Refren - Dudumi i PD-së

Partia Demokratike, e vetëquajtur partia më e madhe opozitare( unë nuk di se ]’lloj opozite efikase ka bërë kjo parti gjatë sundimit Rama) do mbajë këtë javë një Referendum për zgjedhjen e Kryetarit të Partisë. Për lehtësi unë po e ndaj fjalën referendum në dy fjalë të shqipes, Refren dhe Dudum, në mënyrë që të mundem t’ja u shpjegoj më qartë lexuesve të blog-ut se ]’po ndodh në të vërtetë brenda Partisë Demokratike.

Refren – sikundër dihet nga të gjithë, është një strofë e rëndësishme e tekstit të një kënge, që përsëritet dhe përbën edhe kulmin ideo-muzikor të saj.

Por në të gjitha gjuhët europiane, refreni përdoret edhe për një frazë që përsëritet, si dhe temë që përsëritet në shumë raste. Pra refreni merr një kuptim shumë të gjërë dhe përdoret në shumë fusha të jetës së përditshme.

Dhe për mendimin tim, në këto 35 vjet, tek PD-ja ka një refren të vetëm. “Sali Berisha është lideri historik, histerik dhe i pazëvendësueshëm i Partisë Demokratike!”

Ky refren i shoqëruar edhe me shumë parrulla të tjera si “O Sali o hero, gjithë Shqipëria ty të do!” dhe ndoshta edhe të tjera folklorizma krahinore në plot zona të Shqipërisë vazhdon në kor dhe i palëkundur në një kohë tepër të gjatë. Ky refren ka qënë në gojën e “qëndrestarëve” pas katrahurës së vitit 1997, ka qënë në gojën e anëtarëve të PD-së kur Berisha vrau më 21 janar 4 vetë dhe vazhdoi edhe në kohën e foltoreve, ku për ]udinë e të gjithëve Lideri Histerik konfirmoi se nuk e heq dot njeri nga kreu i PD-së.

Dudum - Me siguri e ardhur nga turqishtja, fjala ka zënë vend në fjalorin shqip dhe ende përdoret ve]anërisht në dialektin toskërisht. Sinonimi e më i mirë në shqip është “leshko”. Dhe leshkoja në këtë rast nuk është Sali Berisha, madje as Flamur Noka.

Dudumë janë të gjithë anëtarët e Partisë Demokratike prej vitit 1997. Këtu dua të përjashtoj “legenat” që kishin përfituar nga Berisha kur ishte President dhe që mund të shantazhoheshin prej tij. Të gjithë të tjerët, antikomunistë apo jo, të persekutuar apo jo, të djathtë apo jo, që kanë vazhduar të rrinë në Partinë Demokratike dhe të thërrasin pro Berishës duke shpresuar se ai mund t’i kthente në qeverisje janë Dudumë.

Nuk ka asnjë dyshim se të shtunë një numur rekord “dudumësh” dhe “legenash” do shkojnë të këndojnë refrenin e njohur dhe të votojnë për Saliun. “Legenat” ndoshta e dinë, por leshkot nuk ka se si ta dinë, që po atë ditë votojnë edhe për Edi Ramën.

Partia Demokratike mund t’i sjellë vetëm një shërbim Shqipërisë dhe ky është shpërbërja e saj nga poshtë. Eshtë e vetmja mënyrë, që njerëzit që nuk e durojnë dot Ramën, të angazhohen politkisht dhe të krijojnë formacione të reja të qendrës ose të së djathtës. Ose edhe një Lëvizje të madhe anti-Rama pa një ideologji të caktuar. Kapja e opozitarëve të dëshpëruar pas një PD-je që nuk është as e djathtë dhe as demokratike tregon që janë leshko dhe shkuar leshkove.

Mendohuni edhe një herë para të shtunës të dashur “Dudumë“ se kini ende mundësi të bojkotoni këtë Refren-Dudum!

Duhet prakticitet!

Këtë më tha një ish-pedagogu im, kur gjatë një diskutimi pak të vrullshëm, po i përmendja se ku shkuan parimet e zhvillimit arkitekturor normal dhe moslejimit të shkeljeve të rënda në urbanistikë. “Po leri tani parimet” – më tha- “duhet prakticitet!”

Unë e kuptova se ç’quante ai prakticitet. Nuk kishte të bënte me orientimin drejt biznesit, gjë që i ka munguar arkitektëve që kanë mbaruar shkollat e Lindjes dhe që unë dhe shumë lindorë të tjerë e kemi ndjerë që në muajt e parë kur kemi punuar në studiot e projektimit në Kanada dhe në Amerikë. Prakticiteti i tij nuk kishte të bënte as me projektimin e gjërave të realizueshme dhe jo me projektimin për hir të projektimit, që të shpie shpesh të ndjekësh shembujt e Frenk Gerit dhe të Zaha Hadid.

“Prakticiteti” i tij kishte të bënte me Tironën dhe modelin e saj që është shtrirë në të gjithë Shqipërinë. Me fjalë më troç është: “Shtro bythën në punë, qepe gojën dhe shiko të manovrosh për të nxjerrë ndonjë lekë!”

Eshtë e qartë për mua dhe lexuesin që vetëm pjesa e parë e këtij zbërthimi të “prakticitetit” është e moralshme nga ana profesionale. Dy pjesët e tjera nuk janë të dënueshme nga ligji , por janë të pamoralshme për një profesionist qoftë mësues, mjek, shkencëtar apo arkitekt.

