Diçka rreth Izraelit larg teorive komplotiste

Ndonëse njoh pjesëza të vogla të historisë së Izraelit, nuk e kam vizituar kurrë dhe njoh hebrej vetëm në tridhjet vitet e fundit, kam një ide (për mua është bindje se jam pranë të vërtetës) se ç’farë është shteti izraelit dhe cili është roli i tij sot në botë. Po e hedh më poshtë edhe si një lloj diskutimi me njerëz të afërt të mij, që mund të kenë bindje të ndryshme nga unë për këtë çështje.

Në vitin 2000 nisa punë në një byro projektimi, ku punonin edhe dy inxhinierë të ardhur nga Izraeli. Njëri ishte rus dhe nuk kishte lidhje me fenë e hebrejve, tjetri ishte çifut ukrainas nga Odesa. Të dy kishin studiuar në Bashkimin Sovjetik dhe kur ju ishte dhënë mundësia kishin shkuar në Izrael dhe pas 5-6 vjetëve në Tel Aviv kishin emigruar në Kanada. Nuk ishin shumë entuziastë për Izraelin dhe rusi më thoshte: “Ajo është një shoqëri aq e përçarë, sa po të mos kenë armiqtë arabë përreth ata do luftojnë me njëri tjetrin!” Unë e merrja për të mirëqënë se e dija që rusi ishte një njeri i përmbajtur dhe nuk e kishte zakon të ekzagjeronte. Megjithatë ende dija shumë pak rreth shtetit të krijuar pas Luftës së Dytë Botërore, si dhe historisë të hebrejve në botë. Isha i etur të mësoja se gjithnjë më kishte bërë shumë përshtypje fakti që ata ishin jo vetëm një bashkësi me plot të pasur në çdo vend europian dhe amerikan, por kishin nxjerrë edhe shumë njerëz të shquar, mes të cilëve më shumë nobelistë se çdo komb tjetër.

Dhe në ky i ashtuquajtur fakt, nis një nga keqkuptimet rreth hebrejve, që përdoret nga shrlatanët dhe ultraortodoksët hebre për të provuar se janë “populli i zgjedhur nga zoti”. Nëse flasim për komb dhe për një DNA hebre, kjo është larg numurit të hebrejve të cilët i proklamojnë rrethet e fuqishme të sionistëve. Të jesh hebre do të thotë t’i përkasësh asaj feje. Origjina fetare e prindërve të Ainshtajnit apo Rita Levi Montalçinit nuk ka të bëjë aspak me nobelistët, sepse të dy ishin ateistë. Njëri gjerman dhe tjetra italiane dhe duhet të quhen si të tillë duke ju hequr atë shtojcën “i/e origjinës çifute”. Mundet origjina e tyre ka ndikuar që ata t’i kushtohen më shumë studimeve se gjermanët dhe italianët bashkëkohës, por nuk ka të bëjë aspak me inteligjencën e tyre apo me përkatësinë e “popullit të zgjedhur”. Dhe kjo vlen për shumë e shumë nobelistë të tjerë, si dhe shumë personalitete të shquara të shkencës, artit dhe kulturës.

Le të prek pak figurën e gazetarit dhe intelektualit austriak Theodor Hercl (Theodor Herzl), që konsiderohet si ideologu i sionizmit dhe i krijimit të shtetit izraelit në trojet e sotme. Hercl kishte bindjen që për një integrim më të plotë në shoqërinë austriake, hebrejtë duhet të ktheheshin në fenë katolike. Madje ai kishte ideuar edhe një pagëzim masiv të çifutëve të Vienës në katedralen e Shën Stefanit. Por veçanërisht pasi ndoqi gjyqin e Drejfus në Francë, ai u bind se hebrejtë nuk kishin për tu trajtuar kurrë si të barabartë në shoqëritë e Europës Qëndrore dhe Perëndimore. Ndaj ju përkushtua idesë të krijimit të një shteti hebre në territoret e Palestinës, atje ku kishte edhe një bashkësi të konsiderueshme hebrejsh. Ai quhet sot “babi shpirtëror i shtetit të Izraelit”.

E përmenda këtë për të thënë, se idea e një shteti për hebrejtë ka qënë një ide e detyruar nga keqtrajtimi që ju është bërë në vendet europiane. Dhe ku më pak e ku më shumë, ata janë përndjekur në Rusi, Ukrainë, Rumani, Gjermani, Austri, Poloni, Francë, Itali dhe Spanjë. Formimi i shtetit të Izraelit nuk është pasojë e Holokaustit. Ai kishte nisur të krijohej para Luftës së Dytë Botërore dhe lufta e pezulloi për tu përfunduar menjëherë pas mbylljes së saj.

