Identiteti dhe patriotizmi

Ndonjëherë kur mendoj se cili është identiteti im, më kujtohet një shqetësim i një mikes sime në Tiranë, që para 4 vjetësh ishte e shqetësuar se ne shqiptarët po e humbisnim identitetin tonë kombëtar. Edhe pse u çudita, reagova jo ashpër, se me të nuk takohem shpesh. Ndoshta thashë diçka si - “po çështë në vetvete ky identiteti jonë kombëtar”, por më pas nuk hyra më në diskutim.

Unë mendoj se jam një strukturë disi e komplikuar qelizash, që kam parë (nuk jam i sigurt nëse fëmijët shohin që sa dalin) dritën në një ndërtesë që e quanin Materniteti i Korçës, pas 9 muajve në errësirë në barkun e nënës sime. Më pas, sërish në sajë të nënës u ushqeva dhe nisa të mësoja si të komunikoja me të dhe qëniet e tjera të ngjashme që ishin përreth. Përpjekjet e mija të mëparshme për të komunikuar me klithma dhe të qara ishin shëndrruar në rrokje dhe buzëqeshje. Më vonë më thanë se kisha nisur të flisja shqip. Më patën mësuar edhe të ktheja kokën kur më dhërrisnin me një dyrrokësh, që ishte emri që më kishin vënë. Unë i thërrisja të tre njerëzit që shihja më shpesh me nga një dyrrokësh, që ishte thuajse një rrokje e përsëritur dy herë. Nuk di se në ç’kohë mësova që jetoja në një qytet që e quanin Korçë, por përsëritja çdo gjë që më theshin se “aq mend kisha”. Pa mbushur tre vjet më shpinin edhe në një godinë, ku kishte edhe qënie të tjera në moshën time dhe që kalonin më të shumtën e kohës në krevat

U zgjata pak për të thënë se kur i rikthehem fëmijërisë nuk jam aspak i sigurt se kur mësova se isha shqiptar dhe se i përkisja një vendi që quhej Shqipëri. Nuk kisha tru të zhvilluar për të imagjinuar një botë më të madhe se Korça, madje dhe atë vetëm në disa rrugë dhe bulevarde dhe me njërëzit që silleshin në to, disa prej të cilëve më përkëdhelnin dhe unë i shihja me ngazëllim.

Ndoshta që ishim pjesë e një hapësire që quhej Shqipëri duhet ta kem mësuar për herë të parë kur shihja librat e Diturisë së natyrës së motrës sime, që është 5 vjet më e madhe se unë. Më parë më kishin mësuar në kopësht emrat Parti dhe xhaxhi Enver.

Por nuk dua të bëj me faj as Partinë dhe as Enverin, madje as prindërit dhe edukatoret, që nuk më kishin ngulur herët ndjenjën e shqiptarizmës. Madje im atë ishte përpjekur duke të na lexuar me pathos “Bagëti dhe Bujqësi” të Naimit, por nuk di pse përshtypje më linin vargjet-”kur dëgjon zërin e nënës, qysh e le qingji kopenë“, se ato “Ti Shqipëri më ep nderë, më ep emrin shqipëtar”. Mbase se të parat ishin jo abstrakte dhe me sytë e mendjes unë endesha në një kodër të bleruar, ku një qingj i vetmuar sulej me vrap të shkonte tek nëna e tij.

E megjithatë, deri në çastet që shkruaj, kam qënë i bindur që jam shqiptar, sepse kështu më kanë thënë, dhe se në gjuhën shqip mendoj. Rrallë më kalojnë në mendje mendime apo fraza në anglisht, që është gjuha ime e dytë. Dhe nuk ndjehem kurrë kanadez, edhe pse kam 29 vjet që jetoj në këtë vend. Në kartën time të identitetit (që është pashaporta ime kanadeze), veç emrit dhe ditës së lindjes kam të shënuar që jam i shtetësisë kanadeze dhe kam lindur në Korçë të Shqipërisë.

Por a është ky identiteti im i plotë dhe a jam unë larg “identitetit kombëtar”?

Përsëri do thellohem në atë, nëse unë kam një identitet të caktuar veç gjeneraliteteve, se të përcaktoj se cili është identiteti jonë kombëtar, ose se ç’është një shqiptar tipik mesatar.

