A duhet parë çdo gjë që bëjnë shqiptarët me dyshim? (fund)

 

(vijim)

* * *

Në një hotel në Tiranë, në një rrugicë ku më parë nuk kaloje dot se të ndalonte ushtari i Gardës, por mund të shikoje kur hynte dhe dilte nga Komiteti Qëndror ndonjë nëpunës i Institutit të Studimeve Marksiste Leniniste (ndodhej në të njëjtën godinë), është ndërtuar nga një ish pedagogu im një hotel. Hoteli ka midis të tjerash edhe një dhomë konferencash, diku në katin nëndhe, por unë nuk isha shumë i interesuar për funksionet e hotelit në fjalë, sepse hotelet janë të panumurt në botë dhe jo rrallë edhe të zgjidhur jo mirë.

Në hollin e hotelit shkova të takoja ish pedagogun tim, për të cilin ruaj një respekt të veçantë, prej viteve të Universitetit.

Ishte rreth orës 5.30 dhe në holl ishte një qetësi gati absolute. Në një kënd me kolltukë ishin ulur 4-5 vetë, një prej të cilëve mu duk si dikush që e kisha parë në tv, por nuk isha i sigurt nëse ishte analist, politikan apo Doktor i shkencave filologjike. Dukej si më i përgatitur se bashkëfolësit, sepse femrat intelektuale, që ishin në një tryezë me të, e shihnin me admirim. U ula në kompletin me kolltukë ngjitur dhe porosita një raki. Porosinë e mori një vajzë, që dukej se ishte recepsioniste, kamariere dhe banakiere, sepse në holl ishte shumë qetë dhe përreth nuk kishte asnjë punonjës tjetër. (Më vonë mësova se ishte edhe manaxhere dhe njëkohësisht mbesa e pronares.)

Ndërsa më solli rakinë më pyeti nëse isha dhe unë për konferencën, mua mu ngjall ndjenja e fortë e afirmimit të vetvetes dhe i thashë se nuk isha i sigurt, por isha i gatshëm të shkoja se konferencat janë dobësia ime. Më pyeti për shënjën dalluese të pjesëmarësit në konferencë dhe si e pa që nuk e kisha me mirësjellje më tha që nuk mund të merrja pjesë. Ishte zhgënjimi i rradhës në Mëmëdhe, sepse gjatë disa ditëve nuk kisha pasur asnjë ftesë për mbledhje, konferencë apo veprimtari kulturore. E vetmja veprimtari ku kisha vendosur të vija vetë edhe po mos gjeja ftesë ishte një shfaqje poetike e poeteshës Rita Petro, që nëse lexuesit e mij jashtë Atdheut nuk e njohin, është autorja e poezisë “Vrima”. Një poezi që jo vetëm ka marrë çmimin më të lartë në Shqipëri, por ka bërë që Rita të konsiderohet Bodleri femër i Ballkanit.

U largova nga tema e institucioneve shqiptare, që ka edhe këtë ngjarje në hotelin e ish pedagogut tim. Sa më ishte ndalur hyrja në Konferencë në krah të recepsionistes-kamariere-banakiere u shfaq Neritan Sejamini, një komentues politik, që e vlerësoj për ndershmërinë dhe qartësinë që ka në shikimin e problemeve politike shqiptare. I thashë këto që posa shkruajta dhe me buzëqeshje me falenderoi. Por nuk ishte e thënë që fjala ime e vrtetë të qëndronte në ajër për më tepër se tre sekonda se pas tij u shfaq Genc Ruli, që nuk kishte ndryshuar shumë, veç një trashjeje jo shumë të natyrshme të hundës. Bashkë me Sejaminin duket se ishin organizatorët e konferencës, që duhet të ishte e karakterit politik, që do përcaktonte idetë më të rëndësishme të së Djathtës shqiptare për të qënë gati të ndryshonin fytyrën e Shqipërisë. Nuk u përmbajta dot dhe me zë të lartë thashë:

-Po me Rulin ti akoma o Sejamini?!

Genci i qut shkoi drejt një ndenjëse duke bërë sikur nuk dëgjoi. Me siguri që mendoi se ende ka të tillë anonimë, që duan të duken të rëndësishëm. Sejamini duke buzëqeshur me zor ju bashkua duke më thënë:

- E po kjo ndoshta tregon karakter!

Nuk do kisha dashur të më ndodhte kjo gjë, se ende dua të besoj tek njerëzit që merren me politikë në Shqipëri. Sejamini është ndër më të rrallët, bashkë me Dash Shehin dhe Andi Bushatin. Sigurisht që Arlind Qorin e besoj plotësisht.

