Ministrja e dorëhequr Sala dhe Spitali i Korçës

Ka dhënë dorëheqjen Ministrja e Shëndetsisë. Nuk kam ditur se cila ishte dhe as më ka interesuar, sepse të gjithë ata që pranojnë të punojnë për një njeri si Rama, për mua nuk vlejnë një dysh. Por sot pashë që ka bërë shkollime të mira dhe ka punuar në institucione të mira shëndetsore të huaja.

Rastësia më ngjalli interesin, të cilin nuk ma pat ngjallur as një postim i saj i fundit nga vizita në një repart të Spitalit të Korçës. Sot lexova që mjekja radiologe Sala ka punuar edhe në Memorial Sloan Kettering Cancer Center në Nju Jork, ku punon prej 6 vjetësh edhe vajza ime mjeke. Eshtë spitali i dytë në botë për trajtimin e sëmundjeve kanceroze, pas një tjetri spital amerikan në Hjuston dhe diferenca e tyre nuk është e madhe qoftë në trajtimin e të sëmurëve dhe qoftë në kërkime për kura kundër kancerit.

Kam një lloj ideje nga ato që më ka thënë vajza rreth atij spitali, por edhe pse kam qënë dy herë në mjediset e tij nuk kam parë ndonjë gjë, që mund të përmend këtu. Eshtë një kompleks shëndetsor tepër i madh me disa korpuse në Manhattan.

Por nuk kam qëllim as të përmend se kam vajzën mjeke dhe as të kritikoj apo të përshëndes mjeken Sala për dorëheqjen.

Dua të theksoj natyrën manipuluese edhe të ministrave tanë më të shkolluar. Ministrja kishte vizituar në Spitalin e Korçës një repart të trajtimit të të sëmurëve me kancer ku ishin instaluar disa paisje të dhuruara nga dy organizata bamirëse shqiptaro- amerikane dhe as i përmendte donatorët, por donte të tregonte se ç’bëhej në sistemin shëndetsor në Shqipëri. Si një sukses. Dhe një mjeke, që kishte punuar në një nga spitalet më të mirë në botë tregonte si një ngjarje të madhe, instalimin e disa paisjeve që shkonin diku tek 100 mijë dollarë amerikanë. Dhe për më tepër as falenderonte ata që ishin kujdesur për të mbledhur fonde dhe për të gjetur paisjet e duhura.

Statusin e saj e përcolli edhe Rama, Peleshi dhe Filoja si sukses. Ndoshta edhe profile të tjera në Facebook, që duan të fshehin gjendjen e mjerueshme të spitaleve tona. Disa ditë më pas, ndoshta i detyruar nga donatorët, Spitali i Korçës bëri një sqarim, që paisjet nuk vinin nga “ministria e Tiranës” por nga Amerika.

Pse arrijnë deri këtu edhe njerëzit e mënçur dhe të studiuar si mjekja Sala?

Për të shitur sapunin për djathë?

Për të mos pranuar që në Shëndetsi vidhet vazhdimisht?

Përgjigjet i dini më mirë ju, miqtë e mij në Korçë, se përballeni me ambulancat dhe spitalet.

Ju kërkoni llogari të gjithëve, nga mjekët dhe Drejtori i Spitalit dhe deri tek Ministrat.

Nuk mban më!

Dëshira për të rënë në sy

Jo të gjithë njerëzit kanë një dëshirë të brendëshme për të rënë në sy. Ndoshta pjesa më e madhe, por nuk ka statistika për këto edhe pse një përqindje e përafërt mund të llogaritet nëse bëhet një pyetsor. Kuptohet në vendet ku njerëzit nuk gënjejnë në pyetsorë, si ndodh rëndom në vëndet e pazhvilluara dhe në ato që kanë regjime diktatoriale apo autokratike.

