Lumi i Korçës, si vijë ndarëse e dy komuniteteve

Koncepti “matanë Lumit” ka qënë ngulitur në mendjen time prej fëmijërisë. Edhe pse Lumin e Korçës nuk e kujtoj. Kam vetëm disa “foto” të turbullta në mendje, një tek vendi ku hidhej kryqi ditën e Ujit të Bekuar dhe një të një ure, diku pranë Prefekturës dhe shkollës “Themistokli Gërmenji”, por jo mbi një përrua, por në një shtrat të mbushur me gurë dhe çakëll. Duket që edhe në vitin 1962(deri ku shtrihet kujtesa ime) shëtitorja “Fan Noli” nuk kishte përfunduar plotësisht. Pjesë të shtratit të pambuluar poshtë Pazarit, kujtoj që i kam parë disa herë më vonë, diku pranë Pazarit të plaçkave, kur ime më më merrte ndonjë të djelë. Së bashku me të motrën e shumë korçare të tjera, shisnin ndonjë rrobë apo send shtëpiak që nuk ju duhej. Besoj se ai treg duhet të jetë mbyllur përfundimisht më 1966, kur morrën fund gjithë veprimtaritë tregëtare private dhe lejoheshin vetëm shitjet e prodhimeve ushqimore të fshatarëve në Merkato.

Në fëmijërinë time të hershme, Lumi ishte një vijë imagjinare, të cilën deri diku e kisha të qartë edhe pse ishte prishur çdo shenjë e tij. Urat nuk mund të ishin më mbi një rrugë, ku kalonin makinat dhe këmbësorët. Mamaja e përmendte më shpesh, se e quante veten e “mëhallës së Lumit” edhe pse ende sot nuk kuptoj si mund të quhej një mëhallë e tillë, kur përroi brenda qytetit niste tek Sanatoriumi dhe përfundonte ku ishte fabrika e vjetër e qelqit. Pra një gjatësi prej më shumë se 1.5 kilometra.

Gjithsesi, duhet të jetë quajtur e gjithë zona në dy brigjet e Lumit prej Mullirit (vendit ku hidhej Kryqi) dhe deri tek ura pranë vendit ku është Poliklinika e qytetit. Pjesët më poshtë besoj të jenë quajtur mëhalla e Xhamisë dhe më pas ishte Pazari e vazhdonte me Katavaroshin.

Deri vonë, familje ose njerëz që kishin shtëpitë në të dy anët e përroit, merrnin edhe një zgjatim të emrit me fjalën “lumi” si motrat Katro, që i quanin “motrat e Lumit” ose Pano Lubonja që njihej në Korçë si “Panoja i Lumit”. Ndoshta kishte edhe të tjerë, të cilët unë nuk i di. Kontaktet e mija me komunitetin mysliman, që jetonte në anën jugore të Lumit të Korçës ishin shumë të pakta.

Por megjithëse në shtëpi ndonjëherë përdorej shprehja “ata të matanë Lumit” me të cilën edhe unë kuptoja që flitej për komunitetin tjetër (në shtëpi i quanin muhamedanët), nuk ndjehej ndonjë ndjenjë përbuzje, nënvleftësimi dhe aq më pak armiqësie. Në pallatin ku jetonim prej vitit 1963 kishte shumë familje me prejardhje muhamedane dhe të gjithë fëmijët jo vetëm luanim bashkë, por nuk kishte asnjë shënjë dasie mes familjeve. Të gjithë këmbenin vizitat me njëri tjetrin po njëlloj. Ndoshta jo për festat fetare, se shumica e familjeve kishin një ose dy anëtarë të Partisë së Punës.

Mbi ne jetonte një familje e madhe e një oficeri që quhej Merko Mahmutaj (ndoshta Ymer) dhe të cilin babai e kishte të njohur dhe e vlerësonte. Pas disa vitesh ata ikën në Pogradec. Shoku im më i ngushte i fëmijërisë ishte Beni Zagorçani, djali i Bexhetit dhe e motra Milla (Ludmilla) ishte shoqja më e mirë e sime motre. Hynim shpejt në shtëpitë e njëri tjetrit dhe e vetmja gjë që më dukej e ndryshme ishte se gjyshja e tij mbante në kokë një shami të bardhë, kurse plakat e fisit tim mbuloheshin të gjitha me shami të zeza.

