Nuk shkruaj dot më vargje

Rimat kanë fluturuar tej.

Vrapoj si i çmendur t’i kap dhe pengohem.

Eshtë lejtmotivi i moshës së tretë,

Pa kërkuar diej,

Nga drita që sytë më vret

Pyetje të ngre

E më pas të ankohem.

Unë shoh qartë e më qartë,

Milloshi e tha kur ishte i ri.

Mua mu deshën edhe të tjera dyzet vjet,

Të kuptoja se ç’donte të thesh i Shkodrës gjeni.

Dhe vrapoj si i marrë

Rrugëve të Tiranës,

Rimat që mund të ripërdoren të kap.

Një vajzë me gjinj të tejfryrë me mua qesh,

    Një cigan diçka kërkon të hedh në dajre,

        Mish keci do të më shesë një kasap.

-Po ku shkon o thuajse plak i rrjedhur?!

Shoqja që më do

Më thotë me dhembshuri.

I them se rimat dyzet vjet më parë këtu i humba,

Kur isha më i marrë,

    Kur isha më i prangosur,

        Kur isha më i ri.

“Dhe ti mendon se do i gjesh?

Në këtë qytet që më keq se ti është çmendur?

Ik shlodhu diku pranë një bregdeti,

Në një stol nga shqotat rrahur,

Ku plot lezet prehen

Të tjerë pleq

Si ti mendjepjerdhur!”

Po unë ende nuk kam vdekur,

Edhe pse fjalën e fundit ma kanë gatitur,

BregLanës mbrëmjeve një ish-student ende bredh

Mbipeshë,

    Pa flokë,

        Kokës ovale mendimet selitur.

Diçka të humbur viteve kërkon

Nuk le pa gërmuar skuta e brima,

Në Tiranën e vdekur të viteve ‘80,

Ai pat humbur të tijat rima.

Arroganca ime ballkanike

Të paktën kam mësuar një gjë në këto 28 vjet në kurbet. Të pranoj se jam një arrogant i pandreqshëm. Katër vjet më parë, në një bisedë me një të ashtuquajtur gazetar në Korçë, i cili më tregonte se e njihte babanë dhe unë këmbëngulja se nuk kishte si ta kish njohur, pasi me mirësjellje më tha: “E kuptoj krenarin tuj, por e kam njoft dhe ka ken burr shum i qet!” ju përgjigja :“Ishte më krenar dhe më arrogant se unë!” Babai i shkretë, nëse vërtet dëgjon diku, do ketë buzëqeshur, se më krenar se unë ishte, por jo arrogant.

Megjithatë unë ja di kusuret vetes dhe për këtë edhe mund të “akuzoj” të ndjerin atin tim, se nuk më ka edukuar si duhet. Që të paktën të isha më modest.

Por as ai nuk mund të kthehet të më riedukojë dhe në këtë moshë unë jam vërtet i pandreqshëm. Por në 28 vjet nuk mësova të jem “humble”, por mësova të pranoj se jam arrogant.

(Përsëri do hidhet dikush nga miqtë e mij e të më thotë, se meqë e pranoj edhe mund ta korrigjoj, por unë do i përgjigjem me të njëjtën arrogancë: Ik e mos më çaj g.... si shumë!)

Por larg me arrogancë nuk shkon dot! Diku të thyhen hundët dhe keqazi! Ndaj dhe unë, për këtë udhëtim në Europë, i lashë “hundët” në shtëpi dhe u nisa pa to, që të mos kisha nuhatje dhe njëkohësisht t’i paraprija një hundëthyerje. Një mik në Detroit më kishte paralajmëruar që në Korçë të ruhesha nga Zonja e Hekurt, në Greqi nga patriotët grekë dhe në Barcelonë nga gjithë Katalanasit. Dhe shpëtova. Më mbetet vetëm Tirana, kryeqyteti ynë i dashur.