Sigurisht që ishte një proces i vështirë, sikundër është gjithnjë krijimi i një shteti të ri. Veçanërisht roli i Britanisë së Madhe ka qënë përcaktues për lënien e shumë çështjeve të paqarta, të cilat vazhdojnë të jenë edhe më të paqarta sot dhe që kanë qënë baza e disa luftrave mes Izraelit dhe shteteve arabë dhe që kanë rënduar kryesisht mbi popullin palestinez, i cili nuk e ka ende të mundur të qeverisë vetveten.

Por krijimi i një shteti të ri, në territore të diskutueshme, dhe thellësisht mbi bazë fetare është në vetvete një proçes regresiv, jo në natyrën e kohëve moderne dhe jashtë frymës së Kartës së të Drejtave të Njeriut të miratuar menjëherë pas Luftës. Eshtë në themelet këtij shteti, që fillon si një shtet liberalo-demokratik dhe 80 vjet më vonë,është kthyer në një regjim të kontrolluar nga forca raciste, ultra ortodokse dhe të rrezikshme për rajonin, por edhe për vetë shoqërinë izraelite.

Në vitet e para të ekzistencës, shteti i Izraelit e kishte të domosdoshme të sillte sa më shumë hebrej nga të gjitha qoshet e botës, jo vetëm për të pasur fuqi punëtore, por për të patur edhe mundësinë e një ushtrie me numur të konsiderueshëm luftëtarësh për të qënë në gjendje të triumfonte ndaj armiqve arabë. A duheshin për tu mbrojtur apo për të sulmuar, kjo çështje ha shumë diskutim, se vërtet izraelitët kanë qënë të rezikuar, por dhe ata vetë nuk kanë qënë ëngjëj në fundin e viteve ‘40 dhe fillimin e viteve ‘50.

(vijon)

Provohet që Kristofor Kolombi ishte shqiptar

Një teori që qarkullonte prej kohësh në rrethet e shqiptarëve të vërtetë dhe që e cilësonte zbuluesin e Amerikave si shqiptar është provuar tashmë. Kanë qënë disa studime të shkencëtarëve spanjollë, të përqëndruara në krahasimin e DNA-së të shumë pasardhësve të Kristofor Kolombit, që e kanë provuar jashtë çdo dyshimi, që ai nuk është gjenovez, por rrjedh nga një linjë e një familje të pasur kontësh Galicianë. Pra të krahinës më perëndimore të Spanjës.

Ndonëse studiuesit spanjollë nuk prekin lidhjen me Shqipërinë apo me Arbërinë ata nuk kanë mundur të fshehin një emër të rëndësishëm, i cili provon se Kolombi ishte nga Galicia. Dhe ky është Pedro Madruga.

Duhet thënë se në kohën kur Kolombi pat hyrë në oborrin e mbretëreshës Izabelë, emri i Pedro Madrugës u fshi nga kronikat spanjolle të kohës. Arsyeja është e thjeshtë. Pedro Madruga ishte Pjetër Matranga një arbër i pasur nga zona e Divjakës, që kishte shkuar në Galicinë e largët, kur dukej se “retë e errta të hordhive turke” do mbulonin tokën e Arbërisë. Ndërkohë, njëri nga vëllezërit e tij, Gjon Matranga, zgjodhi të vendosej në ishullin e Siçilisë dhe njihet si themeluesi i të mirënjohurit Piana dei Albanesi, një nga vendbanimet më të rëndësishme të arbëreshëve në Itali. Ai është katërgjyshi i priftit dhe shkrimtarit Luka Matranga, që ne të gjithë e njohim si Lekë Matrënga.

Lekë Matrënga ka meritën se ka shkruar ndër librat e parë në shqip, të cilët kemi fatin t’i lexojmë edhe sot. Dialekti i shkrimeve të tij është tosk, që provon origjinën e Matrangave (përfshi Pedro Madrugën) nga Shqipëria e Jugut.

Me gjithë rëndësinë e madhe që ka Lekë Matrënga për historinë e Shqipërisë, studimet spanjolle nxjerrin në pah origjinën arbëreshe të lundërtarit të shquar dhe mund të themi jo vetëm që prifti arbëresh mbetet në hije, por edhe figura e madhe e Skënderbeut konkurohet nga fama e Kristofor Kolombit. Shtatorja e këtij të fundit është kudo në Spanjë dhe Itali, por edhe në gjithë vendet e Amerikës Latine. Madje në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, ka edhe një festë kombëtare, që quhet Columbus Day. Deri tani karakterizohej nga festimet e shumta të italiano-amerikanëve, por shumë shpejt kjo do marrë fund.

