A po largohem nga vatra e Luftës?

Tani që pres avionin për të shkuar në shtëpi, po mendoj nëse gjeografikisht po i largohem vatrës së nxehtë të luftës, që është rreth ngushticës së Hormuzit. Në të vërtetë nuk ndjej as se po largohem dhe as se kam qënë pranë saj. Prania e Luftës, nëse nuk je atje ku bien bombat, është një gjendje psikologjike e kushtëzuar nga lajmet dhe nga bisedat me njerëzit që ke përreth.

Duke qënë në udhëtim prej datës 13 mars, psikologjikisht unë kam qënë tepër tepër larg Luftës në Iran. Shumë më larg se të isha në dhomën e ndenies dhe të dëgjoja ne YouTube Xhefri Saks (Jeffrey Sachs) dhe Xhon Mershajmer (John Mearsheimer), dy mendjet brilante të cilat i dëgjoj thuajse çdo ditë në këto dy vitet e fundit.

Gjendja në një lloj euforie turistike dhe të qëndruarit larg lajmeve dhe analizave, më bëri të mos ndjeja tmerrin e luftës apo më keq të preokupohesha për rrezikun e një Lufte Bërthamore. Situatat kanë qënë më të rrezikshme dhe delikate se sa i dija unë. Trump, i tërbuar në një çast ka dashur edhe të përdorë raketat me mbushje bërthamore.

Por ka pasur edhe faktorë të tjerë që më ndihën. Në Barcelonë gjithshka ishte shumë relaksuese, shumë njerëzore dhe gjithnjë e më pak shihja titujt e lajmeve që shfaqeshin në telefon. Më pas, për fat të mirë, edhe celularin e lashë në ndenjësen e pasme të një taksie dhe nisa pjesërisht të jetoja në një kohë moderne, por pa një vit dhe një datë të caktuar. Kishte diell të bukur Mesdheu, njerëz të qetë që shihnin punët e tyre dhe asnjë protestë ndaj Luftës apo ndaj SHBA dhe Izraelit.

Në Tiranë dhe në Korçë ishte e njëjta gjë. Njerëz që rrinin me orë në kafe para një filxhani dhe me sytë e ngulur në celular. Përveç ndonjë familje palestineze që lypte para Xhamisë së Namazgjasë, kurrgjë nuk më sillte ndërmend se Vatra e Luftës nuk ishte shumë shumë larg dhe se iranianët mund të dërgonin ndonjë raketë drejt kampit të MEK-ut.

Po sa e largët është një tjetër luftë e mundshme, këtë rradhë në Mesdhe?

Izraeli mbetet një shtet shumë problematik, që për shumë arsye mund të ndezë luftra të tjera me fqinjët e tij që janë kryesisht vende mesdhetare. Turqia dhe Greqia nuk kanë hequr dorë nga ‘skërmitjet” ndaj njëri tjetrit. Qiproja mbetet një vend i ndarë më dysh dhe Ballkani edhe pse duket si një fuçi me barut të lagur, nuk është e pamundur që të përfshihet në ndonjë konflikt të armatosur.

Për mendimin tim gjithshka varet nga qëndrimi që do dominojë tek shoqëritë e përparuara europiane.

Deri tani janë dy të dallueshëm qartë nga njëri tjetri:

I pari qëndrimi franko-gjerman i mbështetur në Bruksel për rritje të buxheteve ushtarake në 5% të prodhimit të Përgjithshëm Bruto.

I dyti ai i udhëhequr nga Spanja për një rezistencë ndaj diktatit amerikan dhe rritjes së buxheteve ushtarake.

Nëse NATO prishet dhe do formohet një forcë ushtarake mbrojtëse europiane dhe buxhetet do shkojnë tek 5%, luftrat rajonale në Europë do jenë të pashmangshme.

Nuk ka rritje të militarizimit të ekonomisë dhe të prodhimit të armëve, pa u bërë luftra ku këto armë të përdoren.

Në mëse 2 vjet e gjysëm të mbetura të Trump, gjithshka mund të ndodhë, që lidhet me Izraelin dhe me përpjekjet e tij për hegjemoni në Lindjen e Mesme (dhe jo vetëm me të). Por problemi më i madh për Shqipërinë nuk janë zjarret e luftrave të Izraelit, që mund të përhapen tek ne. Dhe as MEK apo Irani. Problemet e Shqipërisë janë shumë të lidhura në rradhë të parë me Kosovën dhe së dyti me një konflikt të mundshëm Greqi-Turqi, që tani duket i largët se të dy janë anëtarë të NATO-s, por nuk dihet se si mund të shkojë nëse NATO prishet.

Ndaj edhe pse unë mund të qëndroj gjatë e gjatë në këtë “touristic mode”, e ardhmja e vendit tim dhe e gjithë Europës nuk është kaq bojë trëndafili. Eshtë më e komplikuar se kaq dhe Paqja më pak e garantuar se sa ka qënë 25 vjet më parë, kur u mbyllën luftrat e ish-Jugosllavisë.

