr lekë për provimin, ndaj të Fëlliqurit që baltos të tjerët. Ndaj nuk ka pse të çuditemi se si kemi arritur që Rama na vjedh dhe na shtyp, që Peleshi bën ç’të dojë dhe na përqesh, që Fejzullai nuk pastron mirë dhe mund të na quajë edhe plehra. Jemi dorëzuar ose më mirë jini dorëzuar të dashur bashkëqytetarë! Vetë jam përpjekur të bëj diçka edhe pse kam avantazhin që jetoj larg Shqipërisë.

E Keqja as vjen në një ditë dhe as thërret që jam e Keqe. Fillon me buzëqeshje si buzëqeshte në krye të herës Peleshi dhe gradualisht, duke përdorur çdo mënyrë nga lajkat e deri në intrigat, nga shkrimet e mira dhe deri në “falangat patronazhiste” arrin deri aty sa ështe kthyer në “Pashaj i Pashallëkut të Korçës”. Po nuk na nënshtroi ai. U nënshtruam ne!

Unë do vazhdoj të shkruaj ato që mendoj edhe me koston e përgojimit. Besoj në ato që shkruaj dhe më shumë besoj në Fjala e Lirë. E respektoj atë dhe për ata që më kundërshtojnë, por edhe për ata që më denigrojnë. Ky është kuptimi i Fjalës së Lirë, që të shpie pranë një demokracie të vërtetë.

Por jo Heshtja dhe Nënshtrimi!

 

Përgjigje Klaudias për “serenatë-mesele”

Klaudia Andrea, vajza e Mihallaq Andreas, ka bërë komente rreth një shkrimi tim për serenatat. Në ndryshim nga shumë të tjerë, ka qënë e sjellshme dhe më ka kërkuar përgjigje ndaj po ja jap me këtë shkrim për të ashtuquajturat serenata në përgjithësi dhe për ato ç’ka kam thënë për Mihallaqin. Do detyrohem të përmend emra të ndjerësh mbase jo me vlerësim maksimal, por jam i detyruar.

Unë e kam ndjekur vazhimisht sa kam qënë në Korçë, që në fëmijëri këngën korçare. Dëgjonim gjithë kohën radion madje edhe këndonim në shtëpi, si në të gjitha familjet korçare.

Këngët që unë i quaj “të rrugës” sepse nuk mund të ngjiteshin në skenë në kohën e Diktaturës i kam dëgjuar që kur isha 4-5 vjeç. Kujtoj edhe se sa me gëzim mësuam këngën “Gjeologia” të Ilia Vinjaut në Festivalin e Korçës dhe i kërkonim babait të ndërhynte në Kristo Konoja (kryetar jurie) për t’i dhënë çmim të parë (kënga mori vetëm të 3-të). 5-6 vjet më vonë kuptova që kënga e Ilias ishte një këngë e thjeshtë, pa vlera të mëdha muzikore. Të tilla kishte shumë të shkruara nga amatorët, gjë që plotësonte nevojat e njerëzve për të kënduar këngë dashurie, por që për fat të keq nuk ishin në nivelin e këngëve të kompozuara nga kompozitorët e shkolluar shqiptarë. Aq më pak do ishin po t’i krahasoje me këngët bashkëkohore në botë.

Mihallaqi ishte më i madh se unë dhe binte në sy se vishej mirë dhe ishte shumë simpatik. Në fund të viteve ‘60 dhe në fillimin e viteve ‘70 këndonte me sa kujtoj me Estradën e Preçizionit. Nuk kishte ndonjë vokal që të mund të ngjitej më lart (për mendimin tim), por ndoshta ndikonte edhe biografia që nuk shkonte në Tiranë , se paraqitje skenike kishte mjaft të mirë. Më vonë fatkeqsisht i ndodhi një sëmundje që humbi këmbët dhe edhe pse nuk e njihja personalisht ndjeva keqardhje. Më erdhi mirë kur nisi të këndonte në skenë, në fund të viteve ‘80 ose më vonë. Dija dhe që krijonte këngë dhe kisha dëgjuar disa prej tyre, por si e përmenda në rastin e Vinjaut, kisha bindjen se ishin këngë të thjeshta dhe që i përkisnin një epoke të kapërcyer. E megjithatë unë nuk dua t’i imponohem askujt në shije dhe mund të them se muzika prandaj është kaq magjike se ka lloj lloj stilesh dhe rrymash dhe ka vend për të gjithë.

