Një ndikues i keq

“Influencerat” nuk njiheshin në kohët , kur unë isha fëmijë , adoleshent apo i ri. Madje nuk kishin dalë deri në kohën kur po gatitesha të hyja në moshën e tretë. Lulëzuan në kohën e fuqizimit të platforma dixhitale të mediave sociale dhe janë mjaft të rëndësishëm sot. Kuptohet për ata , që i ndjekin se unë nuk ndjek ndonjë “influencer” dhe në rrethin tim nuk kam dëgjuar njeri, që të përmendë ndonjë të tillë.

Por ndikimi i njerëzve të veçantë ka ekzistuar, që kur ekziston shoqëria njerëzore. I atyre, të cilët ndikojnë mbi grupe të mëdha njerëzish, por edhe i më të rëndomtëve, të cilët ndikojnë për mirë a keq në një grup individësh, ose në dy tre syresh.

Kur vajza ime ishte në muajt e parë të klasës së parë, mësuesja i kishte vënë një shoqe tjetër në bangë dhe kur ime shoqe e kishte pyetur përse, ajo i kishte shpjeguar se ja kishte kërkuar si nder e gjyshja e vajzës, që donte të kishte bashkënxënëse një nxënëse me cilësi të mira. Edhe gjyshja ishte mësuese në një shkollë tjetër. Më erdhi mirë si prind, por njëkohësisht mu rikthyen kujtimet e fëmijërisë dhe adoleshencës sime, kur kjo jo vetëm nuk nuk kishte ndodhur, por kishte ndodhur e kundërta.

Unë isha damkosur si një “ndikues i keq” qysh në vitet e para pas fillores dhe dy tre shokëve të mij ju ishte kërkuar nga prindërit mos rrinin me mua. Nuk di nëse ju ishte kërkuar edhe mësuesve, që mos i linin në një bangë me mua, por me sa kujtoj, atë kohë, nuk kishim edhe shumë të drejtë të zgjidhnim me kë të rrinim. Kishte alternime vajza djem dhe njëkohësisht rrjeshtat caktoheshin edhe nga gjatësia e nxënësve. Kujtoj se më shumë më caktonin të rrija në anën e murit, në bangën e parë ose të dytë dhe nuk më pëlqente shumë e para se nuk isha në gjendje të fshihesha pas kurrizit të dikujt tjetër pasi bëja ndonjë paudhësi. Por banga e parë kishte avantazhin, që mund t’ju tregoje atyre, që ishin ngritr në dërrasë, gjë që e bëja me shumë dëshirë, se ishte një “shkelje” e rregullave.

E pranoj që isha “zullumqar”, njç lloj “rebeli i pandreqshëm” dhe që i “jepja gojës më shumë liri” se i takonte një 12 vjeçari, por nuk e di se si mund të ndikoja për keq tek shokët e mij. Ishin zullumet, rebelizmi dhe “hazër-xhevapi” ndaj mësuesve kaq tërheqës, sa mund t’ju pëlqente edhe bashkëmoshatarëve të mij? Për më tepër, këto nuk më kishin penguar të dilja mirë në mësime.

Gjithsesi e dija që nuk isha “i preferuar” i disa prindërve, por dhe ata duket se rrihnin ujë në havan, se shokët e mij vazhdonin të rrinin me mua. Duket prindërit nuk ishin kaq të mënçur të kuptonin se fëmijët joshen më shumë nga ajo që përpiqesh t’ju ndalosh.

Në fillim të gjimnazit, u morr vesh, që tezja e njërit nga shokët, këmbënguli tek mësuesit, që i nipi të mos ishte në klasë me mua, por me dikë tjetër, me të cilin edhe sot ai ka marëdhënie shoqërore shumçë të mira. Nuk ishte diçka, që të linte një shije të mirë, por mes shokëve e kuptonim , se nuk ishte zgjedhja e shokut tonë. Të rriturit kishin marrë një vendim të tillë. Qëlloi, që një vit më vonë, unë dhe një tjetër, përfunduam në po atë klasë dhe “plani prindëror” dështoi. Ndoshta në vite, për ndonjë dështim të shokut, tim faji hidhej tek ndikimi im i keq.

