Këngët që ndajnë njerëzit

Dua të ripërmend diçka, që kam shkruar shkarazi dikur. Në një studio arkitekture, në Misisisaga të Ontarios, një pasdite të vitit 1998, në radion që kishte gjithnjë një radiostacion me muzikë po në volum të ulët, u dëgjuan tingujt e “Internacionales”. Si me komandë nxituan pranë radios për të dëgjuar më mirë një arkitekt shqiptar, dy arkitekte polake dhe një inxhinier sërb nga Bosnja. Dhe po si me komandë filluan të qeshnin me njëri tjetrin. Ishin ende nën efektin që kishin patur në fëmijërinë dhe rininë e tyre, kur një këngë thellësisht politike dhe ndarëse ishte përdorur si frymëzuese dhe emocionuese për miliona e miliona njerëz në botë, për më shumë se 120 vjet. Ende përdoret në vende me miliona si Kina, Korea, Vietnami, Kuba etj.

Unë nuk kam ndërmend këtu të analizoj vargjet e Eugjen Potiesë apo muzikën e Pier De Geite, sepse nuk është qëllimi i këtyre rrjeshtave. Po e përdor si hyrje, për të reflektuar rreth efektit shpesh herë shkatërrues të këngëve që krijojnë ndarje mes njerëzve dhe nxisin ndjenja të urrejtjes madje edhe ndjenja luftënxitëse dhe vrasëse.

Njerëzit në asnjë mënyrë nuk duhet të këndojnë për të urryer njëri tjetrin.

Personalisht jam edhe kundër Himneve Kombëtare, por kjo është një çështje më e ndërlikuar, me baza të thella historike dhe kulturore, që duhet mbajtur mënjanë nga grupi i këngëve që shkaktojnë ndarje mes grupeve të ndryshme të Bashkësisë së madhe njerëzore.

Jo rrallë sot në Europë, por edhe në vende të tjera në botë, këndohet në mitingje të rretheve të Majta, kënga shumë e njohur e partizanëve italianë “Bella ciao”. Eshtë një këngë e thjeshtë, që ndoshta i emocionon më shumë sot të rinjtë europianë, se sa i emociononte partizanët në vitet e fundit të luftës dhe pas saj. Gjatë dhjetvjeçarëve, shtresat emocionale të këngës janë shtuar dhe tani, edhe pse nuk ka një tekst provokues, ajo është një këngë ndarëse që entusiazmon të majtët dhe ju krijon bezdi dhe urrejtje të djathtëve.

Përse na shërbejnë këto vepra të thjeshta arti që ndajnë njerëzit?

Këtë këngë 3-4 minutëshe nuk na shërbejnë, por ato përdoren për qëllime propagandistike nga qarqe që lulëzojnë vetë nga ndarja dhe urrejtja. Në mënyrë dashakeqe dhe të qëllimtë ato amplifikohen dhe kthehen në simbole që bëjnë që njerëzit të ndjehen antagonistë dhe t’i kundërvihen njëri tjetrit. Nëse përdorim për ilustrim ngjarje të vendit tonë, janë si këngët kundër Ballit Kombëtar apo si këngë të caktuara partizane me një theks veçanërisht armiqësor ndaj shqiptarëve të tjerë.

Nuk dua të them aspak se këngë të tilla nuk duhet të krijohen dhe aq më pak të ndalohen për arsye idologjike. Kam qënë në dyshim, se pse një këngë e thjeshtë si “Lili Marlene”, duhej të ndalohej në gjithë vendet e Bllokut Lindor, përfshi këtu edhe atdheun tim.

Por në të njëjtën kohë jam kategorikisht kundër stërpërdorimit të këtyre veprave për qëllime propagandistike, kundër transmetimit dhe ritransmetimit të tyre, jo mbi bazën e dëgjueshmërisë, por për të arritur një qëllim të caktuar ideologjik. Një qëllim i tillë është gjithnjë një qëllim i ngjalljes së urrejtjes, nëpërmjet theksimit artificial të veçorive të një heroi apo të një rryme të caktuar nacionaliste apo edhe internacionaliste.