Sipas Klaudias, Mihallaqi është kantautor dhe ka krijuar 600 këngë. Diçka vërtet mbresëlënëse. Unë thjesht mendoj se emërtimi kantaautor ju takon artistëve të nivelit të Bob Dilën, Xhon Lenon, Balionit, Aznavurit, Rei Carlsit e të tjerëve, por ky opinion është thjesht i imi. Mendoj se në Shqipëri as i ndjeri Francesk Radi dhe Gjergj Leka nuk e meritojnë plotësisht. E megjithatë edhe mund të tërhiqem jo vetëm për Llaqin por edhe për Papa Spiron, që po kompozon vazhdimisht tani.

Klaudia nuk di se sa ju e njihni historinë e këngës korçare. Se kur përmendni Thoma Nasin dhe “Perëndeshën e bukurisë“, këtë këngë e quani serenatë. Nuk është e tillë. Po ashtu nuk është “I madh” këngëtari amator, i ndjeri tenori Piro Sulioti, që ka pasur vokal të mirë. Ka disa përcaktime për të cilat duhet të jemi më pranë të vërtetës. Ne mund të mbushim shkrimet me lavde për “kolosë“, ‘gjenij”, “legjenda” të artit, por nuk mund të ketë shumë të tillë. Nëse do ishte kështu ne do ishim Meka e Artit Botëror.

Unë e kuptoj ndjeshmërinë, që ju kini për punën e palodhur të babait tuaj artist. Unë nuk marr mundimin të shkruaj për të denigruar artistët e Korçës. E dua qytetin tim sa ata dhe ndoshta më shumë. Por pikërisht sepse e dua shumë kam dëshirë, që të mbajë një nivel kulturor sa më të lartë. Mundësisht në një hap me artin botëror edhe pse është e vështirë. Por nuk mund ta mbajë dot me këngë tepër të thjeshtëzuara dhe disi jashtë kohës, nga ato që unë i kam quajtur në shkrim “dy çorap e një llastikë“ për të përdorur një shprehje të grave korçare për punët e lehta.

Më pyesnit edhe se ç’kam bërë në profesionin tim. Shumë pak dhe do doja të kisha bërë më shumë, por ndoshta aq e kisha “takatin”. Megjithatë kjo nuk më pengon të dua këngën më të mirë korçare.

Skulptori Ladi Topi

Nuk dija nëse ishte më mirë ta quaja skulptor apo qeramist Ladin, sepse ai e pëlqente shumë qeramikën dhe kishte studiuar për arte të aplikuara. Por më pas ai punoi shumë edhe në materiale të tjera, ndaj mendoj se është më e saktë ta quaj skulptor. (Ky shkrim nuk është promovues i veprave të rij për ndonjë qëllim komercial, por thjesht kujtime rreth një artisti dhe miku.)

U njohëm rastësisht në qershor 1984, kur na caktuan në një dyshe për të bërë disa projekt-ide për një konkurs për Lapidarin e Cifligut. E fituam konkursin dhe më pas erdhi koha e realizimit, që ishte më e vështirë për Ladin, se duhet të realizonte dy relieve të mëdha, që kulmonin me dalje nga sfondi i Flamurit i një figurë partizani. Koha ishte shumë e shkurtër dhe idenë e Ladit për figurën e partizanit e realizuan treshja Bilbili, Xhane, Dollaku. Ladi realizoi relievin me figurën treshe të luftëtarëve për Pavarësi. Relievet u derdhën në beton dhe janë edhe sot, ndonëse shihen me vështirësi nga rruga.