Kur gjërat përsëriten disa herë dhe me persona të ndryshëm, arrin që të pranosh si të natyrshme, diçka, që nuk është dhe aq e natyrshme. Unë nuk doja tek ndikoja tek askush, por as mund të kontrolloja sjelljen time, për të mos “infektuar” të tjerët. Vetë e kisha “pësuar” disi, me thyerje të notës në sjellje, kërcënim për përjashtim nga rinia dhe ndalim për të hyrë në provimet e maturës. Po qe se nuk do kisha frikën se do e mësonin në shtëpi dhe do më qortonin, do më dukshin të gjitha si ‘hynere”, sepse ndoshta kjo është tipike tek paraadoleshentët dhe adoleshentët. Po edhe prindërit e dinin se ç’lloj “monstre” kishin dhe nuk vinin gjatë gjimnazit të interesoheshin për mua. Vetëm kur i detyronin të vinin. Më të shumtët e prindërve vinin dhe takonin mësuesit, ose merrnin pjesë në mbledhjet mësues-prindër-nxënës, por kishte dhe nga atq, që si të mijtë, nuk donin të takoheshin me ndonjë mësues kaqol apo me drejtorin grindavec. Ishte një qytet ku njerëzit njiheshin dhe pak a shumë të rriturit ja njihnin njëri tjetrit se sa dhëmbë e dhëmballë kishin në gojë. Por nuk ishte një vend i lirë ndaj mënyra që kishin zgjedhur ishte një lloj “bojkotimi” i trupës mësimore.

Kur mbaruam gjimnazin, ju dhashë të drejtë prindërve të shokut tim, që nuk donin që ai të ishte nën ndikimin tim. Ata donin një fëmijë të sjellsjëm, në marëdhënie të mira me mëuesit, që edhe vetë prindërit mund t’i kapnin syhapur herë pas here, për t’ju kërkuar nota të mira, për të pasur mundësinë e studimeve në universitet. Dikush , që mund të më imitonte mua, nuk do kishte mundësi që nga nota 6 të kërcente në 9-ta apo ndonjëherë edhe më lart. Edhe pse vetë nuk kishin “qullosur” dot gjë në shkollë, ata ishin aq të zgjuar sa të dinin rrugën e duhur drejt majave të dijes. Gjithashtu nuk mund të dallonin nëse një “konformist’ është i mirë apo jo i mirë, sepse edhe vetë ishin konformistë “par excellence”.

(vijon)

Xhon Osof, Presidenti i ardhshëm amerikan

Nuk e kisha dëgjuar më parë senatorin nga Xhorxhia, Osof, se po bëj ndoshta më shumë se dy vjet, që nuk ndjek rregullisht lajmet nga politika amerikane. Prej kohës së gjumashit Xho dhe më pas gjatë vitit të fushatës qesharake, të ndjekur nga drejtimi prej kllouni të çmendur të Globit nga “The Donald”, hoqa dorë nga ndjekja me skrupulozitet e lajmeve dhe u përqëndrova më shumë në intervista të njerëzve të mençur Xhefri Saks, Xhon Mershmajer dhe të ndonjë tjetri, që për fat të mirë, ishin të pranishëm thuajse çdo ditë në YouTube.

Një mik i mënçur i imi më dërgoi para disa ditësh një video të shkurtër të Osof me komentin, Presidenti i ardhshëm i SHBA. Nuk e ndoqa videon, por i besoj gjykimit të mikut tim. Sot në mëngjes, u ndërmenda të shoh, se ç’është ky senatori rinosh nga Xhorxhia. Dhe me keqardhje mësova, që ai ka shumë të ngjarë të jetë Presidenti i ardhshëm amerikan, gjë që do errësojë plotësisht figurën time në ngjitje. Mund të duket si përcaktim qesharak, se ç’lidhje kam unë, një emigrant në pension në Sherbrooke me dikë që do punojë pas dy vjetësh në Zyrën Ovale. Por ja që ka. Osofka ka lindur në të njëjtën ditë me mua dhe me siguri që do bëhet njeriu më i rëndësishëm në Glob, që ka lindur më 16 shkurt. Deri tani e mbaja me krenari vendin e njeriut më të rëndësishëm të lindur në palcën e dimrit.