Sigurisht që pas viti 1967, edhe zyrtarisht nuk duhet të kishte më dasi, sepse praktikat fetare u ndaluan me ligj dhe kushdo që shprehte rezerva për grupin tjetër kishte pasoja. E megjithatë urrejta, mosbesimi, frika nuk mund të ndalohen me ligj dhe duhet pranuar që në të dy krahët e Lumit kishte shumë njerëz që e shihnin me dyshim njëri tjetrin. Në mënyrë përçmuese fanatikët e të dy krahëve e thërrisnin njëri tjetrin “turq” dhe “kaurë“. Unë nuk ndjeja ndonjë fyerje nëse më thërrisnin “kaur” sepse as e dija kuptimin e fjalës dhe e dija që isha “kaur”. Nuk kisha pasur dëshirë të shkoja në kishë jo se isha “ateist i lindur”, po sepse një herë kur kisha qënë, ambjenti i Katedrales së Mitropolisë më ishte dukur i frikshëm. Ndoshta ndikonte edhe era e temjanit dhe qirinjve në hundën e një fëmije 5-6 vjeçar. Edhe këmbanat e së djelës nuk i pëlqeja se më nxirrnin gjumin. Në shtëpi nuk mbanim as “korë“ si mund të kishin pjesa dërmuese e familjeve korçare. Para vitit 1968 nuk kishim as foto të Enver Hoxhës dhe muret mbizotëroheshin nga fotot cilësore të familjes së babait, që ishin bërë nga fotografë të mirë në Stamboll.

Por as Stambolli dhe Turqia nuk më bënin më të afërt me muhamedanët, sepse kushërinjtë e mij atje quheshin Amalia, Krisulla dhe Kostaq dhe nuk ndjenja ndonjë gjysëm përkatësie me fenë e Turqisë apo me Mustafa Qemalin, të cilin babai e përmendte shpesh me admirim.

(vijon)

Xhefri i Epsheve dhe nevoja për t’ju dhënë fund monarkive

Në marsin e vitit 1994, ndërsa shoqëronim një të huaj dhe i shpjegonim situatën politiko-shoqërore të Shqipërisë, një miku im po këmbëngulte që ne kishim nevojë për Monarki. I befasuar nga ajo ide e tij, unë kundërshtova duke e konsideruar një kthim prapa në stadin shtetëror të vendit. U befasova edhe nga që e dija që kishim një formim të ngjashëm dhe edhe pse antikomunistë të vendosur në ato vite, gjithnjë kishim vlerësuar idetë e revolucioneve borgjeze në Angli, Francë dhe Gjermani. Në favor të teorisë së tij, ai përmendte se vendet Skandinave dhe Anglia edhe pse monarki, kishin një demokraci më të përparuar se Republikat e Europës Perëndimore. Nuk prekëm Shtetet e Bashkuara sepse e dinim që nuk mund të bëhe krahasim mes vendit tonë të vogël dhe një gjigandi si Amerika.

Një arsye tjetër sipas tij ishte se Nr 1 i Shqipërisë (President apo Kryeministër) po sillet e vepron si një mbret , ndaj nuk ka asnjë kuptim që kjo të mos sanksionohet me ligj, dhe “gjakblutë“ të marrin atë që ju ka takuar dhe ju takon?!

Nuk di se cilat janë sot pikpamjet e mikut tim, por edhe nëse është kthyer kundër Monarkive nuk më duket e çuditshme. Ai ka një cilësi që vazhdon të studiojë dhe të lexojë dhe si rrjedhojë edhe të evoluojë në opinionet e tij. Gjithashtu ka edhe një tjetër cilësi të spikatur, e cila është shumë pozitive : Kur arrin në bindjet e reja, i fshihen pa dashur në mendje bindjet e vjetra dhe nëse ju rikthehesh diskutimeve të kohëve të shkuara i mohon në mënyrë kategorike. Ja kam pasur zili këtë cilësi të pavullnetshme dhe që atë nuk e trazon në ndërgjegje, se si në një kompjuter, dosjet i janë fshirë automatikisht.

Po le ta mbyll këtë parantezë të hapur aksidentalisht, sepse nuk shton asgjë në argumentin tim të përsëritur se Monarkitë nuk duhet të ekzistojnë në vendet e zhvilluara kudo në botë. Eshtë tejet jashtëlogjike që njerëz të pasur dhe tëprivilegjuar të kalojnë privilegjet e tyre(të paguara nga taksapaguesit). Dhe kjo në një kohë moderne, kur shumë miliarderë nuk ju lenë as të gjithë pasurinë fëmijëve të tyre.

Dosjet e Xhefrit të Epsheve dëshmuan se sa të korruptuara janë oborret mbretërore, të cilat deri diku janë hermetike dhe në pamje të jashtme duken plot flori dhe kristale. Nuk janë vetëm Princi shumë merakli Ndreçkë dhe kuqka e tij Sarah që të bëjnë të të luajë mendja me ato që kanë bërë. Këtu mund të futësh lehtësisht të ndjerën Lizavetë e Dytë dhe Lipin e saj, që bënë çështë e mundur të mbulonin pisllëqet e të birit. Plot titullarë të tjerë dhe nëpunës të oborrit kanë qënë aktivë në mbulimin e poshtërsive dhe korrupsionit.