Më pas, për çudinë tonë , na ftuan edhe në një darkë për kremtimin e 40 vjetorit të Clirimit, ku besoj se unë 25 vjeç dhe Ladi 26 ishim më të rinjtë mes veteranëve dhe partiakëve. Na vinte për të qeshur se ndjeheshim krejt të huaj për atë “sebep”.

Më pas patëm një miqësi dhe bashkëpunim të mirë. E vlerësoja shumë për shijet fine në art, si dhe për cilësitë njerëzore. Edhe ai me qetësi nuk ma prishte edhe kur unë isha më “agresiv” se sa duhej. Bëmë disa gjëra në Ekspozitën Popullore, disa projekte-skulptura për një Park Lojrash tek Parku, që nuk u realizuan dhe ndonjë tjetër në Muzeu i Arsimit, që tani nuk e kujtoj.

Kishte shije, mendim dhe vetëpërmbajtje. Më kujtonte pak cilësitë e piktorit Rafail Dembo, të cilin e njihja se studion e kishte dy kate mbi apartamentin tim. E njëjta qetësi, i njëjti vlerësim për artin, i njëjti jokonformomizëm dhe cigaren nuk e ndanin të dy. Nuk di se sa e kishte njohur Ladi Rafailin.

Në vitet e fundit të Diktaturës flisnim hapur kundër saj. Nuk kisha asnjë droje të flisja me Ladin.

Për fat të keq, Liria nuk solli për skulptorët të njëjtën “begati” si për piktorët. Kuptohet që një privat e ka më të lehtë të blerë një peisazh se sa një skulpturë. Për sa i përket shtetit, ai nuk ka qënë i pasur, ose ka ndjekur politika klienteliste dhe nuk e di se sa ka pasur mundësi të punojë Ladi. Para disa muajsh më zuri syri që kishte bërë një ekspozitë me një piktor dhe kjo më gëzoi.

Unë kam 29 vjet larg Korçës. Ladin nuk e kam takuar dot asnjëherë gjatë vizitave të mija në qytet. Edhe kur e telefonova për promovimin e librit tim “Biseda të pakryera me babanë“ nuk ishte mirë me shëndet.

Por mirënjohjen për një artist bashkëmoshatar nuk e kam zbehur kurrë.

Suksese në krijimtari miku im Ladi!

Vetëm PRANIA BESNIKE mund ta shpëtojë Shqipërinë

Unë nuk i lexoj statuset e Ramës dhe as dëgjoj intervistat e tij, se nuk kam kapacitetin e nevojshëm mendor të kuptoj ato që shkruan dhe thotë. Ama Nikshin (Nicolo Di Lana) e ndjek jo se flet në dialektin tim, por dhe i shpjegon më popullorçe gjërat.

Sot lexova që Besës i shtohet edhe Prania Besnike, si zgjidhja universale e problemeve të popullit shqiptar. U entusiazmova. Thashë se po të mblidhen njerëzit më të mënçur që ka ky vend në Volorekë (si në kohën e Xhaxhit) diçka do bëhet për të kaluar ngërçin që na kanë shkaktuar Flamingot. Se kush duron edhe 3 muaj të tjerë të njëjtin avaz në tv. Jo burgoseni Ramën, jo burgoseni Berishën! Dhe mirë këta se “burgu për burrat është“ po duan të burgosin edhe Belan. Madje tani, që nuk ka as tulet e mjaftueshme për ta përballuar burgu e grave në Pojskë (të tëra rreth koranit vërtiten).

Kjo e Pranisë Besnike qënka ilaçi që na duhej. Tamam tamam nuk e kam kuptuar, se duhet të lexoj materialet ndihmëse të Komitetit Central, po një ide e kam. Nga vetë fjalët. Prani dhe Besnike. Ku mund të ketë më mirë, Pak a shumë si ajo “gushe gushe”, që theshte populli qëmoti. Dashuri dhe Besnikëri. Ti më do dhe unë të dua dhe unë të dua e ti më do. Pranë dhe Besnikë në jetë të jetëve, Amin!