Dëshira dhe përpjekja për të rënë në sy është e lindur tek njeriu-kafshë dhe lidhet shumë me instiktet seksuale dhe të mbijetesës. Nu ka të bëjë shumë me llojet e karaktereve introverte apo ekstroverte. Nëse është më e dallueshme , që një ekstrovert vazhdimisht përpiqet të bjerë në sy me sjelljen, me ligjëratat apo me veprimet që në veri të Shqipërisë njihen me shprehjen “u hapte i fije”, introverti gjen mënyra të tjera me veshje, gjuhën e trupit dhe plot të tjera, të cilat me siguri përmenden me hollësi në librat e psikologjisë.

Në mosha më të shkuara, kur njeriu ësht më pak “kafshë“ dhe më tepër një “qënie shoqërore”, dëshira për të rënë në sy , apo edhe për t’ju njohur ajo që bën, nuk lind nga “eros” dhe “thanatos”(ndoshta diçka më shumë nga kjo e fundit) por nga një thirrje e brendëshme “unë jam këtu”, “mos më harroni”, “mos kujtoni se kam dështuar”. Pra është më tepër një raport me bashkësinë se sa një raport me një individ apo me një grup të kufizuar njerëzish.

E bëra këtë hyrje disi të gjatë duke dashur t’i jap përgjigje një pyetje, e cila edhe nëse nuk më mundon, më shfaqet herë herë në mendje:

C’i duhet për shembull një 60 vjeçari, që të shpallet “Qytetar Nderi” në qytetin N.?

Nuk e kam konkretisht të themi për Behgjet Pacollin, që këmbëngulte ta shpallnin ‘Qytetar Nderi” në një qytet të rëndësishëm të Shqipërisë, por për gjithë ata, të cilët i “gërryen” dëshira për të marrë çmime, për tu ftuar në “gala”, për të bërë një foto me një VIP apo edhe për të qënë të veshur më mirë se të tjerët në një dasëm.

Avokati im përsëri do hidhet e thotë: “Pyetje pakuptim, se ti as mund të ishe kandidat për ndonjë çmim, as meriton të ftohesh në gala, nuk ka VIP që të avitet dhe për tu veshur mirë nuk ke ditur asnjëherë.”

Por më duhet të them se pyetja ime nuk është edhe kaq kot. Ka shumë njerëz të zotë dhe me arritje që duan të qëndrojnë larg VIP-ave, çmimeve, tapetit të kuq dhe që nuk ju bëhet vonë se vishen thjesht. Dhe këtu nuk vlen përgjigja “Eshtë zgjedhje e tyre; njerëzit janë të ndryshëm; nuk është e thënë që është më mirë kjo e këtyre të fundit.”

Unë përsëri këmbëngul, që vlerat e dikujt nuk kanë nevojë të konfirmohen nga pjesët më hipokrite të shoqërisë, nëpër mbrëmje boshe ku pihet shampanjë dhe merret nje peksimadhe me havjar, ku një fotograf i shquar sillet përreth dhe të nxjerr në foto të dukesh dhjetë herë më i mirë se sa je. Për mua kjo botë false është pikërisht ajo, që i bën njerëzit jo me shumë vlera të kënaqen në vanitetin e tyre. T’ju dëshmojnë bashkësive me mendësi të ngjashme se kanë bërë diçka në jetë, të mbushin boshllëkun shpirtëror që kanë.

Por unë edhe mund të jem gabim, sikundër kam qënë në më të shumtën e rasteve në jetën time pa çmime, gala, VIP-a dhe veshje të shtrenjta. 

Marëdhëniet e komplikuara në Mëmëdhe

“Si e ke marëdhënien me alkolin?”- më pyeti një i njohuri im 15-20 vjet më i ri se unë dhe mbeta. Pyetja ishte e beftë. Më erdhën në mendje kohët e fëmijërësië, kur shkoja të blija alkol në Farmaci se më dërgonte im atë për ta përdorur si dizinfektues; kohët e adoleshencës kur mbushnim llambat me alkol në laborator dhe kohët kur kisha dalë në punë dhe bënim ndonjë përzjerje gjysëm për gjysëm me ujë për ta pirë në vend të vodkës. Në emigracion nuk kujtoj të kem blerë alkol në farmaci. “Të karakterit historik”- i thashë dhe ai tundi kokën dhe tha:”Edhe unë!”, se ndoshta i ishte dëgjuar “Të karakterit histerik”.