Oborri i Mbretit të Norvegjisë dhe oborre të tjera europiane, kanë dalë zbuluar në dosjet e Xhefrit. Dhe prej dosjeve nuk janë hapur të gjitha. Dhe Xhefri ishte një njeri i vetëm edhe pse çuditërisht i zoti dhe me shumë lidhje. Po sa Xhefra dhe Xhefrica të tjera veprojnë si Kryekodëoshë të oborrtarëve dhe të pasurve të tjerë në botë?

Dikush mund të thotë se ja i hoqëm Monarkitë, por super të pasurit dhe politikanët e rëndësishëm do vazhdojnë nga orgjitë, manipulimet e Bursave dhe aferat korruptive. C’ndryshon?

Ndryshimi është i madh!

Politikanët e fuqishëm i nënshtrohen votës dhe mund t’i heqësh edhe pse shumë syresh po përpiqen të krijojnë Dinasti.

Super të pasurve nuk ke ç’ju bën nëse ata arrijnë t’i fshihen ligjit.

Por këto çerdhe të molepsura keq, që janë oborret mbretërore dhe që gjoja ushtrojnë funksionin e mbajtjes së balancës së pushteteve duhen qërruar sa më parë!

Dhe këtu nuk jam i ndikuar një lloj jakobinizmi, por nga një logjikë e ftohtë, që nuk pranon trashëgim të posteve dhe privilegjeve, që pahguhen nga taksapaguesit.

A mund të zgjidhet me një të rënë të shkopit magjik?

Sigurisht që jo.

Shkopin magjik si skeptrin dhe kurorën i kanë ende bastardët që i quajmë Mbretër!

Liria ka emër...por jo atë të Hashim Thaçit

Kemi ardhur në një kohë që duhet të jemi të ndershëm me veten. Për gjithshka. Për ato që kemi bërë, për ato që mendojmë, për familjet tona, për rënjët tona, për popullin të cilit i përkasim, për vendin tonë dhe për të gjithë botën.

Nëse shkruajmë dhe themi të kundërtën e asj që mendojmë, jemi po të njëjtit “pahlavi”, sikundër janë më të shumtit e politikanëve sot në botë.

Sot festohet Pavarësia e Kosovës, që është vërtet një ngjarje me shumë rëndësi për popullin tonë të vogël. Ishin një sërë rrethanash, kryesisht ndërkombëtare, që ëndërra (sidomos e shqiptarëve të Kosovës) u bë realitet. Kishte më shumë se 140 vite që kishte mbetur ëndërr, edhe pse ishte derdhur shumë gjak.

Nëse do ishte e njëjta situatë ndërkombëtare si e sotmja, gjatë viteve të rëndësishme të luftës së UCK-së, Pavarësia nuk do ishte marrë sepse nuk do na e kishin dhënë. E megjithatë le të pranojmë jo me shumë modesti, se Liria e ka një Emër dhe ai është UCK-ja.

Emri i Ushtrisë Clirimtare të Kosovës nuk duhet njehsuar as me emrin e Hashim Thaçit dhe as me atë të udhëheqësve të tjerë të saj. Mund ta njehsojmë me ata kosovarë që dhanë jetën në luftë kundër një Pushtonjësi dhe këtu mund të përmendim Adem Jasharin dhe familjen e tij, si dhe shumë e shumë dëshmorë të tjerë.

Por nuk duhet t’ja fshehim vetes, që përsëri, si në kohën e Luftës së Dytë Botërore, lufta për çlirim pati edhe aspektin e keq të luftës për pushtet. Fraksionet ushtarake shqiptare u përplasën me njëri tjetrin se kush do e gëzonte pushtetin pas PAVARESISë. Dhe me këtë pushtet kishin parasysh mundësitë e mëdha që të jep pushteti për të mbushur xhepat. “Gjarpëri” me shokë e dinin mirë këtë. Krimet e ndërsjellta mes kosovarëve ndodhën edhe në territorin shqiptar. U reflektuan edhe në përplasjet e mëdha dhe vrasjet në Tropojë. Ishin vrasje që kishin zanafillën edhe tek trafiqet e armëve dhe tek paratë që fitoheshin.

E megjithatë udhëheqësit e UCK-së nuk janë në gjyqin e Hagës për korrupsionin apo për luftën mes fraksioneve. Ata akuzohen për vrasje, persekutime, tortura dhe zhdukje të njerëzve në fund të Luftës dhe pas saj. Por askush me shtirje patriotike të zjarrta nuk duhet të thotë se Bota po ve para gjyqit UCK-në. E përmenda më lart që UCK janë dëshmorët dhe luftëtarët e thjeshtë të atij formacioni, që sot ndoshta kanë emigruar në botë për të kërkuar një jetë më të mirë.

