Je “uon” për kthesën për “ The Albanian files” shoku Edi

Edi Rama ka marrë një kthesë shumë të vonuar në lidhje me botimin e disa shkrimeve të librit me emër jo të mirë për shqiptarët “The Albanian files”. Eshtë munduar të fshehë përfshirjen e tij në sponsorizimin e librit, madje edhe të justifikohet se letrën e De Graaf as nuk e kishte lexuar se në të kundërt letra do “censurohej”. Pra në një anë e paraqet si një inisiativë të vetë studiove të Arkitektëve “legjendarë“ dhe të kuratores Annekeh Abhelakh dhe në anën tjetër thotë se do e kishte ndalur letrën e De Graaf, po qe se do kishte dijeni.

Unë u vonova në leximin e librit në pdf, që më kishte nisur një koleg dhe tani e shoh që nuk është më e mundshme, por gjithsesi do përmend disa nga gjërat, të cilat janë përmendur nga ata që e kanë lexuar.

Veç letrës së turpshme të arkitektit hollandez, të cilën Rama po kujdeset ta mbrojë si një formë autoironie të autorit të famshëm , të mënçur dhe të lirë, ka edhe segmente të tjer atë librit, që të bëjnë të ndjesh ndoht jo vetëm për kryeministrin tonë, por dhe për disa nga arkitektët e famshëm që kanë përfshirë shkrimet dhe projektet e tyre në këtë libër.

Letra e De Graaf nuk ka kurrfarë autoironie, por është një letër “bythëputhësi” in extremis, që jo vetëm kërkon të miklojë “Liderin autokrat të iluminar”, por dhe që pranon që ky shekull do jetë shekull i autokratëve, ndaj nuk ka përse të mos përfitohet nga autokratët që nuk bëjnë luftra, por janë dashamirës ndaj arteve dhe arkitekturës. (Pjesa e fundit është një interpretim i imi i paragrafit të letrës servile.)

Eshtë shumë e natyrshme që rasti i veçantë i Shqipërisë, që jo vetëm përjeton një bum ndërtimesh, por ka “ftesa të drejtpërdrejta” të kryeministrit ndaj studiove të famshme nuk kishte se si të mos ndjehej në rrethet e arkitekturës europiane. Kështu që në ato rrethe ka pasur diskutime, lavdërime, kritika ndaj kësaj dukurie, që mund të ketë ngjallur interesin e Annekes dhe të shtëpisë botuese “Lars Myler” për të bërë një libër interesant për lexuesit profesionistë, por edhe për gjithë ndërtuesit dhe investitorët që tregojnë interes për zhvillimet në Arkitekturë. Por në këto rrethe janë diskutuar edhe burimet e parave që janë në bazë të këtyre investimeve. Arkitektët dhe ndërtuesit e dinë që është e pamundur, që një vend i vogël dhe i varfër të ketë burime të pastra financiare për këtë “bum ndërtimesh”. Kjo ka shpënë edhe kuratoren në idenë për të përdorur titullin që është një perifrazim i shprehjes “The Panama files” e njohur mirë në Zvicër për skandalin e madh financiar, që kishte në qendër edhe një bankë të njohur zvicerane. Nuk ka aspak të bëjë me “dosjet e Sigurimit” sikundër do ta paraqesë kryeministri ynë pehlivan.

Dhe vërtet bëhet fjalë për një korrupsion të madh, ku “ndoten” edhe arkitektët e njohur, të cilët me mendjelehtësi shkruajnë se si janë njohur me Shqipërinë dhe kryeministrin Rama. Janë dy tre syresh që shkruajnë se një koleg i pat pyetur se a mund t’ju jepte numurin personal kryeministrit të Shqipërisë. Në më pak se një orë vinte telefonata e Ramës bashkë me ofertën. Të duket si një bisedë “eskortash” që pyesin njëra tjetrën nëse mund t’ja jepnin numurin një klienti që kishte treguar interesin për të fjetur edhe me to.

Eshtë një “putanadë“ e madhe, që ka rrezik të hyjë në histori si një nga skandalet më të mëdha në fushën e Arkitekturës Botërore. Dhe vërtet kjo do e ndihmojë botën e arkitekturës, por jo në sensin që ka shkruar De Graaf.

Do e ndihë që një “prostitucion intelektual” i tillë mos përsëritet më në botë në këto përmasa.