Kam mësuar gjatë jetës një profesion, sikundër shumica dërmuese e njerëzve në këtë botë, Nuk jam besimtar i ndonje feje, por ndjek ndonjëherë ritet e traditës familjare. Nuk i ve duart para gjoksit për shqiponjën se më duket një ide idiote dhe provokuese, përveç edhe se më ngjan vetja si grua që do të mbulojë gjinjtë që ka jashtë. Kur dëgjoj Himnin Kombëtar ndjej një lloj emocioni edhe pse e di që në thelb është i gabuar se flet për armiq dhe tradhëtarë. Ndjek se ç’ndodh në Atdhe se atë shoqëri e njoh më mirë dhe jam më i ndjeshëm rreth saj. Indinjohem më shumë me “maskarallëqet” e shqiptarëve se me ato të përfaqësuesve të kombeve të tjera. Dëgjoj më pak këngë pop shqip se sa të vendeve perëndimore europiane. Më pëlqen të pi raki më shumë se sa ndonjë pije tjetër edhe pse nuk jam pijetar. Kam një gamë shumë të pasur sharjesh në shqip, të cilat i përdor shpesh kur flas me vete. Kur shikoj një lokal pronë shqiptarësh shkoj në të dhe nëse nuk zhgënjehem nga shërbimi vazhdoj të shkoj. Nuk i them sherrit lepe, por edhe nuk largohem lehtë nga sherrri. Kam kuptuar se të jesh krenar dhe ta manifestosh atë është cilësi e njerëzve jo me shumë mend, por megjithatë ende nuk jam në gjendje të jem thellësisht modest.

Nuk di nëse kjo më bën një njeri me një identitet të caktuar dhe nëse më afron apo më largon me atë që shumë quajnë identitet kombëtar.

(vijon)

Kongresi ku u vendos fati i keq i Shqipërisë

Diku ka një njoftim, që disa autobuzë me “pasardhës” të Kongresit të Përmetit, janë nisur për në vendin ku u mbajt mbledhja që vulosi fatin e keq të Shqipërisë. Nuk di se ç’duhet për të qënë “pasardhës Kongresi”, por mendoj se mund të jenë të afërm të delegatëve të Kongresit, sepse pas 82 vjetësh nuk duhet të ketë mbetur ndonjë i gjallë prej tyre.

Unë mendoj se një pasardhës nuk duhet të shkojë kolektivisht tek një vend ku i jati ose e jëma janë mbledhur për një mbledhje, se s’ka asnjë lidhje me ndonjë sakrificë të prindërve për familjen shoqërinë apo për Atdheun. I kuptoj ata që shkojnë të nderojnë vendet ku kanë rënë parardhësit në luftë, apo ku ju prehen eshtrat, por në një vend ku janë mbajtur fjalime, janë bërë diskutime dhe janë marrë vendime, nuk më duket e logjikshme. Por ndoshta edhe mendoj kështu se gjyshërit dhe prindërit nuk kanë marrë pjesë në ndonjë mbledhje, konferencë apo Kongres të një rëndësie si ai i Përmetit.

Por ndonëse Kongrei i Përmetit ishte vërtet shumë i rëndësishëm (data e tij ishte në stemën e Republikës madje edhe në monedhat metalike) pas Luftës së Dytë ishte shumë e shumë më pas rëëndësisë të Mbledhjes së Themelimit të Partisë, Ditës kur u largua gjermani i fundit, madje edhe Konferencës së Pezës. Më 8 nëntor, vetë ata që ishin pjesëmarrës, nuk ju dukej se po mblidheshin për ndonjë gjë shumë të rëndësishme. Vetëm që tre grupe të bëheshin bashkë dhe duhet të mbështesnin një luftë antifashiste, sepse kështu kishte orientuar Kominterni pas sulmit të Gjermanisë mbi Bashkimin Sovjetik. As mendonin se një ditë do bëheshin ministra. Por propaganda e kishte shënuar atë ditë si pika e kthesës në fatet e Shqipërisë. Kjo shoqërohej edhe me vargjet e poetëve më të mirë, ku njëri syresh shkruante “ O shtëpi qerpiçi, o mure me baltë/ Baltë nga kjo tokë e vuajtur, e lashtë,/ Pragu yt ndante kohërat/ Në atë prag ata hynin/ Jashtë era gjëmonte/ Jashtë gjethet binin.” Dhe ne “pasardhësve” na shkonin mornica në trup , veçanërisht kur recitohej bukur nga ndonjë aktor me zë baritoni.

Në atë mbledhje të themelimit nuk u vendos asgjë me rëndësi, por nga rrethana tepër jo normale, kryesisht në sajë të dështimit të shtresave të pasura shqiptare, 3 vjet e gjysëm më vonë, ata që kishin qënë në atë mbledhje nëntori, vendosën fatin e Shqipërisë për 47 vitet e ardhme.

Pavarësisht se si interpretohen sot vendimet e atij Kongresi, vendimi midis rrjeshtave ishte që Shqipëria nuk do bëhej një vend Demokratik.