Ndaj le mos i bashkohemi palaçove si Edi Rama e ndonjë tjetër, që na shet patriotizmin e tij prej hajduti, duke thënë :”Më vjen keq vëlla që nuk mund të bëj më shumë“.

Edi vërtet mund të bëjë më shumë nëse ka edhe një fije ndershmërie brenda qënies së tij.

Të dorëzohet në SPAK si hajdut i madh dhe përsëritës dhe të marrë dënimin që meriton.

Për hir të Shqipërisë.

Them se nëse kemi pesë para mend, duhet të kemi arritur në një bindje, se Hajnija dhe Patriotizmi nuk kanë asgjë të përbashkët. Kush do thotë haptaz ose fshehtaz se “vërtet kam vjedhur më vonë, por për Shqipërinë isha gati të jepja jetën!”, po ja u them me bindje që gënjen.

U futë në atë çështje me synimin e qartë të merrnin një pushtet të madh për veten dhe mbi shpatulla morrën riskun që merr një hajdut që niset të vjedhë një bankë-fortesë që mbrohet me armë.

Po e përsëris si në një shkrim të mëparshëm, që nëse Prokuroria nuk është në gjendje të provojë akuzat, se Thaçi me shokë kanë urdhëruar që të kryhen krimet dhe Gjykata i nxjerr të pafajshëm, unë i uroj Komandantit një kthim të qetë pranë familjes. Sepse besoj që sistemi i Drejtësisë duhet të funksionojë dhe jo se kam bindjen që është i pafajshëm.

Por para shqiptarëve Thaçi e ka humbur betejën morale. Dhe jo sot që është para gjyqit, por shumë e shumë vite më parë.

Liria e Kosovës nuk mban emrin e tij!

“Plak i rrëgjuar, i mbetur pa shokë!” (fund)

 

(vijim)

Konkurenca mes kambistëve, ndryshimet e vazhdueshme në kurset e valutave dhe frika se një “sëmundje e keq”, si ajo e gruas të tij të ndjerë do e zinte një ditë, e bënte të ndjehej gjithnjë e më “i ngarkuar” psikologjikisht dhe kur “nuk mund të grindej me leckat e trupit”, grindej me të tjerët. Deri sa një ditë nisi të bënte fjalë edhe me tre-katër shokët që e mbronin faqe të tjerëve. Disa grindje ishin tërësisht të kota, si njëra kur dyshonte se një kartmonedhë fallco ja kishte futur në tufën e tij, një prej tyre. Më vonë ishte kujtuar se atë e kishte marrë nga një këmbim jo i leverdisshëm me një tregëtar grek, por shoku tashmë ishte kthyer në ish-shok. Nëse kërkonte falje bëhej shumë “nervozishëm” ndaj zgjidhte të mos kërkonte ta ndjenin, por të ikte larg ballafaqimit me mëkatin e madh të grindjes së panevojshme në kurriz.

Ndaj edhe vendosi të linte kambizmin dhe të zinte një punë stabël, me të cilën mund të plotësonte edhe vitet që i duheshin për pensionin. I duheshin diçka mes 6 dhe 8 vitesh pune, për të marrë një pension të plotë, të vazhdueshëm dhe dinjitoz. Sepse ende mendonte se mund të ndërtonte një jetë të bukur në çift, edhe pse ndoshta ishte vonë për të patur një trashëgimtar. Po nëse mund të gjente dikë që mund të “pillte”, sikundër i kishte thënë dikur një nga shokët, që ishte bërë ish-shok, mbase edhe ëndrra për tu bërë prind-fëmije mund të gjente vend në realitetin objektiv.

Puna ishte që nuk dinte ç’punë të bënte. Në fëmijëri kishte ndihmuar të tijtë në fshat, kur merreshin me “tre dylymshin”, që më vonë ishte bërë “dy dylymsh” deri sa ja u kishin marrë të tërë. Dinte të lidhte tërkuzën mbi një ngarkesë në samarin e një gomari apo mushke, por e dinte që një aftësi e tillë nuk do i siguronte punë me orar të plotë. Mushkat ishin rralluar shumë dhe gomerët kishin filluar të bënin punë të tjera. Aftësitë për të llogaritur flurudhën e predhave nuk i hynin më në punë. Gjithshka digjitale. Pa ç’pa dhe hyri të ndihmonte në një fushatë zgjedhore të një partie që ishte në fuqi dhe pasi Partia me shumë fuqi i rifitoi zgjedhjet vendore kërkoi dhe “kapi” një zyrë në një rajon. Puna ishte më e lehtë se e lidhura e kapistrave mbi samarë dhe ai ja mori dorën menjëherë. Nuk kishte ç’të bënte tërë ditën e Perëndisë dhe mjaft të hynte në rrjetet sociale dhe të bënte “like” në formë zemre, ose të shkruante “je njish!” në postimet e Kryetarit të Bashkisë dhe e kishte bitisur atë që duhej për të mos lëvizur deri në daljen në pension. Shkruante edhe “urime” nën fotot e datlindjeve të familjarëve të punonjësve të administratës dhe gjithashtu shumë shpesh shkruante “respekte”. Me këtë të fundit ishte gjithnjë në rregull se nuk kishte pse ta lexonte teksin e postimit. Sido që të ishte teksti, “respekte” kishte një vlerë universale. Me të nuk mund të gabonte kurrë. Deri sa një ditë, një nga funksionarët e lartë të Bashkisë kishte hedhur gabimisht një video kompromentuese të vetes, që tregonte marëdhënen jashtëmartesore plot afsh në një dhomë hoteli. Nëpunësi i rëndësishëm e hoqi shpejt videon, por “respekte” e personazhit tonë, që ishte i pari koment, mbeti për një kohë të gjatë. Nëpunësi që mbeti në punë e shihte shtrembër.