Por për të mos i ngjitur shkallët nga dy (një problem kemi edhe me shkallët e avokatit në Ckopojë) unë po rikthehem në Barcelonë dhe në një takim me Barçan time të dashur. Jam bërë tifoz i saj në vitin 1973, kur futbollisti që adhuroja, “hollandezi fluturues”, u shit nga Ajaksi tek Katalanasit. Prej asaj kohe kisha dobësi për blu-shegët. Ndaj dhe hyra në dyqanin zyrtar të suvenireve të tyre. Shumë pranë me Sagradan. Isha kureshtar, por nuk kisha ndërmend të blija gjë. Kam një lloj ideje që bluzat e sportistëve me emër janë të shtrenjta. Ndaj nuk kam asnjë të tillë.

Hyrja ishte jo e zakonshme. Ishte një lloj oborri, ku dy vajza të reja të drejtonin tek një foto e madhe e Kamp Nout, para së cilës, mbi një si piedestal, dukej një Kupë që mund të ishte kopje e Kupës së Kampioneve. Një vajzë tjetër merrte në foto me rradhë vizitorët. Nuk ishin të shumtë dhe kur më erdhi rradha i thashë që nuk dua foto, por kisha hyrë për suveniret sportive. Nuk prish punë tha, mund të dalësh n[ foto dhe nuk ke pse të paguash. Mund ta marrësh edhe “free”. Dhe këtu veproi ndërgjegja e ime prej amerikanoveriori, që kur është “free” mund të rrinë në rradhë edhe për pleh organik. Dola në foto dhe fotografja më paisi me një biletë që duhej ta paraqisja në sportelin e hyrjes. E paraqita gjithë qejf për të marrë diçka pa para, edhe pse nuk mbaja mend nëse e zura me dorë apo jo Kupën. Sportelistja më tregoi në ekran një foton time, me dorën në Kupa dhe me Kamp Noun në sfond. “Shiko sa e bukur!”- më tha në anglisht. “Shumë“ thashë nga kënaqësia që po merrja diçka të falur dhe jo se po më pëlqente surrati im në foto. “20 euro!”- shtoi sportelistja e qeshur. “What?!!’ thashë dhe shtrembërova fytyrën në mënyrën që nuk ma pëlqen askush në familje. “20” përsëriti ajo. “Mua më thanë që mund ta marr gratis!” “Jo. Eshtë foto e këtij formati dhe e printojmë në vend!” Nuk u përmbajta: “Nuk më duhet e printuar! Ma dërgo në email. Ja të ta jap adresën.” “Pa paguar as atë nuk e bëjmë!” “Po kolegia më tha që mund ta merrja pa euro?!” “Nuk besoj. Eshtë 20 euro për të gjithë. Mendo që atë kupë e ka prekur Mesi!” “I don’t give a shitt if Jesus touched it, not Messi! I am not going to pay 20 euro!’ u përgjigja në mënyrën më arrogante të mundshme dhe për çudi, asnjë rrufe nga ato që duhet të bien pranë Sagradas nuk më goditi në vend. Ndoshta nga që agjëroja. Sportelistja nuk u mërzit, por më drejtoi tek shitorja e suvenireve në të njëjtin kompleks. Ika i qetë, se kisha shpëtuar një njëzeçkë, pa llogaritur pasojat, të cilat më shkuan rreth 500 euro, por përsëri nuk do e këmbeja kënaqësinë që pata nga shfryrja ballkanike as për diferencën prej 480 eurosh.

* Në Tiranë, arrita në Kodra e Diellit, pas një udhëtimi mes Mokrës së Maros dhe të varreve të mbretërve ilirë. Drekë e bukur dhe shoferi na ndaloi pranë një lokali, që quhej Komiteti Diellor. Emër më kuptimplotë nuk mund të bëhet. Shum[ më lart se Komiteti Qëndror, para të cilit dridheshim dikur.