“Prakticiteti” i ish pedagogut tim, që ai e ka zbatuar me sukses gjatë këtij shekulli, ka të bëjë me pranimin e realitetit (praktikës) shqiptare në arkitekturë, ndërtim dhe restaurim. Për fat të keq të Shqipërisë dhe shqiptarëve, ky realitet nuk ka qënë aspak për tu lavdëruar. Ndërtimi vërtet ka bërë të pasur shumë inxhinierë ndërtimi që kanë bërë kompani ndërtimi, arkitektë dhe konstruktorë të shumtë që kanë projektuar itensivisht, por pjesa dërmuese e tyre kanë qënë të detyruar të “luajnë“ lojën e poshtër, që ka krijuar Rama që në kohën kur ishte kryetar bashkie dhe që më pas është hapur gjërësisht kudo ku ndërtohet në Shqipëri. Në të njëjtën kohë ka lënë pa punë edhe shumë arkitektë dhe inxhinierë, që nuk kanë qënë në gjendje “të luajnë lojën”.

Por mbi të gjitha ka sjellë dëmtimin ekologjik të zonave me itensitet të madh ndërtimi, ka sjellë shëmtimin e pjesëve të veçanta të qyteteve shqiptare, ka vendosur “monstra ndërtimore” që do mbeten edhe për shumë vite në qytetet tona, i ka bërë shumë lagje të pajetueshme për banorët.

Të kesh “prakticitet” do të thotë që të jesh bashkëpunëtor i atyre që i bëjnë për të fituar para në mënyrë të pandershme. Ti arkitekt apo inxhinier ndërtimi justifikon veten duke thënë se unë mora lekë sipas ligjit, por brenda vetes e di që e ke shitur shpirtin tënd profesional për ato lekë, që i quan të panjollosura.

Dua të nëvizoj që këtë nuk po e shkruaj për t’ju bërë moral kolegëve. E bëj si një thirrje për t’ju kujtuar se me “prakticitetin” kanë dëmtuar edhe veten e tyre. Sepse jetojnë në qytetet e Shqipërisë. Sistemi ekonomiko-shoqëror është i tillë, që ata do pasuroheshin ose do jetonin mirë edhe pa “prakticitetin” e predikuar. Sepse janë zanate të mira dhe kur kalohet nga një sistem në tjetrin nevoja për ndërtime është shumë e madhe. Por duke “qepur gojën” ata lejuan që Rama t’i shtypte pa mëshirë! Si profesionistë dhe si njerëz që e kishin humbur dinjitetin.

Pjesën e Luanit në projektim e morrën arkitektët e huaj dhe në ndërtim dy tre pasunarë si Kastrati apo Zamiri i Bitijes. Nuk do të ndodhte kështu po të ishin parimorë dhe të dinin të mbronin interesat e tyre financiare dhe profesionale. Edhe shumë profesionistë të rinj nuk do detyroheshin të punonin shoferë taksish apo agjentë imobiliarë.

Ndaj edhe pse nuk ja thashë atë ditë ish pedagogut tim, po ja them tani:

“Merre atë prakticitetin tënd dhe fute diku! Do kishe qënë edhe më mirë ekonomikisht edhe nuk do e kishe shitur by... tek Rama, Veliaj, Balluku, Mirela Kumbaro apo Arta Dollani!”

A është i besueshëm Endri Meksi?

Hasa në YouTube në një emision ku “rrëfehej” Endri Meksi, një njeri i biznesit në Tiranë që ka edhe një kanal televiziv të quajtur MCN. Fliste rreth AKSH-it dhe botës së koklavitur të IT të Tiranës dhe bënte një lloj denoncimi të probleme që kishte pasur vetë me AKSH-in dhe veçanërisht me Ergys Agasin dhe Ermal Beqirin. Bënte dhe një lloj mea culpa që nuk kishte folur më parë dhe të denonconte aferat e pista që dinte dhe që i kishin prekur edhe interesat e tij. Por tani kishte nisur ta bënte dhe si pasojë edhe kishte pasur kërcënime nga njerëz të panjohur dhe që sipas tij mund të lidhen me botën e krimit, por edhe me njerëzit në pushtet.

Kisha një lloj ideje se ishte i biri i Leka Meksit, por nuk kisha qënë ndonjëherë kureshtar të mësoja rreth tij. Botën e Tiranës e njoh shumë pak dhe gjithashtu shumë pak më ka interesuar, se më duket sa më shumë të mësoj rreth saj aq më tepër do më rritet dëshpërimi për gjendjen e shoqërisë shqiptare.

Endri më la përshtypjen e dikujt që i dinte mirë gjërat e biznesit të tij dhe se si luhet loja e parave të shtetit n[ Tiranë. Ndaj u bëra kureshtar dhe mësova në google se kishte mbaruar matematikë dhe kishte disa biznese, me të cilat (si e pranoi vetë në bisedën e djeshme) “bënte pare dhe financonte edhe kanalin televiziv MCN”.

Po a është i besueshëm në denoncimet e tij Meksi?

Po kthehem pak tek i jati, ish kryeministri shqiptar, edhe pse e di që disa nga miqtë e mij do më kritikojnë duke thënë se “s’ka faj Endri për mëkatet e Lekës dhe s’ka as ndonjë linjë fitimesh të lidhura me korrupsionin e ish kryeministrit.”