Dhe kështu i shtyu 6 ose 8 vjet deri sa doli në pension me një pagesë të plotë, të vazhdueshme dhe dinjitoze. Dhe u tmerrua. Kuptoi se nuk kishte grua, nuk kishte shokë dhe nuk kishte ç’të bënte nga sabahu në aksham. Edhe 5 kilometrat që i kishte thënë doktori të bënte, që mos i binte pika, i mbaronte për treçerek sahati. Pastaj Hiç. Dhe nisi të shkruante letra. Pafundësisht letra, që herë i postonte dhe herë i shtynte për muajin e ardhshëm sa të merrte pensionin. Se edhe pullat nuk t’i jepte njeri badihava se mbështesje në fushata Partinë me shumë Fuqi. Një anëtar i një komison zgjedhor , i tha se mund të kursente paratë e pullave po të dërgonte “letra digjitale” dhe nisi të shkonte në një internet kafe, ku avash avash ja morri dorën të shkruante tre letra në një orë, gjë që i kushtonte 4 herë më pak se të paguante për zarfe dhe pulla. Vështirësia ishte se e kishte të vështirë të gjente “andresat” email të pritëseve, kurse vendet e punës apo shtëpitë ja u dinte dhe letra ju binte në dorë për dy-tre ditë fatlumeve.

Veç fatlumet nuk e kuptonin se ishin të tilla kur merrnin letrat nga ish-oficeri i artilerisë. Nuk i përgjigjeshin. Disa prej tyre mendonin që koha e gjatë në shërbimin ushtarak e kishte lënë letërdërguesin pak të prapambetur. Se dhe për të qënë të drejtë me të gjithë, ai nuk kishte shumë shije në veshje. Gjatë dimrit duhej si “kau me një lëkurë“, se mbante të njëjtën xhakavento “meshini”, që kishte filluar të zbërdhyej jo vetëm në brrylet. Disa të tjera mendonin se vështrimi i tij drejt tyre, kur këmbeheshin trotuareve, ishte pak si tepër epshak, gjë që i trembte. Vetëm njëra prej tyre, që dinte të ndante njeriun nga veshja, i qëndisi një letër, ku theksohej ana e tij “e vështirë“ në marëdhëniet me të tjerët. Letra mbyllej me “ti nuk flet me filanin, dhe nuk flet as me fistëkun, ndaj për mua është e mira të shkosh në filifistun!”

Kur e lexoi e kapi të qarët. Gjithnjë i kishin pëlqyer mollaqet e saj, por tani kuptonte se ajo kishte edhe tru veç mollaqeve dhe ai nuk do kishte kurrë mundësi ta “bënte të tijën”.

E megjithatë nuk u shkurajua deri në masën sa të hiqte dorë nga letrat. Vetëm nisi të ishte më i matur në letrat që ju dërgonte vejushave, të divorcuarave dhe beqareve, hiret e të cilave e kishin tërhequr dikur. Ndaj dhe vazhdon të dërgojë pa pasur më parasysh mollaqet, “bumjet” apo “leshtë“ e tyre. Ato kohë të bukura kur hiret kishin shumë rëndësi për të tashmë kanë perënduar. Më shumë i duhet dikush që ta ndihë kur “mezi del jashtë“, ose kur shkon më shpesh për “të derdhur ujët”.

Jo rrallë mendon se është “një plak i rrëgjuar, i mbetur pa shokë“, cilësim ky i frymëzuar nga thënia e Kadaresë “plakë e gjorë e mbetur pa atdhe”, që shkrimtari i famshëm ja atribuonte Dullës, por që ende nuk dihet se cili e kishte menduar nga dy gjirokastritët.

Nëse është e vërtetë është e dhimbshm, por ai tashmë e pranon.

Në fund të fundit, gjithshka është e bukur dhe e mërzitshme njëkohësisht!