Thuhej hapur që KANC ishte i vetmi organ legjislativ dhe ekzekutiv që përfaqësonte popullin shqiptar. Mbi ç’të drejtë shprehej ky përjashtim i të gjithë të tjerëve, mbështetësit e sotëm të komunistëve, mund të thonë se me sakrificat e bëra gjatë luftës dhe me gjakun e dëshmorëve. Por edhe kjo nuk është e vërtetë, se në pranverën e vitit 1944, e ashtuquajtura Ushtri nac-çlirimtare posa kishte dalë nga një shpartallim i shumë brigadave për shkak të Operacionit të Dimrit. Largimi i gjermanëve nga disa zona të Jugut, ku komunistët mund të bënin Kongres nuk ishte rrjedhojë e luftës partizane, por e largimit të tyre gradual nga zonat e parëndësishme të një sipërfaqe tejet të madhe nën kontroll në të gjithë Europën. Pritej zbarkimi i madh i Aleatëve në Europë dhe detyrimisht që gjermanët kishin nevojë për trupa për të mbrojtur Europën Qëndrore, Perëndimore dhe vetë Gjermaninë.

I ndalohej pa asnjë të drejtë kthimi në Shqipëri i Zogut, gjë që ishte komplet për të mos rrezikuar një humbje nëse do kishte zgjedhje demokratike. Mbretëria edhe mund të shpallej jo e ligjshme, se ishte shpallur arbitrarisht, madje edhe Zogu si mbret, por qytetarit Ahmet Zogolli nuk kishte përse t’i ndalohej kthimi në vendin e tij.

Kështu që kjo shpallje krejt e njëanshme e Frontit si e vetmja forcë e ligjshme, ishte preludi i Diktaturës. Ndaj edhe shumë patriotë edhe që kishin qënë antifashistë dhe nuk kishin asnjë bashkëpunim me armikun ikën nga Shqipëria në vjeshtën e vitit 1944. Përvoja e asaj që kishte ndodhur në Rusi para Revolucionit ju pat mësuar se ç’lloj terrori do vinte.

Në mënyrë qsharake, në Kongresin e Përmetit u bënë edhe “gjeneralët” e parë shqiptarë duke nisur nga Enveri dhe Koçi Xoxeja e duke përfunduar tek të tjerë, që nuk kishin asnjë lloj trainimi ushtarak, madje dhe që nuk kishin drejtuar ndonjë betejë ushtarake.

Themelet e Diktaturës u hodhën në Kongresin e Përmetit.

“Po normal” mund të thonë “pasardhësit” nëpër autobuza ndërsa kthehen nga Përmeti duke kënduar këngë partizane.

Nuk ishte normale as në atë kohë dhe aq më pak sot. Ndërsa të njëjtën gjë do bënin diku në Veri apo në Shqipërinë e Mesme, shqiptarët e organizatave të tjera, të shpallnin një organ legjislativ apo ekzekutiv të tyrin, Lufta Civile do ishte e pashmangshme në Shqipëri. Do ndodhte ajo që ndodhi në Greqi dhe që do merrte jetët e shumë e shumë shqiptarëve.

Ndaj Kongresit të Përmetit i duhet vënë “damka” që meriton.

Kongresi që sanksionoi shkatërrimin e ardhshëm të një Shqipërie Europiane. Pasojat e tij po i vuajmë edhe sot.

Edhe Xhefri i Epsheve ishte filantrop

Filantropët nuk mund të gjykohen!

Kjo është një maksimë, mbase e sajuar, por është praktika e sotme dhe e djeshme në qëndrimin ndaj filantropëve të mëdjenj e të vegjël. E megjithatë, kur del se këta njerëz “zemërmëdhenj’ dalin se pas dhurimeve të tyre ka disa motive shumë të dyshimta dhe të errëta, edhe pse mundohen t’i shpëtojnë ata që kanë pushtet dhe kanë përfituar prej tyre, sërish kanë një fund pa lavdinë që ëndërrojnë.

Megjithatë duhet bërë një dallim edhe mes filantropistëve me motive të errëta dhe Xhefri Epshtin (Jeffrey Epstein). Ai mbetet një figurë shumë komplekse, ku gërshetohen pasuri të cilave nuk ju dihet origjina, me shërbime sekrete, me pushtetarë të shumë vendeve, me marëveshje të rëndësishme prapa skene midis shteteve dhe me futjet e njerëzve në kurthe nëpërmjet shërbimeve seksuale që ofronte me “skllavet” e tij.

“Filantropia” drejt institucioneve arsimore dhe shkencore, si dhe të fushave të tjera, ishin mjete që ai përdorte për të ndikuar tek sa më shumë njerëz me reputacion në botë.

Filantropë të tjerë, nga Rokfelerët dhe Rotshildët, e kanë përdorur filantropinë për të treguar një fytyrë më humane ndaj një bote, të cilën e kanë shfrytëzuar mirë, pa pasur shumë skrupuj.

Duke u kthyer tek bota jonë e vogël shqiptare duhet thënë se periudha e Diktaturës e ndërpreu plotësisht filantropinë në shtetin shqiptar, tek i cili ka pasur tradita të hershme të dhurimeve, prej dhurimeve për objekte fetare dhe deri tek ato shëndetsore dhe arsimore. Në më të njohurit ka qënë Thoma Turtulli në Korçë, i cili i ka lënë qytetit ndërtesë spitali, Bibliotekën, godinën e Liceut Kombëtar dhe disa vepra të tjera. Por dhe për të, që në kohën e dhurimeve të tij të bujshme, flitej se pas “filantropisë“ kishte motive fitimi. Duke qënë edhe ndërtues edhe tregëtar materialesh ndërtimi me shumicë, Turtulli përfitonte nga veprat që i dhuronte qytetit përjashtimin nga taksa doganore të shumë e shumë materialeve që importonte për veprat e tjera ndërtimore të tij dhe të të tjerëve.