Lidhja që bëj vjen nga zhgënjimi im i plotë me Aleksandër Meksin, që në vitin e parë të qënies të tij si kryeministër. E kam njohur pak si pedagog dhe si reçenzent të punës sime të diplomës dhe kisha patur përshtypjen e një studiuesi të zotë dhe të ndershëm intelektualisht. 5 vitet në krye të qeverisë shqiptare e treguan se ishte i rremë. Meksi jo vetëm që ishte i korruptuar (pavarësisht se shumat e përfituara prej tij kanë qënë minimale nëse i krahasojmë me Nanon, Metën, Berishën dhe tani Ramën), por nuk kishte as një fije burrërire të bënte diçka për Shqipërinë në kohën e tij. Ai është shkaktari numur 2 i asaj që ndodhi në vitin 1997. Nëse do kishte dhënë dorëheqjen në dy muajt e parë të atij viti (gjë që kërkohej nga populli) katrahura e llahtarshme nuk do ndodhte.

Por do më duhet të kundërshtoj veten dhe të them që nuk është e thënë se i jati ka qënë i rremë dhe i korruptuar i tillë duhet të jetë dhe i biri. Nuk ka përse edhetë sjell si shembuj Zenin e Saliut, djalin e Gramoz Ruçit, djemtë e Servet Pëllumbit dhe plot djem e vajza politikanësh, që “kan bo pare” duke qënë të korruptuar (qoftë mendërisht) si baballarët e tyre politikanë.

Por Endri nuk është i besueshëm në ato që thotë vetë. Disa herë deklaroi se ai nuk ka asnjë lidhje me politikën si për të thënë që e kaluara e të jatit nuk ka asnjë ndikim në karrierën apo në qëndrimet e tij.

Po përse i duhet televizioni MCN Endri Meksit? Hobi? Për të zhvilluar kulturën gazetareske të vërtetë në Shqipëri?

Televizioni i financuar nga Meksi merret “bajagi” me politikë. Ndonjëherë qëllon të shoh ndonjë emisinon të tij, sepse flasin gazetarë që i cilësoj të papërlyer dhe që ftohen rrallë në kanalet kombëtare. Madje i jepet mjaft vend edhe Arlind Qorrit, rreth të cilit ka heshtje të plotë në shumicën e mediave shqiptare.

Po përse duhet që Endri të thotë se nuk ka asnjë lidhje me politikën? Për ta dëgjuar Rama dhe të mos i ndërpresë plotësisht ato kontrata që merr nga qeveria tejet e korruptuar e tij?

Unë nuk jam aq naiv sa të mos kuptoj se Endrit i duhet televizioni edhe për të “luftuar” në botën e komplikuar të Tiranës. Prej televizioneve tremben politikanët e korruptuar dhe prokurorët dhe gjykatësit e korruptuar. Me një kanal televiziv mund të jesh “faktor” në Tiranë. Mund të fitosh edhe shumë nga buxheti i shtetit duke “monitoruar” sektorin e basteve ilegale, sikundër ka një nga aktivitetet e tij të biznesit Meksi.

Por edhe pse nuk je as Ergys Agasi dhe as Ermal Beqiri, vetëm miqësia me ta të njollos. Dëshmon se ti je pjesë e një sistemi të fëlliqur që qëllimin e ka të “bëjë pare” sa më shpejt, sa më lehtë dhe në mënyrë sa më spekulative. Ndaj edhe pse pa mustaqe e Lekës, Endri është po aq i korruptuar intelektualisht (dhe realisht) sa babai i tij. Ndoshta me ndryshimin se Leka nuk pozonte me puro të trasha Havane, si i pëlqen Endrit dhe që është tipike për të gjithë “biznesmenët e ndershëm” të Tiranës.

Diçka rreth Izraelit larg teorive komplotiste (fund)

 

(vijim)

Cdo krim mbi qytetarët e pambrojtur, nga cilido që kryhet, është mbi të gjitha krimet që njeh shoqëria njerëzore. Eshtë më dramatik kur me qetësi dhe në mënyrë sistematike i mbledh njerëzit dhe i shpie drejt krematoriumeve apo dhomave të gazit, është edhe më i tmerrshëm kur përdor bombën atomike që ju heq edhe lëkurën nga trupi, por gati njëlloj është edhe kur me kallashnikov i “korr” gratë e fëmijët. 100 vitet e fundit janë plot me raste të tilla terrori, të cilat kryhen pabesisht mbi njerëzit e pambrojtur. E tillë është edhe masakra e tetorit e kryer nga Hamasi mbi qytetarët e pambrojtur të Izraelit. Ka vetëm një ndryshim, që masakra e Hamasit ka në rrënjët e saj hakmarrjen ndaj krimeve të të terrorit të shtetit të Izraelit mbi palestinezët.

Por masakra e Hamasit duhej dënuar me forcë nga të gjithë ata që duan që çështja e Palestinës të zgjidhet. Madje edhe nga vetë palestinezët, sepse nëse nuk janë të verbër, ata nuk ka si të mos kenë kuptuar në 80 vjet se terrori sjell edhe më shumë terror dhe e bën të ardhmen e tyre edhe më të errët.