“Plak i rrëgjuar, i mbetur pa shokë!”

Ai nuk i ka kaluar shumë të 70-tat, edhe pse nuk jam i sigurt nëse është 72 apo 74. Gjithsesi është në rrugën e tij drejt të 80-ve, që për ne(baby boomers) dikur na dukej si mosha e “matufllëkut”, por kur pamë se shpejt do na trokiste në derë e ndryshuam mendimin. Prandaj unë nuk mund ta quaj me plot gojë “matuf” vetëm se është 72 ose 74.

Kuptohet që është “jetim” se në rastin më të pazakontë, prindërit e tij do ishin pranë të 100-ve. Gjithashtu në pension se edhe kur ishte i detyruar të punonte i “bënte bisht”. Ndoshta edhe kjo prirje për t’i “bërë bisht”(e përdor se ja di kuptimin kësaj shprehjeje, por nuk nuk di se si mund t’i bësh bisht një “proçesti”) i pat shkaktuar shumë probleme në jetë edhe pse nuk kishte përfunduar ndonjëherë pas hekurave.

Por problemet në jetë kishin nisur të bëheshin gjithnjë e më të vogla, pasi kishte dalë në pension, kohë në të cilën duhet të ketë qënë 66 ose 68. Më i madhi problem për të ishte se shkruante shpesh letra (në kartë dhe dixhitale) por thuajse nuk merrte kurrë përgjigje. E megjithatë nuk shkurajohej se kishte lexuar në të ritë e tij një roman të Markezit të titulluar diçka si “Kolonelit nuk ka kush t’i shkruajë“. Nuk ishte i sigurt për gradën e ushtarakut, (kolonel apo gjeneral) por e dinte që flitej për një oficer madhor. Vetë kishte qënë oficer artilerie pa ndonjë gradë, se kur kishte arritur në moshën e gradimit, në vendin e tij nuk kishte grada dhe kur gradat ishin rivendosur e kishin “zhveshur”.

Letrat ja u dërgonte kryesisht moshatareve të tij, për të cilat kishte mësuar se ishin vejusha, të divorcuara apo nuk kishin qënë kurrë në një marëdhënie nga ato që quhen “ndajmë shtratin o burr i dheut!”. Edhe ndonjërës që ishte 2 deri 4 vjet më e vogël, por asnjëherë më të moshuarve. Mbante ndërmend gjithnjë porosinë që i kishte dhënë i gjyshi:- Gruan dhe mushkën merri nga vendi tënd dhe të dyja më të reja se vetja.

Mushkë nuk kishte patur ndonjëherë se i ri kishte hyrë në shkollën e Begsave dhe më pas në të Bashkuarën nga kishte dalë “i veshur” dhe nuk kishte jetuar më në fshatin e lindjes. Po mushka kishte parë plot, se duke qënë oficer artilerie, reparti i tij mbante ende mushka për një ditë, kur do duhej të iknin nga qyteti dhe të ngjiteshin e lufonin maleve. Më pas kjo ishte quajtur si një teori ushtarake disfatiste dhe teoricienët i kishin pushkatuar, kurse ata më të mëdhenjtë poshtë teoricienëve i kishin futur në burg. Ky hynte në ata më të vegjlit poshtë teoricienëve dhe nuk e kishte prekur njeri. Mushkat e gjora e kishin pësuar se i kishin dërguar për tu bërë sallam.

Pas ikjes së mushkave u martua me një grua nga një fshat ngjitur me atë ku kishte lindur, po dhe ajo kishte qëlluar si punë mushke se nuk kishte pjellë. I kishin bërë tërë përpjekjet në maternitetin e qytetit dhe në atë të kryeqytetit, po nuk ishte bërë gjë. Një natë e kishte dërguar edhe të flinte në një teqe të braktisur, por nga që nuk kishte dervishë që të luteshin si duhet për të, gruaja e gjorë nuk arriti ndonjëherë të mbetej me barrë. Ishte një barrë e rëndë për të dy. Pastaj atë e “zhveshën” dhe nisi të merrej me kambizëm, po të gjorën e zuri një “sëmundje e keqe” (nuk e shkruaj këtu diagnozën ndaj tërë lexuesit të jenë të qetë) dhe pas dy vjetësh e la vetëm.

Ai vazhdoi të merrej me kambizëm, por pa entusiazmin e mëparshëm, se nuk kishte as grua dhe as shpresë për trashëgimtar, edhe pse teqetëë ishin hapur dhe funksiononin për birinxhi. Nuk i bënte zemra të kërkonte grua tjetër nga vendi i tij dhe nisi të bëhej dita ditës shumë nervoz. Shokët e kambizmit i theshin të martohej për së dyti, madje disa edhe e ngacmonin se si ja bënte natën, po ai ju përgjigjej me qetësi që nuk donte të martohej dhe se natën numuronte disa herë paratë që kishte këmbyer një ditë më parë dhe i ndante sipas vendit nga vinin. Kishte edhe rupi nga Pakistani madje njëherë kishte menduar edhe të shkonte në Pakistan se mbase mund të binte në dashuri me ndonjë ezmerkë nga ai vend i madh, po i kujtohej përësi porosia e gjyshit të mençur.