Por duhet të pranoj, se Osof ka plot merita, që jo vetëm e bëjnë të mundshme të dalë i pari në garën mes demokratëve, por gati të sigurt fitoren pas saj. Se në mënyrë absurde deri tani, në sondazhet për kandidatin më të pëlqyeshëm mes demokratëve, vendin e parë e mbante Kamala Harris. Një kandidate, e cila humbi garën kur kishte para njeriun me fytyrë portokalli. Po qe se do isha mes demokratëve me ndikim, do i kisha sugjeruar “Qemalkës” të gëzonte pensionin dhe të shkruante tre katër libra, që nuk do i lexonte kush, por do shiteshin vetëm për shkak të emrit.

Osof ka shumë cilësi që e bëjnë një kandidat të pëlqyeshëm dhe fitues. Shkollim të mirë, fitues në gara elektorale në jug të Amerikës, ku republikanët kanë shumë mbështetje, mbështetje nga brezi Z për shkak të moshës së re dhe përdorimit të Tik-Tok, si dhe të qënit i bardhë. Për fat të keq, deri më sot vetëm një President amerikan ka qënë me ngjyrë. Edhe pse i jati i Osof është hebre dhe vetë Xhon e quan veten të tillë , ndonëse e jëma nuk është hebre, duket që koha ka ardhur për të pasur një President, i cili nuk është i krishterë. Amerikanët janë më tolerantë në këtë drejtim se sa në shekullin e kaluar.

Ka ende kohë. Asnjë kandidat nuk ka nisur ende fushatën elektorale, por muajt e parë të vitit, që vjen do kenë një numur të madh demokratësh dhe republikanësh që do fusin emrin e tyre në garë.

Osof do jetë në kandidatët me shanset më të mëdha për të fituar më 2028.

A kam ndonjë ide rreth politikave, që do ndjekë?

Asnjë ide, madje as edhe ndonjë besim të madh se do bëjë çudira.

Por të paktën nuk do jetë si JD Vance, Rubio apo ndonjë çartalloz tjetër i MAGA-s.

Shoqata

Ata ishin 7-8 burra në “lulen e pjekurisë“, si e kishte përcaktuar njëri prej tyre moshën në prag pensioni. Them që ishin 7-8, se në më të shumtën e rasteve , kur mblidheshin për një drekë me peshk ishin 7. Njëri prej tyre nuk e hante peshkun dhe ju shmangej drekave në restorantet me peshk dhe fruta deti, por ishte gjithnjë i pranishëm në restorante, që ishin me bazë mishi ose edhe për vegjetarianë. Pra teknikisht ishin 8, por së bashku, kur i numuroje, më shpesh ishin 7.

Idea për të bërë një Shoqatë ju kishte lindur thuajse njëkohësisht. Askush nuk kujtonte se cili e kishte shprehur i pari, sepse ju kishte gëluar në kokë të gjithëve, gjatë një dreke me levrek skare ndaj asnjëherë nuk i kishin quajtur njërit prej tyre meritën e ideatorit.

Shoqata e tyre ishte tërësisht e pastër në kuptimin më qiellor të kësaj fjale. Nuk kishin asgjë të përbashkët me njëri tjetrin veç gjuhës që flisnin dhe përafërsisë në moshë. Ndoshta duhet të shtoj edhe dashurinë për Mëmëdheun, se jetonin në një vend në veri të Europës, që nuk ishte i tyri. Por Shoqata nuk kishte asnjë ngjyrim nacionalist.

Dikush kishte përmendur njëherë, që ishte bashkimi i inicialeve të emrave të tyre baza e shoqatës, por ai që quhej Skënder kishte shtuar se kishte qënë thjesht një rastësi. Ata kishin vite, që ndjeheshin se duhej të ishin të bashkuar dhe të mendonin e shpreheshin kolektivisht. Dhe kështu Halimi, Olsi, Qerimi, Arbëri, Taulanti dhe Arbeni kishin miratuar me kokë dhe Shoqata ishte bërë fakt i kryer. Pa asnjë synim, pa asnjë ide qëndrore, pa rregullore dhe pa devizë. E kristaltë.

Nuk kishin vendosur as se kush do ishte në krye, por të gjithë njëkohësisht kishin menduar dhe shprehur se Skënderi duhet të ishte i pari me të barabartëve, për shkak të elokuencës dhe të njohurive. (Në një moment dyshimi të mëvonshëm, Olsi i kishte shprehur Qerimit, se ndoshta të gjithë kishin një ndjenjë perverse të të ndjerit nevojë për t’u abuzuar nga i pari mes të barabartëve, por kishte qënë një dyshim shumë i përkohshëm, që nuk kishte zënë vend në kokën e Qerimit.)