U ula në verandë dhe rrezet e diellit depërtonin mes kurorës së një ulliri të vogël. Mesdhe në të gjithë autencitetin e tij. “Shoqëruesi” shqiptar, një intelektual mbi të 80-tat më tha duke buzëqeshur, se në karrigen ku sapo isha ulur, ulet pasditeve i biri i Enver Hoxhës. E kuptova se flitej për Sokolin, se i madhi sikur rri diku nga Ckopoja. I buzëqesha shoqëruesit dhe në karrigen ngjitur lëshova çantën e shpinës. “Në atë karrige, ku lëshove çantën rri nusja e Enverit” buzëqeshi shoqëruesi i përzëmërt dhe unë nuk u përmbajta më:

“Mua më pëlcet by... se ku ulen i biri apo e reja e Enverit!” dhe me mendje shtova se duhet të shtyj edhe disa ditë të tjera në Europën turistike, ku do më duhet të dëgjoj edhe dhjetra cazzature të tilla.

Jam një arrogant ballkanas i papërshtatshëm për turist!

Burri emrin e të cilit nuk e mësova

Ai më ra sy sa hyri në lokalin ku po pija kafe. Jo se ishte veçanërisht i gjatë apo i shkurtër, i trashë apo i hollë, me ngjyrë të ndryshme të lëkurës nga ajo e vendasve, apo se kishte një ecje të veçantë. Ai ishte dikush rreth të 50 ve, me flokë të prera shkurt, një xhaketë që jo vetëm nuk i mbërthehej, por dukej sikur do i shqepej nga çasti në çast, poshtë të cilës dilte një këmishë e një marke të shtrenjtë, që i mbulonte pak prej mollaqeve të tij të bëshme, të mbuluara plotësisht nga xhinse marke. Në dorë kishte tespie disi të veçanta, ngjyrë të bardhë dhe rreth qafës së trashë kishte një shall mëndafshi. Mbante një palë këpucë sportivo-shik, me hartën e një pjese të globit, si kopertina e lirë e një albumi fotosh, që kam blerë shumë vite më parë.

Mund ta quaja pa frikë një halldup i kohëve tona nga mënyra si ecte dhe nga siguria që tregonte duke ecur si halldup. Por përdorimi i termave të cilat nuk i kuptoj mirë është “i dënueshëm” ndaj më duhet të verifikoj në google se ç’farë ka qënë tamam një halldup, që populli jonë i zgjuar dhe plot humor e përdorte pakëz si keq. (Shpjegimi në Fjalorin e gjuhës shqipe është më halldup se fjala vetë dhe unë nuk po e cyt më.)

Halldupin tonë, do e kisha harruar shpejt, po qe se pasi hyri me nxitim në kafenenë ku unë pija një esspresso, nuk do ishte pritur me shumë dashamirësi nga personeli shërbyes. Më pas doli me po aq nxitim dhe siguri dhe shkoi tek një tavolinë në tarracën e lokalit ku e prisnin tre burra. I lëshuan vendin e nderit dhe ishin gjithë sy e veshë nga burri që mua më dukej halldup.

Më pas erdhi një zonjë, më pas një zonjë tjetër dhe në fund edhe një zotëri dhe të gjithë u drejtuan tek personazhi jonë dhe e shihnin gjithë admirim. Ai dukej se i ftonte me një lëvizje të kokës dhe ata merrnin pa leje një karrige të lirë në tryezën ngjitur dhe i bashkoheshin Halldup-tavolinës. Që përtej xhamit unë nuk mund të kisha asnjë ide se përse bisedonin, por termat duhet të ishin jo të thjeshta se herë herë, të pranishmit tregonin dokumenta të futur në cellofan, që mund të ishin Vërtetime Pronësie, Vendime Gjyqi ose Certifikata Pagëzimi, por ne gjithë kureshtjen time të njohur, nuk arrita t’i kuptoja se ç’ishin në të vërtetë.

Përse e pyesnin Halldupin tonë? C’lloj këshillash kërkonin prej tij?

Po sa mund të kuptojë një observues i thjeshtë, që nuk e njeh Tironën, përmes një xhami lokali, se ç’ndodh në një tryezë të rëndësishme ku tregohen dokumenta të futur në zarfe plastike të tejdukshme?

Asgjë!

Ndaj dhe mendova të mos e vras mendjen shumë, por të përqëndrohesha në ngjarjet e Lindjes së Mesme që janë bërë më kataklizmike se kurrë.