Dhe këtu del brishtësia e të ardhmes së një vendi të vogël si vendi jonë, i varfër dhe me disa fqinjë jo miq, në një rajon të trazuar, ku vetëm diktati i Fuqive të Mëdha mund t’i mbajë “djajtë“ në zap. Por nëse intersi i Fuqive të Mëdha është për një “trazim’ të ri, sikundër ndodhi në vitet ‘90 me Jugosllavinë atëhere vërtet që jemi në hall të madh. (Luftrat në Jugosllavi mund të shmangeshin nëse SHBA dhe Europa do kishin këmbëngulur për transformime paqësore.)

Nuk kam ndërmend të ndërtoj skenare hamendësore ogurzeza, sepse është e poshtër ta bëj këtë, por çështjet e Maqedonisë së Veriut dhe të Bosnjës janë ende çështje në erë, që mund të marrin lehtësisht zjarr. Si e përmenda më lart, Qiproja dhe marëdhëniet Turqi-Greqi janë gjithshtu shumë të ndjeshme dhe me potencë plasëse. Nëse i shtojmë edhe konceptin anakronik të Sërbëve ndaj Kosovës, atëhere ka plot pengesa në ruajtjen e një Paqeje të konsoliduar. Shihni se ç’ndodh në ndeshjet e futbollit midis vendeve ballkanike për të kuptuar se sa lehtë mund të acarohen mendjet idiote të të ashtuquajturve patriotë.

Por në ndryshim me problemet e qytetarisë dhe të demokracisë, ku thuajse gjithshka varet nga vetë banorët e vendeve ballkanike, në përpjekjet për paqe shumë pak është në dorën e tyre. Gjithshka vendoset në zyrat e hapura për publikun dhe ato të fshehta, në Uashington dhe Bruksel dhe më pak në Moskë dhe në Londër.

Ne shqiptarët, mund t’i biem tërë ditën legenit se jemi pro Paqes, por as kemi gjë në dorë dhe as jemi edhe vetë të gatshëm të bëjmë gjithshka për Paqen.

C’do ndodhë?

Askush nuk e di. Unë di vetëm që po afrohet ora të fluturoj drejt një vendi ku Paqja duket më e sigurt, por që gjithashtu është një vend që kërcënohet me aneksim nga një kafshë, që quhet Donald Trump.

C’farë t’ju them unë nesër shokëve?

Ndodh jo rrallë, që rastis në njerëz, që kanë vizituar Shqipërinë dhe kanë pasur mbresa shumë të mira nga bukuria e vendit, cilësia e ushqimit dhe mikrpitja e njerëzve. Më vjen mirë kur e dëgjoj edhe pse në kokë më rri mendimi, që po të shkojnë shumë herë ose të qëndrojnë më gjatë nuk do mbeten aq të entusiazmuar.

Por për të shmangur nihilizmin, shpesh mendoj se sa i paanshëm duhet të jem me të njohur të afërt, kur më pyesin për Shqipërinë dhe nëse ja vlen ta vizitojnë për një periudhë 2-3 javore. Sigurisht që praprakisht do ketë pyetje edhe për Korçën, qytetin ku kam lindur dhe jam rritur.

A duhet t’i paralajmëroj se brenda lokaleve pihet duhan edhe pse ligji e ndalon?

A është e udhës t’ju them se për ushqimet korçarët shpesh shkojnë t’i blejnë në Greqi, si më të mira dhe më të lira?

A duhet t’ju them se çmimet në lokale janë më të kripura se në Barcelonë?

A duhet t’ju përmend shkarrazi cilësinë e banjove publike?

Sigurisht që nuk dua të hap një emër jo të mirë për qytetin tim, por njëkohësisht dua të jem i sinqertë me veten, por edhe me miqtë që i vlerësoj dhe kanë konsideratë për opinionin tim. Gjithashtu nuk dua të ve veten në pozitat e një agjenti të pronave të palujtshme, që thekson vetëm anët pozitive të pronës nga shitja e të cilës do marrë përqindje.

Dyzimi është i vërtetë dhe jo lehtësisht i zgjidhshëm.

Se ka shumë gjëra me vlerë në qytetin tim. Një peisazh natyror i mrekullueshëm; një Pazar i restauruar jo keq; kodra të buta ku mund të shëtisësh me shumë kënaqësi; një qytezë si Voskopoja që nuk e has shumë shpesh në Ballkan; dy tre liqene në një distancë më pak se 40 kilometra; disa parqe natyrore; një Muze Ikonografik me shumë vlera të shkëlqyera brenda tij; zona të ashpra malore, të këndshme për të apasionuarit pas maleve; gatime tradicionale shumë të shëndetshme, kur janë të bëra me përbërës të vendit të pamodifikuar dhe pa pesticide. Ka dhe të tjera bukuri, të cilat nuk jam në gjendje t’i kujtoj tani.

Mund të shtoj edhe se ka njerëz të mrekullueshëm, bujarë dhe të mënçur, mendjehapur dhe të dlirë, të dashur dhe pa paragjykime, por këtë nuk mund t’ja u them se do gënjeja derrçe.

