Edhe Xhefri i Epsheve ishte filantrop

Filantropët nuk mund të gjykohen!

Kjo është një maksimë, mbase e sajuar, por është praktika e sotme dhe e djeshme në qëndrimin ndaj filantropëve të mëdjenj e të vegjël. E megjithatë, kur del se këta njerëz “zemërmëdhenj’ dalin se pas dhurimeve të tyre ka disa motive shumë të dyshimta dhe të errëta, edhe pse mundohen t’i shpëtojnë ata që kanë pushtet dhe kanë përfituar prej tyre, sërish kanë një fund pa lavdinë që ëndërrojnë.

Megjithatë duhet bërë një dallim edhe mes filantropistëve me motive të errëta dhe Xhefri Epshtin (Jeffrey Epstein). Ai mbetet një figurë shumë komplekse, ku gërshetohen pasuri të cilave nuk ju dihet origjina, me shërbime sekrete, me pushtetarë të shumë vendeve, me marëveshje të rëndësishme prapa skene midis shteteve dhe me futjet e njerëzve në kurthe nëpërmjet shërbimeve seksuale që ofronte me “skllavet” e tij.

“Filantropia” drejt institucioneve arsimore dhe shkencore, si dhe të fushave të tjera, ishin mjete që ai përdorte për të ndikuar tek sa më shumë njerëz me reputacion në botë.

Filantropë të tjerë, nga Rokfelerët dhe Rotshildët, e kanë përdorur filantropinë për të treguar një fytyrë më humane ndaj një bote, të cilën e kanë shfrytëzuar mirë, pa pasur shumë skrupuj.

Duke u kthyer tek bota jonë e vogël shqiptare duhet thënë se periudha e Diktaturës e ndërpreu plotësisht filantropinë në shtetin shqiptar, tek i cili ka pasur tradita të hershme të dhurimeve, prej dhurimeve për objekte fetare dhe deri tek ato shëndetsore dhe arsimore. Në më të njohurit ka qënë Thoma Turtulli në Korçë, i cili i ka lënë qytetit ndërtesë spitali, Bibliotekën, godinën e Liceut Kombëtar dhe disa vepra të tjera. Por dhe për të, që në kohën e dhurimeve të tij të bujshme, flitej se pas “filantropisë“ kishte motive fitimi. Duke qënë edhe ndërtues edhe tregëtar materialesh ndërtimi me shumicë, Turtulli përfitonte nga veprat që i dhuronte qytetit përjashtimin nga taksa doganore të shumë e shumë materialeve që importonte për veprat e tjera ndërtimore të tij dhe të të tjerëve.

Sot njihen shumë të pasur, që krijojnë fondacione filantropike për të kaluar një pjesë të fitimeve të tyre për të shpëtuar nga pagesa e taksave, pa përmendur ata që ju shërbejnë edhe botës së nëndheshme për pastruar paratë. Ndaj motivet janë nga më të ndryshmet, shpesh që bien ndesh me ligjin, por përgjithësisht që kanë një shkelje të etikës.

Por njerëzit ju përulen filantropëve për të përfituar prej “free money” për të realizuar diçka në jetën e tyre personale apo të institucioneve që e kanë të vështirë të mbijetojnë pa ndihmat e filantropistëve.

Dhe për sa më lart e kisha fjalën për ata që i kanë fituar paratë vetë, ose i kanë trashëguar nga pindërit e tyre shumë të pasur. Dhe midis tyre ka shumë filantropë, të cilët nuk ndjehen, madje përpiqen të mbeten anonimë. Tamam sikundër këshillohet në Dhjatën e Re. Por pjesa më e madhe e kanë të nevojshme ekspozimin e tyre si filantropë.

I tillë është edhe rasti i Fotini Alltenit, për të cilën mësova vetëm para një jave dhe sa më shumë të mësosh rreth saj aq më shumë bindesh se është dikush tepër fallco dhe e dyshimtë. Allteni nuk ngurron të vetëquhet në faqen e saj www.fotiniallteni.org distinguished filantropist (filantropiste e shquar), kur po vetë thotë se nuk ka fituar ndonjë gjë vetë në Amerikë. Ka pasur miqësi me një hebreje të pasur, të cilës i ka shërbyer dhe që e ka lënë të drejtojë dy fondacione bamirëse të familjes së saj Kosloski.