Do jenë shqiptarët që do çelin paradat festive në ditën e Kolombit. Ndoshta me zellin tonë shqiptaromadh ne mund të shkojmë edhe deri atje sa ta quajmë Kris Pëllumbi, por unë këtë do e quaja të tepruar. Shumë shpejt kjo do sillte përçarje mes shqiptarëve të Shqipërisë, pasi mund tëaludohej se Pëllumbët e Melçanit, ku përfshihej edhe profesori i ndjerë Servet, rrjedhin drejtpërdrejt nga lundruesi spanjoll. Nuk duhet t’i lejojmë vetes të tilla teprime.

Po nga ka dalë teoria qindravjeçare se Kolombi ishte gjenovez?

Në testamentin e tij, vetë zbuluesi i Amerikave pat shkruar se ishte lindur në Gjenova. Por kjo nuk është provë e pakundërshtueshme. Ka qënë një truk i Kolombit shqiptar, i njëjtë me atë të vezës së zjerë, që askush nuk e vinte dot të qëndronte më këmbë në pjatë gjatë një dreke fisnikësh. Kolombi donte të fshinte origjinën e tij të vërtetë dhe njëkohësisht të theshte botërisht se nuk ishte spanjoll. Kjo sepse në Galici, gjatë viteve të adoleshencës të tij, dikush që dinte për orirgjinën arbëreshe të Pedro Madrugës dhe që kishte qënë disa muaj në Stamboll, kishte nisur t’i thërriste pasardhësit e Madrugës, përfshi Kristoforin, “pis arnaut”. Kishte qënë një “bullizim” që kishte lënë gjurmë të thella tek rioshi me ambicie për të zbuluar vendet më të largëta të botës. Kjo shpjegon edhe zhdukjen e emtrit të Pedro Madrugës, në kohën kur Kolombi ishte fuqizuar. Por me ngjarje të tilla është e mbushur historia botërore.

Duhet t’ja u dimë për nder studiuesve spanjollë vërtetimin e teorisë së origjinës shqiptare të Kolombit.

Nuk na mbetet gjë tjetër veç tç presim me durim se çdo ndodhë me studimet gjenetike të Aleksandrit të Madh, Napoleonit dhe Gjergj Uashingtonit, pa përmendur shumë figura të tjera historike, që nuk mund të jenë gjë tjetër, veç pasardhës të popullit më autokton të Mesdheut dhe që jemi ne shqiptarët krenarë, trima dhe kontinentzbuluesa.

Frymëzim nga kënga “Nan”

Nuk them dot se u nguta kur bëra disa vëretje dhe sugjerime për këngën “Nan”, por pasi e dëgjova për herë të tretë dhe pashë edhe mallëngjimin e të gjithë shqiptarëve brenda dhe jashtë vendit, një si shuk mu mblodh në grykë dhe mendova se diçka duhet të bëjmë për të gjitha nënat e mbetura vetëm. Veçanërisht për ato, që nuk dinë me siguri se kur do ju kthehen bijtë e bijat.

Ndaj dhe pata një shkëndijim në tru, se do ketë një mbështetje mbarëpopullore, po të hedhim disa hapa për të forcuar unitetin kombëtar dhe për të kthyer buzqeshjen në zemrat e nënave që vuajnë.

Më dolën para syve nënat e shumëvuajtura të Ilir Metës, Erion Veliajt, Alqi Bllakos, Lefter Kokës dhe gjithë atyre që akuzohen se kanë vjedhur, pro nuk ju është provuar fajësia në të gjitha shkallët e gjyqësorit.

Nuk ka përse mos mos shpallet menjëherë një amnisti e quajtur “Nan” dhe të falen të gjithë emrat e sipërpërmendur dhe shumë e shumë të tjerë, që kanë bërë krime “të falshme”. Sigurisht që duhen përjashtuar të dënuarit për vrasje, pedofili dhe ndonjë krim tjetër shumë të rëndë. Të tjerët, të shkojnë të gjithë në shtëpitë e nënave dhe të mos ndiqen më penalisht.

Kur ne sehirxhinjve na “i këput shpirtin” pamja e Ilir Metës apo lotët e Mirlindës, mendo se ç’heqin nënat e shkreta të tyre. Gjithashtu do ishte një dhimbje kombëtare që Bert Ndrenika 83 vjeçar të shkonte për të bërë burgun e mbetur të Lali Erit. Ose nëna e Monikës, që vuna jo vetëm se sheh të bijën në bangën e të akuzuarve, por është edhe vetë e akuzuar.

Nuk di nëse “Tigrit” i rron ende nëna, por edhe nëse është jetim, përsëri do ishte e mrekullueshme të kthehej i pafajshëm dhje triumfator tek Nëna Shqipëri. E kështu plot të tjerë si Agasi, Mërtiri dhe ca emra të tjerë, që organet e drejtësisë po i përndjekin pa menduar se kanë një nënë që i pret.