Por ajo masakër, veç ekstremistëve arabë, gëzoi edhe njerëzit e kallëpit të Netanjahut dhe të politikanëve racistë izraelitë. Ajo ishte një lloj “kartabianka”, që ata të vinin në jetë planin e tyre të hershëm, të varrosjes së idesë së “Dy shteteve”. Nuk është e pamundur që shërbimet sekret izrailite të kenë ditur përgatitjet e Hamasit dhe krerët e Izraelit të kenë lënë qëllimisht të ndodhë. Një shtet me shërbime sekrete, që dinë se kur dhe ku do mblidhen krerët e Iranit, se ku jetojnë shkencëtarët persianë që punojnë për pasurimin e uraniumit, është e pabesueshme të mos dijë se çndodh në oborrin e pasëm të tij, ku paguajnë mijëra palestinezë të jenë informatorë.

Por edhe nëse pranojmë se ajo ishte një “ulje e vigjilencës” dhe hebrejtë u gjendën të papregatitur, sërish kjo nuk justifikon genocidin që ushtroi Izraeli ndaj banorëve të Gazës për dy vjet me rradhë.

Shkallëzimi i terrorit shtetëror izraelit, ka të bëjë me rrethanat tepër të veçanta politike të Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Nuk mund të kishte ndodhur kurrë në periudhën prej vitit 1990 dhe deri më 2017, edhe pse shkallëzimi tepër gradual prej vitit 1996 po ndodhte.

Ardhja e Trump në Shtëpinë e Bardhë zgjoi endrrën e Netanjahut se nuk do kishte më kurrë shtet palestinez. Bibi, mik e familjes së Kushnerit, dhënd[rit të Trump njihte mirë edhe mbështetjen e “The Donald” për Izraelin dhe për mungesën e çdo parimi njerëzor të tij. Në marëdhënie të këqija me Obamën, por edhe me shumë udhëheqës europianë, ai e pa ardhjen e Trump si shpëtimin e tij personal(ende në gjyqe për korrupsion), por edhe si moment të një ndryshimi rrënjësor të qasjes amerikane dhe europiane ndaj çështjes palestineze. Më parë ai kishte ndikuar në mënyrë indirekte, me skifterët Volfovic dhe ndonjë tjetër të bindte administratën amerikane për goditjen paraprake të Sadam Hyseinit, i cili i ndihmonte luftëtarët, por edhe terroristët dhe kamikazët arabë. Por tashmë mund të bindte drejtpërdrejt “kaqolin” Trump për të fshirë Gazan nga harta, si dhe për të bërë atë që asnjë President amerikan nuk kishte guxuar më parë- Të sulmonte Iranin.

Duhet të përmend atë që mendoj për regjimin e mullave në Iran. Eshtë një regjim që ushtron terror mbi popullin e vet dhe që ndihmon grupet terroriste antiizrailite në Lindjen e Mesme. Edhe pse vlen për të diskutuar se sa ndërhyn Irani në punët e të tjerëve nëse krahasohet me shtetet demokratike të SHBA dhe Izraelit, përsëri ekzistenca e një regjimi fetar fanatik është shumë e dëmshme për popullin iranian në rradh të parë, por edhe për mundësinë e Paqes në Lindjen e Mesme.

E megjithatë kjo nuk justifikon as qëndrimin e SHBA, që “Irani nuk duhet të ketë në asnjë mënyrë armë bërthamore”. Të tilla në rajon kanë Izraeli dhe Pakistani, si dhe në një të ardhme jo të largët do kenë edhe Arabia Saudite dhe Turqia. Nuk ka asnjë logjikë, që t’i imponohesh një shteti me popullsi gati 100 milionshe për të mos bërë atë, që ju është lejuar të tjerëve. Por le të themi se interesat e Paqes në rajon e kërkojnë që Irani mos jetë forcë bërthamore dhe për këtë bien dakord të gjithë vendet e rëndësishme në botë dhe përpiqen të bëjnë një marëveshje si ajo që bëri administrata e Obamas. Edhe pse mund të mos jetë e drejtë në sytë e iranianëve, ka një sens logjik. Por të vrasësh shkencëtarët dhe të bombardosh impiantet ku punohet është terrorizëm. Aq më tepër është e pamoralshme dhe e dënueshme të sulmosh në shkallë të gjërë me bomba dhe raketa dhe të vrasësh udhëheqësit politikë të një vendi. Pavarësisht se cilët janë, se ç’bëjnë brenda vendit të tyre dhe se ç’deklarata bëjnë kundër të tjerëve. Njerëzimi ka krijuar ligje për këtë dhe këto ligje i ka hartuar vetë SHBA, e cila i ka shkelur dhe po i shkel edhe më keq sot.

Por për tu kthyer tek shteti dhe shoqëria e Izraelit, që janë subjekt i këtij shkrimi, për fat të keq duhet thënë që kanë rrëshqitur drejt një mendësie nazi-fashiste, që çdokush më parë do kishte menduar se do ishin të fundit në botë , që mund të arrinin në këtë “derexhe”. Krimet në Gaza, sjelljet e ushtarëve izrailitë dhe pandjeshmëria e shoqërisë izrailite ndaj tyre është diçka që të tmerron. Ishte e natyrshme që kjo do ringjallte antisemitizmin kudo në botë. Dhe për fat të keq të të gjithëve, kjo do sjellë konflikte pas konfliktesh, në të cilat më të humbur kanë për të dalë vetë hebrejtë.

Eshtë jashtëzakonisht çnjerëzore, që nipi i një 30 vjeçari të pafajshëm të ekzekutuar në dhomat e gazit në Aushvic, të sulet si i tërbuar dhe të vrasë një grua të pafajshme palestineze. Eshtë diçka që vërtet të bën të mendosh se kjo botë po shkon shpejt drejt Apokalipsit.