Dhe “Filantropisteja e madhe”, që ka të drejtë t’i shpenzojë si të dojë paratë e donacioneve ndjehet se ajo i ka të sajat. Pak a shumë si ndjehen pushtetarët hajdutë të Shqipërisë nga Rama dhe deri tek Veliaj. Buxheti i qeverisë është pronë e Ramës dhe dikur një pjesë të këtij buxheti ja jepte ta shpenzonte si të tijin Veliaj. Nuk dua të them se Fotini Alltini vjedh. Por paraqitja e vetvetes si Filantropiste e shquar edhe në ekranet e kanaleve (të korruptuara) televizive shqiptare është një paraqitje e falsifikuar e vetes dhe të punëve që ajo bën. Dhe nuk mund ta mbulojnë këtë falsitet as të qeshurat e saj me vend e pavend. Se sipas mendimit tim, dikush që merret me bamirësi, ndjen se në këtë botë ka shumë gjëra që nuk shkojnë dhe as të bërit mirë nuk të bën të ndjehesh i lumtur. Nuk e kam parë të qeshte ndonjerë me të madhe Nënë Terezën. Ajo mbarte mbi veten dhimbjen e të tjerëve. Dhe ajo dhimje tejkalonte edhe bamirësitë e saj të një shkalle që nuk ishin parë.

Nëse zgjedh të kalosh nga studioja e Rudina Magjistarit, një tjetër figurë false dhe e përmendur për shumë lidhje me qëllime fitimi, nga trafikafikantë droge dhe deri tek Edi Rama , kryetar bashkie, atëhere ka diçka që tingëllon shumë keq.

Edhe kur shkon të të varë një medalje në qafë Fidel Ylli, një tjetër figurë e dyshimtë e politikës së papastër shqiptare, që drejton tani Komitetin Olimpik dhe që tek më të shumtat gjëra që prek, ka njolla korrupsioni.

Sigurisht që Xhefri i Epsheve nuk ka lidhje me zonjat tona të shquara shqiptaro-amerikane, si Evi Kokalari apo Fotini Allteni. Ato nuk mund të afroheshin as në orbitën e tij (veçanërisht kjo e fundit nga Nju Xhersi). Por mendoj se mendësia nuk është shumë shumë e largët nga ajo e amerikanit hebre dhe ateist Xhefri Epshtin. Ai nuk pata mbaruar universitet, por kishte dëshmuar se nuk kishte asnjë lloj skrupulli. Ishte pikërisht një miliarder hebre, që e afroi dhe i dhuroi për motive që nuk njihen, një shumë të madhe të hollash, dhe të cilat ai nisi t’i shtojë duke bërë çdo lloj spekullimi dhe pune të errët. Shumë aludojnë se janë paratëe CIA-s dhe të Mosad-it, për të masur materiale komptometuese për poltikanë, biznesmenë dhe për njerës të tjerë të fuqishëm. Xhefri ishte gjithashtu mjeshtër i festave dhe i galave, ngjarje në të cilat ishte shumë e vështirë të siguroje ftesë. Dhe dhuronte madje dhuronte bujarisht. Pat mundur të dhuronte edhe për çështjet e Naom Chomskit, njëri nga intelektualët më të pakompromentuar në botë.

Por ishte një filantrop që përfundoi keq!

Roklënd, Mejn 33 vjet më pas

Roklënd është thuajse i pandryshuar edhe 33 vjet më pas. Jam unë që kam ndryshuar shumë. Kur e vizitova për herë të parë, sajë një dhurate të shokut tim të asaj kohe, gazetarit Arben Kallamata, m’u duk një qytezë e bukur në bregun e Atlantikut, ku kishe shumë ç’të shihje dhe mësoje. Ishte hera e dytë që dilja jashtë Shqipërisë, e cila në atë vit kishte shumë plagë të lëna prej viteve të fundit të Diktaturës dhe viteve të para të Tranzicionit. Shihja dhe gati mrekullohesha me një shoqëri të lirë, ku njerëzit ishin shumë të sjellshëm me njëri tjetrin si dhe mikpritës ndaj të huajve.

Tani jetoj në një vend ku njerëzit janë edhe më të sjellshëm edhe më mendjehapur se amerikanët e vitit 1993. Vitet që kanë shkuar më kanë mësuar shumë rreth botës, gjë që nuk di nëse do kishte ndodhur nëse nuk do kisha emigruar. Më kanë bërë edhe më të ndjeshëm ndaj halleve të të tjerëve dhe veçanërisht të atyre që janë në shtresat më të pambrojtura të shoqërisë njerëzore.

Diçka rreth “të pambrojturve” diskutojmë edhe gjatë një darke “burrash në moshë“ duke ngrënë peshk shpatë të “pjekur ngadalë“ të shoqëruar me një oriz japonez shumëngjyrësh, fiddleheads (fundbishti violine) të zjera dhe një verë toskane. Ndoshta është e lehtë t’ju “qash hallin” të tjerëve ndëra ha një darkë të mirë. E megjithatë, ish psikiatri, avokati gati në pension dhe mësuesi i vizatimit të lirë që jep ende mësim online, me të cilët darkoj, nuk janë hipokritë. Janë njerëz që gjithnjë kanë bërë ç’kanë pasur në dorë për të ndihmuar njerëzit me më pak fat. Dhe sigurisht një bisedë e tillë është shumë më e mirë se të flasësh rreth pronave të tua dhe të të tjerëve, apo për gratë që dëshëron të marrësh në shtrat.