Sot njihen shumë të pasur, që krijojnë fondacione filantropike për të kaluar një pjesë të fitimeve të tyre për të shpëtuar nga pagesa e taksave, pa përmendur ata që ju shërbejnë edhe botës së nëndheshme për pastruar paratë. Ndaj motivet janë nga më të ndryshmet, shpesh që bien ndesh me ligjin, por përgjithësisht që kanë një shkelje të etikës.

Por njerëzit ju përulen filantropëve për të përfituar prej “free money” për të realizuar diçka në jetën e tyre personale apo të institucioneve që e kanë të vështirë të mbijetojnë pa ndihmat e filantropistëve.

Dhe për sa më lart e kisha fjalën për ata që i kanë fituar paratë vetë, ose i kanë trashëguar nga pindërit e tyre shumë të pasur. Dhe midis tyre ka shumë filantropë, të cilët nuk ndjehen, madje përpiqen të mbeten anonimë. Tamam sikundër këshillohet në Dhjatën e Re. Por pjesa më e madhe e kanë të nevojshme ekspozimin e tyre si filantropë.

I tillë është edhe rasti i Fotini Alltenit, për të cilën mësova vetëm para një jave dhe sa më shumë të mësosh rreth saj aq më shumë bindesh se është dikush tepër fallco dhe e dyshimtë. Allteni nuk ngurron të vetëquhet në faqen e saj www.fotiniallteni.org distinguished filantropist (filantropiste e shquar), kur po vetë thotë se nuk ka fituar ndonjë gjë vetë në Amerikë. Ka pasur miqësi me një hebreje të pasur, të cilës i ka shërbyer dhe që e ka lënë të drejtojë dy fondacione bamirëse të familjes së saj Kosloski.

Dhe “Filantropisteja e madhe”, që ka të drejtë t’i shpenzojë si të dojë paratë e donacioneve ndjehet se ajo i ka të sajat. Pak a shumë si ndjehen pushtetarët hajdutë të Shqipërisë nga Rama dhe deri tek Veliaj. Buxheti i qeverisë është pronë e Ramës dhe dikur një pjesë të këtij buxheti ja jepte ta shpenzonte si të tijin Veliaj. Nuk dua të them se Fotini Alltini vjedh. Por paraqitja e vetvetes si Filantropiste e shquar edhe në ekranet e kanaleve (të korruptuara) televizive shqiptare është një paraqitje e falsifikuar e vetes dhe të punëve që ajo bën. Dhe nuk mund ta mbulojnë këtë falsitet as të qeshurat e saj me vend e pavend. Se sipas mendimit tim, dikush që merret me bamirësi, ndjen se në këtë botë ka shumë gjëra që nuk shkojnë dhe as të bërit mirë nuk të bën të ndjehesh i lumtur. Nuk e kam parë të qeshte ndonjerë me të madhe Nënë Terezën. Ajo mbarte mbi veten dhimbjen e të tjerëve. Dhe ajo dhimje tejkalonte edhe bamirësitë e saj të një shkalle që nuk ishin parë.

Nëse zgjedh të kalosh nga studioja e Rudina Magjistarit, një tjetër figurë false dhe e përmendur për shumë lidhje me qëllime fitimi, nga trafikafikantë droge dhe deri tek Edi Rama , kryetar bashkie, atëhere ka diçka që tingëllon shumë keq.

Edhe kur shkon të të varë një medalje në qafë Fidel Ylli, një tjetër figurë e dyshimtë e politikës së papastër shqiptare, që drejton tani Komitetin Olimpik dhe që tek më të shumtat gjëra që prek, ka njolla korrupsioni.

Sigurisht që Xhefri i Epsheve nuk ka lidhje me zonjat tona të shquara shqiptaro-amerikane, si Evi Kokalari apo Fotini Allteni. Ato nuk mund të afroheshin as në orbitën e tij (veçanërisht kjo e fundit nga Nju Xhersi). Por mendoj se mendësia nuk është shumë shumë e largët nga ajo e amerikanit hebre dhe ateist Xhefri Epshtin. Ai nuk pata mbaruar universitet, por kishte dëshmuar se nuk kishte asnjë lloj skrupulli. Ishte pikërisht një miliarder hebre, që e afroi dhe i dhuroi për motive që nuk njihen, një shumë të madhe të hollash, dhe të cilat ai nisi t’i shtojë duke bërë çdo lloj spekullimi dhe pune të errët. Shumë aludojnë se janë paratëe CIA-s dhe të Mosad-it, për të masur materiale komptometuese për poltikanë, biznesmenë dhe për njerës të tjerë të fuqishëm. Xhefri ishte gjithashtu mjeshtër i festave dhe i galave, ngjarje në të cilat ishte shumë e vështirë të siguroje ftesë. Dhe dhuronte madje dhuronte bujarisht. Pat mundur të dhuronte edhe për çështjet e Naom Chomskit, njëri nga intelektualët më të pakompromentuar në botë.