Së shpejti mbush të 70-tat

Mos ju duket e largët, juve që e dini se kur jam lindur. 2 vjet e 8 muaj kalojnë “fët e fët” dhe kam të drejtë që po e mendoj që tani për ta festuar në mënyrën më të paharueshme, që të jetë e mundur. Dhe më e paharrueshme se atje ku më ka rënë koka nuk mund të bëhet. Ndaj do e festoj në Korçë me gjithë bujën dhe luksin e duhur, kuptohet sipas asaj që ma “lejon xhepi”. Minimumi 70 të ftuar, lokal dinjitoz me kuzhinë të përzjerë mishi dhe prodhimesh deti dhe më kryesorja – me muzikë “live”.

(Le të thotë kush të dojë, që pse nuk përdor fjalën mbrojtëse “kësmet” apo shprehjen “të jemi gjallë e gëzuar”, por unë festën do e bëj dhe edhe nëse “largqoftë!” do më ndodhë diçka si vdekje e parakohsme, paralizë nga mezi e poshtë apo Alzeimer akut, do e le që tani porosi, që ditën që llogaritet që mbush 70 vjet të sundojë gëzimi dhe hareja. “Live”.)

Nuk di pse më entusiazmojmë kaq shumë ditlindjet që kremtohen në Atdhe!

Kam parë disa video dhe jam ngazëllyer. Të afërm dhe miq, shokë dhe krushqi, fqinjë dhe njerëz të së njëjtës punë, që festojnë në një atmosferë dashurie dhe eksitimi. E si mos e kesh zili një festim të tillë! Rakia dhe vera që derdhen lumë, det birre dhe koka-kolash, tava me mish qengji dhe viçi (të derrit nuk do e përdor që mos ketë kufizime fetare në ftesat) dhe të gjitha që bëjnë të dalin avuj dashurie dhe yndyrë përkushtimi nga fytet, fytyrat dhe duart e atyre që këndojnë e kërcejnë. Urime dhe dolli të pandërprera, dekolte që rrezikojnë demostrime aksidentale të thithkave, tespije që shkasin edhe më mirë nga lyerja me dhjamë qengji, mollaqe stërmëdha të mbuluara me pantallona të ngushta, por që theksohen edhe për shkak të “braziliankave” dhe që tunden plot hir nën ritmin e “serenatave”, “stonime të mrekullueshme” të shkaktuara nga rakia muskat, fëmijë që luajnë “dans” në mes të sallës të çuditur se pse të rriturit klithin kaq shumë, duar të rrudhura që mbajnë duke u dridhur pirunin drejt copës të biftekut ndërsa dëgjohet edhe zëri pak i mekur i të zotit të tyre, që thotë se mishi duhej pjekur më mirë.

E mes gjithë kësaj “entusiazmaje” të begatë, këtij eksitimi të sinqertë, këtij kremtimi të një dite që askush nuk e di se ç’ditë është dhe ka për ta haruar të nesërmen, se asgjë nuk është kaq “me shënjë“, se në palcë të dimrit, në një dhomë të ftohtë të Maternitetit të Korçës u shfaq koka bajagi e madhe e një fëmije pa flokë, që edhe pas 70 vitesh është po e tillë, Unë, “sebepçiu” që vërtitem rreth tryezave me një gotë vere të kuqe në dorë, për të bërë “bromp” dhe që dëgjoj të përsëritet :“Hiç nuk dukesh si 70 vjeçar!”

Vetë e di se kam kohë që jam bërë “sa gomari i hallos”, por më vjen më mirë të më gënjejnë se sa të më thonë si ndonjë bashkëmoshatar “Bobo sa qënke plakur!”

Dhe në fund të trokitjes së gotave, prerjes së turtës, një vallzimi të Napolonit me ndonjë nga të ftuarat, një vallzimi të vënë në rradhë , diçka mes Lambadas dhe Kadrillës, pyetjes së orkestrantëve se në ç’orë kemi ndërmend ta mbyllim, do shkoj për të marrë mendimin e avokatit se si i dukej mbrëmja festive dhe do dëgjoj:

“Po mirë mo u bëre 70 vjet dhe nuk hoqe dorë nga marrëzitë! Kjo festë budallaqe ç’të duhej?!”