Në bisedë përmenden flamujt e shumtë amerikanë q ëjanë kudo, për shkak të festimeve për Ditën e Përkujtimit (Memorial Day) dhe psikiatri shpreh se ndjehet me turp kur sheh flamurin amerikan, unë që i qëndroj idesë së hershme që jam kundër gjithë flamujve, ndërsa avokati mban në qëndrim më të moderuar ndaj tyre dhe flet për një “patriotizëm të shëndetshëm”. Mësuesi i vizatimit nuk shprehet, ndoshta mendon se me “fshirjen” e flamujve do ketë më pak variacion në orët e tij të mësimit. Në fund të fundit, të gjithë fëmijët kanë dëshirë të pikturojnë flamuj me ngjyrat e tyre të larmishme.

Mësuesi është nga origjina gjysëm gjerman dhe gjysëm norvegjez dhe unë e ngacmoj, se para një “ariani të vërtetë“, ne të tjerët ndjehemi inferiorë, veçanërisht psikiatri që është i origjinës hebre dhe avokati, që është gjysëm hebre dhe gjysëm hollandez. Fsheh të përmend, se ka ende shumë bashkëkombës të mij, që mendojnë dhe mburren se jemi “racë e pastër’ dhe më të vjetrit në Europë.

Më vonë kujtohem se pashkshpatë pata ngrënë edhe në një darkë para 33 vjetësh, me disa arkitektë të qyteteve të Mejn (Maine) pasi isht bërë një takim i tyre i përmuajshëm në kryeqytetin e shtetit, Agasta. Atë darkë flisja pak, se anglishten nuk e kisha të zhdërvjelltë dhe edhe pse më pyesnin rreth Shqipërisë dhe arkitekturës shqiptare, përgjigjet i kisha të shkurtra ndonëse doja të thoja shumë, Po ishte një darkë e bukur, në një restorant të improvizuar në një vagon treni, që rrinte gjysëm i varur mbi një humnerë. Arkitektët ma treguan pozicionin e veçantë të tij, pasi kishim ngrënë darkë, duke më thënë që nuk ma kishin treguar më parë se mos trembesha dhe më pritej oreksi. Doja t’ju thoja që kisha parë shumë gjëra “të frikshme” në Shqipëri sa ky vagon gjysëm i varur mbi humnerë, ku hanin njerëzit nuk më dukej aspak i pasigurt. Sikundër ishte në të vërtetë.

Tani kuptoj që Amerika dhe Kanadaja nuk janë as peisazhet dhe as qytetet. Janë njerëzit me të cilët të pëlqen të shoqërohesh dhe të hash edhe darkë me “peshk shpatë“. Ishte kjo arsyeja, që pas tre javëve në Rokland, kur doja të takoja priftin shqiptar At Artur Liolinin për t’i dhënë një letër nga kushërinjtë e tij, u zhgënjeva aq shumë dhe gati u revoltova. Më kishin pritur bujarisht amerikanë që nuk më njihnin dhe çuditërisht një shqiptar në Shtëpinë e Zotit, ju pat sugjeruar atyre që i thanë se doja ta takoja, që letrën t’ja u lija atyre. Dhe kjo në hollin e Kishës së Shën Gjergjit. Më pas, kur këmbëngula, që e kisha porosi t’ja jepja në dorë, më shpjegoi që “pas meshës “ ishte ende në atë “botë mistike” dhe e kishte të vështirë të hynte në bisedë me këdo. Mendova asokohe, që bota e tij mistike duhet të kishte qënë diku në Purgator ose në Ferr, se pranë Krishtit nuk mund të kishte qënë.

I hodha këto paragrafë mbresash, për të treguar se në botë ka shumë e shumë njerëz të mirë, të cilët edhe nëse nuk janë në gjendje të bëjnë shumë, janë të preokupuar për problemet e atyre që kanë më pak fat në jetë. Dhe mundohen të ndihin qoftë edhe duke duke ngritur zërin për të pambrojturit. Ndaj edhe kjo botë mund të bëhet më e mirë se ç’është sot.

Ndaj edhe ndjej se bashkësia e banorëve të Roklënd ka mbetur e njëjtë dhe nuk është përkeqësuar.

