Ah tekstet, këto tekstet e këngëve tona!

Po i rikthehem për të disatën herë, problemit të teksteve të këngëve shqiptare dhe veçanërisht atyre të krijuara në Korçë për “këngët e skenës” apo të atyre, që unë i quaj “të rrugës”. Jo në kuptimin e të qënit “rrugaçe”, por se në kohën e Diktaturës këndoheshin kryesisht rrugëve. Si është krijuar termi “këngët e liqenit” për këngët që nuk ngjiteshin dot në skenë dhe këndoheshin në kodrat e Liqenit artificial. Ishin e njëjta natyrë këngësh, të krijuara mbi melodi të huaja ose edhe origjinale, por disa nuk hynin dot në “këngët zyrtare” për shak të teksteve melankolike , të cilat nuk i pranonte Partia.

Vonë kisha lexuar një artikull të babajt në “Nëntori” (ndoshta i fundit të viteve ‘50) ku kritikonte mjaft këngë të lehta me tekste tepër “letoshë“. Babai ishte i vendosur në vërejtjet e tij sepse vlerësonte poezinë si bazën e një kënge. Ai i qëndronte parimit, që kompozimi duhet bërë i frymëzuar nga teksti dhe jo anasjelltas, por në vitet ‘60 dhe më tej, në Europë praktika, kishte qënë më e ndryshme.

Rikthimi në kjo temë u bë për shkak të një bisede me tone të ngritura me një mikun tim muzikolog, i cili nuk pranonte kritikat që kisha bërë publike për MIK Festival dhe veçanërisht për natën, që atje e quajnë të “serenatave”.

Unë nuk mund të them se gjykimi im është i ngutur dhe aspak profesional sepse nuk kam parë shfaqjen apo se nuk jam i këtij profesioni. Ndoshta po ta kishin bërë profesionistët nuk do kishte arsye të shkruaja unë, por nuk di se sa poetë apo kritikë të vërtetë ka në Korçë. Dhe sa nga të vërtetët kanë ndershmërinë intelektuale të thonë të vërtetat. Por unë i di thuajse të gjitha këngët që u kënduan aty dhe jam në gjendje t’i gjykoj veçanërisht për tekstin.

Por duke u kthyer në të gjithë dukurinë, të cilën e kam prekur më parë për këngët “Emigranti” apo “Nga dashuria”, ka dhe dhjetra këngë të tjera që “buçasin” në valët televizive dhe radiofonike shqiptare me tekste veçanërisht të dobët. Nuk është se muzika pop, rock, rap apo hip hop, sot në botë ka tekste gjithnjë të shkëlqyera, por masiviteti i teksteve shpesh të pallogjikshme të këngëve shqiptare të tremb.

Po të dëgjosh “dënglat e tua, tjetër bën e tjetër thua”, sado nivel të ketë melodia nuk mund të të emocionojë. Dhe shembujt mund të jenë nga më të shumtët dhe më ekstremet.

Nuk di se çka ndodhur me ata poetë që bënin dikur tekste të mira në Shqipëri. Gjithashtu nuk di se sa kompozitorët apo dhe kantautorët e vrasin mendje për të gjetur tekste të mira dhe t’ja u “qepin” melodive të frymëzuara. Por në rast se Batisti ngrinte melodinë dhe mbi të për ditë të tëra, Mogol ndërtonte tekstin edhe në përputhje me idenë bazë të Luços, kjo ishte punë profesionale dhe me përkushtim. Dihet rezultati.

Unë nuk jam që këngët e shumë viteve më parë mos rikthehen në skenë. Ose të ngjiten ato që nuk kanë mundur të ngrihen. Por duhet shumë zgjuarsi dhe profesionalizëm. Nëse zgjidhen të dobëtat atëhere dështimi është i sigurt edhe nëse publiku duartroket. Shijet e publikut shqiptar janë bjerrur shumë këto 30 vjet.

Nuk kanë qënë “të përsosura” as 60 vite më parë, por më të pranueshme 80 dhe 100 vite më parë. U përmend në MIK kënga “Gjeologia” e Ilia Vinjaut. Kam qënë i vogël kur u bë ai festival dhe nuk shkonim dot ta shihnim bashkë me motrën ndaj e dëgjonim në radio. “Gjeologia” ishte një këngë e kapshme dhe i theshim babait kur kthehj nga shfaqjet që t’i thoshte Konos, i cili ishte kryetari i jurisë, t’i jepnin çmimin e parë. Babai buzëqeshte pa na kundërshtuar, por as që e mendonte të ndërhynte. Nuk di se cili ishte mendimi i tij. Kur e gjith salla thërriste “Gjeologia, gjeologia”, asaj ju dha vetëm çmimi i tretë. Tani, të rinjtë që nuk mundohen të shfletojnë ndonjë gazetë të kohës thoonë se fitoi të parin. Por duke u ndalur në teksti, kur isha jo më shumë se 10 vjeç pata kuptuar që ishte tepër i rëndomtë. “Vajza ime thesar je për mua/ Rreze drite lëshojnë sytë e tua...” Pas dy-tre vitesh askush nuk donte të dëgjonte më “Gjeologia”.