Gjatë drekave me peshk, që zakonisht i shoqëronin me Shardone, se jo gjithmonë mund të gjenin Shesh i Bardhë, bisedat ishin të larmishme, po aq sa janë edhe llojet e peshqve në ujërat detare. Skënderi përgjithësisht fillonte me: “Shoqata mendon se ...” dhe më pas të gjithë shtjellonin mendimet e tyre gati identike, të cilat gjithashtu i paraqisnin si pikpamje të vetë Shoqatës. Dhe kështu drekat kalonin në harmoni dhe përputhje shijesh dhe mendimesh, deri në çastin kur shërbeheshin ëmbëlsirat, për të cilat preferencat ishin të ndryshme. Halimi dhe Arbëri merrnin të gatuara me zaharozë për shkak të diabetit , që ju ishte shfaqur, ndërsa të tjerët porosisnin prej krem karamelit dhe deri në bakllava, të cilën e kërkonte gjithnjë Arbeni. Kishin një individualitet të spikatur të gjithë. Ndaj dhe kishin shpikur Shoqatën. Që të sheshonte individualizmin e tyre , që duke spikatur së tepërmi mund t’i rrezikonte në vendin e huaj, ku kishin gati 30 vjet, që jetonin.

Dhe jetonin thuajse të lumtur pikërisht se ishin pjesë e Shoqatës.

Partia, “Gabrieli”, që na mori shpirtin 45 vjet

Të gjithë në e mësonim në shkollë, se më 8 nëntor të viti 1941 lindi Partia. Ishte sipas librave dita e kthesës së madhe në jetën e popullit shqiptar. Në mënyrë të logjikshme më pas kishin rrjedhur të gjitha datat e tjera të rëndësishme të Shqipërisë. Pak a shumë ajo ishte dita e parë e viti 0 dhe më pas hap pas hapi fillonin transformimet e mëdha dhe jeta jonë bëhej gjithnjë dhe më e lumtur,

Duke mos patur rrëfenja rivale, kjo rrëfenjë ishte e efektshme tek fëmijët, që ishin lindur pas vitit 0. Sidomos tek shtëpitë ku nuk tregohej rrëfenja e vërtetë historike, që 8 nëntori i ‘41 nuk kishte pasur ndonjë rëndësi dhe se instalimi i Diktaturës tek ne ishte më shumë rrjedhojë e një morie rrethanash dhe që në të kishte shumë pak “komunizëm”.

Por ne, që ishim shumë të vegjël, kur u mbyllën institucionet fetare, gjithashtu nuk dinim se më 8 nëntor, të krishterët kishin një ditë të shënuar, që ishte Dita e tre arkangjejve Mëhill, Gabriel dhe Rafail. Prej vitit 1967, ishin shumë të pakëta shtëpitë ku përmendeshin festat fetare. Ndaj ne nuk dinim as ditët kur festoheshin shënjtorët, emrat e të cilëve mbanim. Dinim vetëm 25 dhjetorin , që ishte Lindja e Krishtit, por edhe atë ditë pak a shunë e harronim se ishim duke pritur me plot dëshirë festën e ndërrimit të viteve, kur do hanim plot gjëra të mira dhe do merrnim edhe dhurata.

Kur ndryshoi sitemi, u rikthyen edhe festat fetare dhe dora dorës nisëm të kuptonim shumë fakte historike, të cilin lidheshin me fenë edhe pa qënë domosdoshmërisht fetarë.

Gabrieli (ose Gavrili në pjesët ortodokse të Shqipërisë Juglindore) përmendet, që në Dhjatën e Vjetër, si lajmëtar i Zotit dhe që transmeton lajme shumë të rëndësishme. Mes tyre është edhe lajmi i vdekjes për gjithsejcilin. Ndaj edhe shpesh përmendet soi ëngjëlli, që të merr shpirtin. Por në të vërtetë ai është vetëm mesazhdhënësi. Edhe si shënjtor, vezhdimisht ka qënë mbrojtës i gazetarëve, shkrimtarëve, postierëve, diplomatëve dhe mësuesve.