Referendumi i keq

 Referendumi i PD dhe Demokracia

Aludimet e papërgjegjshme

Ishin disa miq të mij, që më kritikuan dje, se jo rrallë bëj aludime jo të bazuara për mundësinë e korrupsionit në institucione dhe organizata të ndryshme shqiptare, qofshin qeveritare ose jo. Dhe për këtë përmendnin jo vetëm shkrimin e djeshëm rreth RH Scholarship dhe Fotini Alltinit, por edhe një shkrim më të hershëm, ku unë shprehja dyshimin në mbajtjen e pastër dhe të pakorruptuar të Kishës Ortodokse Autoqefale të Shqipërisë.

Sigurisht që nuk i pranova kritikat, në rradhë të parë prej kokëfortësisë dhe e dyta, se tek shkrimi rreth Organizatave jofitimprurëse, që drejtohen nga bashkëkombës të ardhur pas vitit ‘90, unë më shumë këshilloj se aludoj se mund të ketë diçka që “nuk bije erë të mirë“. Unë nuk jam gazetar dhe aq më pak gazetar investigativ dhe nuk kam ndonjë qëllim që të zbuloj se sa para fshehin apo fitojnë ata që punojnë në institucione të caktuara në Atdhe dhe në Diasporë. Dhe këshillimi për dy subjektet e shkrimit tim, kishte të bënte me atë që “duhet kujdes në mënyrën se si paraqitet veprimtaria e organizatës” dhe njëkohësisht “më shumë transparencë“. Për të mos lënë “djajtë e dyshimit”, që ekzistojnë në çdo mendje njeriu (veçanërisht tek ne ballkanasit) që të gjykojnë si të njollosur atë çka është filantropike, e pastër dhe tepër humane. Nuk i njoh personalisht as Haxhillarët dhe as Alltenin, që këshillat e mija t’ja u jepja me dashamirësi privatisht.

Po shtoj se për abuzime me fondet e dhurimeve, bëhet fjalë në shumë kisha shqiptare të Amerikës së Veriut, nga Nju Jorku dhe deri në Cikago. Madje është edhe më e hershme se “zbarkimi i të edukuarve nga Partia e Punës” në brigjet e kontinentit të ri. Flitet për zell për tu zgjedhur në Këshillat e kishave, për tarafe që përpiqen të mbulojnë rritje të shpenzimeve të mirëmbajtjes apo të rinkonstruksioneve etj. Ndaj le të mos shtiremi ata që nuk jemi. Si një popull dikur i varfër, ne tundohemi shpejt nga kartmonedhat e blerta, madje edhe në Shtëpitë e Zotit, ku duhet të jemi edhe më të mbrojtur nga tundimi.

Por zhgënjimi im më i madh nga Fondacionet dhe Organizatat Filantropike në përgjithësi dhe nga ato që drejtohen nga bashkëatdhetarët tanë në veçanti, ka të bëjë me mungesën e plotë të kritikës ndaj rrënjëve të problemeve të mëdha shoqërore, që detyrojnë vetë ekzistencën e këtyre organizatave.

Në rast se ti ndihmon me shuma të mëdha një spital në Amerikë dhe nuk shprehesh kërkund se janë politikat e Trump, që po dëmtojnë sistemin shëndetsor amerikan, në mënyrë të tërthortë ke ndihmuar aplikimin e këtyre politikave dhe jetëgjatësinë e tyre. Në rast se ti del në foto me kryetarin socialist të Gjirokatrës, ke mbështetur në mënyrë indirekte Ramën dhe Manastirliun që të qëndrojnë më gjatë në pushtet. (Kjo e fundit më shkoi në mendje se nuk e di kush është tani në krye të Ministrisë së Shëndetsisë në Shqipëri.) Pra bëhesh “bastun” i regjimeve të egra dhe represive, që ose vjedhin ose shpenzojnë për luftra duke shkurtuar buxhetet e arsimit dhe shëndetsisë.

Në të njëjtën kohë organizon “gala” për “të kamurit” (se këta duhen mikluar për t’ju marrë ca thërrime nga paratë e tyre) që shkëlqejnë nga një luks i rremë dhe sherbetosen nga buzëqeshjet hipokrite të organizatorëve dhe të të ftuarve. Pra dëshmon qartë se je pjeë e sistemit dhe nuk do që ai të ndryshojë, sepse nuk do ketë më organizata bamirëse dhe ti do e humbësh atë rrogën e madhe, që merr duke bërë shumë pak punë. Duke qënë një lloj këpushe parazitare mbi trupin gjigand të një sistemi që shtrembeërohet edhe më keq se ç’është në embrion.