Ndërkohë kambistët vazhdonin ta ngacmonin dhe nisi të rrinte vetëm me tre katër shokë që nuk e ngisnin madje edhe e mbronin faqe kambistave marrokë. Me shumë nga këta të fundit nuk fliste më, madje edhe kur i kërkonin ndonjë valutë të caktuar ju përgjigjej në mënyrë mohuese duke tundur kokën.

(vijon)

Pse Obama ka përgjegjësi për ardhjen e Trump

Kam qënë një nga simpatizuesit e shumtë të Barakut (jo Ehud bastardit) qysh kur kam dëgjuar fjalën e tij në një “Kongres”(Convention) të Partisë Demokratike Amerikane. I studiuar mirë, shumë elokuent dhe i ri në moshë, të tërhiqte veçanërisht pasi Bushi i Ri nisi luftrat absurde në Lindjen e Mesme. E gjithë bota e mençur dhe humane e pa me simpati dhe shpresë këtë yll në ngjitje në politikën amerikane. Ndoshta një pjesë më e errët e Globit (ku hynte edhe Berluskoni që e quajti me një nga ato shakatë e tij bajate,“bronzato”) e pa si të rrezikshëm, madje edhe si një “Antikrisht”.

Gjithsesi në një mënyrë rrufe ai u zgjodh senator, dhe më vonë President. Kudo në botë ku shkoi para zgjedhjes dhe pas , sheshet u mbushën nga mijëra dhe mijëra njerëz që shpresonin në një botë më të lirë dhe në paqe.

Unë nuk kam as aftësitë dhe as njohjen e duhur të rendit meritat dhe të metat e Obamës gjatë presidencës së tij prej 8 vitesh. Disa gjëra nuk më kanë pëlqyer qysh në fillim dhe i kam përmendur edhe në blog.

Një nga gabimet e para, që do kishte pasoja më vonë, ishte një marëveshje me Klintonët, për të marrë Gjumashin Xho si kandidat për zv.President. Biden ishte pjesë e marëveshjes se pranoi të mos kishte ambicie për të konkuruar për President pas viteve të Obamës. Kjo ja bënte të lehtë Hillarit një fitore pas 4 ose 8 vitesh.

Tjetër gabim i rëndë ishte marrja në administratë e ekipit të ekonomisë së Klintonit (Timothi Geitner dhe Larry Summers), ekip që ishte jo pak përgjegjës për krizën e madhe 2007-08. Megjithatë kam menduar se një president i një partie duhet të bëjë disa kompromise me grupet brenda saj për të qeverisur më mirë. Obama dhe ekipi i tij u quajtën fajtorë që edhe pse kriza u zgjidh, askush nga bankierët përgjegjës nuk pësoi as edhe një gjë, ndërsa mijëra njerëz humbën shtëpitë dhe paratë.

Obama është një nga përgjegjësit, që në fushatën e vitit 2016, Partia Demokratike përdori gjithë llojet e manipulimeve për të penguar nominimin e Berni Sanders si kandidat për President i PD. Marëveshjes me Klintonët i qëndroi besnik dhe aktiv deri në fund. Kjo solli edhe ardhjen e “the Donald” në Shtëpinë e Bardhë. Të gjithë analistët politikë seriozë bashkohen në mendimin se Trump do humbiste thellë po të kishte Bernin përballë.

Por gabimet e tij, ose varësia nga grupet që përfaqëson, vazhdoi edhe në fushatën e 2020. Ai mbështeti në hije dhe më pas hapur Biden kundër kandidaturës së Sanders. Pika kthesë gjatë fushatës, ndërsa Bernie udhëhiqte garën dhe gjumashi Xho ishte i katërti, ishte konkurimi në Karolinën e Jugut ku Xhejms Kolbërn hapur mbështeti Xhonë. Biden fitoi me 28% diferencë ndaj të dytit dhe nisi ngjitjen. Obama kishte gisht në të. Demokratët e establishmentit u munduan ta shisnin kandidaturën e Xhosë, si më e mira për të mundur Trump. E vërteta është se cilido të ishte do fitonte, Trump mundi veten me qëndrimin dhe politikat ndaj pandemisë.

Barak Obama nuk përdpri ndikimin e tij për të detyruar Xhonë mos hynte në garën e 2024 sikundër kishte deklaruar. Më pas ndodhën ato që njohen nga të gjithë dhe që sollën monstrën Trump 2 në pushtet.