Partia gjithashtu ishte mbrojtëse e gazetarëve, shkrimtarëve, postierëve, diplomatëve dhe mësuesve, por ata që dilnin nga linja e saj ja “u merrte shpirtin”. Po njëlloj si na i mori të tërëve prej vitit 1945 dhe deri më 1990.

Sigurisht, që nuk ka asgjë të përbashkët me arkangjelin Gabriel. Partia ishte Zoti dhe Shënjtori, Gjykatësi dhe Ekzekutori, Plagosësi dhe Shëronjësi, Materia dhe Idea. Partia ishte Gjithshka.

Por një ditë prej ditësh edhe Partia “na e mori të keqen”. Nuk di nëse ju shfaq edhe asaj Gabrieli dhe i tha që “koha jote mbaroi”, por emri ju shua. Nuk pati më Parti të Punës dhe 8 nëntori nuk u festua më me madhështi.

Më 8 nëntor njerëzit urojnë Mihallaqët, Mihalët, Mëhillët, Mikelët, Mishelët, Mikaelat, Mjkëllat, Mikhailët, Mishat, Mishelat, Gabrielët, Gavrilët, Gavrit, Gabrielat, Rafailët dhe Rafaelat. Nuk besoj se kam harruar ndonjë, që e ka emrin një nga variantet e tre arkagjejve.

Zakonisht n[ atdhe [sht[ nj[ dit[ e ftoht[, “kur jasht[ era gj[mon, jasht[ gjethet bien.)

Syri, Zeni, Peka, Lela dhe të tjerë.

Për fat të keq, sa herë hyj në diskutime rreth politikës shqiptare, shumë rrallë gjej miq që i shohin gjërat si unë. Kanë shikime diametralisht të kundërta për Ramën, Berishën, Sorosin, Ambasadorin amerikan, Marta Kosin e me rradhë. E humbas qetësinë dhe filloj të shaj, se duket, që ose nuk përballoj dot diskutimet politike, ose më “mahnit hajvanllëku i tyre”.

Kur shkruaj në blog, e ruaj qetësinë, sepse kur shkruan pasioni disi fashitet dhe që kur është zhdukur edhe “miu i gjirizave” nuk ka komente kundërshtuese.

Dje, një miku im, të cilin gjithnjë kur shkoja në restorantin e tij në Korçë, e gjeja të “gozhduar” me sytë në ekranin tv tek “Syri”, më kërkoi të sillja prova për përfshirjen e Shkëlzen Berishës në aferat ndërtimore të Kastratit, Zamirit të Bitijes dhe kupolës socialiste. Mua më mungojnë gjithnjë provat dhe kjo më “tërbon” dhe më bën të shpërthej në fyerje të panevojshme.

Më vonë reflektoj, jo për të kërkuar ndjesë, por për të rrjeshtuar deduksionet e mija të arsyeshme, se pse Zeni Qosja është pjesë e aferave të Ramës dhe ai bashkë me të jatin nuk duan që sistemi i sotëm autokrato-demokratik të mos preket. Do ja dërgoj ta lexojë edhe mikut tim, i cili duke qënë viktimë e propagandës së “Syrit” do thotë “Naumi ja fut kot se ka 30 vjet larg Shqipërisë!”

Nuk e kam shpikur unë bashkëpimin ekonomik mes Zenit dhe atyre , që quhen “oligarkë“, bashkëpunim që ka si pjestarë edhe Ramën me Balluken, si dhe bekimin e të parit. Eshtë thënë nga analistë të paanshëm, të cilët jetojnë në Tiranë dhe dinë se ç’ndodh.

Zeni nuk ka qënë asnjëherë “gjeni i biznesit”, por ka përfituar që ditën e parë, kur Berisha u bë kryeministër për herë të dytë. Nuk di se sa i ka të përzjera bizneset me Malltezin, por ka të ngjarë, që të ketë bërë më shumë para se Argita-Jamarbëri. Nuk di nëse portalin “Syri” e ngriti, që kur ishte Saliu ende në pushtet, apo në vitin 2013, kur fitoi Rama. “Syri “ i Pekës dhe i ndonjë tjetri është rritur në një media e rëndësishme dhe me siguri që Zeni paguan shuma të majme, pasi në të punojnë mjaft gazetarë me emër. Kush më shumë dhe kush më pak, të gjithë i shërbejnë Berishës. Luajtën edhe ata rol në “foltoret” që e shpëtuan Saliun nga njolla e “non grata”.