Por të jesh bashkëorganizator me Rulin, një nga të korruptuarit e parë sui generis të spektrit politik shqiptar, nuk je më njeriu të cilit mund t’i besoj. Nuk mund t’i besoj as konferencës tënde, ku marrin pjesë analistë dhe një tufë me biba, që dune të jenë në pushtet kur të rrëzohet Rama!

Ti, Neritan Sejamini, më shpartallon edhe shpresën e fundit, se në Shqipëri ka intelektualë të formuar dhe të ndershëm që zbresin me guxim në fushën e politikës. Më bën që të mendoj si gjithë pesimistët e tjerë, se Rama do mbetet gjatë dhe se vendi im do shkojë poshtë e më poshtë!

Mua mund të mos më bëhet vonë se do ketë një shfaqje idiote të një poeteshe-idiote ku do mblidhen plot “lamashanë“ të veshur bukur dhe do tregojnë me entusiazëm se sa ju pëlqen moderniteti dhe guximi i saj kur bën rimë të fjalës varri, me emrin e organit mashkullor. Nuk është kjo Shqipëria që më bezdis. Të tilla marrëzi ka në çdo vend europian dhe amerikano-verior të zhvilluar.

Nuk më shqetëson as bari “Heminguej”, ku mblidhen politikanë, intelektualë dhe diplomatë të paguar mirë dhe rrufitin rum nga më të mirët në botë, të servirura nga dy vëllezër “zogj kurve”, që ja u kanë “matur kokën me pe” të gjithë intelektualëve kokëboshë shqiptarë. Të tilla vend me “vibe” ku lidhen marëveshje dhe krijohen aleanca ka në çdo qytet të rëndësishëm perëndimor. Janë të pashmangshme.

Por kur shoh se për të nxjerrë Shqipërinë nga balta nevojitet hunda e trashur disi panatyrshëm e Genc Rulit, atëhere është më mirë, që të paketoj çdo ëndërr bashkë me ndërresat e mia të palara dhe të marr avionin e parë për të ikur nga vendi “ku më ka rënë koka”.

T’ja u le ta mjelin dhe ta shijojnë, sikundër kanë bërë këto 35 vjet Kokëdhimat, Kastratët, Zamirët e Bitijeve dhe të gjithë skotat e politikanëve të korruptuar, ku shkëlqejnë Berisha-kafshë dhe Berisha me xhinse. Ky i fundit edhe më i korruptuari dhe më shkatërruesi.

Dhe më pas të dyshoj në çdo lloj organizate që krijojnë bashkëatdhetarët e mij, kudo që ndodhen.

Të vuaj edhe më shumë se sa vuan një i sëmurë nga kanceri në shkallën e katërt, që jo vetëm di që nuk ka edhe shumë ditë të jetojë, por ka edhe një dhimbje të cilën vetëm morfina mund t’ja lehtësojë.

A duhet parë çdo gjë që bëjnë shqiptarët me dyshim? (2)

 

(vijim)

* * *

Ndonjëherë, kur kontrolloj emailet e dërguara, më shfaqet emri i dr. Ivi Kasimatit, të cilin e kërkova një ditë dimri në Boston, për t’i kërkuar disa të dhëna rreth paraardhësve të tij mjekë në Korçë. E mailet kanë mbetur pa përgjigje, por nga që gjithshka është “në re” dhe e lidhur dhe e stërlidhur, në Instagram më shfaqet ndonjëherë doktor Kasimati, i veshur mirë. Nga fotot me kostum më kujton të jatin e ndjerë, që rrinte spic. Dhe jo vetëm rrinte spic, por kishte edhe goxha humor, mjeku i mënçur, që mes nesh e thërrisnim “Namiçka”.

Por nga Ivi, që qënka zv. President i një organizate bamirëse në Boston, më dalin edhe foto të vetë organizatës dhe veprimtarive të saj. Edhe pse nuk dalloj shumë të njohur në ato foto, kuptoj që organizata në fjalë (Albanians Fighting Cancer) “Shqiptarët Luftojnë Kancerin” ndihmon të sëmurët nga kjo sëmundje e rëndë prej tash e më shumë se 6 vjetësh.

Përsëri ngre kokë dyshimi djallëzor, se them si ka mundësi, që një mjek nga Korça, i cili më priti shumë mirë në këmbë në klinikën e tij për pesë minuta për kërkesën time private dhe nuk mu përgjigj kurrë, mund të bëjë shumë për këtë organizatë që duket vullnetare. Por mua nuk po më lufton edhe pse e kam kritikuar në një shkrim për Korçën, ndaj duket që si person nuk jam ende në nivelin e “Kancerit”.