A mos ndoshta edhe Halldupi lidhej pikërisht me këto ngjarje të koklavitura?

Se në vendin tonë ç’ka nuk ndodh!

Këtu puthet e përputhet Rama me Ivankan dhe jo shumë larg tyre, miku im Namik Kopliku, kujdeset për kampin muxhaedinët e kampit MEK. Këtu dëgjoj se Shqipëria po zbrazet, që të popullohet me çifutë, si dhe se së shpejti, në një nga korridoret rrugore të reja do zbulohen varret e mbretërve ilirë, që do vërtetojnë se jo vetëm jemi më të vjetrit në këto troje, por dhe se nuk kemi ardhur nga Kaukazi. Këtu pronari i një kafeneje më thotë në sy se sa gomar jam kur e pyes për cilësinë e rakisë, ndërsa në një tjetër “lokacion” dy zonja punonjëse në administratë pinë cigare në një dhomë të vogël të kafenesë të të birit të Maqo Dumos, ku duhani ndalohet sipas ligjit përkatës.

Këtu ndodh gjithshka!

Ndaj dhe unë rri i vetëm dhe “i habitur” ( e po sikur u habide thuhej në mëhallën tonë dikur) në një tavolinë pranë vetratës, në anën tjetër të së cilës gjithshka e komandon një Halldup që ka tespije të bardha.

Një burrë, emrin e të cilit nuk e mësova dot kurrë!

E Enjtje e Madhe

Unë zgjohem shpejt,

Si në çdonjërën prej ditëve të mija.

Nuk ndodh se dikush në telefon më merr,

Nëse hoxha namazin këndon,

Apo këmbanat kumbojnë në Shën Dëllia.

Unë zgjohem shpejt se gjumi më del

Ose diçka brenda meje thërret shumë,

Ndoshta vajza që do takoj,

Ndoshta idea se vezët duhet të skuq

Ndoshta se s’kam më gjumë.

Nuk dua të di se përse i hap sytë,

Ende marr frymë ndaj jam i lumtur,

Kjo javë e njëjtë si të gjitha është

Shumë të ndryshme e mendojnë,

Ndaj bota është kaq e bukur.

Një rreze drite

Për dore më kap,

Nga shtrati më ngre

Më çon në të blerta livadhe.

Sytë e përnjomur nga gëzimi i kam

Cel një e zakonshme ditë,

Por shumë e quajnë e Enjtja e Madhe.

Për miqtë e mij që (s)lexojnë

Të gjithë miqtë e mij lexojnë. Sigurisht kush më shumë e kush më pak, në varësi nga koha që ju mbetet, numuri i syzeve dhe ndjesitë që ju sjellin gjërat e shkruara. Sepse në kohët tona, gjërat e shkruara janë të bezdishme. Njerëzit janë aq të lodhur dhe të bezdisur nga leximi i mesazheve dhe postimeve në mediat sociale, nga gazetat dhe portalet online, sa edhe disa gjëra të tjera, që përmbajnë gërma, i tejlodhin. Ndaj dhe librat lexohen gjithnjë e më pak. Po normal!

Unë nuk hyj në ata që shkruajnë shpesh libra, sepse nuk kam asnjëherë as thirrjen për të shkruar dhe as formimin e duhur. Po tre copë i kam shkruar, një për kujtimin e tim eti dhe dy të tjerë i shtyrë nga avokati im, që i përdor për qëllime jo shumë të pastra.

Por miqve të mij nuk ju drejtohem për librat e mij me shkronja jo të mëdha, por për shënimet e këtij blogu, të cilat ja u dërgoj herë herë në Whatsapp.

Jo rrallë, kur i nis, kam ndjenjën që disa do mendojnë “Na “çau astarët” edhe ky me këto shkrime që na dërgon!”, e megjithatë unë klikoj në “send”. Se them që kur të ketë kohë në një pushim mes mbledhjesh, apo duke pritur kamarierin t’i sjellë pjatat e drekës, miku ose mikja ime, që pëlqen të lexojë, mund t’i hedhë një vështrim diagonal shënimi tim, që përgjithësisht nuk ka ndonjë vlerë, por që dhe mund të prekë ende ndonjë nerv që nuk ka vdekur. (Kjo e nervit më kujtoi që duhet të shkoj të falenderoj dentistin për punën që më ka bërë në gojë.)