Edhe pse nuk kam ndjekur veprimtarinë gazetareske të Pekës, qoftë para “Syrit”, por edhe gjatë këtyre 13 viteve, nuk kam asnjë dyshim që është një gazetar i pazoti dhe një shërbëtor i zellshëm. Cilido, që mund të rreket të provojë të kundërtën, nuk do hyjë në debat me mua, nuk ka për të më gjetur si bashkëdiskutues se nuk kam ndërmend të merrem me Pekën.

Por angazhimi i tij luftarak kundër Ramës dhe paratë e Zenit, sjellin në emisionet e tij edhe gazetarë të mirë dhe të paanshëm. Eshtë një vend, ku ata mund të flasin pa u druajtur kundër Ramës. Kjo është njëra anë, e cila nuk është keq për dëgjuesit e pavarur, por njëkohësisht fsheh bashëfajtorësinëe Saliut, Zenit dhe Argitës për sundimin e Ramës. Mund të duket si nonsens, por është pikërisht kështu. Zeni dhe Malltezët po bëjnë para pa bër ëshumë zhurrmë dhe duke “luftuar” Ramën. Nuk mund të bëjnë as gjysmën e atyre që bëjnë Rama dhe Balluku, por gjithsesi janë shuma të mëdha, të cilat i garanton qëndrimi në politikë i Sali Kriminelit. (Nuk e kursej përdorimin e cilësorit “krimineli” sepse vërtet, që Berisha ka bërë krime të rënda kundër shqiptarëve, përfshi vrasje njerëzish në mënyrë të ndërgjegjshme.)

Në vallen e Pekës, është dhe dikush, me të cilin kam bashkëpunuar dikur kur ishte në gazeta MAPO dhe më pas me portalin e tij Politiko. Quhet Alfred Lela dhe më ishte dukur dikush i ekuilibruar, që mbronte “idealet” e së Djathtës me një lloj përgjegjësie. Në vite pashë që ishte edhe ky një “legen si gjithë të tjerët”, sepse jo vetëm botonte shkrime që duhet të kishin miratimin e Saliut, por edhe u kthye në një lloj përfaqësuesi i shtypit i PD-së së Saliut.

(Më ka rënë në sy, që shumë veriorë, i bëjnë fresk Saliut. Nuk kam dashur të jem demaskues i tribuve dhe krahinave, por ka diçka, që vërtet nuk shkon në këtë rrjeshtim përkrah Berishës.)

Gjithsesi, unë kam arritur në përfundimin, që “establishment” në Shqipëri është edhe më i madh dhe më i fortë se në vende të tjera të ngjashme. Ndaj nuk më çudisin kjo “skotë“ me “zarba politikanë“ dhe gazetarë fëlliqësira, të cilët i kanë shërbyer me devotshmëri, që prej vitit 2005, instalimit të këtij sistemi anti-demokratik.

Ishte Skënderbeu biseksual?

Po avitet 28 nëntori, që njihet si Dita e Pavarësisë, por ishte e zgjedhur e tillë nga Ismail Qemeali me shokë, që të përkonte me ditën e kthimit të Skënderbeut në Krujë.

Rreth Gjergj Kastirotit është thënë dhe shkruar shumë, por ka më tepër piktura dhe skulptura të tij, se sa libra me informacion të hollësishëm rreth jetës të tij. Gjithashtu ka vetëm një film të realizuar në vitet ‘50. me autorë kryesisht sovjetikë, që është një fakt më shumë, se figura e Skënderbeut është paraqitur madhështore, por edhe disi joreale.

Tek “Skënderbeu” i Godos dhe “Kështjella” i Kadaresë, të dyja të shkruara rreth kohës së vestimeve të 500 vjetorit të vdkjes së Heroit Kombëtar, trajtimi sërish është ai i “legjendës”, madje Kadareja, për të qënë në pozita më “të sigurta” e ka mbajtur në sfondin e romanit të tij, ku më tepër përshkruhet me përçmim kampi turk.