Bjerrja morale dhe mendore e korçarëve, është gjëja që më ka shqetësuar dhe më shqetëson aq shumë gjatë 20 viteve të fundit. Vërtet që kjo nuk ka të bëjë aspak me një vizitë një ose dyjavore të një miku kanadez, të cilit nuk i duhet të dijë as për shoferin e taksisë që mund të mashtrojë, as për shitësin që përdor disa lloje çmimesh dhe as për pronaren e lokalit, që pi vetë duhan ku nuk lejohet dhe ju le të kuptojnë klientëve “se po të duan mund të rrinë dhe po të duan mund të ikin!” Nuk dua as t’ju them se ndërsa janë duke diskutuar në një banak dyqani apo lokali me shitësin apo baristin, fare ngjitur mund t’ju vijë dikush që nuk ka asnjë përfillje për të tjerët, por mund të vijojë të bëjë pyetje që i interesojnë atij. Nuk dua as t’ju them që janë të pakët ata që respektojnë rradhën. Ose që mund të jenë në praninë e njerëzve të pasur por thellësisht të paedukuar, që në tryezën ngjitur flasin me zë të lartë ose bëjnë biseda video, që i dëgjon i gjithë lokali. Sepse janë të fortë, janë biznesmenë dhe janë të pagdhendur.

Sigurisht që mund të përmend, se mund të qëllojë edhe të takojnë personalitete me rëndësi të Qytetit, në ato ditë të pakta, por kjo do jetë krejt e rastësishme, sepse VIP-at i kalojnë ditët e pushimeve nëpër Europë. E megjithatë, nëse më pyesin se cilët emra mund të jenë mes atyre që duhet t’i kenë në blloqet e shënimeve të tyre për çdo eventualitet, pa hezituar mund t’ju rendit një dyzinë syresh prej Farmacistes së Ekzaltuar tek trashëgimtarët e Behar Koçibellit; prej ish-deputetit që pat propozuar një Urë midis maleve tek një Analist që dikur shiste imonikë; prej drejtorit të RTKorça deri tek një gramshiote që këshillon Kryetarin e Bashkisë për punët e Artit; prej një drejtuese të DORKAS që merret me politikë tek një politikan kokëtrashë që shkruan për artin; prej një arkitekti që gënjen edhe të vdekurit tek një biznesmen që pastron qytetin dhe bashkë me të dhe ndërgjegjet e njollosura; prej një mjeku që shkon fshat më fshat për ndonjë lek dhe deri tek një kompozitor që kënaqësinë më të madhe e ka kur i shtohen pulat.

Sepse mbi bukuritë natyrore dhe arkitekturore, mbi peisazhet e mrekullueshme dhe ushqimet që shkrihen në gojë, qyteti dhe fshatrat përreth janë këta që janë dhe do jenë ato që do jenë, për shkak të njerëzve që banojnë në to.

Ndaj edhe dyzimi im shtohet dhe bëhet gati i pazgjidhshëm.

Nesër kthehem në “strofkën” time dhe nuk di se ç’tju them shokëve.

Të dhj... biçimin Inteligjencë Artificiale!

Titulli më shumë se provokues është ngatërronjës, sepse nuk ka ende Inteligjencë Artificiale të kuptojë qartë se ç’do me thënë “të dhjefja biçimin!” Dhe nuk po e nëvleftësoj Artificialkën, por jam i bindur për këtë.

Dikush, për të provuar sa i vlerë ose jo ishte shkrimi im “Këngë që ndajnë njerëzit” ja dhe për kontroll Chat GPT. (Një varianti pak më të avancuar se ai që është falas.) Artificiali shumë Inteligjent si bën rëndom, gjeti anët e mira dhe të metat e shkrimit. Dhe këtu unë jam parimisht dakord jo vetëm me Artificialin, por edhe me çdo Inteligjencë Njerëzore që merr mundimin të lexojë shkrimin tim dhe të gjejë nëse ka njëfarë vlere, apo duhet hedhur në kosh. Këtë bënin zakonisht në dy shekujt e fundit redaktorët e mënçur të gazetave dhe revistave.

Por edhe Artificiali, që punon me shpejtësi të jashtëzakonshme dhe është objektiv (sigurisht që “nuk ja ndjen” se ç’shkruaj unë për “Internacionalen” apo për “Hasta Siempre Comandante”) ka dy kufizime kryesore : njëra është që nuk është tmerrësisht inteligjent në shqip. E dyta, që unë mendoj se ka të bëjë me mënyrën se si është programimi bazë dhe fillestar, duket se ka një prirje “boniste” për të nënvizuar në fillim anët e mira dhe më pas të metat.

Por unë as kam ndërmend të ndih për përmirësimin e Artificialit dhe as të kuptoj thellë se si funksionon Inteligjenca e tij. Dua të theksoj vetëm dy-tre pika, të cilat ose unë nuk i kam shpjeguar si duhet në shkrimin tim, ose Artificiali është një inteligjent mediokër, që dallohet nga të tjerët me të njëjtin nivel vetëm nga shpejtësia e rrufeshme me të cilën mendon dhe shkruan.