Shqipëria ka nevojë për Mirësi dhe Paqe në rrugën e gjatë dhe të mundimshme drejt Europës. Dhe Mirësia nis duke falur “Më të mirët”, që për arsye krejt njerëzore ju dorëzuan tundimit dhe vodhën pakëz nga pasuria e përbashkët. Por edhe nëse nuk ishte pakëz, nuk ka pse të krijojmë këtë tension dramatik, ku nënat i kanë sytë nga dyert e SPAK ose nga televizionet ku komentojnë analistët dhe gazetarët e pashpirt.

Se ishin pikërisht këta analistë dhe gazetarë, që “shkatërruan” zonjën e AKSH-it, që kishte drejtuar me profesionalizëm dhe ndershmëri një institucion që na ka renditur edhe para Gjermanisë. U desh nëna Grida Duma (apo Grida nuk ka fëmijë) , që t’i jepte mundësinë zonjës Karçanaj të pastronte baltën e hedhur. Kur ishte mundësia që të mos akuzohej sepse është nënë dhe ka edhe një nënë që e pret.

Mendoj se nëse bëhet një sondazh online për “Amnistinë Nan” unë mendoj se shqiptarët do votojnë në bllok pro saj. Edhe më shumë se ata që votuan për numurin 13 në eliminatoren e Eurosong dhe që nuk u tutën se 13-ta është numur ters.

Unë kam bindjen se efekti i kësaj amnistie do jetë i jashtëzakonshëm për shoqërinë shqiptare. Tingujt e këngës “Nan”, që duhet luajtur rregullisht në televizionet dhe radiot kombëtare, do zbutin shpirtat e njerëzve dhe do bëjë të kthehen Luli me të larguarit e tjerë tek Nëna Sali, si dhe të gjithë socialistët e pakënaqur tek Njerka Edi.

Kjo frymë paqeje, faljesh dhe bashkëpunimi do sjellë përparimin e pashmangshëm të Shqipërisë dhe do bëjë të kthehen në mos të gjithë, por 90% të emigrantëve të 35 viteve të fundit. Ndoshta nuk do jetë e nevojshme as të dërgohet Monda Bulku nëpër Europë që të luajë rolin e nënës me xhamadan.

Gazi dhe hareja do ulen këmbëkryq në shtëpitë e shqiptarëve dhe ndoshta edhe në shtëpinë e avokatit Vishaj, ku “për momentin” është ulur këmbëkryq Vetmia.

Më pas?

Të gjithë do bëjnë nga shumë fëmijë, se nuk do kenë më frikë se kur t’ju bëhen krahët do ikin të jetojnë nëpër botë.

Nga “Titujt” dhe nishanet nuk vjen asnjë e keqe!

Osman Gazepi mbetet një nga figurat më komplekse dhe komike të shekullit të XX në Shqipëri. Mes shumë “qyfyreve” të kolonjarit të zgjuar mbetet vënia sipas qejfit e gradave vetes, gjë që e bënte për të qeshur edhe vetë Naltmadhninë e tij, Zogun e Parë, por që e linte Osmanin në detyrat me rëndësi ku e kishte emëruar.

Por të gjithë ne shqiptarët kemi nga një osmangazep të vogël në shpirt se “vdesim për tituj dhe nishane”. Dhe këtë e kanë kuptuar me kohë politikanët tanë, të cilët e kanë shfrytëzuar këtë dobësi tonën për të krijuar tituj pa fund dhe për t’ja dhënë çdo shqiptari para dhe pas vdekjes. Mund të jenë të pakët ata që kanë mbetur pa tituj. Veçanërisht në kohën kur President ishte Ilir Meta, titujt që lëshonte Presidenca ishin aq të shumtë, sa Meta i shkretë nuk arrinte të shkonte në gjithë vendet ku ishin njerëzit, që ju varte nga nje medalje në qafë. Kjo e ndihu për të rënë nga pesha, por e dobësoi për të përballuar një arrestim të mundshëm.

Por tituj nuk jep vetëm Presidenca. Japin Kryeministria, Ministritë, Bashkitë, Prefekturat, Këshillat e Qarqeve, Shoqatat e Profesionstëve madje dhe OJQ-të. Tituj të shoqëruat me objekte që jepen në dorë, me medalje që varen në qafë, me dëshmi të shtypura e të vendosura në kornizë , si dhe me t-shirt ku është stampuar titulli. Sepse do duhen objekte reale që mund ta shoqërojnë atë që merr titullin në banesën e fundit, ose të mbeten për Muzeumet e shumta që po ngrihen dhe do ngrihen në Atdhe.