Këngët shqiptare që kanë mbetur në “thesarin” e muzikës së lehtë, përgjithësisht kanë tekste të mira. Ndaj rikthimi në skenë i këngëve të rëndomta, apo më keq të “këngëve të rrugës” nuk është një shërbim që i bën as publikut dhe as vetë pjesëmarrëve të shfaqjes. Nuk mund të këndohet më “jam jam i mirë, s’jam s’jam i mirë“ apo “bulevardi i Korçës ka vajza pa masë/dalin e shëtisin pa lejen e mamasë“. Këto janë këngët e Petro Dulës që ishte vërtet muzikant dhe me një sens të mirë humori, por duhen mbajtur larg një Festivali të muzikës lirike.

Edhe kënga e Agim Prodanit “Mjeku” është me tekst të dobët dhe muzikë tepër skematike. Ndër më të dobëtat e kompozitorit. Ishte një kohë që Sektori i Propagandës i PPSH kërkonte të krijoheshin këngë për profesionet, për të mos patur vetëm këngë për dashurinë. Kompozitorët u detyruan të bënin këngë për shoferin, postierin, kamarierin, mjekun dhe ndonjë profesion tjetër që nuk e kujtoj tani. Të gjitha këngë të dobëta dhe tekstet e disa prej tyre, Andon Mara i kishte kritikuar në shkrimin që përmenda më lart. Duke u kthyer tek “Mjeku”, vargjet janë tepër të dobëta dhe naive. “ Ti pamposhtur qëndron në shtrëngatë/të ardhmen e ndritur ku jeta thërret/Ti lodhje nuk ndjen dit as natë.” Si rrjedhim edhe kënga me një motiv minor dhe melankolik është si quheshin në Korçë “dy çorap e një llastikë“.

Sa për këngën tjetër për Korçën as nuk vlen të shkruash për tekstin. Veç vjershë nuk mund të quhet.

Ndaj ky problem më se 70 vjeçar sa vjen dhe po bëhet edhe më i mprehtë dhe këtu nuk vuan më arti, por e gjithë shoqëria, e cila duhet të frymëzohet dhe emocionohet nga këto krijime të dobëta.

Ndoshta diçka do ndryshojë në të ardhmen.

Dita e "gjyqit te fundit"

 Ndoshta gjithshka ishte bërë rrëmbimthi

Për shkak edhe të stinës së nxehtë.

Mbi det një pulëbardhë fluturimthi,

Në buzë të tij.

Ajo që ngutej

Ndërsa ai hapat hidhte lehtë.

Kështu kishin dashur

Buzëdetit të kremtonin të lirisë humbje

Kërkënd nuk kishin përse ta ftonin,

Ishte e vendosur vetburgosje

Pranë vendit ku çiken kaltërsitë

Dhe horizontet të ftojnë të shkosh tutje.

Njolla e zezë e rrasos së priftit

Me dy kurorat në duar

Spikaste mbi ato ngjyra të çelura

Si një përfundimtare vulë

Qielli me detin një ishin

Si dy shtrojëza të holla mëndafshi

Që të ftojnë tek e fjetura.

Ndaj nxitimthi e vendosur

Ajo shkoi tej thellësive

Ai hapat e ngadaltë ndali

Nuk mund ta ndiqtë më çmendurive

U ul dhe kokën mes gjunjëve plandosur

Lotëtë rëërës së verdhë ja fali.

 

Si jeton vallë Foti Kokeri?

Më vjen të qesh me veten, që posa vura titullin e këtij shkrimi, por vërtet, sot në mëngjes, sepse mendova për 10-15 minuta se si jeton Foti. Them me vete pse jam përqëndruar kaq tek Fotinia, se ajo nuk është as beqare, që unë të mendoj për një lidhje të mundshme. Madje edhe ndonjë gisht a dy më e gjatë se unë.

Mund të përdorja fare mirë atë përsiatje të mëngjesit herët për një roman, ku Foti mund të kishte një vend periferik, sepse nuk më duket se mund të jetë heroinë e një romani tim. Por unë romanet i filloj dhe i le në mes dhe më duket se nuk është një gjini ku mund të “qullos” sepse e di që të mënçurit e dy shekujve të fundit i kanë thënë të gjitha dhe veç do përsëris keq ato që kanë thënë me aq guxim por dhe me elegancë më të mirët.