“Gafa” e parë e Artificialit është se shkrimin e quan të njëanshëm, sepse sipas tij unë sulmoj vetëm këngët e së Majtës, duke lënë pa përmendur ato të së djathtës ekstreme, të xhihadistëve, të kokëtullave (skinheads) etj. Pavarësisht se tre shembuj janë të së Majtës dhe “Lili Marlene” i të Djathtës, unë nuk le asnjë ekuivok se jam kundër stërpërdorimit të këmgëve që ndajnë njerëzit. Madje me përjashtim të Internacionales, tre këngët e tjera kanë tekste aq të padëmshëm dhe inoçentë, veçanërisht “Bela Ciao” dhe “Lili Marlene”. E keqja nuk qëndron se janë krijuar dhe janë përdorur në kohën e tyre. Kur “Bella Ciao” përdoret si “karshillëk” ndaj të Djathtës ekstreme ose jo ekstreme, unë ndaloj të bëhem pjesëmarrës në një kor që qëllimisht provokon njerëz të tjerë. Ashtu si jam kundër pjesëmarrjes në djegien e flamurit izraelit, sërb, amerikan apo edhe të ISIS. Cdo gjë që simbolikisht përdoret kundër të tjetrëve, ose kundër simboleve të të tjerëve, për mua është një bazë e keqe mbi të cilën fillon të ndërtohet urrejtja dhe më pas konfrontimi dhe vrasjet. Dhe nuk ka as urrejtje, as konfrontime dhe as vrasje Artificiale! Janë të vërteta.

“Gafa” tjetër, të cilën IA e quan se është e meta më e madhe e shkrimit, është se sipas saj unë quaj këngët si burimi kryesor i dhunës. Nuk di nëse të njëjtën përshtypje shkrimi mund të ketë lënë në të gjallët, por nëse nuk ka as një lexues të vetëm, që të jetë në një mendje me IA, atëhere kjo e fundit, ka një problem të madh dhe që është: Nuk di të lexojë!

Nuk ka në shkrimin timi as më të voglin insinuim se po të ndalojmë këngët përçarëse do shpëtojmë nga dhuna mes grupeve të njerëzve, a të themi se do reduktojmë në masë dhunën.

Ka dhe një pikë tjetër, të konsideruar nga Artificiali si të gabuar. Sipas tij unë ngatërroj Ndarjen me Mosmarrëveshjen. Dhe fjalë për fjalë thotë:” Në esse nuk bëhet dallimi ndërmjet Ndarjes që ka në bazë urrejtjen dhe Kundërshtimit që ka bazë drejtësinë.” Për të ilustruar përdor si shembuj këngët kundër skllavërisë, këngët për të drejtat qytetare dhe këngët kundër kolonializmit.

Unë nuk kam njohuri të thella rreth këngëve bluz dhe xhaz, që u bënë simbole të lëvizjeve për heqjen e skllavërisë dhe të fitimit të të drejtave të barabarta të njerëzve me ngjyrë. Gjithashtu nuk di shumë e shumë këngë kundër kolonializmit në Afrikë, Azi dhe në Amerikën Latine. Kam bindjen se të parat, kanë qënë këngë dhimbjeje dhe dëshpërimi , që nuk bënin thirrje për dhunë. Ishin ato këngë që shoqëruan lëvizjen paqësore të udhëhequr nga Martin Luter King në vitet ‘60. Por në të njëjtën kohë duhet të ketë patur edhe këngë revolucionare, që përdoreshin nga lëvizja e Malcolm X apo ajo e Panterave të Zeza. Dhe në to me siguri që ka patur thirrje për dhunë dhe vrasje të armiqve.

Janë këto lloj këngësh që denoncoj si të papërshtatshme.

Artificiali “provokoi” një riprekje nga ana ime e atyre çka kisha përmendur në shkrimin e par[. Për këtë ja vlen që i lexova mendimet e tij. Por si përfundim duhet të përsërit shprehjen ngatërronjëse për të:

“Të dhj.... biçimin o Inteligjenca Artificiale!”

Urrejtja ndaj Paqes dhe Dashurisë

Një foto më tërhoqi vëmendjen këtë mëngjes, më shumë se fytyra idiote e dehur e Kash Patel, më shumë se portreti portokalli i turpëruar i Trump, madje edhe më shumë se fotoja ku Makron puth Melonin. Eshtë e mësipërmja, ku një ushtar i tërbuar izraelit i lëshohet me një çekan të madh të thërmojë shtatoren e Krishtit të kryqëzuat, në një fshat në Liban.

Unë nuk di se kush është pas asaj uniforme dhe paisjesh të plota të një ushtari të një ushtrie moderne. Mund të jetë një idiot, mund të jetë një sadist, mund të jetë një çifut ultraortodoks, mund të jetë një hebre ateist. E megjithatë unë shoh Bibi Netanjahun me uniformë, si edhe të gjitha Forcat Ushtarake Izraelite në atë foto. Eshtë ajo çka kanë bërë këto forca antihumane, të paktën gjatë 3 vjetëve të fundit. Kryesisht pa praninë e kamerave dhe telefonave të zgjuar.