Më ra në sy një titull i ri, të cilin e jep tashmë (ndoshta i posakrijuar) Këshilli i Qarkut të Korçës dhe që është “Ambasador i Qarkut”. Ide do e quaja gjeniale, po qe se nuk do kërkoja të gjeja në google kuptimin e fjalës ambasador. Dhe zgjodha kuptimin më pak të përdorur dhe që është “Përfaqësues apo promovues i një trupe ose i një veprimi”

Në pamje të parë duket se Këshilli i Qarkut ka të drejtë t’i japë këtë titull dikujt. E megjithatë, në botë, dhënia e një titulli të tillë është shumë e kufizuar. Veç Shteteve që akreditojnë ambasadorë (kuptimi bazë i fjalës) , vetëm Organizata e Kombeve të Bashkuara dhe institucionet e varura prej saj caktojnë “Ambasadorë të Paqes”, apo të “Mbrojtjes së fëmijëve” e të tjera të kësaj natyre.

Tashmë titullin “Ambasador” mund të ta japë edhe Petrika Tollkuçi dhe ti je përfaqësues i Këshillit të Qarkut të Korçës dhe promovues i veprimtarive që bën ky Këshill. Nuk di nëse të varet një lloj këmbore në qafë, sepse lexova vetëm që i ishte dhënë Koço Qëndros me rastin e mbushjes 99 vjet, por nuk pashë ndonjë video.

Tani i njëjti personalitet (nuk e kam fjalën për Koçon) mund të jetë “Nderi i Kombit”, “Krenaria e Qarkut”, “Qytetar Nderi i Korçës” dhe të marrë edhe titullin “Ambasador i Qarkut”.

E ç’duhet dhe ç’farë mund të bëjë ambasadori i Qarkut?

Të vërtitet nëpër Shqipëri dhe t’ju thotë njerëzve “Transferohuni në Qarkun tonë, se Tollkuçi po e kthen në një kopësht të lulëzuar?” “Ejani sa më shpesh në Qarkun tonë se veç lakrorit me dy petë do shijoni edhe paçet e shumëllojshme, rakinë e manit, sodhanikun dhe cigaridhet?”

Ndoshta i gjithë ky “shpërthim” i imi kundër titujve, vjen edhe nga fakti i thjeshtë se nuk kam marrë asnjëherë qoftë edhe një fletë- lavdërimi. Por edhe nëse është i tillë, një të drejtë e kam, se njoh vetëm dy-tre vetë të rrethit tim që kanë mbetur pa tituj dhe gjithë të tjerët kanë siguruar nga një që jo vetëm mund ta përmendin në CV, por do e kenë në shtëpitë e tyre brez pas brezi (Nëse nuk duan ta kenë me vete në banesën e fundit), Nuk dua gjithashtu, që pasardhësit e mij të mbeten keq, kur bashkëmoshatarët e tyre do ju përmendin se sa tituj kishin stërgjyshet dhe stërgjyshët. Se nëse nuk kam mundësi t’ju le florinj dhe prona, të paktën t’ju lija “titujt dhe nishanet”.

E megjithatë shpresa duhet të humbasë e fundit. Unë ende nuk i kam mbushur të 70-tat dhe deri në pleqërinë e shtyrë kam ende shumë rrugë për të bërë. Koçon e bënë “Ambasador” në moshën 99 vjeçare, kur ndoshta nuk ka mundësi të dalë nëpër Shqipëri dhe të promovojë Petrika Tollkuçin. Mbase pa mbushur të 80-tat (inshallah arrij) edhe mua mund të më bëjnë “Ambasador të Qarkut” ose edhe vetëm të lagjes 7 ku kam jetuar gjatë. Se edhe rajonet dhe lagjet do fillojnë të shpërndajnë tituj.

Për t’i bërë njerëzit të ndjehen “të plotësuar” dhe sidomos për t’ju marrë atë të “flamosurën votë“.

Shtojcë për shkrimin rreth këngës “Nan”

Ishin disa reagime të miqve të mij, që kundërshtonin thelbin e shkrimit tim “Kurbeti dhe kënga “Nan””, të cilat më shtynë të bëj një shtesë të shkrimit të parë, për ta shtjelluar më mirë atë që mendoj rreth muzikës dhe më shumë rreth tekstit të këngës në fjalë.

Dua të përmend edhe një këmbim që kam pasur 20 vite më parë me pedagogun tim Tefik Caushi, kritik i njohur arti, të cilit i pata kërkuar të shkruante një pasthënie për vëllimin tim me poezi “Endem”.