Edhe pa patur synime për ta zhveshur mitin e Kastriotit, por ndonjëherë edhe për tallje me nacionalizmin tonë të verbër dhe injorant, hamendësoj rreth figurës së Heroit tonë Kombëtar. C’natyrë ka pasur? Në ç’gjuhë mbante korrespondencën? Pse pati vetëm një djalë? C’ka ndodhur në ato vite të shumta të tij në Edrene? A ka qënë mizor, si shumë prijësa ushtarakë mesjetarë? Si ishte marëdhënia e tij me Donika Aranitin? A është shkruar diku për aferat erotike të kohës kur ishte jeniçer dhe më vonë, kur pritej me nderime në oborret mbretërore europiane?

Mund të ketë edhe dhjetra pyetje për një figurë të rëndësishme ushtarake dhe princërore, sikundër ishte Gjergj Kastrioti. Nuk kam patur mundësi të lexoj librin e historianit Kristo Frashëri, që duhet të jetë një botim serioz, por as librin e Virgjil Kules mbi të, libër që sipas autorit, është i gjithi i bazuar mbi fakte dhe dokumenta.

Po le ta shohim pak me të qeshur figurën qëndrore të Historisë së Shqipërisë. Bazuar mbi ato të dhëna, të cilat konsiderohen si të konfirmuara nga shumë burime të kohës së tij , si dhe nga arkivat e ndryshme në Itali.

Gjergj Kastrioti lindi më 1405 dhe rreth moshës 12 vjet u detyrua të shkonte si peng në kryeqytetin e Perandorisë Otomane të asaj kohe, për të përmbushur marëveshjen e të jatit, Gjonit, për vasalitet ndaj Sulltanit. Atje u fut në shkollë ushtarake dhe më vonë, si oficer turk shkëlqeu për trimëri, zgjuarsi dhe cilësi të tjera luftarake. Herë herë i ishin dhënë të kontrollonte territore, që ishin pranë ose dhe brenda Principatës së Kastriotëve, nga Sulltani. Kjo deri në vitin 1943, kur në moshën 38 vjeçare, Skënderbeu në krye të 300 kalorësve, braktisi fushën e betejës në Nish dhe me një ferman të falsifikuar mori në kontroll Krujën dhe territoret e saj.

Po cila kishte qënë jeta personale e këtij 38 vjeçari, që për atë kohë ishte një moshë e kulmit të burrërisë? Dihet që nuk ishte martuar, por nuk flitet askund për ndonjë marëdhënie romantike, apo edhe aferë me ndonjë zonjë të martuar të oborrit të Sulltanit apo të oborreve të tjera mbretërore ballkanike.

Për më tepër, edhe pasi merr Krujën dhe me forcë arrin të marrë edhe territore të tjera brenda dhe jashtë zotërimeve të të jatit, ai martohet vetëm kur ishte 46 vjeç. Edhe martesa është më shumë një aleancë me Gjergj Aranitin, por kjo nuk është e panatyrshme për të gjitha kohërat dhe oborret e fisnikëve europianë. Martesat ishin kryesisht aleanca dhe marëveshje për të forcuar pozitat e shteteve të vogla mesjetare.

Por prijësi jonë legjendar, jo vetëm u martua i madh në moshë, por Gjoni lindi pesë vjet pas dasmës në Manastirin e Ardenicës, kur i jati ishte 51 vjeçar, moshë kjo, kur të gjithë finikët e kohës së Mesjetës bëheshin gjyshër. Dhe Gjoni II ishte fëmija i vetëm i Skënderbeut, kur i jati, Gjoni I, kishte patur plot 9 fëmijë?

Nga se vinte ky çrregullim jetësor i Gjergj Kastriotit? Nga që në mendje dhe në zemër i vlonte vetëm atdhedashuria? Por edhe si patriot, do kishte pasur ndjenjën për të bërë shumë djem luftëtarë.

A ka pasur një lloj devijimi nga e zakonshmja e marëdhënieve erotike Heroi ynë Kombëtar? Në kohën e rinisë, kur nga Sulltani i ishin dhënë edhe ofiqe dhe troje, nuk përmendet kund të kishte një harem të vogël, si ndodhte me prijësit myslimanë.