Kanë vrarë me sadizëm Njerëzit, Paqen dhe Dashurinë.

Unë nuk jam një besimtar i krishterë, edhe pse kur më pyesin, ju them se familja ime në breza i përkiste besimit të krishterë ortodoks. Unë nuk jam prekur se “kafsha me uniformë“ po dhunon shtatoren e Zotit tim. Por unë besoj se Jezu Krishti është Njeriu më i madh dhe me mesazhin më të jashtëzakonshëm që ka ecur ndonjëherë në këtë planet. Një Qytetërim krejt i ndryshëm ka rrjedhur nga koha kur e ekzekutuan sepse predikonte Paqen dhe Dashurinë e pakufi dhe pa kushte.

Eshtë Qytetërimi kur shumë e shumë njerëz, të mënçur dhe pak të mënçur, përpiqen që njerëzit të jetojnë në Paqe dhe Dashuri.

Dhe pikërisht mesazhi i Paqes dhe Dashurisë sulmohen me tërbimin më të madh. Qysh në kohën kur farisejtë nuk u mjaftuan me ekzekutimin e Krishtit, por përndoqën edhe dishepujt e tij; qysh kur perandorët romakë ekzkutuan Pjetrin e Pavlin dhe vranë edhe dhjetra të krishterë të tjerë paqësorë; qysh kur kryqëzatat nën emrin e Krishtit, vrisnin njerëz të pafajshëm dhe me ta edhe mesazhin e Krishtit; qysh kur konkuistadorët spanjollë vrisnin jo vetëm indigjenët në Paraguaj, por edhe priftërinjtë jezuitë që i mbronin; qysh kur injorantët që vetëquheshin komunistë vrisnin në altar priftërinjtë e pafajshëm.

Në atë foto ku ka aq shumë kafshëri dhe dëshpërim mund të vendosësh lehtësisht Xhingiz Kanin, Ivanin e Tmerrshëm, Robespierin, Stalinin, Hitlerin, Pol Potin, Enver Hoxhën, Pinoshenë dhe tashmë pa hezituar edhe Xhorxh W-në, Putin dhe Trump.

Disa nga këta “egërsira” kanë vrarë edhe vrasin edhe duke përdorur figurën e Jezusit, por më parë, në subkoshiencën e tyre këta i janë sulur gjithë tërbim shtatores së 33-vjeçarit të kryqëzuar 20 shekuj më parë. Sepse nuk mund të vrasin dot mesazhin e tij aq qiellor dhe human sëbahku, që ju prish aq shumë punë në etjen e tyre për pushtet dhe për gjak. Ushtari idiot çifut, që mund të ketë edhe gjyshërit e ekzekutuar në dhamat e gazit në Dakau, nuk do kishte aq shumë urrejtje ndaj një shtatoreje të Hitlerit, edhe pse 6 milionë hebrej u ekzekutuan me urdhërin e maniakut austriak. Në nënndërgjegjen e tij ai ndjehet më i afërt me ekzekutorin e pararardhësve, sepse dëshëron dhe po bën të njëjtën gjë ndaj fqinjëve arabë që ka përreth. Ai nuk do të dëgjojë jehonën e porosisës së Krishtit “Duaje fqinjin!”. Ai do të dëgjojë refrenin e Adolfit, që kjo botë duhet të jetë pronë e njerëzve të fortë dhe të dobëtit duhet të asgjesohen sipas ligjeve të seleksionit natyral. Do të dëgjojë Trump që thotë se këtë botë duhet ta udhëheqin amerikanët se janë më të fuqishëm dhe të tjerët duhet të nënshtrohen ose të zhduken nga faqja e dheut. Do të dëgjojë refrenin e Netanjahut dhe ultraortodoksëve, se këto toka na i ka dhënë Jehovai, sepse ne hebrejtë jemi populli i zgjedhur prej tij.

Dhe të gjitha këto bien ndesh me mësimet e Jezu Krishtit!

Ndaj ka aq urrejtje të verbër “roboti” i programuar nga ata që predikojnë supremacinë dhe urrejtjen.

“Roboti i programuar” që vret fëmijët palestinezë.

“Roboti i programuar” që bombardon një shkollë vajzash në iran.

“Robori i programuar” që vret një grua të pafajshme dhe të pambrojtur në Liban.

Ja këto shoh dhe lexoj në këtë foto, këtë mëngjes nën rrezet e diellit të Mesdheut, që ka parë e po shikon kaq shumë mizorira dhe kafshëri.

Dhe duhet të shtoj që jemi me fat, që nuk na kemi ikur ende plotësisht nga fiqiri!