Ndaj them se ato që kam shkruar në shumë raste të tilla nuk janë aludime të papërgjegjshme për abuzime financiare. Nuk më bëhet shumë vonë për to, ndonëse nuk më vjen mirë që atë që dhuroj në kishë apo për bamirësi të shkojë në xhepat e një sharlatani, që nuk ka frikë as nga Perëndia. Më dhemb fakti se njerëz me qëllime të mira dhe me mend bëjnë shumë përpjekje për të ndihmuar, por edhe për tu dukur “fisnikë“ si pjesë e një sistemi ku ka shumë hipokrizi dhe pa bërë përpjekjet më të vogla për t’ju hapur sytë njerëzve se përse ndodh kështu. Filantropët e dinë më mirë se ti dhe se unë, se cilat janë arsyet e mangësive në shëndetsi, se cilat janë arsyet që pagesat për universitetet janë tmerronjëse, se cilat janë arsyet që shumë njerëz flenë poshtë urave, apo mbi zgarat e tuneleve të Metrove.

Por kanë zgjedhur të heshtin, të japin diçka për “të siguruar një vend në Parajsë“ dhe të vishen madhërisht në disa mbrëmje ku trokasin gotat e shampanjës dhe i thonë të ftuarit (ose të ftuarës) tjetër me buzëqeshje:

“What a nice dress!” (Sa fustan i bukur!)

Korrupsioni dhe organizatat jo fitimprurëse (fund)

 

(vijim)

Rastësisht, Fotini Allteni Kokeri ka emigruar nga Shqipëria në të njëjtin vit me mua. Ajo në SHBA pasi kishte fituar llotarinë amerikane të emigrimit dhe unë me “llotarinë e Kanadasë“. Duhet të jetë rreth 10 vjet më e vogël se unë, se në një nga 5 pikat kulmore të jetës së saj, që ka shkruar në faqen e saj fotiniallteni.org, është pjesëmarrja në Ballkaniadën e vitit 1986 si pjestare e ekipit kombëtar të basketbollit të të rejave të Shqipërisë.

Eshte vertet për të admiruar se si një nënë e re me dy fëmijë, me asnjë njohuri të anglishtes, kthehet brenda 12- 13 vitesh në Amerikë në një filantrope të shquar. (Dua të sqaroj për lexuesit, që nuk krahasoj “rrugëtimin” e saj me timin ose të të njohurve të mij në SHBA dhe Kanada.)

Në një video të bërë po nga Fotinia me rastin e një “gala” (sërish dalin të dyshimtat gala) ku do i jepej një çmim për arritjet në Filantropi, filantropja shqiptaro amerikane tregon shkurtimisht se si ka arritur deri tek çmimi i madh. Ka disa gjëra të dyshimta, që më bëjnë mos kem besim të plotë tek Fotinia dhe që përshkruajnë një kohë, të cilën unë e kam jetuar. Në fëmijërinë e saj, vajza e vogël shqiptare mblidhej me kushërinjtë e të njëjtës moshë dhe “prodhonin” vetë lodrat dhe veshjet e tyre. Kjo duhet të ketë qënë rreth fundit të viteve ‘70 dhe unë nuk di që një gjë e tillë të ketë ndodhur në ndonjë skaj të Shqipërisë. Më pas ajo shton se pasi pa Greqinë më 1986, filloi të vinte hapur në dyshim sistemin në Shqipëri që e kishte lënë vendin aq të varfër. Pak më pas (pra rreth 1987) kur vazhdimisht kishte këtë inat brenda vetes, i jati mësues e trembte se do përfundonte në burg ose e internuar bashkë me familjen! Ishin vitet e fundit të Diktaturës dhe kur thuajse askush nuk dënohej më për agjitacion dhe propagandë. Njerëzit kishin nisur të flisnin më hapur mes tyre dhe në rrezik mund të ishe vetëm po të dilje mes sheshit dhe të thërrisje se komunizmi ishte i dështuar.

E megjithatë, këto gënjeshtra të vogla, nuk e errësojnë dot figurën e Filantropes së madhe me një buzëqeshje të madhe, e cila në jetë ishte udhëhequr vetëm nga idea që t’ju jepte fëmijëve të saj shkollimin më të mirë. (Nuk kuptohet as se ç’lloj shkollimi ka pasur në Shqipëri vetë Fotinia, që ishte e përkushtuar kaq shumë ndaj atij të fëmijëve të saj.)

Fati, kaq i rëndësishëm në jetë, e solli të takonte një grua hebre të pasur në Nju Xhersi, Elin Kosloski, miqësia me të cilën ndryshoi jetën e Fotinisë dhe e futi në rrugën e bukur të filantropisë.

Duhet të hap një parantezë, që shumë njerëz të pasur, të cilët i kanë bërë paratë me biznese të ndershme por edhe të dyshimta, lënë shpesh pronat dhe paratë e tyre në fondacione pas vdekjes, duke lënë jashtë trashëgimisë të afërmit, ose duke ju lënë më pak. Qëllimi është vërtet për tu përgëzuar, se të gjitha arritjet materiale të siguruara nga puna e rëndë, ja rikthejnë bashkësisë nëpërmjet fondacioneve filantropike. Të tilla janë edhe dy fondacionet Kosloski, drejtuese e të cilave është Fotinia jonë.