Eshtë e tmerrshme të mendosh se një shoqëri demokratiko-liberale, me njerëz të shkolluar më së miri, ësht mbi 80% në mbështetje të Netanjahut për luftën në Iran. Të duket se në një të ardhme jo të largët, nëse regjimi mullave rrëzohet, apo nëse Irani shkatërrohet plotësisht, hebrejtë e Izraelit do nisin të thërrasin “Hail Bibi!”

Sigurisht që frika dhe propaganda ndikojnë në trushpëlarjen edhe të të shkolluarve. Ka ndodhur me popuj të tjerë perëndimorë. Por nëse hebrejtë janë po aq të verbër sa palestinezët, që të mos kuptojnë se zinxhirri i terrorit është një zinxhir që këputet vetëm kur shkatërrohen të gjithë pjesëmarrësit, atëhere nuk kanë mësuar dot asgjë nga historia e përndjekjeve të popullit të tyre.

Shteti i Izraelit është një fakt i pranuar thuajse nga të gjithë vendet e botës dhe që duhet të pranohet edhe nga ata që nuk e njohin ose nuk kanë me të marëdhënie diplomatike. Por vetë qeveritë izrailite duhet të heqin dorë nga terrori shtetëror apo nga idetë për një Izrael të Madh. Vetëm në atë mënyrë kanë për tu njohur nga të gjithë edhe si faktor paqeje dhe zhvillimi, sikundër ka qënë qëllimi i pjesës më të mirë të shoqërisë hebre. Nëse mendojnë se janë më të përparuarit, më të pasurit dhe më të fortët ushtarakisht në rajon dhe për këtë arsye duhet të bëjnë ligjin, atëhere fatkeqsisht do jenë në këtë cikël të pambaruar luftrash, të cilat nuk ka se si mos trondisin shoqërinë e tyre.

Por hë për hë duket se megjithë trysninë e madhe të të gjithë hebrejve të mençur dhe paqedashës në botë, shoqëria izrailite nuk është në gjendje t’i përmbysë me votë ekstremistët.

Ndoshta do duhet një mrekulli nga ato që ndodhin herë herë në ato troje të lashta dhe të mbushura me drama të banorëve të tyre,

Diçka rreth Izraelit larg teorive komplotiste (2)

 

(vijim)

Ecuria dhe veprimtaritë e shtetit dhe shoqërisë izrailite deri në vitn 1990 ishin shumë të kushtëzuara dhe të varura nga Lufta e Ftohtë. Kuptohet edhe nga interesat gjithnjë në rritje për naftë, pasi rezervat më të mëdha dhe prodhimi më i madh në atë kohë ishte në vendet e Lindjes së Mesme. Vendet e NATO-s dhe veçanërisht SHBA kishin një mbështetje thuajse pa kushte ndaj Izraelit, ndërsa një pjesë e vendeve arabe, përfshi këtu edhe Iranin e kohës para Shahut, ishin në krahun e Bashkimit Sovjetik. Por mbështetja amerikane ishte edhe më e plotë dhe me shuma të mëdha financiare për shkak të lobit të fuqishëm amerikano-hebre në SHBA. Izraeli ka marrë vazhdimisht shuma marramendëse finanaciare nga shteti amerikan dhe nga hebrejtë e pasur të Amerikës. Në atë mënyrë shteti i ri ishte në gjendje të financonte hebrej nga Europa, Afrika dhe Azia, që të vinin në Izrael familisht dhe të kishin menjëherë strehim dhe punë.

Por ndërtime shoqërish në mënyrë artificiale, me bashkësi që vijnë nga Siberia dhe deri në Marok, detyrimisht do ketë pasoja. Edhe pse mund të duket se feja ishte lidhësi mes grupeve të ndryshme, duhet thënë se njerëzit jo të gjithë janë fetarë dhe duke ardhur nga vende me zhvillime shumë të ndryshme ekonomiko-shoqërore detyrimisht do kenë jo vetëm synime të ndryshme në jetë, filozofi të ndryshme por edhe qëndrime politike tepër të të ndryshme.

Në Izrael ka dy grupime kryesore të popullsisë që janë ashkenazi (ashkenaz) dhe sefardi (sephardi). Kjo ndarje, e cila ka pasur fillimisht një kuptim gjeografik për shkak se grupimi i parë ka qënë kryesisht në Europën Qëndrore dhe i dyti kryesisht në Spanjë, më vonë është bërë një ndarje edhe në praktikat fetare. Përgjithësisht sefardi janë më ortodoksë në kuptimin e fesë, por edhe ortodoksët ashkenazi nga ritet fetare dhe varësia anojnë nga të parët. Ortodoksët dhe ultraortodoksët dominojnë spektrin e djathtë politik të shoqërisë izraelite dhe në 40 vitet e fundit kanë dominuar jetën politike të Izraelit ndonëse ashkenazit përbëjnë shumicën e popullsisë. Gjithashtu ortodoksët janë në rritje sepse kanë traditë të lindin shumë fëmijë, në ndryshim me popullsinë hebre që është pak ose aspak fetare.