Njerëzit e “kallëpit” të Milva Ekonomit

Se sa i shëmtuar është pushteti i Partisë së Edi Ramës (nuk kam për ta quajtur më në shkrimet e mija PS edhe për arsye të kursimit të gërmave) shihet nga reagimi në studiot televizive i “shërbëtorëve të moderuar” të Liderit, që mund të personifikohen mjaft mirë në personin e “xhiko” Ekonomit. (Ju kërkoj ndjesë lexuesve të mij që nuk pëlqejnë epitetet fyerëse, të cilat ulin nivelin objektiv të shkrimeve të mija. Por po ju them që më duket si “xhiko” në kuptimin e mirë të kësaj fjale. Dikur e kam bërë edhe për Hillëri Klinton dhe Milva e jonë duhet të jetë krenare që po e vendos në një nivel me ish Sekretaren e Shtetit, gjithashtu ish senatoren amerikane.)

Milva Ekonomi ka krijuar profilin e një profesionisteje të studiuar mirë, që është e përmbajtur në çdo demonstrim partiak dhe që është dikush që ka kontribuar në shkencë për t’ju kushtuar politikës. Dhe nuk është dëgjuar të përflitet për korrupsion gjatë kohëve që ka pasur disa portofole në qeveritë 1, 2, 3 të Ramës. Por jo vetëm komentet e saj “të përmbajtura” në disa biseda rreth Revolucionit Flamingo, por edhe pamja e saj në një video “të përzishme” ku fliste Rama para deputetëve, më shtynë të shoh pak se nga vjen Ekonomi.

Milva ka studiuar (nëse nuk gaboj) në Kamzë dy vjet pas meje. Tek Wikipedia shkruahet se ka mbaruar për Ekonomi dhe Statistikëë në Kamzë, gjë që është e pamundur, se nuk ka pasur ndonjë Degë të tillë në atë kohë. Kamza kishte degën Ekonomi Agrare dhe vetëm këtë. Ekonomistët që përfundonin Kamzën ishin kryesisht llogaritarë dhe planovikë kooperativash dhe fermash bujqësore dhe nuk e kishin mundësi të ishin ekonomistë të shkëlqyer.

Edhe pse mund të duken si fakte të dorës së fundit, por një pikë origjine e një profesionisti që angazhohet në politikë shpesh shpjegon edhe motivet. Dhe unë dyshoj tek të gjithë profesionistët që kanë mbetur për një kohë të gjatë në “qerren e Edi Ramës”.

Por për të sqaruar se përse unë po merrem me “kallëpin” Ekonomi është se si këta “të moderuarit”, që nuk sulmojnë agresivisht apo nuk shajnë, janë edhe më të rrezikshëm se ata të llojit “Balla” apo Bido” a “Noka” dhe “Paloka”. Janë këta që e ndihin më shumë autokratin Ram për të ndenjur gjatë në pushtet.

“Kallëpi” Ekonomi është i atyre që dikur quheshin “qingji i butë që pi dy nëna”, që nuk i prishin punë asnjëherë Udhëheqësit, sepse as e kritikojnë dhe as e kundërshtojnë. Kjo kategori njerëzish merr poste më të larta se meriton, por e krahasuar me postet që marrin të pazotët e shumtë në dy partitë e mëdha, këta janë tërësisht të justifikuar faqe botës. Edhe “korrupsionin” e kanë të moderuar se i hapin rrugën atij të “bosit” po pa u përfshirë vetë dhe duke përfituar rrugës diçka të vogël edhe mundësisht “brenda ligjit”.

Për këtë “kallëp” përmbysja e Liderit është po aq tragjike sa për Ballukun, Ballën dhe Nokën.

Sepse ekzistenca e tyre e privilegjuar është e lidhur pikërisht me Liderin. Këta nuk kanë as bindjet (e majta në këtë rast) dhe as profilin e lartë të një profesionisti të shkëlqyer.

Ndaj edhe “xhiko” Ekonomi, me dinakëri dhe kujdes në studio përsërit një për një pikat e stërthëna nga Edi Rama por me një ton të ulët. “Kemi marë 850 mijë vota”, “ne e kemi udhëhequr vendin më mirë“, “pagat janë dyfishuar”, “ne kemi bërë të funksionojë më mirë drejtësia”, “nga të arrestuarit nga SPAk ka dhe që kanë dalë të pafajshëm” dhe të tjera gënjeshtra dhe çerek të vërteta të përsëritura prej saj, të cilat janë përpjekjet e vazhdueshme për t’i shërbyer Padronit.

E gjithë kupola drejtuese e Partisë së Edi Ramës është “e kalbur” dhe duhet të mos jetë më në politikë. Unë dyshoj shumë edhe në masën e madhe të anëtarëve të partisë së Edi Ramës që janë në administratat vendore.

Dhe “ky qelb i madh njerëzor” që është mbledhur pas pushtetit duhet të pastrohet nëse duam të shëndodhim shoqërinë shqiptare.