Të kthehem tek Fotinia, që nuk e ka aspak zor të përdorë emrin e saj, aspak anglo-sakson në një botë ku është më mirë të quhesh Daniel, Ruth, Ema apo edhe Merlin. Fotinisë i mjafton që ta quajnë Foti, sepse në Amerikë nuk dëgjohet aspak si emër plaku të moçëm nga ata të Cajupit.

Dua të jem i paanshëm tashmë si “autor” dhe jo në rolin e një “puritani” luftarak, që përpiqet të ndryshojë një botë tejet të fëlliqur. Ndoshta do ja nis zonjës Kokeri këto rrjeshta, se kushedi edhe lexon. Nuk kam patur kohë të kërkoj në google “the favourite books of Foti Kokeri”.

Por nga buzëqeshja që nuk i ndahet, nga disa foto dhe video të saj të vëna në dy “sites” që ka arrij të kuptoj në mënyrë sipërfaqësore se si jeton. Ose më mirë të kem mundësi të imagjinoj se si mund të jetojë një grua rreth 10 vjet më e re se unë në një shtet-kontinent. Dhe jo e zakonshme, por një grua shqiptare me vullnet për të shkolluar sa më mirë fëmijët dhe për të qënë vetë e suksesshme. Edhe me fat.

Fotinia jeton diku në Florida, ndoshta në breg të oqeanit apo të detit të Karaibeve në një shtëpi të madhe, që nuk di pse e mendoj që është e stilit kolonial dhe jo e një arkitekture moderne. Ngrihet herët në mëngjes për të bërë ecjen e zakonshme me shpresën se mund të kthehet në formën e saj më të mirë, kur ishte basketbolliste e kombëtares shqiptare, por që tashmë nuk është më e lehtë. Ndonëse nuk e heq buzëqeshjen me të cilën zgjohet, ajo duhet të mendojë për gjithë ato veprimtari bamirësie si dhe gjithë të tjerat që ja dikton jeta e saj si Filantrope e shquar. Dhe mendimet dhe ngarkesat e programim-planifikimeve nuk janë pa stres. Ndaj dhe e ka vështirë të rrëzojë “paundet” që planifikon çdo ditë, edhe pse ndjek me rreptësi rutinën e ngrënies të një mëngjesi të shëndetshëm plot vitamina dhe lëngje. Ndaj tani , krahas buzëqeshjes, nuk i ndahen edhe tulet në pjesë të ndryshme të trupit, por me shkujdesjen që ka dhe besimin tek vetja, nuk rreket t’i mbulojë si mund të bëjnë shoqe të saj, të cilat ndjehen të pasigurta.

E kam bindje që ngrihet shpejt dhe shkon tek zyra personale që ka në katin përdhe të shtëpisë së madhe, sepse kur i nisa një email për ta pyetur se ç’bamirësi planifikonte të bënte për Korçën, mu përgjigj sakaq. Kuptova përkushtimin ndaj punës dhe edukatën e të qënit korrekt për mbarëvajtjen e “biznesit” të filantropisë.

Më pas, me siguri që ju përgjigjet edhe dhjetra emaileve të tjerë, se njerëzit që kërkojnë ndihmë janë të shumtë. Ajo nuk mund të injorojë kërkënd edhe pse ka nuhatjen e duhur se cilët janë vërtet “hallexhinj” dhe se cilët janë të rremë. Pas orës dhjetë fillojnë të vijnë edhe mesazhet e shumta të shoqeve, për të cilat e di se vetëm pak janë të sinqerta, por nuk i prish punë hipokrizia e tyre. E di që është pjesë e jetës në shoqërinë e lartë dhe ju përgjigjet me të njëjtën “dashuri” dike mërpëritur jo rrallë nëpër dhëmbë “bitch”. Edhe Fotit i duhen ato, por ja sa ato ja kanë nevojën Filantropes. Dy fondacionet kanë shifra jo të vogla në llogaritë e tyre të shumta dhe ajo e di, që disa syresh e dinë se sa “ka Foti në dorë“. Di dhe që gjatë jetës së saj nuk mund t’i harxhojë të gjitha, por do e lerë në dorë të fëmijëve manaxhimin e tyre dhe do ikë e qetë nga kjo jetë,

Pastaj planifikon se cili do jetë udhëtimi i tretë i vitit se dy të parët janë plotësisht të saktësuar në hollësi. Mund të jetë diku në Mesdhe, por edhe në Afrikë, ndonëse Mesdheu merr përparësi, pasi një kthim në Shqipëri është gjithmonë i këndshëm. Atje rrethohet nga një dashuri që është thuajse adhurimi që njerëzit kanë për profetët dhe udhëheqësit e sekteve. E mendon ndonjëherë edhe të provojë të kthehet në një lloj “guruje” me emrin Bamirësja Foti, por pastaj qesh me vete sepse diçka e tillë nuk është aspak amerikane dhe do i duhet të heqë dorë nga shumë e shumë ëndërra që do të realizojë. Sepse i përmbahet devizës: “Jeta është e shkurtër!” dhe nuk beson se ka një jetë përtej “Fondacioneve Kosloski”.