Ishte viti 2022 dhe nuk isha aspak i përgatitur për këtë shprehje të re të ardhur nga Dikasteret qëndrore.

Më vonë dëgjova që thoshin “e kam marëdhënien të mirë me makaronën”, “nuk e kam mirë marëdhënien me gripin”, “kam një marëdhënie neutrale me detin” dhe të tjera të ngjashme, që më lanë të kuptoja se duhet të përditësoja shqipen time. Njerëzit tashmë në Atdhe kishin hyrë në marëdhënie me sendet, me dukuritë, me ngjarjet dhe me gjithshka konkrete dhe abstrakte në Univers.

Më e papritura ishte këtë vit, kur një mik i imi, në një grup të një platforme në Internet pyeti për një të njohur: “Si e kishte ai marëdhënien me fisarmonikën?” Nuk mbajta dot më dhe ju përgjigja: “Perverte!” Se më perverte se marëdhënia me fisarmonikën nuk mund të jetë me asnjë instrument tjetër muzikor, përjashto këtu violonçelin.

Fisarmonikën e pushton, pastaja ja hedh rripëzat pas kurrizit, ulesh dhe e merr në pëqi dhe fillon dhe e përkëdhel me të dy duart duke e tundur sa andej këtej. Vërtet një marëdhënie tepër e dyshimtë nëse e ke këndvështrimin djallëzor, Nuk mund të thuash të njëjtën gjë për pianon dhe violinë.

A janë bërë më të vështira marëdhëniet mes njerëzve dhe na duhet t’i plotësojmë me sendet?

Unë nuk jam në gjendje ta shpjegoj se dhe këtë marëdhënien me shkencat psiko-sociale nuk e kam dhe aq të mirë.

Shërbimi jo i mirë. që po i bëjnë këngës korçare këngëtarët e njohur

Po vjen Serenights dhe detyrohem të shkruaj këto rrjeshta edhe pse e di që disa të njohur do thonë: “ky në një vërë i bie fyellit!”.

Mund ta kem prekur shkarrazi qasjen jo rrallë të gabuar të këngëtarëve të njohur korçarë Eli Fara, Devis Xherahu, vëllezërit Prifti dhe ndonjë tjetër, ndaj këngës qytetare korçare. Jo shumë kohë më parë kam parë një video t Xherahut me Spanjan (të dy i vlerësoj si këngëtarë), që sillte një këngë të rrugëve në një interpretim më të kultivuar, por për mendimin tim nuk ishte zgjedhje e mirë. Nga ana muzikore dhe më shumë nga teksti.

Por më flagrante janë zgjedhjet e Farës me “Sa të deshte lalka ty” apo të vëllezërve Prifti me “Trrak e trruk kërcet banaku” apo “Të lashë ty moj Tanë“. Të katër të sipërpërmendurit kanë sjellë në skenë dhe në tv mjaft këngë ordinere dhe nuk i kanë kushtuar vëmendje këngëve të mira të arsenalit të këngës qytetare korçare. Diçka më të mirë ka bërë korçarja Viki Kamenica.