Dhe jo vetëm që është plotësisht e angazhuar vetë në punën e saj për të kontribuar për Shëndetsinë, Arsimin dhe Mbrojtjen Kulturore, por në bordet drejtuese ka përfshirë edhe dy fëmijët e saj tashmë të rritur dhe të studiuar më së miri, si ka qënë qëllimi i jetës së nënës së tyre.

Dy fondacionet kanë bërë një punë të admirueshme jo vetëm në Florida dhe Nju Xhersi, por edhe në Shqipëri. Në këtë të fundit veçanërisht në fushën shumë të rëndësishme të Shëndetsisë.

Por Filantropët qëndrojnë larg politikës. Ata ndihmojnë pa u ndjerë, bujarisht dhe pa prekur shkaqet se përse spitalet në Shqipëri kanë nevojë për ndihmën e tyre. Se nuk po ndihin të ketë ujë të pishëm në Etiopi apo për të ndërtuar një spital në Angola, ku ka varfëri të madhe dhe rrjet jo të shtrirë shëndetsor, por pikërisht në Shqipëri ku korrupsioni në shëndetsi është galopant dhe gëlltit fonde që mund të bëjnë 100 herë më shumë se ç’mund të bëjë Fotinia me fondacionet e saj.

Dhe jo vetëm që këta Filantropë nuk thonë ose shkruajnë asgjë për shkaqet pse spitalet e Shqipërisë nuk janë në gjendje të mirë, por dalin edhe në foto me funksionarë qëndrorë apo vendorë, të cilët janë përgjegjësit për gjendjen jo të mirë të spitaleve.

Fotinia shkon edhe në Korçë edhe për të mbështetur Inva Mulën në MIK festival, që është një aferë e hapur korruptive. Sopranoja jonë e shquar merr një shumë të majme nga paratë e taksapaguesve korçarë për dy tre ditë të atij festivali dhe në këmbim del me video në fushata zgjedhore për të mbështetur Niko Peleshin dhe Raqi Filon.

Po e mbyll këtë shkrim duke përsëritur se nuk dyshoj për ndershmërinë dhe transparencën e RH Scholarship apo Fondacioneve Kosloski. Por në këtë botë, të thurrur me mijëra fije ku është vështirë të ndash të Mirën nga e Keqja, të Ndershmen nga Mashtrimi, korrupsioni tek organizatat jofitimprurëse nuk është e thënë të bëhet thjesht duke mbushur xhepat me para të dhuruara apo të lëna trashëgim. Eshtë edhe korrupsioni ku ju “bën fresk” qeverive apo elitave, për tu ndjerë se edhe ti je pjesë e tyre dhe për të dalë mediave dhe “galave” me veshje luksi dhe një buzëqeshje të rreme në fytyrë.

Ndaj dyshoj tek këto “jo fitim prurëset” dhe motivet e njerëzve që i drejtojnë.

Korrupsioni dhe organizatat jo fitimprurëse

Ishte një ftesë për një “koncert live” të vëllezërve Prifti në Toronto, nga e cila mësova për ekzistencën e një organizate jo fitimprurëse të quajtur RH Scholarship me qendër në Toronto. Mu kujtua që një vit më parë dikush, që duhet të ketë qënë punonjës ose vullnetar i kësaj organizate më pat telefonuar për të më sugjeruar të merrja pjesë në një “Mbrëmje korçare”, ku do këndonte Devis Xherahu. Unë jetoj 7 orë larg Torontos dhe me gjithë kureshtjen për të dëgjuar Xherahun dhe vëllezërit Prifti nuk shkova në asnjë nga këto, që tani edhe në Tiranë i quajnë “evente”.

E megjithatë u bëra kureshtar se kush i organizon këto ngjarje kulturore për shqiptarët, që sjell këngëtarët më të njohur shqiptarë për t’i dëgjuar bashkësia shqiptare në Diasporë. Dhe pashë se RH Scholarship kishte bërë edhe një “gala” ku kishte kënduar këngëtarja Aurela Gaçe. Këto “galat” mua përgjithësisht nuk më bien erë shumë të mirë, por nuk dua të nxitohem në një përfundim marrok, që nëse ka “gala” duhet të ketë edhe pakëz mashtrim.

Lexova më shumë në faqen e RH Scholarship dhe kuptova se organizata jo fitim prurëse ndihmonte studentët shqiptaro-kanadezë me bursa studimi, një mision ky tejet fisnik. Ishte e krijuar nga familja Haxhillari, dhe mbante inicialet e “patriarkut Rej Haxhillari”, por më aktive është gruaja e tij Teuta (Stefani) Haxhillari dhe vajza Tea Haxhillari. Gjithashtu dy zonjat(ose e gjithë familja) merren me biznesin e pasurive të patundshme, ose “real estate”, si quhet në vendet anglisht folëse.