Ndër sugjerimet e para të estetit të ndjerë ishte që duhet të kisha shkruar më shumë vargje rreth ndjenjave që i lindin një emigranti larg vendit të tij. Dukej që idea e tij bazohej në mendësinë “kurbeti kjo plagë“, që ishte kultivuar në kohën para Luftës së Dytë, por që ishte shumëfishuar nga propaganda komuniste. Partia mburrej se një nga arritjet më të mëdha të saj ishte se kishte “shëruar plagën e madhe të kurbetit” dhe se njerëzit mund të punonin dhe jetonin të lumtur pranë familjeve të tyre. E vërteta ishte se njerëzit jo vetëm nuk lejoheshin të emigronin, por ju ishte ndaluar edhe familjeve të bashkoheshin me baballarët e tyre që jetonin vetë në “dhe të huaj”. Trembem se kjo pjesë e propagandës jo vetëm ekzistonte në mendjen e pedagogut tim të nderuar, por është ende në mendjet e shumë njerëzve të brezit tim, veçanërisht të atyre që jetojnë në Shqipëri.

Të them të vërtetën unë ndjehem ende i huaj në Kanada, por “drama” ime është se ndjehem edhe më i huaj në Shqipëri. Ndaj dhe në poezitë e mija shumë shumë rrallë ndjehet malli për Atdheun apo “mallkimi” ndaj atyre që “shpikën kurbetin”. Të emigruarit është një shkallë lirie, që njeriu e ka që në çastin e lindjes dhe e ka ushtruar gjithë jetën.

Por le të kthehemi tek ndjenja tjetër dhe që është ajo e nënës së braktisur, që pret fëmijët me zemër të drithëruar. Ose le të themi se në mënyrë alegorike është Shqipëria e braktisur nga të rinjtë dhe që pret që një ditë ata të kthehen dhe t’i risjellin gëzimin.

Si e pata përmendur, nëna e braktisur që sheh kotësinë në jetën e saj dhe ngushëllohet vetëm me idenë se fëmijët do kthehen qoftë për pak kohë është dikush, fajin të cilës nuk ja ka kurbeti, por mendësia e saj për një familje patriarkale, kur të gjithë hanë të gjitha vaktet sëbashku në një tryezë, në krye të së cilës qëndron ajo se burri i ka vdekur. Kjo lloj jete ka perënduar me kohë për italianët, grekët dhe turqit dhe po perëndon natyrshëm edhe tek ne. Janë kohë (të mira apo të këqija) kur familjet copëzohen në qeliza të vogla dhe shkojnë atje ku mund të gjejnë punë.

E megjithatë unë nuk këmbëngul që një artist mos emocionohet dhe mos shkruajë një vepër arti të tillë. Gjithashtu edhe dëgjuesit mund të emocionohen dhe të derdhin lotë. Por ka emocione që bazohen mbi një realitet të vërtetë dhe të tilla që krijohen nga sugjestionimi. Ne kemi kaluar një periudhë kur na i kishin bërë “lavazh” trurit dhe emocionoheshim dhe përloteshim jo vetëm për “gërshetin e prerë, që do përdorej në vend të rripit të pushkës”, por edhe për fëmijët e vendeve kapitaliste që e festonin 1 majin duke derdhur lotë.

Në të gjitha vendet e zhvilluara perëndimore, shtetet kanë legjislacion që lejon marrjen e prindërve. Ndaj rastet e braktisjes janë vetëm për tre kategori : kur fëmijët nuk kanë dokumenta atje ku jetojnë; kur prindërit nuk duan të largohen nga shtëpia e tyre dhe kur fëmijëve nuk ju bie ndërmend për prindërit. Të tre rastet ndodhin, por vetëm i pari mund të të prekë pak telat e zemrës. Një emigracion i detyruar për shkak të keqqeverisjes së Shqipërisë. Të tjerët janë zgjedhje të njerëzve që mund të jetojnë larg fëmijëve, ose të fëmijëve, të cilëve nuk ju bie ndërmend për prindërit. Rasti i fundit sipas mendimit tim është i rrallë tek shqiptarët.

Le të presupozojmë se “Nan” si vepër arti ka një mesazh më të madh dhe është ai i Shqipërisë nënë, që nuk do t’i ikën fëmijët. Unë mendoj se ka ardhur tashmë koha, që jo vetëm kufijtë e kombeve të bëhen më “porozë“, por edhe të mendohet seriozisht nga të gjithë për një të ardhme pa Kombe. Si e kam përmendur në disa shkrime të tjera, nocioni i Kombit është vetëm 250 vjeçar dhe si i tillë detyrimisht do jetë i përkohshëm. Do shkojnë 50, apo 70 apo 150 vjet të tjera unë nuk e kam idenë, se gjithshka në botën e sotme rrjedh në mënyrë të rrufeshme. Por është e pashmangshme. Dhe kështu që kënga “Nan” nuk mund të ketë një mesazh universal, nëse është konceptuar si raporti Shqipëri dhe shqiptarë.