Do ketë raste , që unë e ndjej se jemi ca si shumë pranë dhe sikur më merr ndonjë të shkoqur nga xhepi, po rëndësi ka Besnikëria. Po mos ma drodhe me ndonjë grek, iranian, sërb, rus, maqedonas (tëmën prapë shulet na dolën) se më merr ca para nga timet nuk bëhet qameti.

Tani si do e realizojë Rama këtë me Flamingot unë nuk e di. Do ju shkojë shumë pranë dhe do ju përdredhë kokën me Besnikëri, a do do ju hedhë “koçifos”, që të mos shtohen këtë ndoshta nuk ja ka thënë as Nikshit.

Veç di, që sa të realizohet kjo Prania Besnike të gjithë do rrojmë të lumtur dhe të gëzuar!

Rroftë Prania Besnike!

I love Korça!

Edhe unë meritoj një tjetër shans

Mbrëmë, i shqetësuar nga debati i panevojshëm për serenatat nisa të sillja në mendje ato kujtime, që ende nuk janë cënuar nga ndikimi i huaj dhe nga kultura agresive amerikano – kanadeze.

Më erdhën në mendje netët e bukura të pranverës në Korçë, mes lulëzimit të blireve dhe së bashku me shokët, që shëtisnim në bulevardin “Republika”, në oborret e vilave të të cilit, skuqnin gjak trëndafilat, që na sillnin në mendje këngën e Agim Prodanit “Natën do vij në bashtën tënde/ Trëndafilat do t’i pres”. Më pas u shfaqën, një grup shoqesh që kishin dalë për krahu edhe ato për xhirro, njëra prej të cilave dukej se “ndjente diçka” për një nga shokët tanë. Ai e shihte me bisht të syrit dhe ajo bënte sikur të ishte rrëmbyer nga biseda me shoqet e saj, por një purpur i lehtë dukej se i vishte mollzat. “Sonte do ngjitemi andej nga varret e dëshmorëve, që të kalojmë nga shtëpia e saj”- tha një prej shokëve (ai më i pjekuri) dhe të gjithëve na fërgëlloi zëmra. Sigurisht më shumë shokut tonë të dashuruar. Por nëse ai do merrte një “Po” kjo ishte shpresëdhënse për të gjithë ne.

Nuk pritëm të binte mirë muzgu dhe dy shokë morën kitarat në shtëpi dhe biondi i dashuruar mandolinën. Unë dhe shoku tjetër joinstrumentist kishim detyrë të bënim zërin e dytë vetëm në refren, se edhe fallcarnim nga pak.

Ra mbrëmja dhe ne ishim rreth 20 metra nga shtëpia e saj dhe kishin nisur të këndonim lehtë “Kalo ushtar dhe lerë një qiri të ndezur”, që e dinim se ishte e kopjuar nga një kantatë e Belinit, por nuk e kishim kopjuar ne. Ecnim ngadalë dhe e kishim llogaritur që pranë dritares së saj të ishte refreni “Se sot jam ushtar po nesër do vij përsëri/ Të të puth, të t‘përqafoj me dashuri”. Dëgjohej vërtet bukur ai refren me harmoninë e 5 zërave nga të cilët vetëm dy fallcarnin fare pak. Drita e dritares së saj u shua, por u duk që “kortinka” e punuar me grep lëvizi. Ajo na priste.

E çmund të kishte më të bukur atë mbrëmje maji, kur era e protomajasë mbi avllinë e saj na mbushte plot dëshira dhe dinim që ajo (mbase dhe ndonjë komshije e saj) na dëgjonte me gjoksin që i rrihte. Magjia e pranverës, puhiza e majit dhe tingujt serenatës. Na dukej sikur këmbët nuk i kishim më në kalldrëm, por po ngriheshim në ekstazë në qiellin e dytë, atë të melodive “plot dhimbje dhe dashuri”...