Në ditët më tipike, do ketë dy tre telefonata me shqiptarët e shquar Berisha, Halili, Halili dhe Hajria, dhe të tjerë që kanë mbiemra fshatrash si Bënja, Kuçi apo dhe Lubonja, por e ndjen që një ditë duhet të angazhohet edhe më shumë me të tjera kombe. Shqipërinë e do, por atdheu i saj ka pak njerëz të pasur dhe nuk mund të bësh një “gala madhështore” ku të ftuarit janë vetëm Berisha, Halili, Halili dhe Hajria, ose më pak të pasurit që kanë mbiemra fshati si Bënja, Toshkëzi apo edhe Lubonja. Nuk janë emra që buçasin madje disa syresh edhe anglishten nuk e kanë të përsosur.

Por gjithsesi jetës duhet t’i buzëqeshësh dhe ajo të ta kthejë. Sikundër të buzëqesh një shoqe e mirë, që vjen të të shohë me padurim në dhomën e hotelit e të pyet “kur do kthehemi Foti?”

Por Foti nuk ka ndërmend të kthehet nga rruga e bukur që ka nisur, që kur njohu të bekuarën zonjën Kosloski.

Pse janë kaq të paditur?

Mungesa në FB ndoshta më ka shpëtuar nga plot përplasje të panevojshme me Bashkinë e Korçës dhe veçanërisht me Ligavecin Gollash. Vetëm në një javë kam parë me keqardhje se sa “të mefshtë“ janë drejtuesit e administratës së Korçës. Do kisha shpërthyer disa herë në atë të shumëpërdorurën “O Tempora o Mores!” që do bënte të dukesha si dikush që “do të shesë bojë!”

Por ky poster i paraqitur në foto, që dikush ma dha, mendoj se i kalon të gjitha treguesit e “axhamillëkut” të korçarëve që kanë marrë përsipër të administrojnë “qytetin dhe fshatrat përreth”.

Vjet, për Festën e Birrës, Ligaveci Gollash ka nxjerrë këtë poster të përgatitur nga Bashkia për këtë “event” (sa ju pëlqen kjo fjalë e huaj që s’jep asnjë kuptim më shumë se “ngjarje”) të lavdishëm, një miniaturë e organizuar pa shije e të shumënjohurit “Oktobër Fest” gjerman.

Marrëzia, paturpësia, mungesa e shijeve dhe e ideve, përmblidhen në këtë poster. Eshtë një mendësi jo e shpikur në Korçë, por në Tiranë nga Rama dhe e pasuar nga Veliaj që duan të duken “cool”. Artisti i dështuar i ka bërë prej kohësh dhe me përmasa të mëdha, që nga një instalacion i hershëm, kur nuk ishte në politikë, me një bunker me rroba të vjetra, që sipas tij përfaqësonte Shqipërinë. Më pas ka vazhduar me plot të tjera dhe deri në entusiazmin e treguar për një “bejte erotike” të titulluar “Vrima”.

Veliaj, që kishte më pak fantazi, mundohej të ndiqte shijet e Shefit dhe paraqiti Skënderbeun me biçikletë për të reklamuar përdorimin sa më të shumtë të biçokletave në Tiranë. Ndoshta dhe shumë të tjerë.

Por dyshja Di Lana-Gollash që drejtojnë prej 2007 Korçën kanë shumë pak formim kulturor si dhe mungesë të madhe idesh. Nuk di se deri ku ka arritur naiviteti i tyre në thuajse 20 vjet, po ky poster është më se i mjaftueshëm për ilustrim të majmunllëkut të tyre injorant. Ndoshta si e propaganduan dikush ju tha hiqeni dhe mbase nuk e përdorën, por thjesht pranimi i krijimit nga ndonjë “axhami” që nuk ka asnjë talent veç “idiotësisë“ në fazat më adoleshente të saj, është mjaft t’i quash “idiotë“ dhe madje “të padomishëm”.

Di Lana dhe Gollashi edhe pse të rritur në Korçë nuk kanë idenë se ç’është ai që e quanim “Ushtari i Panjohur”. Që ishte dhe toponimi i sheshit qëndror të Korçës, sepse tanimë i është imponuar kisha Ringjallja. Nuk thotë më njeri takohemi tek “Ushtari i Panjohur” apo thjesht tek “Ushtari”, por takohemi tek Katedralja.