Në ndërgjrgjen e presidentit më të mençur të pasluftës së Dytë Botërore, rëndojnë këto gabime të rënda me pasoja për gjithë Njerëzimin. Sigurisht që ai mund të bëjë një mea culpa kur të arrijë në të 80tat, në ndonjë libër të shkruar bukur, por nuk do ketë asnjë vlerë.

Bota po vuan edhe për faj të tij!

Neta Filçeja, një avangardiste gati e harruar

Ka figura në jetën e qyteteve, që e kalojnë edhe rangun e më të njohurve. Këtej i quajnë më të mëdhenj se jeta (larger than life). Nuk jam i sigurt se sa mund të jetë numuri i korçarëve që mund të klasifikohen si të tillë, por di që gratë janë të pakta. Jo se janë inferiore ndaj burrave, por se në historinë 200 vjeçare të Korçës, ato kanë qënë pjesa më e shtypur, më e tërhequr dhe më shtëpiake.

Neta Filçeja nuk ishte e tillë

Nuk ka qënë as e shtypur, as e tërhequr dhe as shtëpiake.

Në një mbrëmje të freskët vjeshte në fundin e viteve ‘60, në trotuarin e ngushtë para PTT-së (sot hotel Regency) Neta i bllokonte rrugën nëpunësit të Postës, t[ quajtur Asllan. Asllani ishte një beqar që i kishte kaluar të 60-tat, shumë i sjellshëm. Vinte nga një familje e pasur dhe ndoshta kishte frikë nga komunistët dhe gratë. E gjata dhe e djallëzuara Filçe, i zinte rrugën me krahë duke i thënë “Asllan je vous aime! Je vous aime Asllan! (Të dua Asllan!) I shkreti ish-nxënës i Liceut Francez, i skuqur dhe i turbulluar mundohej t’i shpëtonte ndonjë përdhunimi të mundshëm, pa kuptuar se Neta nuk kishte asnjë qëllim të tillë. Jo vetëm se ishte disa vite më e madhe se Asllani, po se i turpshmi burrë ishte i fundit mashkull tek i cili mund t’i shkonte mendja.

Ky episod i parë nga disa kalimtarë, nuk është domosdoshmërisht ai që përcakton avangardizmin e Netas.

Në plotëri, jeta e saj njihet nga ata, që janë larguar tashmë nga kjo botë. Vetë Andoneta Filçe duhet të ketë vdekur në fillimin e viteve ‘80. I vëllai Gjika, ndoshta edhe më parë. Rronin të dy, që kur vajza e Netas ishte martuar në Shkodër.

Në qytet nuk e thërriste njeri Netkë, sikundër i thërrasin me përkëdheli Andonetat. Neta ishte e gjatë, e bukur dhe e veshur bukur. Kur e kam parë unë, flokët i kishte krejtësisht të bardha, por të mbajtura bukur. Të imponohej edhe me një zë autoritar, që ndoshta i ishte bërë disi i ngjirur nga cigarja.

Ne, fëmijët, nuk kishim një ide të qartë se ç’përfaqësonte Filçeja, madje nuk dinim as kuptimin se çdo të thotë të përfaqësosh diçka. Më vonë kemi kuptuar që ajo ishte dikush që kishte zgjedhur mënyrën e saj të të jetuarit kur vendi ishte i lirë dhe pas Luftës së Dytë kishte ndryshuar pak. Duke qënë mbi të 40-tat dhe ndoshta edhe për shkak të njohjeve nuk e prekte njeri edhe pse nuk punonte. Rronte me ato që kishte dhe me paratë që i dërgonte e motra nga Amerika. Kur shkonte në bankë që të merrte paratë e dërguara ju theshte me zë të lartë : Kam një çek nga Ameriqia!

Pse them që Neta Filçe ishte në avangardë.

Pavarësisht nga mënyra e jetesës së saj, ajo ishte dikush me mend, që kishte një filozofi më të përparuar se gratë e kohës së saj. Nuk di se cilët kanë qënë faktorët që e formuan, por vinte nga një familje e vjetër korçare dhe e kamur. Ndoshta rëniet financiare detyrojnë njerëzit, që për të mbajtur të njëjtin nivel jetese të bëjnë zgjedhje jo shumë të pëlqyeshme për opinionin publik. Por ka njerëz që humbasin dinjitetin e tyre për të mbrojtur njëfarë standarti. Neta ishte dinjitoze edhe pse mund të bënte dashuri të lirë, madje edhe kundrejt pagesës.

Ajo mbetet një figurë e njohur dhe e rëndësishme e një kohe të perënduar. Nuk kam dëgjuar kurrë ta quanin prostitutë.

E thërrisnin të gjithë Neta Filçe.

Shenim: Ne foto aktorja amerikane Bea Arthur e cila me kujton Netan.