Ndërkaq u dëgjua një piu-piu piuuu e fortë dhe i trembur hodha sytë në korridor.

Kishte marrë zjarr kuzhina, se kisha lënë stofën ndezur.

“Të dhjefsha ëndrrën me serenatë!” i thashë vetes plot mllef dhe shkova të shuaja zjarrin...

Dashuria kishte kohë që ishte zhurritur!

  P.S.Shansi që kërkoja në titull ishte drejtuar ndaj atyre, që më “rezilosën” për qëndrimin tim revizionist rreth emërtimit të këngëve korçare si serenata. Doja ta paraqisja si reflektim ndaj atij debati me tre grupe, njëri sulmues kundër meje, tjetri mbrojtës dhe grupi “as mish as peshk”. Se edhe unë njeri jam dhe ndryshoj mendim. Por “narrativa” shkoi e tillë, sa për të dalë nga ai emocion i fortë nostalgjie proserenatiste, kërkova një mbyllje shpëtuese dhe sajova zjarrin në kuzhinë. Të pakët ishin ata që e besuan se unë kisha ndërruar mendim për termin “serenatë“.

Mos e kam gabim me këngët që dëgjoj?

Përplasjet për të quajturat “serenata” më bënë të mendoj se ç’lloj këngësh unë dëgjoj rregullisht në YouTube. Dëgjoj për gjatë shumë orëve të ditës, pothuajse gjatë gjithë kohës kur punoj në kompjuter. Të njëjtën gjë bëja edhe kur punoja për të tjerët. Kufjet në vesh dhe ato që nxirrte me rradhë “algoritimi” i YouTube, kur nisën platformat e Internetit. Më parë, kryesisht me disqe në zyrë dhe në makinë.

Më duhet të pranoj që nuk kam pasur asnjëherë ndonjë disk me këngë shqiptare veç një cd me këngë të Vaçes. Edhe ajo nuk ka qënë mes atyre që dëgjoja më shpesh.

E gjitha kjo mund të më bëjë kozmopolit, snob, injorant muzike dhe deri në antishqiptar, por më mirë të them të vërtetën se të hiqem si patriot në çështjet muzikore. Disqet varionin nga Celentano dhe deri tek Pavaroti dhe prej Rei Carls tek Whitni Hjuston. Por ndër më të preferuarat ishte një cd me kolonën zanore të filmit “Hair”, që e kisha blerë në Athinë një muaj para se të udhëtoja për në Kanada.

Sigurisht që e di se shijet janë krejt personale dhe askush nuk mund të më thotë se nuk kam shije, apo se shija ime muzikore është “birinxhi”. Kjo lloj muzike është më e pëlqyeshme për veshin tim dhe herë herë i shtoj edhe Moxart, Vivaldin apo Bah. (Dikush në diskutimin e zjarrtë për serenatat përmendi Stravinskin, por nuk është mes atyre që rrekem të dëgjoj.)

Pse kam qënë i velur nga këngët e Korçës?

I kam pëlqyer qysh i vogël, i kam kënduar nëpër shtëpi ( këndonim të gjithë) dhe më shumë me shokët e mij, veçanërisht në adoleshencë dhe në rini. Kishim një lloj grupi me dy shokë që luanin në kitarë dhe ne të tjerët, që mundoheshim të këndonim me dy zëra dhe ndonjëherë edhe me variacione të tjera. Ishin këngët e rrugëve që përbënin “repertorin” tonë, sa një herë, në plazh, një oficer nga Vlora na tha:” po si nuk kënduat një këngë patriotike, vetëm me dashuri!” Dhe ne ja morrëm një kënge për Selam Musanë, që e kishte stilizuar njëri prej shokëve.