Sa bukur të fitosh nga një biznes i mirë dhe një pjesë të fitimeve t’i dhurosh për studentët më të varfër të bashkësisë shqiptaro-kanadeze si bursa studimi!

U ndjeva keq që nuk kisha marrë pjesë në dy ngjarjet kulturore, që me siguri kontibuonin edhe në mbledhjen e fondeve për këtë organizatë kaq humanitare dhe të përkushtuar në vlerat e arsimit dhe të kulturës. Diçka jo aq e shpeshtë tek agjentët e shitblerjeve të shtëpive dhe ndërtesave të tjera.

Por “djalli dyshues”, që shpesh herë më shtyn të hedh pikpyetje edhe atje ku nuk duhet, më kujtoi se në Amerikën e Veriut mashtrimi përfitues kap mbi 20% të këtyre organizatave dhe vlera e përgjithshme e mashtrimeve kap vlera prej 80 miliard deri 100 miliard dollarë.

Nuk dua aspak të hedh hije mbi pastërtinë e atyre që merren me RH Scholarship, por gjithashtu kam të drejtë të mendoj, se mos “mbirja” e shumë organizatave të tilla të krijuara nga shqiptarët, ka një spunto nga idea “të kapim ça t’kapim”. Se ne, ballkanoperëndimorët trima dhe liridashës, kemi një nuhatje të habishme për të bërë para me mënyra të lehta. Jo më kot kemi arritur të jemi në udhëheqje në tregun e kokainës në Europë. Se tashmë ka plot organizata jo fitmprurëse të krijuara nga shqiptarët ose të drejtuara prej tyre dhe thuajse në gjithë rastet janë nga ne, shqiptarët që emigruam pas viteve ‘90. Dhe ne jemi pjesa më e madhe “të edukuar nga mësimet e Partisë dhe të sho Enver”, me një materializëm të palëkundur.

Por dua edhe një herë të nënvizoj se RH Scholarship është jashtë çdo dyshimi tim, ndonëse ka gjëra që i lexoj në faqen e tyre që nuk janë shumë të qarta për mua. Ndoshta edhe nga që nuk di se si strukturohen këto lloj organizatash. Ka tre shefa të sektorit të marketingut si dhe dy shefe të organizimit të ngjarjeve. Sa njerëz mund të punojnëpër këto departamente që kanë përkatësisht dy dhe tre shefa? Gjithashtu në faqe nuk thuhet nëse tek kjo organizatë të gjithë punojnë si vullnetarë apo ka edhe nga ata me pagë. Se kujtoj një thënie të disa muajve më parë në një bisedë televizive në Maine (SHBA), ku miku im Xho Shtainberger, që ishte marë me disa të tilla, tha “problemi i përhershëm i këtyre organizatave është mblidh dhurime për të paguar rrogat”dhe rrallë herë arrijnë të kryejnë misionin që i kanë vënë vetes. Dhe e kishte fjalën për organizatat që nuk janë të korruptuara.

Sepse ka shumë të tjera, që jo vetëm abuzojnë me dhurimet e njerëzve, por edhe që përfshihen në biznese të fëlliqura si mund të jenë pastrim i parave të pista.

Duke kaluar në një plan më të rëndësishëm, unë gjithnjëkam menduar se organizatat filantropike janë “paterica” të një sistemi jo të ndershëm dhe të drejtë. Sepse ato në një mënyrë indirekte lehtësojnë trysninë që duhet të ushtrohet tek ligjvënësit për të dhënë më shumë fonde për shëndetsinë dhe arsimin. Nuk di se në ç’shuma arrijnë bursat që jep RH Scholarship, por më duhet të them se pagesat për shkollat në Amerikën e Veriut janë vërtet tronditëse. Shoqërisë i duhet të detyrojë ata që hartojnë dhe zbatojnë ligjet të bëjnë gjithshka për të ulur në maksimum dhe pse jo të kthejnë falas arsimin e lartë në SHBA dhe në Kanada.

Duke kërkuar nxitimthi tek shqiptarët që anagazhohen në të tilla organizata, hasa në emrin e Fotini Alltenit dhe të Fondacionit Kolkoski, që e ka qëndrën në Sarasota, Florida, për të cilën do ndalem më gjatë në pjesën e dytë të këtij shënimi.

(vijon)

Bota përkohësisht në dorën e “edepsëzëve”

Bota jonë vërtet është në gjendjen më të keqe, qysh prej kohës së Luftës së Ftohtë. Më shumë se kurrë janë gjallëruar Diktatorët dhe Autokratët, më shumë se kurrë po shkelen të drejtat e njerëzve dhe më tepër se kurrë pushtetarët kudo janë bërë tejet arrogantë.