Por ishte një filantrop që përfundoi keq!

Roklënd, Mejn 33 vjet më pas

Roklënd është thuajse i pandryshuar edhe 33 vjet më pas. Jam unë që kam ndryshuar shumë. Kur e vizitova për herë të parë, sajë një dhurate të shokut tim të asaj kohe, gazetarit Arben Kallamata, m’u duk një qytezë e bukur në bregun e Atlantikut, ku kishe shumë ç’të shihje dhe mësoje. Ishte hera e dytë që dilja jashtë Shqipërisë, e cila në atë vit kishte shumë plagë të lëna prej viteve të fundit të Diktaturës dhe viteve të para të Tranzicionit. Shihja dhe gati mrekullohesha me një shoqëri të lirë, ku njerëzit ishin shumë të sjellshëm me njëri tjetrin si dhe mikpritës ndaj të huajve.

Tani jetoj në një vend ku njerëzit janë edhe më të sjellshëm edhe më mendjehapur se amerikanët e vitit 1993. Vitet që kanë shkuar më kanë mësuar shumë rreth botës, gjë që nuk di nëse do kishte ndodhur nëse nuk do kisha emigruar. Më kanë bërë edhe më të ndjeshëm ndaj halleve të të tjerëve dhe veçanërisht të atyre që janë në shtresat më të pambrojtura të shoqërisë njerëzore.

Diçka rreth “të pambrojturve” diskutojmë edhe gjatë një darke “burrash në moshë“ duke ngrënë peshk shpatë të “pjekur ngadalë“ të shoqëruar me një oriz japonez shumëngjyrësh, fiddleheads (fundbishti violine) të zjera dhe një verë toskane. Ndoshta është e lehtë t’ju “qash hallin” të tjerëve ndëra ha një darkë të mirë. E megjithatë, ish psikiatri, avokati gati në pension dhe mësuesi i vizatimit të lirë që jep ende mësim online, me të cilët darkoj, nuk janë hipokritë. Janë njerëz që gjithnjë kanë bërë ç’kanë pasur në dorë për të ndihmuar njerëzit me më pak fat. Dhe sigurisht një bisedë e tillë është shumë më e mirë se të flasësh rreth pronave të tua dhe të të tjerëve, apo për gratë që dëshëron të marrësh në shtrat.

Në bisedë përmenden flamujt e shumtë amerikanë q ëjanë kudo, për shkak të festimeve për Ditën e Përkujtimit (Memorial Day) dhe psikiatri shpreh se ndjehet me turp kur sheh flamurin amerikan, unë që i qëndroj idesë së hershme që jam kundër gjithë flamujve, ndërsa avokati mban në qëndrim më të moderuar ndaj tyre dhe flet për një “patriotizëm të shëndetshëm”. Mësuesi i vizatimit nuk shprehet, ndoshta mendon se me “fshirjen” e flamujve do ketë më pak variacion në orët e tij të mësimit. Në fund të fundit, të gjithë fëmijët kanë dëshirë të pikturojnë flamuj me ngjyrat e tyre të larmishme.

Mësuesi është nga origjina gjysëm gjerman dhe gjysëm norvegjez dhe unë e ngacmoj, se para një “ariani të vërtetë“, ne të tjerët ndjehemi inferiorë, veçanërisht psikiatri që është i origjinës hebre dhe avokati, që është gjysëm hebre dhe gjysëm hollandez. Fsheh të përmend, se ka ende shumë bashkëkombës të mij, që mendojnë dhe mburren se jemi “racë e pastër’ dhe më të vjetrit në Europë.

Më vonë kujtohem se pashkshpatë pata ngrënë edhe në një darkë para 33 vjetësh, me disa arkitektë të qyteteve të Mejn (Maine) pasi isht bërë një takim i tyre i përmuajshëm në kryeqytetin e shtetit, Agasta. Atë darkë flisja pak, se anglishten nuk e kisha të zhdërvjelltë dhe edhe pse më pyesnin rreth Shqipërisë dhe arkitekturës shqiptare, përgjigjet i kisha të shkurtra ndonëse doja të thoja shumë, Po ishte një darkë e bukur, në një restorant të improvizuar në një vagon treni, që rrinte gjysëm i varur mbi një humnerë. Arkitektët ma treguan pozicionin e veçantë të tij, pasi kishim ngrënë darkë, duke më thënë që nuk ma kishin treguar më parë se mos trembesha dhe më pritej oreksi. Doja t’ju thoja që kisha parë shumë gjëra “të frikshme” në Shqipëri sa ky vagon gjysëm i varur mbi humnerë, ku hanin njerëzit nuk më dukej aspak i pasigurt. Sikundër ishte në të vërtetë.