Nuk është plotësisht e sigurt, se Skënderbeu ka qënë në trupat e jeniçerëve, të cilat kryesisht formoheshin nga djem të rinj të vendeve të pushtuara nga Sulltani. Shumë burime historike dëshmojnë se ka qënë. Marëdhëniet homoseksuale në ato trupa ishin një gjë tepër normale. Jeniçerëve ju ndalohej martesa dhe marëdhëniet mes meshkujve pranoheshin pa asnjë lloj përbuzjeje. Kishte edhe trupa luftëtarësh adoleshentë, të quajtu çivelek, të cilët nuk kishin vënë ende brisk në faqe. Gjithashtu edhe punonjësit e tjerë në shërbim të trupave, si kuzhinierë, trajnerë ushtarakë, berberë hynin në marëdhënie me luftëtarët e reparteve speciale të Sulltanit, që ishin jeniçerët.

A ka pasur Heroi ynë të tilla marëdhënie, të cilat e kanë bërë më pak të interesuar për femrat? Sigurisht për këtë nuk ka materiale të shkruara, ose nëse përmenden nga ndonjë autor janë mbajtur të fshehura, por nuk është e pamundur , që Gjergji i Kastriotëve të ketë qënë biseksual.

Kjo nuk e ul aspak figurën e tij si Hero i Shqiptarëve, vetëm se e bën më tokësore.

Djalli dhe shënjti brenda meje në luftë

Shënjtorët, ose “shënjtët”, si i quanin në Korçë, më kanë tërhequr shumë gjithë jetën time. Jo ata të ikonave, që mbushin ikonostasët dhe muret e kishave, të cilët nuk më janë dukur kurrë shumë tërheqës, por shënjtorët ose njerëzit e shënjtë, për të cilët flitej bisedave. Devotshmëria, altruizmi, sakrificat, vendosmëria e tyre më kanë mrekullura dhe gjithnjë më është dukur vetja tejet i vogël. Edhe kur feja ishte e ndaluar, në shtëpi, fjala “shënjt”, ishte cilësimi më i lartë, që mund t’i bëhej dikujt.

Me kalimin e viteve pata kuptuar, se edhe tek unë, por edhe në njerëz me shumë vese, ka diçka nga një shënjtor. Se njerëz kanë qënë edhe ata, dhe jo banorë të qiejve.

Brenda vetes shpesh ka luftë mes djallit tokësor (ngacmuesit, ndjekësit të qejfeve, ironikut, arrogantit, përçmuesit) dhe një shenjti, që do të ndihë njerëzit e varfër, të bëjë diçka që shkon ndesh me interesin tim, apo të përballet me autoritetet abuzuese. Nuk kam arritur kurrë të kuptoj se kush dominon në kohë të qeta dhe nëse varet nga një vit i veçantë. Një i rritur dikur, jo shumë dashamirës ndaj meje, ju theshte të tjerëve “është orëmadh” dhe nuk jam i sigurt nëse kjo ka të bëjë thjesht me temperamentin, apo me luftën që përmenda më lart.

Për shembull, sa më pëlqen të tallem me Papa Spiron, po aq ndonjëherë kam dëshirë t’i kërkoj ndjesë dhe t’i them: “mos m’i merr për ters ato , që kam thënë, se një si lloj kënaqësie prej axhamiu ishte”. Në një moment kur djalli dhe shenjti brenda meje bënë paqe (nuk di nëse ndodh vërtet në botën e qiejve), shkrojta për Papa Spiron vargjet e mëposhtme. Tingëllon më shumë si rubairë se një ritëm bizantin, por edhe kjo ka të bëjë me atë, se cili nga të dy personalitetet brenda meje i thurri rimat:

Papa Spiro sa të dua!

Ti e ke këngën në thua,

Shpresoj të më falësh mua,

Se Djalli më shtyri.

Korçën ti e ke në zemër

Ndaj ke të nderuar emër,

Them se je dhe mendje femër

Si Isuf Myzyri.

Ti e thua fjalën e Zotit,

Si klerikët e qëmotit,

Që prej Llëngës drejt Sopotit

Djallin ve për muri.

Je ti model i klerikut

Dhe nuk tutesh prej armikut

Që mbulohet me gjeth’n e fikut

Helm s’pushon së fryri.

Po sa hije të ka kënga

Nga Sopoti der’ në Llënga

Ti këndon dhe allafrënga

Lum nga ti kush nxuri.