Ndodh në SHBA, Rusi, Kinë, Turqi, Izrael dhe në një sërë vendesh më të vogla, ku hyn edhe Shqipëria jonë. Duket se “edpsëzët” janë fuqizuar më tepër se kurrë.

“Kështu ka qënë e do jetë“ do më përgjigjen shumë të nga të njohurit e mij që janë realistë dhe po ju përgjigjem se titulli në vetvete është një autosugjestionim, sepse nuk dua në asnjë mënyrë që fëmijët dhe fëmijët e fëmijëve të jetojnë më keq se unë. Ndaj dua të ngjall brenda vetes shpresën se nuk mund të vazhdojë gjithnjë kështu.

Për zhvillimin e sotëm të këtij mendimi, më dha shkas heshtja e Qeverisë Shqiptare ndaj fatit të një veprimtari të majtë shqiptar, që së bashku me qindra europianë të tjerë janë kapur nga forcat e marinës izraelite dhe mbahen të arrestuar diku në një depo në një qytet të shtetit hebre. Veprimtari quhet Baki Goxhaj dhe kalimthi më kapi syri se i përket lëvizjes së Arlind Qorrit.

Por pavarësisht në është e drejtë ajo që bën ai me shokët e tij, trajtimi me përbuzjen më të thellë në një video nga Ministri i Sigurisë të Izraeli është i mjaftë që qeveritë të reagojnë. Veçanërisht ato që kanë shtetasit e tyre të arrestuart. Dhe këtë po e them me këmbëngulje, që po njëlloj do reagoj nëse kjo i ndodh një grupi me naziskinë, që shkojnë diku për të përkujtuar Hitlerin.

Eshtë krejtësisht e papranueshme, që në vende që kanë pranuar Kartën e të Drejtave të Njeriut të 80 viteve më parë, të ushtrohet i tillë trajtim në kundërshtim me çdo ligj vendas dhe ndërkombëtar. Po e bëjnë në SHBA njerëzit me maska të ICE, një pjesë e të cilëve kanë qënë mes kryengritësve të 6 janarit në Uashington.

Por “edepsezët” që janë në krye të shteteve i lejojnë madje i nxitin këto veprime. E bën Trump, e bën Putin, e bën Erdogani dhe Netanjahu dhe e bëjnë edhe lanxhot e llojit të Ramës.

Eshtë kjo arsyeja kryesore, që Ministria e Jashtme nuk ndjehet për fatin e veprimtarit Goxhaj. Sepse hapur e thonë në zyrat e tyre “vetë i hëngri kurrizi dhe fundi i kurrizit Goxhajt!” Sepse pikërisht veprimet e njerëzve të lirë, që veprojnë në kundërshtim me veprimet arrogante dhe arbitrare të qeverive janë ato që i trembin dhe i shqetësojnë.

Shoqëria izrailite dhe shteti i Izraelit duket se nuk do kenë një të ardhme të lehtë dhe të bukur. E kanë tepruar shumë zullumin në këto tre vitet e fundit. Por mua nuk më bëhet shumë vonë se çdo ndodhë me shoqërinë izrailite. Më bëhet vonë më shumë për atë që ndodh në Kanada, në Amerikë dhe në Shqipëri. Por ndërsa në vendin ku jetoj, episodet e përplasjes së njerëzve me arrogancën e shtetit dhe organeve të tij të forcës, e njëjta gjë nuk ndodh në Amerikë dhe më shumë akoma në Shqipëri. Kjo trysni shtetërore ka sjellë që në Atdhe njerëzit të mos ngrihen në masë për të flakur regjimin, por as për të protestuar për lirimin e Baki Goxhajt. Për të detyruar qeverinë shqiptare të paktën të bëjë diçka edhe sa për të larë gojën.

Rrjeshtimi i Shqipërisë hapur në krahun e një qeverie që ushtroi genocid në këto tre vjet është nga njollat më të mëdha, që i janë vënë ndonjëherë vendit tonë. Edhe në vitin 1972, Diktatura që ishte tërësisht pro Arafatit, u detyrua të dënojë vrasjen e sportistëve izraelitë nga organizata terroriste palestineze “Shtatori i Zi”.

Ndërsa sot ne i qëndrojmë në krah një krimineli përgjegjës për vrasjen e mijëra grave dhe fëmijëve palestinezë dhe themi se faji ishte i Hamasit.

Por edhe Bibi, edhe Donald, edhe Putin, edhe Rama nuk do sundojnë dot përjetësisht. Vitet e ardhme do shohim se si do bien njëri pas tjetrit dhe nuk do zëvendësohen dot nga të ngjashëm.

Se “edepsëzët” nuk mund ta kenë gjithnjë në dorë Njerëzimin.