“Luftëtari Kombëtar”, është mishërimi i idesë që Pavarësia Shqipërisë i erdhi nga Korça më shumë se nga Ismail Qemali dhe Isa Boletini e ndoshta nga të gjithë të tjerët sëbashku. Këtë ide duhet ta ngulë në mendje çdo korçar. Shpjegimi ka nevojë për një shkrim shumë të gjatë. Por dyshes injorante nuk mund t’ja shpjegojë Kotherja, që di se histori është të gjesh foto dhe dokumenta të vjetra.

Nëse do e dinin këtë edhe do e ndjenin më shumë që është i “paprekshëm”.

Kultura moderne ka më se një shekull që përdor grafika kontroverse edhe për simbolet. Por dhe ata nuk e teprojnë. Veçanërisht kur bëhet fjalë për postera zyrtarë. Dhe nuk është njëlloj si t’i vesh mustaqe Mona Lizës dhe të paraqesësh Luftëtarin e Rilindjes, që përfaqëson “komitët e vrarë për Shqipërinç” me një krikël birre në dorë. Eshtë si t’i derdhësh nga një krikël mbi kokë çdo korçari të gjallë e të vdekur, që ka nderuar Ushtarin dhe e ka pjesë të shpirtit të tij. Që është krenar se gjyshi i tij ka hequr nga florinjtë që mbante për n”një ditë të zezë“ e t’i dhuronte që të realizohej Monumenti. Nga paratë e mbledhura nga korçarët është paguar edhe një pjesë e shpenimeve për shtatoren që është mbi varrin e Ismail Qemalit në Vlorë.

Por duket që “axhamillëku” (nuk mund ta quaj as amatorizëm se sikur i ve një shkallë më lart) nuk ka kufij. Një Kryetar Bashkie që propagandon si “fantastike” dhe “magjike” shfaqje të rëndomta për nga niveli artistik, të cilat ofrohen “free” se nuk mund të shesin dot bileta, mund të thotë gjëra me mend se nuk di. Nuk mund të jetë magjike një shfaqje ku këndon Llaqi i gjorë, që nuk ka mundur dot të shkëlqejë në rininë e tij. Dhe jo thjesht për shkak të sistemit, por për talentin e kufizuar.

Gjithsesi, “axhamillëku” dhe “marrëzia” nuk kanë kufij. Të shoqëruara edhe me një padije të theksuar, një ditë mund të arrijnë deri aty, sa për të promovuar nuk di po mbase “event për të ndihmuar të rinjtë që të parandalojnë sëmundjet seksualisht të transmetueshme” të paraqesin në poster, Ushtarin e Panjohur që ngre fustanellën dhe ve një mbrojtës diku mes këmbëve.

Perëndia na shpëtoftë!

A ka mundësi zhvillimi ekonomik të Korçës?

Dihet që një qytet mund të zhvillohet vetëm në sajë të një gjallërimi ekonomik. Kjo ndodhi në Korçë në gjysmën e parë të shekullit të XX, që e ktheu në qytetin më të madh dhe më të zhvilluar të Shqipërisë. Pas lufte, qyteti vazhdoi të rritej, madje edhe të hapeshin mjaft vende pune, por ai “model -ekonomik” ishte i dështuar ndaj ndonëse hapeshin mjaft “organizata prodhimi” dhe popullsia shtohej qyteti filloi të bjerë ekonomikisht dhe të humbte vit pas viti peshën e tij në jetën shqiptare. Centralizimi absolut i pushtetit dhe kufizimi i lirive ekonomike ishin faktorët kryesorë, që sollën një diçka të pazakontë në një qytet që kishte nisur të bëhej shumë i rëndësishëm në të gjithë rajonin ballkanik. Nuk duhet të jemi kategorikë, që nuk pati rritje ndërtimore apo arritje të tjera, por cilësia e ndërtimeve individuale nisi të bjerë dora dorës sepse familjet po shkonin gjithnjë e më shumë drejt një regresi ekonomik.

Tani jemi në kushte krejt të reja, por shohim që në 35 vjet, edhe pse ka përmirësim të madh në cilësinë e ndërtimeve individuale, qyteti ka humbur “nervin” e tij të zhvillimit. Më ra në sy në vizitën e fundit, që jeta fillon “shtruar” diku nga ora 8.30 dhe pas orës 1 të drekës ka një “dremitje” për tu rikthyer gjallëria në mbrëmje. Një ritëm krejt i ndryshëm nga ritmi i qyteteve të vendeve të zhvilluara, që kanë një lëvizje njerëzish dhe makinash prej orës 5 të mëngjesit dhe deri më 9.30 për tu stabilizuar më pas dhe për rikthimin e “trafikut të rënduar” rreth orës 4.30. Njerëzit në ato vende lëvizin jo nga “qejfi” por se duan të shkojnë në punë.