Në të kundërt do mbetemi “robër” të Ramës dhe”ballave”, “xhafajve” dhe “xhikove” të tij.

Përse i duhej Qoses mjekrra?

Të jetë vërtet thjesht shqiptar proverbi “Vetëm mjekrra e Qoses nuk bëhet!” apo e kanë edhe popuj të tjerë? Unë nuk përdor ChatGPT dhe asnjë aplikim tjetër të Artificialkës, por vërtet më duhet ta di këtë. Nga një shikim i shpejtë i proverbave rreth të Pamundurës nuk gjeta asnjë që të lidhej me Qosen. Kishte nga “derrat nuk fluturojnë“, “kur të fluturojnë gomerët” dhe deri tek poetikja japoneze “era nuk kapet me rrjetë“, por asgjë që të lidhej me “leshtë“ qofshin të mjekrës, të tepelekut, të sqetullave apo të vendeve intime.

Logjikisht unë kam të drejtë të mendoj se në një epokë të rëndësishme të shoqërive ilire, arbërore apo shqiptare, ka qënë në krye të vendit një Qose, i cili nuk e ka pranuar dot që nuk kishte qime në mjekërr. Kuptohet që duhet të jetë më i hershëm se Skënderbeu, se Heroi kishte dypëllëmbë mjekërr, por nuk besoj të ketë qënë as Piroja i Epirit, edhe pse në monedhat e kohës ai paraqitet se nuk ka të tillë. Bashkëkohësit e tij romakë nuk mbanin mjekrra ndaj duhet të ketë qënë Moda e “faqeve të rruara mirë“.

Ndoshta diku mes kohës së Pirros dhe të Skënderbeut duhet të ketë qënë ky Sundimtari Qose, që e ka kuptuar se do ishte e pamundur që të kishte një mjekërr të tij. Dhe me siguri ka qënë në Mesjetën e Hershme, se në atë kohë mjekrra ishte tepër në modë dhe një tregues i maskilinitetit.

Kjo puna e qimeve të mjekrrës , si shumë e rëndësishme për të qënë një mashkull i vërtetë, ka qënë edhe në ditët tona. Kujtoj që prisnim me padurim të na dilnin qimet e para në mjekër dhe nuk ndjeheshim mirë, kur shokë të klasës kishin filluar të kishin push në faqe, por ne ende nuk kishim. Kur vinim briskun e parë ndjeheshim tamam burra.

Nuk di se sa lidhje ka midis të qënit “leshtor” me superaktivitetin seksual, por një ide e tillë qarkullonte në kohët e adoleshncës sime. Madje një mësues biologjie që duhet të dinte diçka rreth raportit “qime-seks” një herë ngacmonte një shokun tonë që nuk kishte qime në gjoks, dhe si rrjedhojë mori përgjigjen “nuk kemi lart po kemi poshtë presor!”.

Por këto punët e veprimtarisë seksuale kanë qënë të zgjidhura që në kohët e lashta, se edhe popujt primitivë i njihnin ushqimet afrodiziakë, si dhe mënyra të tjera natyrale për të shtuar “epshet” tek meshkujt. Ndaj Qose Sundimtari duhet të ketë pasur një kmotiv tepër estetiko-psikologjik që ka dashur të ketë patjetër mjekër. Dhe për këtë me siguri ka provuar gjithshka, që nga melhemet për lyerjen e fytyrës dhe deri tek terapitë hormonale që njiheshin në atë kohë. (Kësaj ja futa kot, se nuk di a mund të ketë pasur terapi hormonale në Mesjetën e Hershme.) Dhe pasi ka kërkuar deri “prapa Diellit”, shëronjësit pranë tij kanë dalë në përfundimin “Vetëm Mjekrra e Qoses nuk bëhet!” Dhe kështu është përhapur në popull dhe ka mbetur deri në ditët tona si simbol i të Pamunudrës.

Por duke pasur vetëm këtë proverb dhe asnjë dokument tjetër, edhe sot ne nuk mund t’i japim përgjigje pyetjes “Po ç’i duhej mjekrra Qoses?” Deri diku kjo na bind, që “udhëtimi në kohë“ (time travel) nuk është i mundur, se ata që shkuan deri “prapa Diellit” do kishin udhëtuar në kohë dhe do gjenin metodën e “mbjelljes së qimeve, që është aq efikase sot.