Fotot që shfaqen herë herë tregojnë burra e gra të veshur më së miri, që pozojnë për fotografë profesionistë dhe përpiqen të mbledhin fonde për të ndihmuar njerëzit. Sa mirë që shqiptarët e Diasporës nuk janë asimiluar nga amerikanët, kanadezët apo australianët, por tek këto vende emigrantësh kanë ngritur organizma për t’i dhënë dorë njëri tjetrit. Në baza krejt vullnetare. Duke sakrifikuar nga koha dhe nga financat e tyre. Sublime!

Dhe përsëri Verzevuli ngre kokë dhe më cyt duke më thënë “Po ç’duhen këto gala me veshje për të lënë mendjen (dress to impress) për të ndihmuar të sëmurët me kancer? Mos është më mirë që një lloj festimi i tillë të bëhet në një pavijon spitali ku njerëzit e pasur dhe të varfër, që duan të ndihmojnë, të shohin se ç’ndodh, dhe të prekur, të zgjidhin qeset e tyre?”

Më kuptoni të dashur lexues që më ndiqni. Nuk jam kundër njerëzve që vishen mirë dhe shumë mirë. Edhe pse vetë nuk i jap rëndësi. E keqja është se më të shumtët e njerëzve që njoh dhe që vishen shumë mirë, janë idiotë. Jo në kuptimin e mirëfilltë, por në atë kuptimin që vjen pas atij të mirëfilltit. Kam njohur edhe shumë inteligjentë syresh, por debilët predominojnë. Ndaj dhe i trembem një organizate filantropike që i kushton kaq rëndësi të veshurit.

Sigurisht që nuk ka pse të jenë si Nënë Tereza e Kalkutës, që e kemi edhe të Aeroportit të Tiranës. Të tillë shembuj është e vështirë të ndiqen, ndaj edhe ka vetëm një Nënë Tereza.

Gjithashtu nuk jam aq naiv sa të mendoj se doktor Ivi dhe të tjerë të kësaj organizate duhet të ndjekin shembullin e doktorit italian Xhuzepe Moskati, të mirënjohurit si “doktor i të varfërve”. As të të tjerëve që shkojnë dhe dergjen në Afrikë duke ju kushtuar të sëmurëve rëndë. Edhe pse bota ka shumë nevojë për njerëz të tillë, ne shqiptarët, nuk jemi dhe ndoshta nuk mund të jemi të këtij lloji.

Por përsëri ngre pyetjen dyshuese, që nuk ka të bëjë aspak me dyshimin për ndonjë përfitim apo lançim karriere.

Mos këto platforma krijohen për motive vanitoze, si afirmimi i vetes si grup njerëzish të rëndësishëm, që ndajnë një pjesë të të mirave me njerëzit në nevojë? Edhe tek kjo nuk shoh ndonjë të keqe të madhe, por kur mendoj se mund të isha vetë me një sëmundje të pashërueshme në shkallën e katërt dhe do shihja se për të mbledhur fonde për mua, do bëhej një mbrëmje festive ku do këndonte e paguar Inva Mula, me të vërtetë do mendoja “ Unë me të tjerët po zhurritemi dhe kurva po këndon!” Jo se kam ndonjë dyshim për moralin e Invas. E vlerësoj edhe si këngëtare, pavarësisht se “për noji lek” i bën reklamë Niko Peleshit. Nuk e kam aspak me të bijën Avnit.

Thjesht mendoj se a është kjo për të cilën ka nevojë shqiptari i sëmurë me kancer? Duket se edhe në këtë organizatë bamirëse zotëron mendimi dritëshkurtër “në këtë botë çdo gjë e zgjidh parja!” dhe kjo më tmerron. Sepse kam kuptuar që nuk është kështu. Të sëmurët nuk kanë vetëm nevojë për fonde, ilaçe dhe udhëzime si “të navigojnë sistemet e vështira të sigurimeve mjekësore në Amerikë“.

Kanë nevojë për dashuri dhe përkushtim. Kanë nevojë edhe t’ju fshish lotët e dëshpërimit ndërsa kanë dalë nga banja ku kanë nxjerrë rropullitë për shkak të kemios.

Por ndërsa unë, lebrozi të cilit nuk i afrohet njeri, të shoh ty me një kostum Armani apo me një fustan Karl Lagerfeld dhe mbledh ndihma për mua apo jep intervista gjithë pathos, kam të drejtë të mendoj se nuk të bie ndërmend për mua, të sëmurin rëndë, por je po njëlloj si ata që rrinë pas by... të njerëzve të rëndësishëm, që të kenë mundësi “t’ju hapen gjithë dyert”. Ke të njëjtin vanitet, por të prezantuar në një skenë më dinjitoze dhe më humane. Por në thelb je po i njëjti njeri!