Pra a punohet në qytetin e dikurshëm të “punës” si punohet në Perëndim?

Një miku im, i cili jeton jo gjithë kohën në Korçë më tha se po kthehet plotësisht në një qytet për njerëzit e “moshës së tretë“. Nuk di se sa është e vërtetë, por kam frikë se miku im ka konstatuar me objektivitet një dukuri që ju ndodh qyteteve që kanë marrë teposhtë. Plakjen e popullsisë dhe rënien e kapaciteteve prodhuese.

Unë kam vetëm një javë që kam hapur profilin në FB dhe mbase gaboj, por shoh që Kryetari i Bashkisë poston vetëm për ngjarje kulturore artistike (që i quan evente) dhe për turizmin, kurse Kryetari i Qarkut vetëm për ditlindje njerëzish dhe ngushëllime vdekjesh. Thuajse nuk kam parë asgjë për takime me investitorë vendas dhe të huaj, përmendje projektesh zhvillimore qoftë të natyrës industriale dhe qoftë të fushave të informatikës apo të Inteligjencës Artificiale.

Korça nuk mund të mbahet me turizëm.

Kam përmendur në shkrime të tjera, se dhe një nga “kryeqytetet e turizmit botëror” – Venecia, ka rënie të ndjeshme të popullsisë në 50 vitet e fundit.

Ne dhe sikur të ofrojmë çdo javë veprimtari ku të këndojë jo Inva Mula, por Ana Netrebko dhe Shakira nuk mund të kemi gjallëri ekonomike dhe mbajtjen e popullsisë të re dhe aktive.

Unë nuk di se ç’mund të bëhet, se nuk ja “kam haberin” e bizneseve, por gjykoj se në interesin e qytetit është në rradhë të parë “lufta politike” për të decentralizuar Superpushtetin e Tiranës. Atje kontrollohet çdo gjë, që vështirëson funksionimin e mirë të Ekonomisë së Tregut, veçanërisht për qytete që kanë nisur rënien e popullsisë. Por më duket se ky nuk është shqetësimi kryesor i të gjithë Bashkësisë qytetare korçare. Nuk duhet të harrojmë se kur nis një kulturë “zdërhalljeje” nuk është e pamundur të përdorësh pas disa dhjetvjeçarësh atë devizën e disa vendbanimeve të Shqipërisë së Mesme – “komët ke vija, 16eçen ke xhepi ene jevgën ke preni”. Sigurisht që ky është stërzmadhim, por mund të arrihet tek një devizë e mundshme “jemi rehat, i futim nja dy dopio dhe këndojmë “e trak e truk kërcet banaku””.

Unë ende besoj shumë në një “rikthim” të lulëzimit ekonomik të Korçës, sepse ka qënë traditë, ekziston në shpirtin e njerëzve, madje qyteti edhe shumë lidhje me njerëzit që punojnë në vendet “ku duhet shumë mund”.

Se ç’drejtime mund të marrë dhe cilët do jenë “motorët ideorë dhe realizues” të atij zhvillimi nuk di të them, se ndonjëherë kthesat për mirë vijnë edhe krejt papritur.

Por le të shpresojmë!

Korriku, kur lashë qytetin tim

29 vite më parë e lashë qytetin ku kisha lindur për të mos u kthyer më si banor i tij. Nuk kisha menduar kurrë të emigroja. Jo se isha ndonjë patriot i thekur, as se e mallkoja “kurbetin, atë plagë të madhe”, por se në vitet e rënies të Diktaturës ishte ngjallur shpresa për një shoqëri më të lirë dhe më të drejtë. Isha dhe me fat që kisha një profesion që nuk ishte keq për atë kohë, sepse kur një vend është i prapambetur dhe i varfër, nevoja për ndërtime të reja është nga të parat. Ndaj edhe pse kisha mbetur i habitur nga Athina dhe Nju Jorku dhe Bostoni që pata vizituar në vitet ‘92-’93, nuk kisha asnjë tërheqje nga idea e emigrimit në Greqi apo në Amerikë. Nuk bëra asnjëherë asnjë përpjekje të vetme, ose atë të “shansit” të Llotarisë Amerikane.