Unë nuk di se si organizohet Serenights dhe se cili është raporti mes këngëve ekzistuese dhe të reja. Gjithashtu nuk di se cilët këngëtarë të njohur marrin pjesë. Por me shumë modesti do sugjeroja, që ndoshta në raste të tjera, t’ju kushtohet rëndësi (mbase me një lloj cover të ri) këngëve të mira të korit duke nisur me “Të vijë prapë muaji i majit”, “Hidhe furkën atje tej”, “Kapiten i ri”, “S’kam ç’e dua pasurinë“ dhe të tjerave mjaft të goditura si muzikë dhe tekst. Edhe nëse janë të kopjuara nga këngë të huaja. (Psh “Një ditë shkova nga Drenova” është melodia e një kënge franceze e vitit 1914-15). Gjithashtu këngët e Abazit, por edhe të tjera të autorëve më pak të njohur apo dhe anonimë, që janë kënduar prej vitit 1930 dhe deri në fund të Diktaturës. Ndoshta një edicion i veçantë i duhet kushtuar risjelljes të shumicës së këngëve të Petro Dulës, një pjesë e të cilave duket se po harrohen.

Edhe pse po bëhem i bezdisur edhe për miqtë e mij me këtë temë, unë do shkruaj edhe në të ardhmen kritika dhe sugjerime për një përmirësim në ngjitjen në skenat më të rëndësishme shqiptare të vlerave të vërteta të këngës korçare.

Sa do më dëgjojnë?

Ndoshta po prek ndonjë tel edhe të ndonjë kompozitori të shquar. Madje mes këngëve të autorëve jo shumë të njohur, ka të mira edhe të të ndjerit Vaskë Gaqi, vëllai i kompozitorit Thoma Gaqi.

Historia e guraçaos dhe Polos

 

Polikron Qyqja (nuk di nëse rron) ishte një njeri i nderuar dhe llogaritar i Klubit Sportiv për një kohë shumë të gjatë. Historia e “guraçaos” duhet të jetë e viteve ‘70 dhe mua ma tregonte Kasati më 1984. Nuk kam mundësi ta përcjell aq bukur sa e tregonte Piri, por do mundohem.

Ekipi i “Skënderbeut” gjatë Spartakiadës rrinte në hotel “Arbëria” në Tiranë. Diçka ju takonte të merrnin si ekstra nga dietat, por Polikroni ishte i kujdesshëm dhe me gjithë tentativat e herepasershme të Piros e të ndonjë traineri tjetër nuk e “mposhtnin” dot. Nuk përdornin dot as “armën tradicionale” të atyre kohëve, pijet alkolike, se Poloja nuk pinte.

“Një mëngjes po hanim paçe me Picin (Ilkë Priftin) dhe erdhi dhe Poloja në tavolinë me ne të hante mëngjes. I thashë për një verë nuk pranoi. -Polo do një guraçao? – “C’është kjo? – më tha. -Po ja ta porosit unë dhe provoje- U ngrita vajta në banaku dhe i thashë banakieres bëmë një pije në filxhan. (Ishin ca filxhanë të mëdhenj kinezë që mbanin më shumë se gota e ujit.) Hidhi brenda një dopio rum (nga ato të shisheve nga Kuba) një dopio fërnet, një teke Cherrybrand dhe pak sheqer dhe zjeji mirë në aparati i ekspresit! – Kush do ta pijë këtë? -më pyeti banakierja e çuditur. – Ja ai Kuqoja atje – dhe i tregova Polon, që ishte në një tavolinë larg. Sa është kthyer nga Portugalia. E bëri banakierja dhe ja shpura. E hoqi një herë Poloja dhe ju duk e mirë. -E mo si të duket? – Mirë është dhe vazhdoi hante paçen dhe pinte nga ca “guraçao”. -Dale ta provoj dhe unë- tha Pici dhe hoqi një herë. Pici po usta , e njohu edhe më shkeli syrin. Polos ju skuqën faqkat, po nuk po e kuptonte se nga e kishte. -Polo do dhe një guraçao tjetër? -Mirë. U ngrita e porosita edhe një tjetër dhe nisi ta pinte Polikroni. Pa e mbaruar tamam , nuk tha asnjë llaf, veç ku rra bam nga karrigeja. Nuk e ngrinim dot më këmbë se s’kishte ekuilibër. E shpumë në dhomë dhe vumë dy krevatë në qoshe dhe vendosëm ca karrige anash se binte nga krevati. – Polo për dietat si do bëjmë? – Merrrini të tëra me para me dokumenta vetëm lemëni rehat! Dhe na e dorëzoi çantën e rëndësishme, që e mbante gjithnjë me vete.