Le ta mbyll me një mendim që nuk është i imi, por mund t’ju shkojë në mendje shumë lexuesve. “Dëgjo këngën dhe shijoje dhe nuk ka nevojë të merresh me gjithë këto filozofira! Janë vetëm tre minuta art.”

Ndoshta ashtu duhet të bëj, por ja që kënga në fjalë ka më shumë jehonë se çdo këngë tjetër e vitit dhe për të është preokupuar edhe burri i Lindas që ju bën thirrje shqiptarëve ta votojnë.

Ndaj dhe unë u rreka për më shumë se 20 minuta për të shkruar të dy shkrimet pasi kisha shpenzuar 6 minuta për ta dëgjuar dy herë.

Por që të fitojë Eurovizionin dua edhe pse do i japë një shans më shumë Ramës për të thënë se tashmë kemi hyrë në Europë.

Go Alis!

Unë dhe Korbi - poemë (6)

 

* * *

Në tjetrën sferë të kristaltë lëngu të mpiksur

Pasqyrohej ndërsa valëvitej

Mbi një shtizë mendimesh helmi, flamur i grisur

I dashakeqëve darkave përditësuar

Që bënte gjithshka të mirë të vritej.

“Në do të ndahem nga kjo jetë e bukur

Të them se të marrësh frymë s’ka vlerë,

Këtë marri kaq e lehtë në të dukur

Edhe pse kalimthi trurin mund të ketë përshkruar

Nuk kam për ta bërë asnjëherë.

Më mirë i rënë pa lëvizur të rri

Me sytë çaplyer drejt të bukurës dritë

Dhe sqepit tënd të përgjakur ti jepem

Nga gropëzat të shkulësh sytë e mij

E qosheve të botës duke prekur ajrin të endem

Të ndjej si nis e më tej tretet dhe një tjetër ditë.

Se forcë shpirtit i jep idea se më tej

Ndodhet një qënie tjetër të cilës mund ti besoj

Dhe fryma e dashurisë së saj që hyn deri në dej,

Gjithshka të keqe e përndan

Më bën që lumturisht të rroj,

Si të bukurat sythe që dalin dhe mbi të tharë kërcej.

Nuk di nëse në të djallëzuarën mendje të vogël,

A të madhe sa mban Diturinë e gjithë botës,

Të është ngjizur mendimi se në skajet e rrotës

Shpirtin dhe mendjen time krejt si një gogël

Në një ruletë të mjerë fati mund ta zgjosh e ta kotësh.

Ka shumë dashuri që mendjen ma përndrit

Dhe lojrat e një shpendi të përtejmë

Parajsës zbritur a dalë skëterrës

Mundet si një fëmijë të vogël ta rrejnë

Dhe në errësirë ta zhysin sikundër në krye të herës.”

* * *

Pse i duhej Shqipëria Kinës?

Një pjesë e një dokumentari mbi vizitën e Mehmet Shehut në Kinë në vitin 1966, dokumentar që nuk kam pasur rastin ta shikoj në atë kohë, më risolli në mendje një pyetje, që e kam bërë me vete kalimthi dikur “C’farë i duhej Kinës së Maos Shqipëria e Enver Hoxhës?” Pa u thelluar, i jam përgjigjur vetes se Partia e Punës ishte një megafon pro-kinez në Europë, ndaj edhe Kina jepte mjaft ndihma ekonomike në këmbim të propagandës që bënte Zëri i Popullit dhe Radio-Tirana.

Por “klipi” i dokumentarit, që tregonte një pritje më se madhështore të Mehmetit në Pekin më bëri të mendoj se kam qënë i gabuar. Ndoshta shumë më shumë se megafon i Partisë Komuniste të Kinës për europianët, Maos i duhej Enver Hoxha dhe Shqipëria për propagandën e brendëshme dhe për t’i treguar kinezëve se kishte mbështetje edhe nga të “bardhët europianë“. Ishte një pritje nga njëmilion njerëz e numurit 2 të një vendi me dy milion e gjysëm banorë! Nuk kam parë ato vite një pritje me aq shumë artistë, valltarë dhe muzikantë që luanin ndërsa ZIM-i i hapur me Mehmet Shehun dhe Cu En Lain vinte nga aeroporti drejt sheshit Tienianmen.

Miqësia e panatyrshme e dy vendeve komuniste nuk kishte të bënte aspak me mbrojtjen e marksizëm-leninizmit. Ishte përpjekja e Maos dhe Enverit për të qëndruar në krye të vendit të tyre dhe për të mos dhënë llogari për krimet e kryera, gjë që kërkohej nga të gjitha Partitë Komuniste të asaj kohe, pas reflektimit ndaj fjalimit kundër Stalinit në Kongresin e XX të PK të Bashkimit Sovjetik.