Disa herë kam përmendur, që idea e emigrimit lindi në dhjetorin e vitit 1996 mes bisedave me një shok të ngushtë, që po vinin kohë të vështira ekonomike për Shqipërinë për shkak të firmave me fajde të larta. Rënia e Sudes i vuri pikën dhe nisëm të interesohemi për të gjetur formularë për të emigruar në Kanada. Në janar u morrëm me të ndërsa shihnim me simpati protesat e nisura në Vlorë, por jo ato në Korçë. Diku, ndoshta në ndërtesën e ish Dispanserisë, niste protesta e një turme njerëzish, që nuk i shihja me simpati edhe pse inatin e kisha me kokëfortësinë e Berishës, të cilin e bëja fajtor për tërë keqeverisjen prej kohës së referendumit të 1994 dhe sidomos për mbytjen e lirisë brenda partisë së tij. Duke patur urrejtje për fjalën “Parti” nuk kisha pranuar që në dhjetorin e 1990 të bëhesha pjesë e PD-së dhe të asnjë partie tjetër. Por për socialistët “qëndrestarë“ kisha më tepër antipati sepse nuk njihja mes tyre ndonjë njeri me vlera, veç mësuesit të matematikës Ilia Konstandini. Të tjerët më dukeshin një tufë me injorantë, e përzjerë me disa karrieristë që nuk kishin asgjë të përbashkët me “punistët’, se vinin nga familje tipike korçare që kishin ndenjur larg “të kuqve’. Kur i shihja në rradhët e para të protestuesve e kuptoja se këta ishin “revanshistë“ që kërkonin të vinin në pushtet për të fituar para si po i fitonin edhe PD-istët e korruptuar.

Ndaj nuk kisha asnjë pendesë që po ikja. Në të dy krahët, në Tiranë dhe në Korçë, ishin në krye tufa me ‘batakçinj” që po luftonin për para-pushtet. Nuk kishte më një të ardhme të mirë për Shqipërinë për një dhjetvjeçar dhe nuk do doja që vajzat e mija të bëheshin adoleshente në atë atmosferë të molepsur. Sigurisht që nuk prisja që do ndodhte ajo që bëri Berisha , që shkrehu institucionet dhe do vinte kaosi i pashembullt i vitit 1997. Atë korrik i gdhiva netëtë duke sistemuar librat e tim eti në orët e para të mëngjesit dhe duke qarë në heshtje. Ishin lotë të largimit që mbanin brengën e braktisjes por dhe shpresën e diëkaje të panjohur por më të mirë. U ndjeva i “dëbuar” nga qyteti im, por me shpresën që fëmijët një ditë do më theshin: “Sa mirë bëtë!”

Mallkova me gjithë shpirt Berishën, por pashë gjithë mosbesim Nanon dhe Rucin. Nuk mund të bëhej një Shqipëri e mirë prej tyre, së bashku me “dallkaukun” e vjetër Pëllumbi apo me djaloshin agresiv Meta. Në një udhëtim nga Tirana në fund të qershorit, pata qënë në një makinë me disa “lider” lokalë të PS, mes të cilëve dhe i ndjeri Arben Zylyftari. I dija që nuk ishin më të mirë se ata që po largoheshin nga pushteti. Meidani më dukej i balancuar, por ishte i vetmi që mund të ishte dikush që mendonte për “nder” dhe “shtet”. Të tjerët ishin një lukuni me çakej, që po lëshoheshin mbi “kërmë‘ dhe “kërma “ishte pasuria e Shqipërisë, që nuk ishte xhvatur nga ujqërit e Berishës.

Koha më dha të drejtë! Asnjëherë nuk e besova partinë që rridhte drejtpërdrejt nga “partia e mallkuar e punës”.

Më pas pati periudha kur ndiqja me interesim ngjarjet në Shqipëri dhe periudha të tëra kur nuk doja të mësoja më gjë. Korrupsioni po shtrihej në çdo qelizë dhe tani nuk ishte më problemi i Partive shqiptare, por i Shoqërisë shqiptare.

Erdhëm në këtë ditë, kur liria e tregut ka dhënë frytet në rritjen e mirëqënies, por ka shtuar diferencat mes “kamësve’ dhe “skamësve” dhe sheh tashmë jo vetëm “ujqërit kundër çakejve” por edhe ujqit kundër ujqërve” dhe “çakejtë kundër çakejve”. Nuk di nëse duhet ta shohësh me indiferentizëm, si një “luftë mes llojit’ apo si një degjenerim të plotë të jetës politike shqiptare.

Ndodh edhe që “ujqër” dhe “çakej” të japin edhe mësime të ndershmërisë dhe të devotshmërisë. Madje mund të të quajnë edhe “servil” apo “të pandershëm intelektualisht”. Përgjithësisht gjatë jetës kam menduar se kur të fyejnë lapangjozët, duhet ta ndjesh si “kompliment” që të bëhet nga njerëzit e mirë. Nuk kam arritur ende të bëhem plotësisht i pandjeshëm. Shoh tepër hipokrizi dhe gënjeshtra me tepri. Nuk mund të injoroj ata që mburreshin kafeneve se sa lehtë i nxirrnin paratë në vendet e punës në administratë, që sot të shesin moral. Sepse ndoshta “injorimi” i inkurajon edhe më tepër të shkallëzojnë paturpësinë e tyre.

Ju lutem mbani qetësi të dashur batakçinj!