Dhe miku a mikja ime që pëlqen të lexojë, mund të kujtohet se në këtë jetë ka shumë gjëra interesante ose jo, për të cilat ja vlen të mendosh.

A duhet të mendojmë?

Dikur e kishim më të lehtë, se mendonte Partia për ne, por sot nuk mund t’ja u lemë çdo gjë truve të politikanëve, klerikëve dhe influencuesve. Na duhet të mendojmë edhe vetë. Në të kundërt do jemi gjitarë që nuk mendojmë dhe mund ta shijojmë jetën në gjithë materializmin e saj. Dhe mënyra më e mirë për të shijuar materializmin e kësaj jete është të mos lexosh. Se shkrimet janë një shpikje jo shumë e natyrshme e dhjetëmijë vjetëve të fundit. Nuk dihet mirë se si ka ndodhur dhe pse ka ndodhur, por nuk bëjnë pjesë në materializmin e natyrës.

Miku dhe mikja ime që lexojnë rrallë, ose nuk duan të lexojnë fare se i dinë të gjitha, ose se shkrimet i lodhin, mund të thonë fare lehtë, se sot që është ChatGPT nuk kanë më nevojë as të lexojnë dhe as të mendojnë. Cdo gjë, që ka ndodhur nën këtë diell, që kur janë shpikur shkronjat, është lehtësisht e kapshme nga ChatGPT dhe tërë shënimet e “grafomanëve” janë kot.

(Një mikja ime në një grup në Whatsaap shkruante se që kur ishin larguar meshkujt nga Grupi nuk i “mbysnin” më shkrimet. Dhe kishte të drejtë. Ajo mund të shprehte me një “meme” një roman të tërë.)

Por “grafomanët” si unë, janë jo shumë larg një bashkëbiseduesi llafazan në një tavolinë dhe që thotë diçka. Se më të shumtët e “llafazanëve” nuk thonë asgjë. Dhe nga një “grafoman” edhe mund të mësosh. Qoftë edhe diçka të thjeshtë, si është që “mësohet gjithmonë“.

Por në jetë ka çaste, kur njeriu thotë “ Nuk dua të mësoj më! Edhe pse di shumë pak. Por se kam kuptuar që sa më shumë të dish më shumë vuan!” Dhe është një e vërtetë e përafërt me absoluten. Por nuk është kjo arsyeja kryesore që miqtë dhe mikeshat e mij nuk lexojnë. Se po të ishte kështu do ishte vërtet mirë. Do jetonim në një botë të mbushur me “Sokratë të vuejtum”, që do ishte shumë më e mirë se bota e “derrave të kënaqmë“, në të cilën jetojmë.

Miqtë dhe mikeshat e mija (s)lexojnë se kjo është një mënyrë për të ngushëlluar veten, një mënyrë për të vrapuar sa më larg realitetit, një mënyrë për të menduar sa më pak rreth vdekjes.

Dhe kjo i bën të jenë të vërtetë. Pa qënë nevoja të thonë “unë e kam mbyllur me leximet” ose “shkrimet përgjithësisht nuk janë objektive se kanë ndikime politike. Të gjithë shkruajnë të ndikuar nga politika!”

Shkrimet janë të shumëllojshme. Të gjitha. Edhe të miat. Edhe të ndikuara nga politika apo ideologjia që është në kokën e shkruesit.

Por shkrimet të bëjnë të mendosh.

Dhe nëse je në gjendje të mendosh, ti dhe më të shumtët e njerëzve, kjo botë bëhet më e mirë!

Mos e lini këtë botë në duart e atyre që nuk janë në gjendje të mendojnë!

Misërnikja

Sot mora një çyrek të vogël misërnikeje në një shitore pranë shkollës, ku “bëra shamatë“ për 12 vjet me rradhë. Misërniken e bleva se nuk kishte shumë mundësi për të blerë “kreshmore” dhe njëkohësisht kujtova partizanët. Ata hanin misërnike me qepë dhe kjo ju krijonte një forcë shpirtërore të habitshme, sepse mundën jo vetëm 8 milion bajonetat e Duçes, por dhe ushtrinë hitleriane.