E megjithatë sërish do nënvizoj ndryshimin e madh mes një OJQ-je në Shqipëri, që ekziston vetëm për të nxjellë lekë të kollajshme dhe një organizate në Boston që bën diçka. Por nëse OJQ-istët e Tironës kanë mbetur me të njëjtin kostum mendor anadollak, ti, mjeku Kasimati, ke hequr atë kostum dhe për fat të keq ke veshur kostumin e amerikanit të pasur dhe hipokrit, që vërtet punon, por ka edhe nevojë të ndjehet “human” në një gala tejet hipokrite. Kur them “galat tejet hipokrite” e kam fjalën për ato galat e mëdha, ku mund të derdhet shampanja lumë dhe ku ju “qahet halli” Tamilëve të Sri Lankës, apo budistëve të Tibetit. Nga milionerë dhe miliarderë.

Ti bashkë me AFC-në nuk jini të tillë, se nuk keni të tillë nivel financiar, por fatkeqësisht imiton në miniaturë atë sjellje hipokrite dhe vanitoze, që të është dukur e mirë duke parë më lart se vetja. Se do të ndjehesh edhe njerëzor dhe jo vetëm i stabilizuar ekonomikisht. Do të ndjehesh që edhe jep dhe jo vetëm merr. Por që është vetëm një modernizim i shallvareve anadollake mendore që ke pasur të veshura dikur.

Për fatin tënd të keq dhe të njerëzve që mendojnë se sa i mirë je!

* * *

(vijon)

A duhet parë çdo gjë që bëjnë shqiptarët me dyshim?

Pyetja është shumë delikate. Ndoshta e cytyr nga një lloj skepticizmi që ma ka pështjellë qënien sëfundmi, veçanërisht gjatë ditëve të qëndrimit në Shqipëri. Nuk ishin ditë të shumta dhe i kalova vetëm në Tiranë dhe në Korçë. Në tërësi jo më shumë se 10 ditë. Nuk mund t’i quaj as të ngjeshura me ngjarje dhe takime, se dhe shumë orë kaluan nën efektin e një sasie të lehtë alkoli. Që përgjithësisht ta mjegullon kqyrrjen dhe mendimin.

Por dyshimi që vazhdon e më rritet (sigurisht edhe nga ngjarje dhe njohuri të mëparshme) mund të mos jetë tërësisht shprehje e një gjendjeje jo të shëndetshme mendore. Mund të jetë edhe disi i pavarur nga qënia ime. Mbase ekziston diçka tek njerëzit, organizatat, marëdhëniet, madje tek e gjithë atmosfera, që më bëjnë që dyshimi jo vetëm të shtohet, por prej tij të kalojë edhe në përgjithësime.

Disa ditë më parë shkrojta për qytetarinë dhe të ilustruar me shembuj njerëzish të ndershëm dhe të suksesshëm. Preka edhe difekte në zbatimin e ligjeve të thjeshta, edhe kusure të sjelljes së njerëzve që shërbejnë, por kur ja përmend dikujt, të thonë se janë pjesë e kulturës sonë. E kulturës sonë difektoze? E deformimeve gjenetike në karakter? E pushtimit turk?

Unë tani jam i prirur të mos i pranoj më këto përgjigje si të plota dhe shteruese.

Por le shkruaj më konkretisht, për gjëra që lidhen edhe me institucione apo me organizata të rëndësishme, që kanë shqiptarët në Shqipëri, si edhe jashtë saj. Jo për administratën e korruptuar. Unë nuk i njoh asnjërën prej organizatave, të cilat do prek në këtë shkrim, nga brenda, sepse e kam tejet të vështirë të jem pjesë e një bashkësie për një kohë të gjatë. Kjo mund të jetë edhe mizantropi, mund të jetë edhe diçka e paklasifikuar ende si sëmundje mendore, por mund të jetë edhe një gjë që njihet nga psikologët, por mungesa e kontakteve të mija me ta më ka lënë të paditur për këtë problem.

* * *

Këtë javë e hapa me një hyrje në zyrat e Mitropolisë së Korçës, pasi më duhej të merrja dy çertifikata pagëzimi. Nuk kisha hyrë në oborrin e asaj ndërtese qysh në vitin 1991, kur dolën nga greva e urisë dhjetra burra e të rinj, që ishin solidarizuar me grevën e studentëve të Tiranës, për të hequr emrin e Enver Hoxhës nga Universiteti. Ende kam në sy mikun tim të ndjerë, Taqi Verigën, i cili foli në emër të grevistëve i lodhur dhe i mallëngjyer. Më pas Taqi u bë prift dhe shumë më vonë Perëndia e mori pranë.