Mao dhe Enver Hoxha mbronin stalinizmin sepse nuk donin të “shkuleshin” nga postet e tyre. Dhe për këtë ishin të gatshëm të kryenin krime të tjera, të ngashme me ato që kishte bërë Stalini.

Në vitin 1966, Revolucioni Kulturor, një nga periudhat më të errëta të historisë së Kinës ishte në kulmin e tij. Ndërkohë edhe Shqipëria kishte nisur një Revolucion të ngjashëm, por që në të kundërtën e atij kinez, përveç ndalimit të praktikimit të fesë, pati një efekt pozitiv në jetën shqiptare. Ndihmat kineze e kishin përmirësuar ekonominë shqiptare dhe nuk ishte i nevojshëm terrori i egër. Madje filloi një frymë liberalizmi ku gratë dhe të rinjtë filluan të vlerësohen më mirë se në periudhat e mëparshme. U hoqën gradat në ushtri, por për këtë nuk i bëhej vonë kujt, veç oficerëve madhorë, të cilët humbisnin një pjesë të privilegjeve.

Pritja me aq tamtame, në kohën kur po goditeshin njerëzit më me vlera të shoqërisë kineze dhe kur një ksenofobi e hapur po aplikohej edhe ndaj Betovenit dhe Tolstoit është vërtet e çuditshme. Nuk ishte për konsum të jashtëm sepse kinezët e dinin mirë se sa rëndësi kishte Shqipëria e vogël në botë. Për disa vjet, Partia e Punës mbajti vendin e parë mes miqve të Kinës, deri në kohën kur filloi hapja e Kinës drejt vendeve të Botës së tretë, në përpjekje të Maos për tu bërë udhëheqës i tyre.

Ndoshta mbivlerësimi i Shqipërisë shpjegohet me një lloj mendësie prej skllavi që një pjesë jo e vogël e popullit kishte ndaj të bardhëve, që kishin sunduar në zonat e begata të Kinës për një kohë të gjatë para Luftës së Dytë. Ndoshta për këtë arsye i duheshin kinezëve portretet e të bardhëve Enver Hoxha dhe Mehmet Shehu që ishin po aq stalinistë sa vetë Maoja dhe gruaja e tij, e cila ishte ndër udhëheqësit e Revolucionit Kulturor.

E megjithatë, sërish nuk arrij të kuptoj se pse duhet të harxhonte aq shumë burime monetare shteti kinez. Me të drejtë në vitin 1978 ata e denoncuan një marëveshje që kishte përfitues vetëm njërën anë. Atë të Enver Hoxhës mosmirënjohës.

E megjithatë, sho Enver as në Mao Ce Duni nuk kishte besim. Prej mbledhjes së 81 partive komuniste në Moskë më 1960, ai nuk udhëtoi më kurrë jashtë vendit me gjithë ftesat e shpeshta të shokëve kinezë dhe ndoshta edhe të të tjerëve. Edhe pse ishte Kina që i garantoi qëndrimin në pushtet deri në vdekjen e tij, pra 24 vjet të mira. Për të keqen tonë.

Ndonëse në politikën e jashtme nuk ka mirënjohje, por ka veç interesa, duhet thënë se një Drejtues shteti që jep shënja mosmirënjohjeje disa herë me vende të ndryshme, humbet çdo kredibilitet. Ndoshta kjo ishte arsyeja që Amerika dhe Anglia nuk i dhanë përkrahje Hoxhës, kur ja u kërkoi sa u prish me Hrushovin. Përgjigja ishte, që duhej të largohej nga posti edhe pse propozimi shqiptar ishte që Shqipëria të ndiqte modelin Jugosllav të socializmit.

Shënja të një drejtuesi shteti pa asnjë princip diplomatik dhe pa ndjenjën e mirënjohjes e ka për fat të keq edhe i jati i Zahos. Edhe pse hidhet sa në një vend në një tjetër, duket që Shqipëria po izolohet gjithnjë dhe më shumë dhe po e humbet besueshmërinë.

Por diktatorët nuk kanë mirënjohje ndaj askujt!

Sot thurrin lavde nga më zorrëpërzjerëset për një udhëheqës të huaj dhe të nesërmen mund ta pështyjnë.

Enveri ishte gati të pështynte Maon kur priti Niksonin në Kinë. Por nuk mund ta bënte publikisht ndaj na hyri mirë me dru dhe plumb të gjithë neve, që na kishte në zap.

Pastaj pështymat u hodhën mbi Tenin e shkurtër, por ishte shumë vonë. Nuk i jepte më ndihmë askush. Veç puthadorësve të tij, ku hynte dhe Kadareja, që shkruante “Koncert në fund të dimrit:.