Tani kuptoj që Amerika dhe Kanadaja nuk janë as peisazhet dhe as qytetet. Janë njerëzit me të cilët të pëlqen të shoqërohesh dhe të hash edhe darkë me “peshk shpatë“. Ishte kjo arsyeja, që pas tre javëve në Rokland, kur doja të takoja priftin shqiptar At Artur Liolinin për t’i dhënë një letër nga kushërinjtë e tij, u zhgënjeva aq shumë dhe gati u revoltova. Më kishin pritur bujarisht amerikanë që nuk më njihnin dhe çuditërisht një shqiptar në Shtëpinë e Zotit, ju pat sugjeruar atyre që i thanë se doja ta takoja, që letrën t’ja u lija atyre. Dhe kjo në hollin e Kishës së Shën Gjergjit. Më pas, kur këmbëngula, që e kisha porosi t’ja jepja në dorë, më shpjegoi që “pas meshës “ ishte ende në atë “botë mistike” dhe e kishte të vështirë të hynte në bisedë me këdo. Mendova asokohe, që bota e tij mistike duhet të kishte qënë diku në Purgator ose në Ferr, se pranë Krishtit nuk mund të kishte qënë.

I hodha këto paragrafë mbresash, për të treguar se në botë ka shumë e shumë njerëz të mirë, të cilët edhe nëse nuk janë në gjendje të bëjnë shumë, janë të preokupuar për problemet e atyre që kanë më pak fat në jetë. Dhe mundohen të ndihin qoftë edhe duke duke ngritur zërin për të pambrojturit. Ndaj edhe kjo botë mund të bëhet më e mirë se ç’është sot.

Ndaj edhe ndjej se bashkësia e banorëve të Roklënd ka mbetur e njëjtë dhe nuk është përkeqësuar.

Referendumi i keq

 Referendumi i PD dhe Demokracia

Aludimet e papërgjegjshme

Ishin disa miq të mij, që më kritikuan dje, se jo rrallë bëj aludime jo të bazuara për mundësinë e korrupsionit në institucione dhe organizata të ndryshme shqiptare, qofshin qeveritare ose jo. Dhe për këtë përmendnin jo vetëm shkrimin e djeshëm rreth RH Scholarship dhe Fotini Alltinit, por edhe një shkrim më të hershëm, ku unë shprehja dyshimin në mbajtjen e pastër dhe të pakorruptuar të Kishës Ortodokse Autoqefale të Shqipërisë.

Sigurisht që nuk i pranova kritikat, në rradhë të parë prej kokëfortësisë dhe e dyta, se tek shkrimi rreth Organizatave jofitimprurëse, që drejtohen nga bashkëkombës të ardhur pas vitit ‘90, unë më shumë këshilloj se aludoj se mund të ketë diçka që “nuk bije erë të mirë“. Unë nuk jam gazetar dhe aq më pak gazetar investigativ dhe nuk kam ndonjë qëllim që të zbuloj se sa para fshehin apo fitojnë ata që punojnë në institucione të caktuara në Atdhe dhe në Diasporë. Dhe këshillimi për dy subjektet e shkrimit tim, kishte të bënte me atë që “duhet kujdes në mënyrën se si paraqitet veprimtaria e organizatës” dhe njëkohësisht “më shumë transparencë“. Për të mos lënë “djajtë e dyshimit”, që ekzistojnë në çdo mendje njeriu (veçanërisht tek ne ballkanasit) që të gjykojnë si të njollosur atë çka është filantropike, e pastër dhe tepër humane. Nuk i njoh personalisht as Haxhillarët dhe as Alltenin, që këshillat e mija t’ja u jepja me dashamirësi privatisht.

Po shtoj se për abuzime me fondet e dhurimeve, bëhet fjalë në shumë kisha shqiptare të Amerikës së Veriut, nga Nju Jorku dhe deri në Cikago. Madje është edhe më e hershme se “zbarkimi i të edukuarve nga Partia e Punës” në brigjet e kontinentit të ri. Flitet për zell për tu zgjedhur në Këshillat e kishave, për tarafe që përpiqen të mbulojnë rritje të shpenzimeve të mirëmbajtjes apo të rinkonstruksioneve etj. Ndaj le të mos shtiremi ata që nuk jemi. Si një popull dikur i varfër, ne tundohemi shpejt nga kartmonedhat e blerta, madje edhe në Shtëpitë e Zotit, ku duhet të jemi edhe më të mbrojtur nga tundimi.

Por zhgënjimi im më i madh nga Fondacionet dhe Organizatat Filantropike në përgjithësi dhe nga ato që drejtohen nga bashkëatdhetarët tanë në veçanti, ka të bëjë me mungesën e plotë të kritikës ndaj rrënjëve të problemeve të mëdha shoqërore, që detyrojnë vetë ekzistencën e këtyre organizatave.