Para shkallëve dhe në to, kishte një grup të madh njerëzish të veshur me rraso, të cilët, për shkak të njohurive të mija të cekëta fetare, nuk jam në gjendje t’i dalloj nëse janë priftërinj, dhjakë apo peshkopë. Kishin të njëjtat rraso të zeza, por shumë të pastra dhe vetë këta burra të rinj, të qethur mirë dhe me mjekra të bukura të jepnin përshtypjen se Kisha Ortodokse Autoqefale ishte rritur dhe zhvilluar më së miri. Dhe këtu Luçiferri, që nuk më ndahet që nga vizita në Sagrada, më futi menjëherë dyshimin dhe me vete thashë:” Bobo këta do e menderosin në pak vjet të gjithë atë punë që bëri Janullatosi!” Sigurisht që ishte vepër e Demonit. Nuk kishte asnjë arsye, që nga ato fytyra dashamirëse të atyre të rinjve të përkushtuar ndaj Zotit, mua të më ngjallej dyshimi se në Kishën Autoqefale, të ringritur me mund dhe të mbajtur të pakorruptuar nga Kryepeshkopi, jo shumë vonë do ketë bajagi korrupsion. As zyrat e pastra dhe të paisura mirë nuk duhet të ma ngjallnin dyshimin. (Ishin edhe më të mira se të Patriarkanës së Stambollit, tek të cilat kam hyrë në tetor të vitit 2022). Ndoshta mund të kenë ndikuar edhe zhgënjimet e gjyshit tim të mënçur, Petro Treska, që pat punuar kishtar për shumë vjet. I thjeshti gjyshi im duke tundur kokën thoshte: “Po ç’priftërinj zezë janë këta! Këta zihem me njëri tjetrin për meshët!”

Tani nuk ka ndoshta më meshë, se që kur sho Enver e siguroi gjithë bukën në vend, pa ndihmën e Kishës, mbase edhe rëndësia e bukëve të vogla e të rrumbullta, që i hanim gjithë dëshirë ndonjë të djelë, ka rënë.

Ndoshta edhe përkushtimii këtyre klerikëve që shkëlqejnë është i vërtetë dhe do e përhapin Dritën e Zotit në çdo mendje të deleve të humbura tç grigjës së ortodoksëve shqiptarë. Pa patur probleme.

Sepse gjithmonë ju jam trembur mendjeve perfide, që gënjejnë edhe me gjërat e shenjta të Fesë. Ndaj ndjehesha mirë kur shihja që nuk e uzurponin dot Kishën Ortodokse, njerëz si Koço Kokëdhima, që mund të bënte çdo fëlliqësi për tu pasuruar.

Edhe pse nuk jam fetar, do më kishte pëlqyer të hyja në mjedise fetare të thjeshta, pa luks, pa shumë ikona, ku priftërinj dhe murgjër të thjeshtë, të veshur edhe me një rraso të vjetëruar nga koha, përpiqen me sa dinë të ndihnin në mbarëvajtjen e çdo gjëje që lidhet me Bashkësinë Ortodokse. Por po të vazhdoja me këtë mendje, unë duhet të isha bërë vetë një murg françeskan. Dhe nuk do njihesha dot me priftërinjtë e bukur të Korçës, njëri prej të cilëve (ndoshta më i madhi) kishte në të folurën e tij të pastër shqipe, aksent labi. Për pak i thashë: “Po qënke bukurosh dhe brisk nga goja a i vrarë!” Nuk i thashë dhe kuptova që i kisha rezistuar tundimit.

* * *

Nuk shkruaj dot më vargje

Rimat kanë fluturuar tej.

Vrapoj si i çmendur t’i kap dhe pengohem.

Eshtë lejtmotivi i moshës së tretë,

Pa kërkuar diej,

Nga drita që sytë më vret

Pyetje të ngre

E më pas të ankohem.

Unë shoh qartë e më qartë,

Milloshi e tha kur ishte i ri.

Mua mu deshën edhe të tjera dyzet vjet,

Të kuptoja se ç’donte të thesh i Shkodrës gjeni.

Dhe vrapoj si i marrë

Rrugëve të Tiranës,

Rimat që mund të ripërdoren të kap.

Një vajzë me gjinj të tejfryrë me mua qesh,

    Një cigan diçka kërkon të hedh në dajre,

        Mish keci do të më shesë një kasap.