Mrekullia e misrit, duhet të ketë nisur diku pas periudhës së lavdishme të Skënderbeut, sepse edhe pse aristët tanë të mrekullueshëm, donin të lidhnin misërniken me Heroin Kombëtar, në një tablo të madhe “Bukë misri me fshatarët”, shkrimtari jonë Dritëto Agolli, që dinte se Kolombi ishte më vonë se Skënderbeu, ja u hodhi poshtë. Dhe pa Kristoforin nuk kishte misër dhe kështu u siguruam që Kenoja i Krujës ka ngrënë gjithnjë bukë të bardhë, madje pa krunde. (Ndoshta një nga arsyet që na la pa i mbushur të 70-tat).

Arsyeja tjetër që zgjodha misërniken, ishte se “Te Kosovari” Resim, një ditë më parë nuk kisha identifikuar dot se nga vinte mielli i grurit. Kosovari Resim nuk përcaktonte dot prerazi nëse mielli i Tiranës, prej të cilit dilnin prodhimet e tij, kishte apo jo origjinë sërbe. Gjithashtu nuk ishte në gjendje prerazi t’i përgjigjej qëndrimit tim patriotik, duke më thënë se gruri mund të vijë edhe nga “p... i s’ëmës” dhe mjafton të mos jetë i helmët.

Por misërnikja, që duhet të them të drejtën, mu duk më e mirë se ndonjë që shërbehet në Amerikën e Veriut në ndonjë restorant tipik amerikan ose kanadez, nuk më dha forcë për të vazhduar ditën i vendosur në patriotizmin tim luftarak. Mbase duhet ta kisha shoqëruar me qepë, si kishin bërë dikur partizanët, por në atë orë të mëngjesit, edhe perimoret nuk ishin të hapura.

Qyteti im i lindjes zgjohet pas orës 7. Dhe për të ka një arsye të fortë. Eshtë i lodhur nga dita e punës dhe i duhet kohë të rigjenerohet. Për më tepër shkollat fillojnë mësimin pas orës 8.30 dhe makinat luksoze nuk ka pse të parakalojnë rrugëve të tij që më 7 t[ “sabahut”.

Në pedonalen e “kokave të prera” është shtuar edhe një tjetër në bronx. Ajo e Jorgos Seferis, që është vërtet brenda oborrit të konsullatës greke, por mund të vendoset edhe jashtë saj. I bën nder Korçës. Eshtë i vetmi nobelist me një lidhje me qytetin tim. Poeti grek ka qënë konsull i Greqisë në Korçë. Dhe mbi të gjitha njeriu më i mençur dhe më njerëzor nga të gjithë ata që janë derdhur në bronx në Këmbësoren e qytetit tim.

Si gjithë paradokset e vendit dhe qytetit tim, 10 metra më larg se Seferis është një çezmë guri, që mban emrin e Behar Koçibellit edhe ky i ndjerë. Këmbësorja e qytetit tim është e tillë. Me objekte, buste dhe ngjarje nga më të çuditshmet dhe më kontradiktoret. Fillon me një Katedrale, që nuk ka lidhje me arkitekturën e qytetit dhe përfundon me një Kullë Vrojtuese, shembull shumë i keq i arkitekturës brutaliste. Në ato 250 metra ka shumë histori dhe ngjarje, nga Mësonjtorja e Parë Shqipe dhe deri në mitingjet e fëlliqura të Berishës dhe Ramës. Nga meshimi i parë shqip nga një poet shqiptar me mbiemër grek, Theofan Mavromatis dhe deri në shëtitjet e poetit mes poetëve, Jorgos Seferis. (Me siguri do ketë qënë shqiptar me emrin Gjergji Seferi, por kjo vlen për tu hulumtuar në shkrime të tjera.) Nga demonstratat ku janë vrarë njerëz të pafajshëm dhe deri në festimet e Karnavaleve të çuditshme të Qershorit.