Në rast se ti ndihmon me shuma të mëdha një spital në Amerikë dhe nuk shprehesh kërkund se janë politikat e Trump, që po dëmtojnë sistemin shëndetsor amerikan, në mënyrë të tërthortë ke ndihmuar aplikimin e këtyre politikave dhe jetëgjatësinë e tyre. Në rast se ti del në foto me kryetarin socialist të Gjirokatrës, ke mbështetur në mënyrë indirekte Ramën dhe Manastirliun që të qëndrojnë më gjatë në pushtet. (Kjo e fundit më shkoi në mendje se nuk e di kush është tani në krye të Ministrisë së Shëndetsisë në Shqipëri.) Pra bëhesh “bastun” i regjimeve të egra dhe represive, që ose vjedhin ose shpenzojnë për luftra duke shkurtuar buxhetet e arsimit dhe shëndetsisë.

Në të njëjtën kohë organizon “gala” për “të kamurit” (se këta duhen mikluar për t’ju marrë ca thërrime nga paratë e tyre) që shkëlqejnë nga një luks i rremë dhe sherbetosen nga buzëqeshjet hipokrite të organizatorëve dhe të të ftuarve. Pra dëshmon qartë se je pjeë e sistemit dhe nuk do që ai të ndryshojë, sepse nuk do ketë më organizata bamirëse dhe ti do e humbësh atë rrogën e madhe, që merr duke bërë shumë pak punë. Duke qënë një lloj këpushe parazitare mbi trupin gjigand të një sistemi që shtrembeërohet edhe më keq se ç’është në embrion.

Ndaj them se ato që kam shkruar në shumë raste të tilla nuk janë aludime të papërgjegjshme për abuzime financiare. Nuk më bëhet shumë vonë për to, ndonëse nuk më vjen mirë që atë që dhuroj në kishë apo për bamirësi të shkojë në xhepat e një sharlatani, që nuk ka frikë as nga Perëndia. Më dhemb fakti se njerëz me qëllime të mira dhe me mend bëjnë shumë përpjekje për të ndihmuar, por edhe për tu dukur “fisnikë“ si pjesë e një sistemi ku ka shumë hipokrizi dhe pa bërë përpjekjet më të vogla për t’ju hapur sytë njerëzve se përse ndodh kështu. Filantropët e dinë më mirë se ti dhe se unë, se cilat janë arsyet e mangësive në shëndetsi, se cilat janë arsyet që pagesat për universitetet janë tmerronjëse, se cilat janë arsyet që shumë njerëz flenë poshtë urave, apo mbi zgarat e tuneleve të Metrove.

Por kanë zgjedhur të heshtin, të japin diçka për “të siguruar një vend në Parajsë“ dhe të vishen madhërisht në disa mbrëmje ku trokasin gotat e shampanjës dhe i thonë të ftuarit (ose të ftuarës) tjetër me buzëqeshje:

“What a nice dress!” (Sa fustan i bukur!)

Korrupsioni dhe organizatat jo fitimprurëse (fund)

 

(vijim)

Rastësisht, Fotini Allteni Kokeri ka emigruar nga Shqipëria në të njëjtin vit me mua. Ajo në SHBA pasi kishte fituar llotarinë amerikane të emigrimit dhe unë me “llotarinë e Kanadasë“. Duhet të jetë rreth 10 vjet më e vogël se unë, se në një nga 5 pikat kulmore të jetës së saj, që ka shkruar në faqen e saj fotiniallteni.org, është pjesëmarrja në Ballkaniadën e vitit 1986 si pjestare e ekipit kombëtar të basketbollit të të rejave të Shqipërisë.

Eshte vertet për të admiruar se si një nënë e re me dy fëmijë, me asnjë njohuri të anglishtes, kthehet brenda 12- 13 vitesh në Amerikë në një filantrope të shquar. (Dua të sqaroj për lexuesit, që nuk krahasoj “rrugëtimin” e saj me timin ose të të njohurve të mij në SHBA dhe Kanada.)

Në një video të bërë po nga Fotinia me rastin e një “gala” (sërish dalin të dyshimtat gala) ku do i jepej një çmim për arritjet në Filantropi, filantropja shqiptaro amerikane tregon shkurtimisht se si ka arritur deri tek çmimi i madh. Ka disa gjëra të dyshimta, që më bëjnë mos kem besim të plotë tek Fotinia dhe që përshkruajnë një kohë, të cilën unë e kam jetuar. Në fëmijërinë e saj, vajza e vogël shqiptare mblidhej me kushërinjtë e të njëjtës moshë dhe “prodhonin” vetë lodrat dhe veshjet e tyre. Kjo duhet të ketë qënë rreth fundit të viteve ‘70 dhe unë nuk di që një gjë e tillë të ketë ndodhur në ndonjë skaj të Shqipërisë. Më pas ajo shton se pasi pa Greqinë më 1986, filloi të vinte hapur në dyshim sistemin në Shqipëri që e kishte lënë vendin aq të varfër. Pak më pas (pra rreth 1987) kur vazhdimisht kishte këtë inat brenda vetes, i jati mësues e trembte se do përfundonte në burg ose e internuar bashkë me familjen! Ishin vitet e fundit të Diktaturës dhe kur thuajse askush nuk dënohej më për agjitacion dhe propagandë. Njerëzit kishin nisur të flisnin më hapur mes tyre dhe në rrezik mund të ishe vetëm po të dilje mes sheshit dhe të thërrisje se komunizmi ishte i dështuar.