-Po ku shkon o thuajse plak i rrjedhur?!

Shoqja që më do

Më thotë me dhembshuri.

I them se rimat dyzet vjet më parë këtu i humba,

Kur isha më i marrë,

    Kur isha më i prangosur,

        Kur isha më i ri.

“Dhe ti mendon se do i gjesh?

Në këtë qytet që më keq se ti është çmendur?

Ik shlodhu diku pranë një bregdeti,

Në një stol nga shqotat rrahur,

Ku plot lezet prehen

Të tjerë pleq

Si ti mendjepjerdhur!”

Po unë ende nuk kam vdekur,

Edhe pse fjalën e fundit ma kanë gatitur,

BregLanës mbrëmjeve një ish-student ende bredh

Mbipeshë,

    Pa flokë,

        Kokës ovale mendimet selitur.

Diçka të humbur viteve kërkon

Nuk le pa gërmuar skuta e brima,

Në Tiranën e vdekur të viteve ‘80,

Ai pat humbur të tijat rima.

Arroganca ime ballkanike

Të paktën kam mësuar një gjë në këto 28 vjet në kurbet. Të pranoj se jam një arrogant i pandreqshëm. Katër vjet më parë, në një bisedë me një të ashtuquajtur gazetar në Korçë, i cili më tregonte se e njihte babanë dhe unë këmbëngulja se nuk kishte si ta kish njohur, pasi me mirësjellje më tha: “E kuptoj krenarin tuj, por e kam njoft dhe ka ken burr shum i qet!” ju përgjigja :“Ishte më krenar dhe më arrogant se unë!” Babai i shkretë, nëse vërtet dëgjon diku, do ketë buzëqeshur, se më krenar se unë ishte, por jo arrogant.

Megjithatë unë ja di kusuret vetes dhe për këtë edhe mund të “akuzoj” të ndjerin atin tim, se nuk më ka edukuar si duhet. Që të paktën të isha më modest.

Por as ai nuk mund të kthehet të më riedukojë dhe në këtë moshë unë jam vërtet i pandreqshëm. Por në 28 vjet nuk mësova të jem “humble”, por mësova të pranoj se jam arrogant.

(Përsëri do hidhet dikush nga miqtë e mij e të më thotë, se meqë e pranoj edhe mund ta korrigjoj, por unë do i përgjigjem me të njëjtën arrogancë: Ik e mos më çaj g.... si shumë!)

Por larg me arrogancë nuk shkon dot! Diku të thyhen hundët dhe keqazi! Ndaj dhe unë, për këtë udhëtim në Europë, i lashë “hundët” në shtëpi dhe u nisa pa to, që të mos kisha nuhatje dhe njëkohësisht t’i paraprija një hundëthyerje. Një mik në Detroit më kishte paralajmëruar që në Korçë të ruhesha nga Zonja e Hekurt, në Greqi nga patriotët grekë dhe në Barcelonë nga gjithë Katalanasit. Dhe shpëtova. Më mbetet vetëm Tirana, kryeqyteti ynë i dashur.

Por për të mos i ngjitur shkallët nga dy (një problem kemi edhe me shkallët e avokatit në Ckopojë) unë po rikthehem në Barcelonë dhe në një takim me Barçan time të dashur. Jam bërë tifoz i saj në vitin 1973, kur futbollisti që adhuroja, “hollandezi fluturues”, u shit nga Ajaksi tek Katalanasit. Prej asaj kohe kisha dobësi për blu-shegët. Ndaj dhe hyra në dyqanin zyrtar të suvenireve të tyre. Shumë pranë me Sagradan. Isha kureshtar, por nuk kisha ndërmend të blija gjë. Kam një lloj ideje që bluzat e sportistëve me emër janë të shtrenjta. Ndaj nuk kam asnjë të tillë.