Sefardit, që kanë pasur qëndrimin shumë të hershëm në Spanjë, të dëbuar në kohën e Inkuzicionit u shpërndanë kryesisht në Afrikën e Veriut, Turqi dhe në vendet e Lindjes së Mesme dhe të Azisë. Përgjithësisht rrjeshtohen në partitë e djathta dhe të ekstremit të djathtë dhe ironikisht janë ata që tundin më shumë flamurin e krimeve të Holokaustit, ndonëse ishin ashkenazit ata që u shfarosën në kampet e përqëndrimit. Që prej vrasjes së kryeministrit Itzhak Rabin më 1995 nga një i ri sefardik, në politikën e shtetit të Izraelit ndodhi një kthesë e madhe. Nuk dua të them se më parë shteti i Izraelit nuk kishte “shtypur” arabët e Palestinës, por krahu më i moderuar, ai i Partisë Laburiste kishte qënë shumë kohë në pushtet dhe idea e “tokë në këmbim të paqes” ishte dominuese në pjesën më të madhe të shoqërisë së Izraelit. Idetë më ekstremiste dhe raciste të së djathtës izrailite morrën hov me ardhjen në pushtet të Bibi Netanjahut në vitin 1996. Duhet pranuar që partia Likud, që drejtohet nga Netanjahu nuk është një parti e ekstremit të djathtë, por gjithnjë e më tepër ajo nisi të bëjë të sajat idetë e partive të ekstremit të djathtë dhe të atyre fetare, me të cilat ka bërë aleancë për të patur mundësi të qeverisë.

Në këto 30 vite, shumica nën qeverisjen e Likud dhe Bibit, u shtuan politikat kundër Paqes, që janë kryesisht ndërtimi i vendbanimeve të reja për hebrejtë (new settlements) të cilat janë thuajse të gjitha në territoret që duhet të ishin të shtetit palestinez të ardhshëm. Vendabanimet e reja kryesisht të banuara nga hebrej të ardhur nga Afrika dhe Azia, janë vatrat e konflikteve të pandërprera mes izraelitëve dhe palestinezëve dhe ato që shkatërrojnë plotësisht mundësinë e zgjidhjes “Dy shtete”. Bregu Perëndimor tashmë është një bombë e madhe me sahat, që mund të pëlcasë sakaq dhe të ketë të njëjtin fat të Gazës.

Por edhe në Gaza, ku kryeministri Ariel Sharon hoqi vendbanimet çifute në vitin 2005, duke e lënë krejtësisht në zotërimin e palestinezëve, izolimi dhe papunësia mes rinisë ka bërë në dy dhjetvjeçarët e fundit, që gjendja të bëhej e padurueshme dhe Hamasi të merrte drejtimin duke mënjanuar Autoritetin Palestinez të Mahmud Abazit, një adminitratë tejet e korruptuar dhe që nuk ka mbështetjen e shumicës së palestinezëve në të gjitha territoret ku jetojnë.

Hamasi u bë “partneri” i pandashëm i Bibi Netanjahut dhe i politikave të tij, që vazhdimisht bëheshin edhe më represive ndaj palestinezëve si dhe ndaj procesit të një Paqeje afatgjatë. Bibit i duhej Hamasi për të justifikuar idenë se me palestinezët nuk mund të bëhet marëveshje, se janë terroristë dhe se duan të fshijnë nga harta shtetin e Izraelit. Edhe ekstremistëve të Hamasit ju duhej një qeveri represive për të mbrojtur idenë që Izraeli është armik i përhershëm i palestinezëve dhe vetëm me zjarr mund të detyrohet të bëjë paqe, ose më mirë akoma, nga terrori, izrelitëtë të fillojnë të largohen në masë andej nga kanë ardhur. Bibi u përpoq hapur, që shtetet e Gjirit, veçanërisht Katari të furnizonte me mjete financiare Hamasin duke qënë në dijeni të plotë të punëve për sistemin e tuneleve dhe futjen e armëve dhe raketave në mënyra të ndryshme.

Nuk është rastësi që politikani i moderuar Barguti, me mbështetjen më të madhe nga palestinezët mbahet ende në burgjet e Izraelit edhe pse qindra e qindra të burgosur politikë palestinezë janë lënë të lirë. Dhe Bargutin nuk e duan as Autoriteti Palestinez dhe as Hamasi, por e do populli palestinez. Dhe sigurisht që Bibi dhe ekstremistët e tjerë nuk e duan të lirë dikë që mund të kontribuojë për paqen dhe “zgjidhjen Dy shtete – Izrael dhe Palestinë”. Premtimin për ta falur Bargutin nuk e mbajti as Shimon Perez kur u zgjodh President, pavarësisht se konsiderohet si politikani më i moderuar izraelit i 50 viteve të fundit.

(vijim)

Diçka rreth Izraelit larg teorive komplotiste

Ndonëse njoh pjesëza të vogla të historisë së Izraelit, nuk e kam vizituar kurrë dhe njoh hebrej vetëm në tridhjet vitet e fundit, kam një ide (për mua është bindje se jam pranë të vërtetës) se ç’farë është shteti izraelit dhe cili është roli i tij sot në botë. Po e hedh më poshtë edhe si një lloj diskutimi me njerëz të afërt të mij, që mund të kenë bindje të ndryshme nga unë për këtë çështje.