E megjithatë, këto gënjeshtra të vogla, nuk e errësojnë dot figurën e Filantropes së madhe me një buzëqeshje të madhe, e cila në jetë ishte udhëhequr vetëm nga idea që t’ju jepte fëmijëve të saj shkollimin më të mirë. (Nuk kuptohet as se ç’lloj shkollimi ka pasur në Shqipëri vetë Fotinia, që ishte e përkushtuar kaq shumë ndaj atij të fëmijëve të saj.)

Fati, kaq i rëndësishëm në jetë, e solli të takonte një grua hebre të pasur në Nju Xhersi, Elin Kosloski, miqësia me të cilën ndryshoi jetën e Fotinisë dhe e futi në rrugën e bukur të filantropisë.

Duhet të hap një parantezë, që shumë njerëz të pasur, të cilët i kanë bërë paratë me biznese të ndershme por edhe të dyshimta, lënë shpesh pronat dhe paratë e tyre në fondacione pas vdekjes, duke lënë jashtë trashëgimisë të afërmit, ose duke ju lënë më pak. Qëllimi është vërtet për tu përgëzuar, se të gjitha arritjet materiale të siguruara nga puna e rëndë, ja rikthejnë bashkësisë nëpërmjet fondacioneve filantropike. Të tilla janë edhe dy fondacionet Kosloski, drejtuese e të cilave është Fotinia jonë.

Dhe jo vetëm që është plotësisht e angazhuar vetë në punën e saj për të kontribuar për Shëndetsinë, Arsimin dhe Mbrojtjen Kulturore, por në bordet drejtuese ka përfshirë edhe dy fëmijët e saj tashmë të rritur dhe të studiuar më së miri, si ka qënë qëllimi i jetës së nënës së tyre.

Dy fondacionet kanë bërë një punë të admirueshme jo vetëm në Florida dhe Nju Xhersi, por edhe në Shqipëri. Në këtë të fundit veçanërisht në fushën shumë të rëndësishme të Shëndetsisë.

Por Filantropët qëndrojnë larg politikës. Ata ndihmojnë pa u ndjerë, bujarisht dhe pa prekur shkaqet se përse spitalet në Shqipëri kanë nevojë për ndihmën e tyre. Se nuk po ndihin të ketë ujë të pishëm në Etiopi apo për të ndërtuar një spital në Angola, ku ka varfëri të madhe dhe rrjet jo të shtrirë shëndetsor, por pikërisht në Shqipëri ku korrupsioni në shëndetsi është galopant dhe gëlltit fonde që mund të bëjnë 100 herë më shumë se ç’mund të bëjë Fotinia me fondacionet e saj.

Dhe jo vetëm që këta Filantropë nuk thonë ose shkruajnë asgjë për shkaqet pse spitalet e Shqipërisë nuk janë në gjendje të mirë, por dalin edhe në foto me funksionarë qëndrorë apo vendorë, të cilët janë përgjegjësit për gjendjen jo të mirë të spitaleve.

Fotinia shkon edhe në Korçë edhe për të mbështetur Inva Mulën në MIK festival, që është një aferë e hapur korruptive. Sopranoja jonë e shquar merr një shumë të majme nga paratë e taksapaguesve korçarë për dy tre ditë të atij festivali dhe në këmbim del me video në fushata zgjedhore për të mbështetur Niko Peleshin dhe Raqi Filon.

Po e mbyll këtë shkrim duke përsëritur se nuk dyshoj për ndershmërinë dhe transparencën e RH Scholarship apo Fondacioneve Kosloski. Por në këtë botë, të thurrur me mijëra fije ku është vështirë të ndash të Mirën nga e Keqja, të Ndershmen nga Mashtrimi, korrupsioni tek organizatat jofitimprurëse nuk është e thënë të bëhet thjesht duke mbushur xhepat me para të dhuruara apo të lëna trashëgim. Eshtë edhe korrupsioni ku ju “bën fresk” qeverive apo elitave, për tu ndjerë se edhe ti je pjesë e tyre dhe për të dalë mediave dhe “galave” me veshje luksi dhe një buzëqeshje të rreme në fytyrë.

Ndaj dyshoj tek këto “jo fitim prurëset” dhe motivet e njerëzve që i drejtojnë.