Hyrja ishte jo e zakonshme. Ishte një lloj oborri, ku dy vajza të reja të drejtonin tek një foto e madhe e Kamp Nout, para së cilës, mbi një si piedestal, dukej një Kupë që mund të ishte kopje e Kupës së Kampioneve. Një vajzë tjetër merrte në foto me rradhë vizitorët. Nuk ishin të shumtë dhe kur më erdhi rradha i thashë që nuk dua foto, por kisha hyrë për suveniret sportive. Nuk prish punë tha, mund të dalësh n[ foto dhe nuk ke pse të paguash. Mund ta marrësh edhe “free”. Dhe këtu veproi ndërgjegja e ime prej amerikanoveriori, që kur është “free” mund të rrinë në rradhë edhe për pleh organik. Dola në foto dhe fotografja më paisi me një biletë që duhej ta paraqisja në sportelin e hyrjes. E paraqita gjithë qejf për të marrë diçka pa para, edhe pse nuk mbaja mend nëse e zura me dorë apo jo Kupën. Sportelistja më tregoi në ekran një foton time, me dorën në Kupa dhe me Kamp Noun në sfond. “Shiko sa e bukur!”- më tha në anglisht. “Shumë“ thashë nga kënaqësia që po merrja diçka të falur dhe jo se po më pëlqente surrati im në foto. “20 euro!”- shtoi sportelistja e qeshur. “What?!!’ thashë dhe shtrembërova fytyrën në mënyrën që nuk ma pëlqen askush në familje. “20” përsëriti ajo. “Mua më thanë që mund ta marr gratis!” “Jo. Eshtë foto e këtij formati dhe e printojmë në vend!” Nuk u përmbajta: “Nuk më duhet e printuar! Ma dërgo në email. Ja të ta jap adresën.” “Pa paguar as atë nuk e bëjmë!” “Po kolegia më tha që mund ta merrja pa euro?!” “Nuk besoj. Eshtë 20 euro për të gjithë. Mendo që atë kupë e ka prekur Mesi!” “I don’t give a shitt if Jesus touched it, not Messi! I am not going to pay 20 euro!’ u përgjigja në mënyrën më arrogante të mundshme dhe për çudi, asnjë rrufe nga ato që duhet të bien pranë Sagradas nuk më goditi në vend. Ndoshta nga që agjëroja. Sportelistja nuk u mërzit, por më drejtoi tek shitorja e suvenireve në të njëjtin kompleks. Ika i qetë, se kisha shpëtuar një njëzeçkë, pa llogaritur pasojat, të cilat më shkuan rreth 500 euro, por përsëri nuk do e këmbeja kënaqësinë që pata nga shfryrja ballkanike as për diferencën prej 480 eurosh.

* Në Tiranë, arrita në Kodra e Diellit, pas një udhëtimi mes Mokrës së Maros dhe të varreve të mbretërve ilirë. Drekë e bukur dhe shoferi na ndaloi pranë një lokali, që quhej Komiteti Diellor. Emër më kuptimplotë nuk mund të bëhet. Shum[ më lart se Komiteti Qëndror, para të cilit dridheshim dikur.

U ula në verandë dhe rrezet e diellit depërtonin mes kurorës së një ulliri të vogël. Mesdhe në të gjithë autencitetin e tij. “Shoqëruesi” shqiptar, një intelektual mbi të 80-tat më tha duke buzëqeshur, se në karrigen ku sapo isha ulur, ulet pasditeve i biri i Enver Hoxhës. E kuptova se flitej për Sokolin, se i madhi sikur rri diku nga Ckopoja. I buzëqesha shoqëruesit dhe në karrigen ngjitur lëshova çantën e shpinës. “Në atë karrige, ku lëshove çantën rri nusja e Enverit” buzëqeshi shoqëruesi i përzëmërt dhe unë nuk u përmbajta më:

“Mua më pëlcet by... se ku ulen i biri apo e reja e Enverit!” dhe me mendje shtova se duhet të shtyj edhe disa ditë të tjera në Europën turistike, ku do më duhet të dëgjoj edhe dhjetra cazzature të tilla.

Jam një arrogant ballkanas i papërshtatshëm për turist!

Burri emrin e të cilit nuk e mësova

Ai më ra sy sa hyri në lokalin ku po pija kafe. Jo se ishte veçanërisht i gjatë apo i shkurtër, i trashë apo i hollë, me ngjyrë të ndryshme të lëkurës nga ajo e vendasve, apo se kishte një ecje të veçantë. Ai ishte dikush rreth të 50 ve, me flokë të prera shkurt, një xhaketë që jo vetëm nuk i mbërthehej, por dukej sikur do i shqepej nga çasti në çast, poshtë të cilës dilte një këmishë e një marke të shtrenjtë, që i mbulonte pak prej mollaqeve të tij të bëshme, të mbuluara plotësisht nga xhinse marke. Në dorë kishte tespie disi të veçanta, ngjyrë të bardhë dhe rreth qafës së trashë kishte një shall mëndafshi. Mbante një palë këpucë sportivo-shik, me hartën e një pjese të globit, si kopertina e lirë e një albumi fotosh, që kam blerë shumë vite më parë.