Botës nuk i vjen e keqja nga Don Kishotët

Ata, të cilët nuk e kanë lexuar kryeveprën e Servantesit, por kanë një ide të vagët, të një plaku tuaf, që lufton me mullinjtë e erës, e përçmojnë “kalorësin me fytyrë të vrerosur”, si dhe ata, të cilët dashje pa dashje ngjasojnë me të. Shumë vite më parë, i thashë një shokut tim: “Mos lufto me mullinjtë e erës së Korrupsionit” dhe ai parapëlqeu të përdorte një ilustrim të bukur të Daumier, të Don Kishotit dhe Sanço Pançës.

Kemi qënë me fat që kemi lexuar përkthimin shumë të mirë të Fan Nolit dhe nuk di nëse ka pasur më vonë përkthime më të mira. Gjithsesi është një kryevepër që duhet të jetë në bibliotekat personale.

Por nuk dua të zgjatem në veçoritë e kësaj vlere të padiskutueshme të Njerëzimit, por të prek pak atë donkishotizmin, që është brenda cilitdo, si dhe “rolin”, që mund të kenë “Don Kishotët” e sotëm në shoqërinë njerëzore në përgjithësi dhe në atë shqiptare në veçanti.

Le ta thjeshtëzojmë pak figurën tepër komplekse të “kalorësit” që rron në kohën e kalorësve të Tryezës së Rrumbullakët. Një njeri “i pj.... nga mendtë, që nuk arrin të kuptojë realitetin”. Po përmend dy shembuj shumë të largët nga njëri tjetri, për të nënvizuar idenë se nga “Don Kishoti” i gjithkujt brenda nesh, botës nuk i vjen ndonjë e keqe.

Një shok i mirë i imi, që nuk është më mes nesh, shumë i kënduar, por edhe fizikisht i fortë, ishte kthyer në Tiranë pasi kishte qënë 5 vjet në Gjermani prej vitit 1991. Në një “incident” me dy makina, ishte përplasur me dy oficerë policie të veshur civilë dhe pasi nuk ishte arritur të sqarohej ishte i gatshëm të rrihej me ta. E morrën në makinë dhe e shëmbën në dru në një nga birucat e policisë. Njëri nga oficerët ishte një kriminel, që përfundoi më vonë i vrarë me bombë të telekomanduar. Shoku më tregonte 10 vjet më vonë duke qeshur:” Mua më kishte mbetur sahati në Tiranën e viteve ‘80, kur një mosmarëveshje me fjalë zgjidhej me një duel grushtash të ndershëm” dhe gajasej kur ma tregonte.

Rasti i dytë është i të shumënjohurit A.J.Muste, pastorit pacifist amerikan, që në kohën e luftës së Vietnamit, rrinte natën para Shtëpisë së Bardhë me një qiri të ndezur pa pyetur se ishte ftohtë apo binte shi. Një gazetar e pyeti: “Mendon se duke ndenjur kështu në shënjë proteste mund të ndryshosh këtë shtet?” Muste u përgjigj: “Jo. Por e bëj për vete, që ky shtet mos më ndryshojë mua!”

Shumë nga mendjeshkurtërit “realistë“ do talleshin edhe me shokun tim edhe me Musten duke i quajtur torollakë. Por janë pikërisht këta “torollakë“ që jo vetëm nuk i sjellin ndonjë të keqe botës, por mbajnë të gjallë shpresën për një botë më të mirë.

Jo “dinakët” që kalojnë ditën “rrumpallë“ në një kafene duke u ankuar dhe duke u tallur me “Don Kishotët”, që mundohen të bëjnë diçka të kohës së Kalorësve të Tryezës së Rrumbullakët.