Shijoni ato që keni fituar nëpërmjet korrupsionit dhe heshtni! Njerëzit e kanë predispozicionin e mirë t’ja u falin.

Por mos na u shtini të ndershëm!

Nuk është turp edhe të jesh “një punonjëse seksi” në politikë apo në administratë. Eshtë profesioni më i vjetër në botë.

Aman o moj Fotini...

Nuk di nëse duhet të qash apo të qeshësh më shumë me shumëtëdashurën, Filantropen e shquar, Fotini Allteni, e cila përdor edhe emrin Foti Kokeri. Nuk më kujtohet mirë as kënga e qëmotshme, që niste me vargjet “Aman o moj Mellani..” nëse ishte nga ato “qaramanet” e Shqipërisë juglindore dhe Greqisë perëndimore, se besoj në ato zona është krijuar. Mellani nuk ka në zona të tjera të Shqipërisë edhe pse ka në shumë vende europiane. Melania Trump është sllovenia shumë e njohur sot në botë dhe Mellani Grifit është aktorja shumë e njohur amerikane.

Për Fotin kam shkruar 2-3 herë në blog, si përfaqësuese e një pakice shumë të vogël shqiptaro-amerikanësh, të ikur pas viteve ‘90, që kanë gjetur rrugën e fitimeve të lehta duke u marrë me organizata filantropike, të tjera OJQ, apo dhe më të dobishme se to, si udhëheqës shpirtërorë, kishash tempujsh dhe xhamish. Me një lloj “paragjykimi të lehtë“ unë i kam futur të gjithë në thesin e madh të “mashtruesave”. Por këta nuk kanë asnjë lidhje me mashtruesit e të quajturave “call-center” të cilët të xhvatin duke të ftuar për investime apo për ndonjë çështje të ngjashme. jo. Këta janë të hapur, “transparentë“, të gjendur, tepër “të aksesueshëm” për njerëzit dhe mediat. Nuk kanë asgjë se ç’të fshehin, se veprimtaria e tyre është e gjitha nën “dritën e diellit”. (Për Fotin më duhet të shtoj që ka diçka që ndodh edhe nën hijen e saj se është e gjatë dhe e shëndetshme dhe hijen e ka “bajagi” të madhe që mund të mbulojë ndonjë gjë “të vockël”. Nëse shton edhe njerëzit që mban rrotull hija e Fotinisë bëhet goxha hije.)

“Si për inatin tim” (Fotinia ndoshta nuk di se ekzistoj), sa më shumë shkruaj unë, aq më shumë ajo e ndihmon Korçën dhe bashkë me të dhe qytetarët e saj. Nuk di nëse pat ndihmuar më parë kantaautorin Mihallaq Andrea, por në vizitën e ditëve të fundit në Korçë, sipas videos të postuar nga vetë Filantropeja e shquar, Mihallaqi këndonte këngë të bukura për të. Gjithë dashuri dhe buzëqeshje (cilësi që e çmon edhe vetë) Fotinia përsëriste fjalët e këngës të këngëtarit korçar.

Vetëm këtë javë ajo ka ndihmuar Spitalin e Korçës, Festivalin MIK, ka shpënë një çek për policin dëshmor në Pogradec, ka falenderuar publikisht Sotiraq Filon, Petrika Tollkuçin dhe Prefekten Zegullaj për gjithshka të mirë që kanë bërë për Korçën. Dhe ajo ndjehet gjysëm korçare se origjinën e ka nga Leskoviku.

Unë vetë, nëse do kisha bërë për qytetin tim një të dhjetën e asaj që ka bërë Fotinia, do postoja video pambarim ku të tregoja të gjitha bamirësitë që kisha bërë dhe ato, që mendoja të bëja në të ardhmen. Por Fotinia bën më pak video propagandistike, sepse nuk e sheh të udhës që të reklamojë shumë shumë veprimtarinë e saj Filantropike. Se sikundër e thotë vetë, është Filantrope Shquar dhe nuk i duhet më të “shquhet” më tepër.

Nuk di nëse kur ka qënë këtë rradhë në Tiranë, Fotini Kokeri ka parë se ç’ndodh në bulevardin “Dëshmorët e Kombit” çdo ditë, pas orës 7 të mbrëmjes. Ndoshta po të kishte parë paksa, do e kuptonte se njerëzit janë ngritur kundër “hajdutëve” dhe mashtruesave që janë në pushtet.

Ndoshta do mendohej më mirë për hallet e vendit të saj të dikurshëm.

Ndoshta krahas bamirësive edhe do kritikonte pushtetin qëndror dhe administratat vendore.

Por Fotinia ka zgjedhur të buzëqeshë, të ndihmojë dhe të falenderojë “të korruptuarit”.

A sheh në veten e vet?