Në një karrige plastike të kësaj Këmbësoreje, rri edhe unë, që kam kaluar mbi 35 vjet në të. Duke mendura për një pjesë të kontradiktave të saj, deri sa të hapet kafeneja që quhet “Mon Cheri”. Dhe duke qarë mbi një copë misërnikeje sepse nuk di nëse qyteti im është i njerëzve si Zai Fundo, njerëzve si Jorgos Seferis, apo i atyre që i ngjasin Behar Koçibellit. 

S’ka më mirë se të vdesësh në Mëmëdhe

Nuk mund të them me siguri, nëse kjo është një ndjenjë që ju lind gjithë bashkëatdhetarëve pensionistë, kur vizitojnë vendlindjen, por mua më lindi në këtë vizitë të fundit. Eshtë e vështirë të them pse më lindi pikërisht në këtë vizitë. Nuk jam diagnostikuaar me ndonjë nga ato “sëmundkat që të bitisin shpejt”, po edhe të them që mendja nuk më shkon në largimi nga kjo dynja, do më duhet të gënjej. Mendja më shkon, zakonisht kur perëndon dielli, por këtë rradhë më shkoi sa kishte lindur. Nuk isha depresiv. Në të kundërt, ndodhesha në qytetin tim të lindjes dhe po shijoja përmirësimet në ndërtimet në qytet, numurin shumë të madh të bujtinave, si dhe qarkullimin e shpeshtë të makinave në shëtitoren kryesore të qytetit.

Gjithshka tregon se liria e ekomisë së tregut ndihmon njerëzit të jetojnë më mirë. Dhe kur jeton më mirë, e ke më të vështirë të mendosh për të vdekur.

Po unë e mendova, mbase i ndikuar nga vizita në varrezat e qytetit. Por këtë lloj vizite e kam bërë sa herë kam ardhur në Korçë, dhe është disi e çuditshme , që për herë të parë më lindi idea se sa mirë ishte nëse vdisja në vendlindje, qoftë edhe shpejt.

Idea u ngacmua nga vendosjet e varreve të reja, në parcelat e afërta me hyrjen dhe me Kishën e Shën Triadhës, e cila po ndërtohet nëndrejtimin e njërit nga tre miqtë e mij të Kishës.

Unë nuk e di se kush i ka projektuar varrezat e Shën Triadhës. Madje nuk di as vitin kur janë bërë varrimet e para, Diku nga fundi i viteve ‘50, ose fillimi i viteve ‘60, ndodhi zhvendosja e madhe e koskave të qytetarëve dhe qytetareve të Korçës nga varrezat e Shën Mërisë dhe nga të quajturat “varret e turqve”. Duhet të ketë qënë një proces i llahtarshëm, sepse nuk është e lehtë për një qytet të përjetojë shpërnguljen e të vdekurve. Nuk di në ka raste të ngjashme në shtetet rrotull nesh.

Por ajo ndodhi dhe mbase nuk ka zgjatur më shumë se 3-4 muaj, se njerëzit që e kanë përjetuar duhet të kenë kaluar trauma psikologjike. Por Partisë nuk i bëhej vonë as për të vdekurit dhe as për të gjallët dhe transferimi u bë. Në varrezat e reja që u krijuan pranë Kishës së Shën Triadhës, prapa Fushës së druve. Projekti parashikonte një vend të banesave të fundit, si një lulishte të madhe e ndarë me një rrugë të gjërë në mes, që do ndante muhamedanët nga të krishterët. Nuk ishte përcaktuar se ku do ishin katolikët, budistët, evangjelistët dhe ateistët, por diku do mbuloheshin. Nga arteria kryesore që bënte edhe “dasinë fetare”, dilnin disa rrugë perpendikulare, që mundësonin krijimin e parcelave të veçanta. Paralel me rrugën kryesore kishte edhe nga një rrugë në sejcilin krah dhe kështu krijohej një rrjet kuadratik, i përvcaktuar qartë. Familjet kishin dy vende për varrim sejcila. Një që quhej varri kryesor dhe tjetri që quhej varri rezervë. Në hyrja, përballë parcelës së Kishës, e cila nuk do përmbante varre, ishte e quajtura “Parcela e Veteranëve”. Nuk jam i sigurt nëse ishte krijuar që në fillim apo jo, por mund të ketë qënë menduar si vend për varrimin e ish-partizanëve. (Të rënët në Luftën e Dytë i kishin eshtrat në Varrezat e Dëshmorëve, në fund të Parkut Rinia.)