Foti dhe policët

Foti Kokeri është një Filantrope e Shquar shqiptaro-amerikane, të cilën e kam përmendur në dy tre shkrime të mijat. Kam mësuar 4-5 muaj më parë për të, sepse ka ndihmuar mjaft Korçën në disa fusha. Shëndetsi dhe Art. (Nuk di për në Sport edhe pse ka qënë basketbolliste e shquar). Prej disa vitesh ndihmon. Madje nuk as ndonjë lidhje shpirtërore me qytetn tonë, se është tiranase me origjinë nga Leskoviku. Dhe ne nipçe ju kemi thënë pogradecarëve, por jo leskoviqarëve.

Ju mund të pyesni se ç’kam unë me Fotin, që e kam lakuar (jo dhe aq për mirë) në dy tre shkrime.

Ndoshta nga që nuk dua që Filantropët (të shquar ose jo) të ndihmojnë Arsimin, Shëndetsinë dhe Artin shqiptar, që po e vjedhin qeveritarët. Më duket se ju shërbejnë padashje atyre. Veçanërisht tani, kur Flamingot po kërkojnë të futin në burg Ramën dhe Berishën, Foti jep ndihma nga fondacionet që kontrollon dhe Rama (Berisha jo) mburret se “shiko ç’kemi bërë“.

Po le të themi që Filantropia është e verbër dhe nuk sheh zhvillimet politike. Vetëm kërkon të ndihmojë njerëzit në nevojë. Dhe si e thotë Di Lana dhe Raqka, “Korça ka një traditë të shkëlqyer në Filantropi, ndaj janë të mirëpritur të gjithë ata, që ndihin dhe zenë ndonjë vrimë nga këto , që kemi shpuar ne.”

Qëlloi që Foti ishte ulur një rradhë para meje natën e baletit të MIK festival. E qetë, e qeshur, e tultë, e thjeshtë dhe pa pretenduar të ishte në rradhën e parë. Por shihja që plot vajza dhe gra i afroheshin, e shihnin me përdëllim, bisedonin diçka dhe largoheshin për t’u rikthyer. Mendoja “Unë kam jetuar 38 vjet në këtë qytet dhe nuk më qaset njeri, po Fotinisë shiko si i afrohen! Nga buzëqeshja?” Avokati im , që ishte i pranishëm, mund të më thotë:” Po ç’të të qasen ty, nuk ke lënë njeri pa sharë!” dhe ka të drejtë, sikundër kanë gjithnjë avokatët.

Tani, shqiptaro-amerikanen e shoh që ndihmon edhe policët e Tampas në Florida. Përse kanë nevojë policët e Tampas? Kobure? Teaser elektrikë? Unë nuk e marr dot me mend, por diçka të madhe ajo jep për ta, se nuk të jep njeri çmim dhe në një Gala madhështore. Ose Fotinia jep fonde për Galan në këmbim të çmimit. (Ishte një top futbolli amerikan i prodhuar posaçërisht për Fotininë.)

Duket që ka diçka të lidhur thellë mes policëve dhe Fotinisë, se gjatë vizitës të fundit në Shqipëri, solli dhe një çek të policëve shqiptaro-amerikanë. Gjest vërtet për të vlerësuar, por që më çorbavit edhe më shumë në kokë se si funksionojnë këto Fondacionet Bamirëse.

Se e shoh Fotininë , që si avatar në FB përdor një foto me një skifter në dorë, por Skifteri (disa i thonë Sklifteri) është një shpend grabitqar, që nuk shkon kaq shumë me ndihmën për të vobektit. Disi shkon me policët se ata duhet të kenë një vështrim skifteri për të kapur kriminelët.

Po mirë mo, ç’të hyn ty në qese se ç’bën Fotinia me origjinë nga Leskoviku me Fondacionin e Policëve të Tampas edhe pse jeton në Sarasota?

Po mbase nga zilia që kam për të pasurit.

Se dhe atë Elon Musk nuk e kam hiç qejf.