Do e kishin aplikuar tek Sundimtari Qose dhe pas djegies të temjanit do përdornin fjalët magjike:

“Abrakadabra...Të mbiftë lesh!”

Rama, Albanian files dhe arkitektet

 Rama, Albanian Files dhe arkitektet

Po më m.. nga të tërë janë arkitektët!

Më qeshej me tekstin e një kënge të Celentanos të titulluar, nëse nuk gaboj, “La situazione non e buona” (Situata nuk është e mirë). Ishte një tekst revolte për gjendjen jo të mirë në Itali dhe në botë, kryesisht për shkatërrimin që i bëjmë mjedisit. Edhe pse më dukej disi naiv, më vinte të gajasesha kur më prekte edhe mua dhe kolegët e mij me fjalët “Ma la piu grande sciagura sono gli architetti”, të cilën unë e përkthej disi në mënyrë vulgare si titulli i këtij shkrimi.

Adriano ka qënë i preokupuar me ndryshimet në mjedis qysh në rininë e tij. E ka shpalosur në mesin e viteve ‘60 me këngën e tij të njohur “Il ragazzo di via Gluck”, e cila ka dhe elementë autobiografikë të fëmijërisë së tij. Atë kohë këndonte kundër “betonizimit” të Milanos, ndërsa tek “La situazione” për të gjithë globin, ku hyn edhe Tirana edhe Vlora edhe Durrësi jonë.

Sigurisht që nuk kam bërë veten dhe kolegët e mij fajtorë për gjendjen e përgjithshme në botë të shkatërrimeve mjedisore. Arkitektët as janë në gjendje të ndërmarrin nisma “shkatërruese” dhe as përcaktojnë politikat ndërtimore në një vend. Përgjithësisht, ata më “fajtorët” prej tyre janë vegla të qeverisë apo të korporatave, dy pushtete këto që kanë në dorë vendimmarrjen. Tek ne është edhe një pushtet i tretë, që është “krimi i organizuar”. Po aq sa dy të parëve, “mafiozëve shqiptarë“ nuk ju bëhet vonë se mund të ndodhin katastrofa mjedisore. Ashtu sikundër nuk ju bëhet vonë se droga vret mijëra e mijëra njerëz.

Por pushteti qeveritar, korporatat dhe krimi i organizuar janë në gjendje të “blejnë“ arkitektët, të cilët edhe pse nuk janë shkaktarë të “sëmundjes” kanë për detyrë të mbrojnë Mjedisin. Ndonëse nuk ka një betim si ai i Hipokratit tek Fakultetet e Mjekësisë, ka një “betim” të paformuluar, që arkitektët, që kanë në dorë të projektojnë transformime të hapësirës, të parën gjë që shohin duhet të jetë se a cënohet Mjedisi, që është drejtpërdrejt i lidhur me cilësinë e jetës të qënieve të gjalla dhe në rradhë të parë të “homo sapiens”.

Veç kur sheh projektet e realizuara, sheh se sa pak i mbajnë mbajtur “Betimit”. Dhe ata më të shkolluarit dhe me më përvojë, si studiot arkitekturore europiane, arrijnë deri sa të shkruajnë esse dhe letra që ngrenë në qiell një “Piktor autokrat” si Edi Rama, që ka bërë shumë për shkatërrimin e qyteteve shqiptare dhe bregdetit të saj.

Arrihet deri aty sa një studio arkitektësh holandezë (nuk po përmend as emrin se më vjen ndoht) i shkruajnë që si “patron i arkitekturës” Edi Rama duhet të mos bëjë as zgjedhje në Shqipëri por të kurorëzohet si Lider i Përjetshëm.

Ndaj nuk më vjen më të qesh me tekstin e këngës së Adrianos, por të thërres edhe unë:

“ Po më m.. nga të tërë jemi ne, arkitektët!”

Ti frigesh XXVI

Mos i numuro ditët në abakus

As vitet e mija.

Nuk ka pse të të frigin shifrat

Për të vrarë dashurinë janë shpikur.

Në qerthullën e hapësirës

Dhe jo të kohës pareshtur rrija

Dhe prisja të të takoja,

Ti erdhe kur ende nuk isha ligur.

Por lehtë të dridhen gishtat,

Kur supet e mija i prek

Nëse nuk është kthyer në makth

E trembura ëndërrëz

Mendjes të sillet

Dhe pas të ndjek.

Ngrihu mbi kohën

Do ndjesh se më s’do dridhesh

Kapërthimeve plot hir t’i jepu

Tejzgjati çastet

Nuk ka pse të frigesh!