Parcela në fjalë nuk do kishte ndarje fetare, sepse ish-partizanët vendoseshin atje se kishin luftuar për Atdheun (më të shumtët nuk kishin luftuar hiç) dhe feja e tyre ishte Shqiptaria. Ish-partizanët zunë të vdesin dhe parcela po mbushej dalë ngadalë. Ishte lënë një rrjesht i parë me ku kishte vetëm dy tre varre dhe vendet e tjera të lira, sepse atje do vendoseshin më të famshmit e Veteranëve, si dhe personalitete partiake që nuk kishin qënë në Luftë, por ishin tretur për Shqipërinë gjatë ndërtimit të socializmit. Pra ishte një lloj Presidiumi si ai i Paradave të mëdha të 1 Majit, ku rrinin njerëzit më të rëndësishëm në rrjeshtin e parë dhe pas tyre të tjerë që kishin hedhur nga një pushkë a dy për Shqipërinë.

Kur iku im atë nga kjo jetë, sipas rregullave të forta të qytetarisë socialiste e vendosën në këtë parcelë. Jo në Presidium, po në vendin ku e kishte rradhën. Kishte barazi. Ndoshta atë vit ka vdekur edhe Dokja i Saros, që si ish-partizan është në rrjeshtin pas varrit të tim eti.

Kështu lind dëshira ime për të vdekur në Mëmëdhe, dhe nëse është e mundur brenda këtij viti. (Ka që do më shkruajnë se je më i krisur se ai që ka bërë “serenatën” “Do marr kazmën dhe lopatën, do vete t’i zbuloj varrë!”, por unë do ju them se të tërëve ju vjen ndonjëherë si qejf për të vdekur. Eshtë njerëzore si ndjenjë.)

Në parcelën ku kam tim atë janë zënë të tëra vendet (edhe ato mes pemëve anësore, ku nuk duhet të kishte varre) dhe tani po vendosen edhe varre para Presidiumit. Dy varret e reja dhe të vetme ishin njëri i një gjenerali të ndjerë dhe tjetri i një shitëse sheqerparesh, të cilën duhet ta ketë ndjerë Perëndia jo shumë kohë më parë. Tek kjo rradhë e paparashikuar ndonjëherë për varre mund të kenë mbetur edhe 7-8 vende. Nuk besoj të ketë ndonjë kriter, se as gjenerali dhe as shitësja s’duhet të kenë pasur lidhje me Luftën e Dytë dhe as me ndërtimin e socializmit. (Aty pranë janë edhe miqtë e mij, shoku Osman dhe shoqja Sanije Dëllinja.)

Ndaj në një nga këto 7-8 vende mund të gjendet edhe një për mua, se e di që do interesohet avokati im, që s’ka shumë që mbylli zyrën e tij në Lion.

E mendoj entusiazmin e miqve të mij që do më shohin në rrjeshtin e parë para të Parit! Me një varr të lartë (skicën e tij jam duke e përgatitur për çdo eventualitet) ku të vendoset një foto e madhe nga ato që kam me vështrim “llokso”. Ato janë më të goditurat. Edhe pse përcjellja nuk do bëhet me orkestrën frymore të qytetit, miku im Papa Spiroja do bëjë ritet e duhura me dorën e tij që nuk më le ta puth.

Dhe do mbetem në Përjetësi përballë Kishës së Shën Triadhës, duke pritur të dalë dielli mbi Moravë dhe një herë në 6 muaj të më vizitojë ndonjë “hallexheshë“, të cilës mund t’i kem plagosur zemrën në rini.

Nuk është një dëshirë e marrë apo jo?