Këngët që ndajnë njerëzit

Dua të ripërmend diçka, që kam shkruar shkarazi dikur. Në një studio arkitekture, në Misisisaga të Ontarios, një pasdite të vitit 1998, në radion që kishte gjithnjë një radiostacion me muzikë po në volum të ulët, u dëgjuan tingujt e “Internacionales”. Si me komandë nxituan pranë radios për të dëgjuar më mirë një arkitekt shqiptar, dy arkitekte polake dhe një inxhinier sërb nga Bosnja. Dhe po si me komandë filluan të qeshnin me njëri tjetrin. Ishin ende nën efektin që kishin patur në fëmijërinë dhe rininë e tyre, kur një këngë thellësisht politike dhe ndarëse ishte përdorur si frymëzuese dhe emocionuese për miliona e miliona njerëz në botë, për më shumë se 120 vjet. Ende përdoret në vende me miliona si Kina, Korea, Vietnami, Kuba etj.

Unë nuk kam ndërmend këtu të analizoj vargjet e Eugjen Potiesë apo muzikën e Pier De Geite, sepse nuk është qëllimi i këtyre rrjeshtave. Po e përdor si hyrje, për të reflektuar rreth efektit shpesh herë shkatërrues të këngëve që krijojnë ndarje mes njerëzve dhe nxisin ndjenja të urrejtjes madje edhe ndjenja luftënxitëse dhe vrasëse.

Njerëzit në asnjë mënyrë nuk duhet të këndojnë për të urryer njëri tjetrin.

Personalisht jam edhe kundër Himneve Kombëtare, por kjo është një çështje më e ndërlikuar, me baza të thella historike dhe kulturore, që duhet mbajtur mënjanë nga grupi i këngëve që shkaktojnë ndarje mes grupeve të ndryshme të Bashkësisë së madhe njerëzore.

Jo rrallë sot në Europë, por edhe në vende të tjera në botë, këndohet në mitingje të rretheve të Majta, kënga shumë e njohur e partizanëve italianë “Bella ciao”. Eshtë një këngë e thjeshtë, që ndoshta i emocionon më shumë sot të rinjtë europianë, se sa i emociononte partizanët në vitet e fundit të luftës dhe pas saj. Gjatë dhjetvjeçarëve, shtresat emocionale të këngës janë shtuar dhe tani, edhe pse nuk ka një tekst provokues, ajo është një këngë ndarëse që entusiazmon të majtët dhe ju krijon bezdi dhe urrejtje të djathtëve.

Përse na shërbejnë këto vepra të thjeshta arti që ndajnë njerëzit?

Këtë këngë 3-4 minutëshe nuk na shërbejnë, por ato përdoren për qëllime propagandistike nga qarqe që lulëzojnë vetë nga ndarja dhe urrejtja. Në mënyrë dashakeqe dhe të qëllimtë ato amplifikohen dhe kthehen në simbole që bëjnë që njerëzit të ndjehen antagonistë dhe t’i kundërvihen njëri tjetrit. Nëse përdorim për ilustrim ngjarje të vendit tonë, janë si këngët kundër Ballit Kombëtar apo si këngë të caktuara partizane me një theks veçanërisht armiqësor ndaj shqiptarëve të tjerë.

Nuk dua të them aspak se këngë të tilla nuk duhet të krijohen dhe aq më pak të ndalohen për arsye idologjike. Kam qënë në dyshim, se pse një këngë e thjeshtë si “Lili Marlene”, duhej të ndalohej në gjithë vendet e Bllokut Lindor, përfshi këtu edhe atdheun tim.

Por në të njëjtën kohë jam kategorikisht kundër stërpërdorimit të këtyre veprave për qëllime propagandistike, kundër transmetimit dhe ritransmetimit të tyre, jo mbi bazën e dëgjueshmërisë, por për të arritur një qëllim të caktuar ideologjik. Një qëllim i tillë është gjithnjë një qëllim i ngjalljes së urrejtjes, nëpërmjet theksimit artificial të veçorive të një heroi apo të një rryme të caktuar nacionaliste apo edhe internacionaliste.

Ja ç’ndodh me stërpërdorimin e këngës “Hasta siempre, Comandante” kushtuar Ce Guevarës.

Eshtë një prej mënyrave për të idealizuar dhe kthyer në simbol të së Mirës, një figurë tepër kontradiktore si është ajo e Ernesto Guevarës. Pavarësisht nga karakteri i tij idealist dhe altruist, mjeku argjentinas i kthyer në simbol i të Majtës ekstreme në gjitë globin, përfaqëson krahun më të ashpër dhe më të rrezikshëm të ideologjisë marksiste. Atë të marrjes së pushtetit në mënyrë të dhunshme dhe sa më të shpejtë.

Nuk ka rëndësis se sa i sakrificës dhe i sinqertë ishte Guevara. Ishte i rrezikshëm për njerëzit. Edhe pse mund të nxiste ëndërrat për liri të të shtypurve. Edhe pse mund të ishte në anën e të drejtëve. Ishte njeriu që kishte jo vetëm bindjen , por dhe vullnetin, që përmbysja e sundimtarëve mund të bëhet vetëm me luftë dhe sa më parë që të ishte e mundur. Idetë e tij u mundua t’i realizonte jo vetëm gjatë Revolucionit Kuban (që për hir të së vërtetës ishte diçka jo e zgjatur në kohë dhe nuk shkaktoi shumë gjakderdhje), por edhe në Afrikë dhe në Amerikën Latine.