Në vitin 2000 nisa punë në një byro projektimi, ku punonin edhe dy inxhinierë të ardhur nga Izraeli. Njëri ishte rus dhe nuk kishte lidhje me fenë e hebrejve, tjetri ishte çifut ukrainas nga Odesa. Të dy kishin studiuar në Bashkimin Sovjetik dhe kur ju ishte dhënë mundësia kishin shkuar në Izrael dhe pas 5-6 vjetëve në Tel Aviv kishin emigruar në Kanada. Nuk ishin shumë entuziastë për Izraelin dhe rusi më thoshte: “Ajo është një shoqëri aq e përçarë, sa po të mos kenë armiqtë arabë përreth ata do luftojnë me njëri tjetrin!” Unë e merrja për të mirëqënë se e dija që rusi ishte një njeri i përmbajtur dhe nuk e kishte zakon të ekzagjeronte. Megjithatë ende dija shumë pak rreth shtetit të krijuar pas Luftës së Dytë Botërore, si dhe historisë të hebrejve në botë. Isha i etur të mësoja se gjithnjë më kishte bërë shumë përshtypje fakti që ata ishin jo vetëm një bashkësi me plot të pasur në çdo vend europian dhe amerikan, por kishin nxjerrë edhe shumë njerëz të shquar, mes të cilëve më shumë nobelistë se çdo komb tjetër.

Dhe në ky i ashtuquajtur fakt, nis një nga keqkuptimet rreth hebrejve, që përdoret nga shrlatanët dhe ultraortodoksët hebre për të provuar se janë “populli i zgjedhur nga zoti”. Nëse flasim për komb dhe për një DNA hebre, kjo është larg numurit të hebrejve të cilët i proklamojnë rrethet e fuqishme të sionistëve. Të jesh hebre do të thotë t’i përkasësh asaj feje. Origjina fetare e prindërve të Ainshtajnit apo Rita Levi Montalçinit nuk ka të bëjë aspak me nobelistët, sepse të dy ishin ateistë. Njëri gjerman dhe tjetra italiane dhe duhet të quhen si të tillë duke ju hequr atë shtojcën “i/e origjinës çifute”. Mundet origjina e tyre ka ndikuar që ata t’i kushtohen më shumë studimeve se gjermanët dhe italianët bashkëkohës, por nuk ka të bëjë aspak me inteligjencën e tyre apo me përkatësinë e “popullit të zgjedhur”. Dhe kjo vlen për shumë e shumë nobelistë të tjerë, si dhe shumë personalitete të shquara të shkencës, artit dhe kulturës.

Le të prek pak figurën e gazetarit dhe intelektualit austriak Theodor Hercl (Theodor Herzl), që konsiderohet si ideologu i sionizmit dhe i krijimit të shtetit izraelit në trojet e sotme. Hercl kishte bindjen që për një integrim më të plotë në shoqërinë austriake, hebrejtë duhet të ktheheshin në fenë katolike. Madje ai kishte ideuar edhe një pagëzim masiv të çifutëve të Vienës në katedralen e Shën Stefanit. Por veçanërisht pasi ndoqi gjyqin e Drejfus në Francë, ai u bind se hebrejtë nuk kishin për tu trajtuar kurrë si të barabartë në shoqëritë e Europës Qëndrore dhe Perëndimore. Ndaj ju përkushtua idesë të krijimit të një shteti hebre në territoret e Palestinës, atje ku kishte edhe një bashkësi të konsiderueshme hebrejsh. Ai quhet sot “babi shpirtëror i shtetit të Izraelit”.

E përmenda këtë për të thënë, se idea e një shteti për hebrejtë ka qënë një ide e detyruar nga keqtrajtimi që ju është bërë në vendet europiane. Dhe ku më pak e ku më shumë, ata janë përndjekur në Rusi, Ukrainë, Rumani, Gjermani, Austri, Poloni, Francë, Itali dhe Spanjë. Formimi i shtetit të Izraelit nuk është pasojë e Holokaustit. Ai kishte nisur të krijohej para Luftës së Dytë Botërore dhe lufta e pezulloi për tu përfunduar menjëherë pas mbylljes së saj.

Sigurisht që ishte një proces i vështirë, sikundër është gjithnjë krijimi i një shteti të ri. Veçanërisht roli i Britanisë së Madhe ka qënë përcaktues për lënien e shumë çështjeve të paqarta, të cilat vazhdojnë të jenë edhe më të paqarta sot dhe që kanë qënë baza e disa luftrave mes Izraelit dhe shteteve arabë dhe që kanë rënduar kryesisht mbi popullin palestinez, i cili nuk e ka ende të mundur të qeverisë vetveten.

Por krijimi i një shteti të ri, në territore të diskutueshme, dhe thellësisht mbi bazë fetare është në vetvete një proçes regresiv, jo në natyrën e kohëve moderne dhe jashtë frymës së Kartës së të Drejtave të Njeriut të miratuar menjëherë pas Luftës. Eshtë në themelet këtij shteti, që fillon si një shtet liberalo-demokratik dhe 80 vjet më vonë,është kthyer në një regjim të kontrolluar nga forca raciste, ultra ortodokse dhe të rrezikshme për rajonin, por edhe për vetë shoqërinë izraelite.

Në vitet e para të ekzistencës, shteti i Izraelit e kishte të domosdoshme të sillte sa më shumë hebrej nga të gjitha qoshet e botës, jo vetëm për të pasur fuqi punëtore, por për të patur edhe mundësinë e një ushtrie me numur të konsiderueshëm luftëtarësh për të qënë në gjendje të triumfonte ndaj armiqve arabë. A duheshin për tu mbrojtur apo për të sulmuar, kjo çështje ha shumë diskutim, se vërtet izraelitët kanë qënë të rezikuar, por dhe ata vetë nuk kanë qënë ëngjëj në fundin e viteve ‘40 dhe fillimin e viteve ‘50.