Mund ta quaja pa frikë një halldup i kohëve tona nga mënyra si ecte dhe nga siguria që tregonte duke ecur si halldup. Por përdorimi i termave të cilat nuk i kuptoj mirë është “i dënueshëm” ndaj më duhet të verifikoj në google se ç’farë ka qënë tamam një halldup, që populli jonë i zgjuar dhe plot humor e përdorte pakëz si keq. (Shpjegimi në Fjalorin e gjuhës shqipe është më halldup se fjala vetë dhe unë nuk po e cyt më.)

Halldupin tonë, do e kisha harruar shpejt, po qe se pasi hyri me nxitim në kafenenë ku unë pija një esspresso, nuk do ishte pritur me shumë dashamirësi nga personeli shërbyes. Më pas doli me po aq nxitim dhe siguri dhe shkoi tek një tavolinë në tarracën e lokalit ku e prisnin tre burra. I lëshuan vendin e nderit dhe ishin gjithë sy e veshë nga burri që mua më dukej halldup.

Më pas erdhi një zonjë, më pas një zonjë tjetër dhe në fund edhe një zotëri dhe të gjithë u drejtuan tek personazhi jonë dhe e shihnin gjithë admirim. Ai dukej se i ftonte me një lëvizje të kokës dhe ata merrnin pa leje një karrige të lirë në tryezën ngjitur dhe i bashkoheshin Halldup-tavolinës. Që përtej xhamit unë nuk mund të kisha asnjë ide se përse bisedonin, por termat duhet të ishin jo të thjeshta se herë herë, të pranishmit tregonin dokumenta të futur në cellofan, që mund të ishin Vërtetime Pronësie, Vendime Gjyqi ose Certifikata Pagëzimi, por ne gjithë kureshtjen time të njohur, nuk arrita t’i kuptoja se ç’ishin në të vërtetë.

Përse e pyesnin Halldupin tonë? C’lloj këshillash kërkonin prej tij?

Po sa mund të kuptojë një observues i thjeshtë, që nuk e njeh Tironën, përmes një xhami lokali, se ç’ndodh në një tryezë të rëndësishme ku tregohen dokumenta të futur në zarfe plastike të tejdukshme?

Asgjë!

Ndaj dhe mendova të mos e vras mendjen shumë, por të përqëndrohesha në ngjarjet e Lindjes së Mesme që janë bërë më kataklizmike se kurrë.

A mos ndoshta edhe Halldupi lidhej pikërisht me këto ngjarje të koklavitura?

Se në vendin tonë ç’ka nuk ndodh!

Këtu puthet e përputhet Rama me Ivankan dhe jo shumë larg tyre, miku im Namik Kopliku, kujdeset për kampin muxhaedinët e kampit MEK. Këtu dëgjoj se Shqipëria po zbrazet, që të popullohet me çifutë, si dhe se së shpejti, në një nga korridoret rrugore të reja do zbulohen varret e mbretërve ilirë, që do vërtetojnë se jo vetëm jemi më të vjetrit në këto troje, por dhe se nuk kemi ardhur nga Kaukazi. Këtu pronari i një kafeneje më thotë në sy se sa gomar jam kur e pyes për cilësinë e rakisë, ndërsa në një tjetër “lokacion” dy zonja punonjëse në administratë pinë cigare në një dhomë të vogël të kafenesë të të birit të Maqo Dumos, ku duhani ndalohet sipas ligjit përkatës.

Këtu ndodh gjithshka!

Ndaj dhe unë rri i vetëm dhe “i habitur” ( e po sikur u habide thuhej në mëhallën tonë dikur) në një tavolinë pranë vetratës, në anën tjetër të së cilës gjithshka e komandon një Halldup që ka tespije të bardha.

Një burrë, emrin e të cilit nuk e mësova dot kurrë!

E Enjtje e Madhe

Unë zgjohem shpejt,

Si në çdonjërën prej ditëve të mija.

Nuk ndodh se dikush në telefon më merr,

Nëse hoxha namazin këndon,

Apo këmbanat kumbojnë në Shën Dëllia.

Unë zgjohem shpejt se gjumi më del

Ose diçka brenda meje thërret shumë,

Ndoshta vajza që do takoj,

Ndoshta idea se vezët duhet të skuq

Ndoshta se s’kam më gjumë.

Nuk dua të di se përse i hap sytë,

Ende marr frymë ndaj jam i lumtur,

Kjo javë e njëjtë si të gjitha është

Shumë të ndryshme e mendojnë,

Ndaj bota është kaq e bukur.

Një rreze drite

Për dore më kap,

Nga shtrati më ngre

Më çon në të blerta livadhe.

Sytë e përnjomur nga gëzimi i kam

Cel një e zakonshme ditë,

Por shumë e quajnë e Enjtja e Madhe.