Figura të tilla me dritë hije të forta janë intersante për artistët, por jehona e tepruar e bëmave të tyre është e rrezikshme për njerëzit e thjeshtë dhe veçanërisht për të rinjtë. Unë nuk dua që nipi im të frymëzohet nga një figurë si Ernesto Guevara. Eshtë njëlloj si t’i injektoj qëllimisht një dëshirë për të vrarë të tjerët duke menduar se çështja të cilës i është kushtuar kërkon dhe justifikon edhe krime të tilla.

Por të njëjtën gjë do doja të mendonin edhe Natali Kardone dhe producentët e saj, kur rregjistruan “cover” të këngës në vitin 1997. Eshtë varianti më i shitur i këngës revolucionare kubane.

Nëse në një manifestim të së majtës diku në Europë, ka mijëra të rinj që çirren të ekzaltuar duke kënduar këngën, nuk është e pamundur që dhjetra syresh të jenë të gatshëm të rrëmbejnë armët si “Komandanti” dhe disa syresh edhe të bëjnë vrasje në emër të Revolucionit Botëror.

Ndaj është e domosdoshme të kihet shumë shumë kujdes në transmetim-ritransmetimet e këngëve që ngjallin ndarje mes njerëzve. Ndodh që i “dehur” nga vargjet dhe tingujt e një kënge të tillë, të shkosh e të vrasësh një qënie tjetër njerëzore, që mund të ketë dhe mund të mos ketë asnjë faj.

Dhe për këtë nuk mund të bësh fajtor as Komandantin.

Ai ka gati 60 vjet që është vrarë pabesisht!

Athinë

Mbi këtë mermer të bardhë ëndrrash të vdekura,

Që ndonjë qeparis i blertë e ndërpret

Ditët e mija shterren.

Ditët e mbetura,

Që qiejve prenotova

Përgjunjur i ulur

Në këmbët e të kohëve Mbret.

“Mund të kisha kërkuar më shumë!”

Veten qortoj i pezmatuar,

Dielli i Mesdheut më përkëdhel

Më bën të ndjehem i vogël

Megjithatë i mbrojtur,

    Tmerrësisht i marrë,

        Me jetën i dashuruar.

I çelët dhe i çartur brigjeve bredh,

Me kyçet e skuqura nga të hershmet hekura.

I lirë,

    I lumtur,

        I drojtur vështrimin hedh

Qeparisit të blertë

Mes mermerit të bardhë të ëndërrave të vdekura.

Regjimet përgjithësisht rrëzohen nga brenda (fund)

 

(vijim)

Me këtë synim në mendjen e Ramës, që vetëm vdekja ta largojë nga posti, duhen parë të gjitha veprimet e tij të viteve të fundit, por dhe gjithë veprimet e sotme dhe ato që do vijojnë. Në rastin e Autokratëve hajdutë, ky synim është edhe më i veçantë se në rastet e Diktatorëve me një lloj ideologjie, që largimin e tyre e shihnin si fundin e botës. Të tillë ishin Hitleri dhe Stalini.

Rama dhe të tjerë si ai e shohin si një tmerr, që do ju marrë Fuqinë, një pjesë të Pasurisë dhe do i shpjerë në Burg. Ndaj ata janë të kapur me thonj e dhëmbë ndaj atij Froni. Më tipikët sot janë Putin, Erdogani dhe Lukashenkoja, si dhe shumë karikatura të ish republikave sovjetike.

Por ne na intereson shqiptari Edi, që sigurisht mëson nga të mësipërmit, por nuk ka plotësisht mundësinë që të luajë dukshëm me Kushtetutën, sepse duhet të luajë edhe kartën e atij që do të hyjë në BE. Pikërisht ajo gjë , që ai uron të ndodhë pas vdekjes së tij (gjë që mbizotëron çdo ndjenjë njerëzore të tij, përfshirë edhe dashurinë për Zahon) është si një gjë që i sillet nëpër këmbë dhe e pengon të marrë veprime drastike për t’ju thënë të huajve: “nuk dua t’ja di për Ju!”

Ata, në korridoret e Tiranës, që pëshpërisin se Gjermania ja mblodhi keq, ose se kaq e ka se nuk e takoi zv.ministri i jashtëm amerikan nuk ja kanë idenë e politikës së sotme ndërkombëtare.

Cdo udhëheqës i një vendi të pavarur europian, i cili i ka fituar zgjedhjet rregullisht ose duke i vjedhur është i sigurt në qeverisjen e tij. Nuk zëvendësohet. As mund të thuhet hapur që duhen sa më parë zgjedhje të parakohshme.