(vijon)

Provohet që Kristofor Kolombi ishte shqiptar

Një teori që qarkullonte prej kohësh në rrethet e shqiptarëve të vërtetë dhe që e cilësonte zbuluesin e Amerikave si shqiptar është provuar tashmë. Kanë qënë disa studime të shkencëtarëve spanjollë, të përqëndruara në krahasimin e DNA-së të shumë pasardhësve të Kristofor Kolombit, që e kanë provuar jashtë çdo dyshimi, që ai nuk është gjenovez, por rrjedh nga një linjë e një familje të pasur kontësh Galicianë. Pra të krahinës më perëndimore të Spanjës.

Ndonëse studiuesit spanjollë nuk prekin lidhjen me Shqipërinë apo me Arbërinë ata nuk kanë mundur të fshehin një emër të rëndësishëm, i cili provon se Kolombi ishte nga Galicia. Dhe ky është Pedro Madruga.

Duhet thënë se në kohën kur Kolombi pat hyrë në oborrin e mbretëreshës Izabelë, emri i Pedro Madrugës u fshi nga kronikat spanjolle të kohës. Arsyeja është e thjeshtë. Pedro Madruga ishte Pjetër Matranga një arbër i pasur nga zona e Divjakës, që kishte shkuar në Galicinë e largët, kur dukej se “retë e errta të hordhive turke” do mbulonin tokën e Arbërisë. Ndërkohë, njëri nga vëllezërit e tij, Gjon Matranga, zgjodhi të vendosej në ishullin e Siçilisë dhe njihet si themeluesi i të mirënjohurit Piana dei Albanesi, një nga vendbanimet më të rëndësishme të arbëreshëve në Itali. Ai është katërgjyshi i priftit dhe shkrimtarit Luka Matranga, që ne të gjithë e njohim si Lekë Matrënga.

Lekë Matrënga ka meritën se ka shkruar ndër librat e parë në shqip, të cilët kemi fatin t’i lexojmë edhe sot. Dialekti i shkrimeve të tij është tosk, që provon origjinën e Matrangave (përfshi Pedro Madrugën) nga Shqipëria e Jugut.

Me gjithë rëndësinë e madhe që ka Lekë Matrënga për historinë e Shqipërisë, studimet spanjolle nxjerrin në pah origjinën arbëreshe të lundërtarit të shquar dhe mund të themi jo vetëm që prifti arbëresh mbetet në hije, por edhe figura e madhe e Skënderbeut konkurohet nga fama e Kristofor Kolombit. Shtatorja e këtij të fundit është kudo në Spanjë dhe Itali, por edhe në gjithë vendet e Amerikës Latine. Madje në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, ka edhe një festë kombëtare, që quhet Columbus Day. Deri tani karakterizohej nga festimet e shumta të italiano-amerikanëve, por shumë shpejt kjo do marrë fund.

Do jenë shqiptarët që do çelin paradat festive në ditën e Kolombit. Ndoshta me zellin tonë shqiptaromadh ne mund të shkojmë edhe deri atje sa ta quajmë Kris Pëllumbi, por unë këtë do e quaja të tepruar. Shumë shpejt kjo do sillte përçarje mes shqiptarëve të Shqipërisë, pasi mund tëaludohej se Pëllumbët e Melçanit, ku përfshihej edhe profesori i ndjerë Servet, rrjedhin drejtpërdrejt nga lundruesi spanjoll. Nuk duhet t’i lejojmë vetes të tilla teprime.

Po nga ka dalë teoria qindravjeçare se Kolombi ishte gjenovez?

Në testamentin e tij, vetë zbuluesi i Amerikave pat shkruar se ishte lindur në Gjenova. Por kjo nuk është provë e pakundërshtueshme. Ka qënë një truk i Kolombit shqiptar, i njëjtë me atë të vezës së zjerë, që askush nuk e vinte dot të qëndronte më këmbë në pjatë gjatë një dreke fisnikësh. Kolombi donte të fshinte origjinën e tij të vërtetë dhe njëkohësisht të theshte botërisht se nuk ishte spanjoll. Kjo sepse në Galici, gjatë viteve të adoleshencës të tij, dikush që dinte për orirgjinën arbëreshe të Pedro Madrugës dhe që kishte qënë disa muaj në Stamboll, kishte nisur t’i thërriste pasardhësit e Madrugës, përfshi Kristoforin, “pis arnaut”. Kishte qënë një “bullizim” që kishte lënë gjurmë të thella tek rioshi me ambicie për të zbuluar vendet më të largëta të botës. Kjo shpjegon edhe zhdukjen e emtrit të Pedro Madrugës, në kohën kur Kolombi ishte fuqizuar. Por me ngjarje të tilla është e mbushur historia botërore.

Duhet t’ja u dimë për nder studiuesve spanjollë vërtetimin e teorisë së origjinës shqiptare të Kolombit.

Nuk na mbetet gjë tjetër veç tç presim me durim se çdo ndodhë me studimet gjenetike të Aleksandrit të Madh, Napoleonit dhe Gjergj Uashingtonit, pa përmendur shumë figura të tjera historike, që nuk mund të jenë gjë tjetër, veç pasardhës të popullit më autokton të Mesdheut dhe që jemi ne shqiptarët krenarë, trima dhe kontinentzbuluesa.