Kishte këngë të mira në reprtorin tonë, madje ka dhe që nuk këndohen më, por përgjithësisht ishin nga këto “këngët qaramane” ku ka raki dhe jo rrallë dhe funerale. Ndoshta thellë të gjithë ndjenim se ishim shumë larg melodive bashkëkohore botërore, por ishin vitet e terrorit dhe edhe të donim nuk këndonim dot këngë të huaja.

Pas viteve ‘80 po më binte në sy, që këngët e reja të rrugëve sa vinte dhe bëheshin më të dobëta edhe si melodi por më shumë si tekste. Edhe me shokët nuk mblidheshim si më parë “t’ja merrnim “ një “me dhemkë“. Ishte e natyrshme të dëgjonim shumë këngë të huaja gjatë gjithë viteve ‘60, ‘70 dhe ‘80 dhe e dinim që ato që këndonim ne ishin “surrugato” por aq e kishim “takatin” dhe gjithnjë kur dehesh pak të vjen mirë të këndosh këngë të cilave ja u di mirë fjalët. Nga ato të huaja vetëm italianet i njihnim mirë si tekste.

Kështu pas shumë vitesh erdhi “kurbeti” dhe pasi kisha dëgjuar nëpër dasma shumë nga këngët e reja të rrugëve, ika nga Korça pa marrë ndonjë kasetë me këngë korçare. Thuajse hoqa dorë plotësisht nga dëgjimi i këngëve shqiptare. Jo vetëm që nuk më emocionin, por shumë prej tyre më sillnin siklet nga tekstet e dobëta. Këngëve të huaja nuk ja u kuptoj menjëherë tekstin ndaj edhe nëse e kanë të dobët (ka të tilla dhe mes tyre) nuk më bezdisin.

Për çudi, e njëjta gjë i ndodhi edhe nënës sime, me të cilën dëgjonim cd kur bënim rrugë të gjata me makinë. Ndonjëherë këndonim me të disa këngë të mira të festivaleve tona dhe ndonjë këngë korçare shumë të mirë, por nuk ishin raste të shpeshta. E mira nëna ime kishte jo vetëm zë të mirë, por dhe shije të mira muzikore. Nuk shkuam me të në shumë koncerte, por kur shkuam zgjodhëm Hulio Iglesias, Plaçido Domingo dhe Little Toni. Një këngëtare meksikane, Paulina Rubio, të njohur në ato vite, ajo nuk e pëlqeu edhe pse ndenji deri në fund të koncertit.

E megjithatë, veç Iglesias unë nuk dëgjoj asnjë prej tyre. Ata që nxjerr algoritmi njëri pas tjetrit janë Leo Cohen, Majkëll Xhekson, Elvis, Celentano, Mina, Bitëllsat, Dalida, Tina, Nana Mouskuri, Rei Carls, Haris Aleksiu, Lucio Dalla, Pavaroti, Chris Rea, Ginette Reno, Koçante, Ana Netrebko, Balioni, Sinatra, De Andrei, Gwen Stefani dhe shumë të tjerë, por nuk dua ta kaloj numurin 20 të emrave të renditur. Dikush mund të më thotë: “Si është e mundur që nuk dëgjon këtë këngëtar apo këtë grup?” dhe do ja hedh fajin algoritmit, por ai i shkretë vetëm ve ato, që unë kam dëgjuar më shpesh.

Bota e muzikës dhe vetëm ajo e këngës është aq e madhe dhe e larmishme, sa jo vetëm mund të dëgjosh dhjetra e dhjetra, por dhe mund të humbasësh edhe mijëra të tjerë. Për fatin tim të keq, në të nuk ka vend as për “Elita 5”, as për Aurela Gaçen dhe as për Piro Cakon. Po ashtu nuk mund të ketë vend për Vaskë Kakamin.

A më bën kjo snob?

Nuk e di po nuk më bëhet vonë për etiketime dhe as nuk dua të mbroj shijet e mija muzikore.

De gustibus et de coloribus disputandum non est.

(Eshtë thënë dymijë vjet më parë)