Rasti i ndërhyrjeve të hapura në publik i Trump, “se ky më pëlqen ose jo”, “filani nuk duhet të jetë në krye” e të tjera të ngjashme është i pashëmbëllt, e megjithatë as të tilla komente nuk sjellin ndryshime në Europë. Edhe ajo që ndodhi në Venezuelë është një rast ndryshimi i një njeriu pa ndryshuar regjimin. Fakti i fundit është mbështetja që Trump i dha autokratit Orban dhe që rezultoi në Hiç.

Ndaj Rama është i sigurt se nga jashtë ‘nuk e heq njeri”. Sigurisht që të lakohesh shpesh si Autokrat apo i Korruptuar në shtypin euroatlantik nuk është e pëlqeyeshme për kënd. Gjithashtu presionet e BE shoqërohen edhe me bllokime fondesh, ndaj të cilave ai është i ndjeshëm. Ekonomia shqiptare është një ekonomi me varësi të fortë nga kreditë europiane dhe nga droga, ndaj ndërprerja e të parave ose kufizimi i tyre është një problem për të. E megjithatë edhe atë do e pranojë dhe Ballukun nuk ka për ta dorëzuar. Sepse hapja e petëve të “lakrorit Balluku” e shpie atë në zyrat e hetuesve.

Dhe këtu vijmë në përfundimi se regjimi Rama mund të rrëzohet vetëm nga shqiptarët me protesta të mëdha ose me votë në zgjedhjet më të afërta të përgjithshme.

Por kështu duam s’duamrikthehemi në shoqëria Zombi, që Rama ka bërë çmos që të krijohet e të mbetet e tillë.

Shoqëria shqiptare është një shoqëri Zombi sepse ka humbur besimin në klasa politike dhe njëkohësisht pret t’i bjerë nga qielli një klasë e re politike.

Shoqëria shqiptare është një shoqëri Zombi sepse pjesë jo të vogla të saj janë të lidhura dhe përfituese nga regjimi dhe mendojnë se është më mirë mos e rrezikojnë atë të mirë të vogël që kanë. Kjo mund t të jetë një vend jo i keq në administratë me përfitime të mëdha prej korrupsionit, por edhe një rrogë si punëtor i pastrim-gjelbërimit në një Bashki.

Shoqëria shqiptare është një shoqëri Zombi, se segmente të saj që janë anti-Ramë ndjekin kauzën personale të Berishës, i cili lufton vetëm të mbetet në skenë dhe të shpëtojë nga burgu Argitën dhe Zenin.

Shoqëria shqiptare është një shoqëri Zombi sepse pjesa më vitale e saj, që është rinia studentore, për arsye që unë nuk i shpjegoj dot mirë, nuk ka besim në forcën e saj, por mendon se si të gjejë mënyrën të ikë nga Shqipëria dhe jo të ngrihet në protesta masive të papërzjera me partitë politike.

Ndaj nuk ka pse të na çudisë asnjë veprim i Ramës në ditët dhe muajt që do vijnë. Ai mund të shkojë në ekstrem në veprime politike, administrative, ligjore, si dhe në qëndrime në politikën e jashtme, që bien në kundërshtim me inteeresat e vendit. Asgjë nuk është tabu për të, përderisa i shërben forcimit të pozitave personale, disi të prekura në këto 6 muaj. E tillë është fuqia që ka grumbulluar në dorën e tij dhe e tillë është gjendja e shoqërisë shqiptare.

Të dyja këto ai i di më mirë se gjithkush. I di më mirë edhe se diplomatët e huaj në Tiranë, një pjesë të të cilëve “i ka futur në thes”. I di më mirë edhe se shërbimet informative, që informojnë kancelaritë europiane. Po njëlloj si ai i di edhe Berisha që e njeh mirë mekanizmin e shtetit shqiptar, lojën politike ndërkombëtare dhe gjendjen e shoqërisë shqiptare. Por Saliu lufton për të marrë maksimumin e mundshëm për vete dhe këtë e ka arritur.

Ndaj ne që nuk jemi anëtarë të shoqërisë Zombi, duhet të pushtohemi nga një pesimizëm i thellë për gjendjen në të cilën ka katandisur shoqëria shqiptare.

Ku më të shumtët thonë: “E mo ç’i qi tëmën!”

E thotë një ish pedagogu im që ka një hotel në Tiranë dhe disa prona dhe nuk ka ndërmend të lëvizë as një gisht deri sa të vijë dita e votimeve.

E thotë shoferi i taksisë pa liçencë, që përpiqet të ketë rregullisht klientë, për t’i shpënë nga Korça në Tiranë dhe anasjelltas.

E thotë shitësi i librave të hapura në një trotuar në rrugën e Barrikadave, që shikon me shpresë gratë se burrat, sipas tij, nuk blenë libra.

E thotë një banakiere e mençur në “Mon Cheri” që kur mëson se nuk jetoj në Shqipëri, më thotë duke psherëtitur “Ju shpëtuat!”

Ne do jemi vërtet të shpëtuar kur edhe ju të shpëtoni nga ky regjim i frikshëm!