Ja ç’ndodh me stërpërdorimin e këngës “Hasta siempre, Comandante” kushtuar Ce Guevarës.

Eshtë një prej mënyrave për të idealizuar dhe kthyer në simbol të së Mirës, një figurë tepër kontradiktore si është ajo e Ernesto Guevarës. Pavarësisht nga karakteri i tij idealist dhe altruist, mjeku argjentinas i kthyer në simbol i të Majtës ekstreme në gjitë globin, përfaqëson krahun më të ashpër dhe më të rrezikshëm të ideologjisë marksiste. Atë të marrjes së pushtetit në mënyrë të dhunshme dhe sa më të shpejtë.

Nuk ka rëndësis se sa i sakrificës dhe i sinqertë ishte Guevara. Ishte i rrezikshëm për njerëzit. Edhe pse mund të nxiste ëndërrat për liri të të shtypurve. Edhe pse mund të ishte në anën e të drejtëve. Ishte njeriu që kishte jo vetëm bindjen , por dhe vullnetin, që përmbysja e sundimtarëve mund të bëhet vetëm me luftë dhe sa më parë që të ishte e mundur. Idetë e tij u mundua t’i realizonte jo vetëm gjatë Revolucionit Kuban (që për hir të së vërtetës ishte diçka jo e zgjatur në kohë dhe nuk shkaktoi shumë gjakderdhje), por edhe në Afrikë dhe në Amerikën Latine.

Figura të tilla me dritë hije të forta janë intersante për artistët, por jehona e tepruar e bëmave të tyre është e rrezikshme për njerëzit e thjeshtë dhe veçanërisht për të rinjtë. Unë nuk dua që nipi im të frymëzohet nga një figurë si Ernesto Guevara. Eshtë njëlloj si t’i injektoj qëllimisht një dëshirë për të vrarë të tjerët duke menduar se çështja të cilës i është kushtuar kërkon dhe justifikon edhe krime të tilla.

Por të njëjtën gjë do doja të mendonin edhe Natali Kardone dhe producentët e saj, kur rregjistruan “cover” të këngës në vitin 1997. Eshtë varianti më i shitur i këngës revolucionare kubane.

Nëse në një manifestim të së majtës diku në Europë, ka mijëra të rinj që çirren të ekzaltuar duke kënduar këngën, nuk është e pamundur që dhjetra syresh të jenë të gatshëm të rrëmbejnë armët si “Komandanti” dhe disa syresh edhe të bëjnë vrasje në emër të Revolucionit Botëror.

Ndaj është e domosdoshme të kihet shumë shumë kujdes në transmetim-ritransmetimet e këngëve që ngjallin ndarje mes njerëzve. Ndodh që i “dehur” nga vargjet dhe tingujt e një kënge të tillë, të shkosh e të vrasësh një qënie tjetër njerëzore, që mund të ketë dhe mund të mos ketë asnjë faj.

Dhe për këtë nuk mund të bësh fajtor as Komandantin.

Ai ka gati 60 vjet që është vrarë pabesisht!

Athinë

Mbi këtë mermer të bardhë ëndrrash të vdekura,

Që ndonjë qeparis i blertë e ndërpret

Ditët e mija shterren.

Ditët e mbetura,

Që qiejve prenotova

Përgjunjur i ulur

Në këmbët e të kohëve Mbret.

“Mund të kisha kërkuar më shumë!”

Veten qortoj i pezmatuar,

Dielli i Mesdheut më përkëdhel

Më bën të ndjehem i vogël

Megjithatë i mbrojtur,

    Tmerrësisht i marrë,

        Me jetën i dashuruar.

I çelët dhe i çartur brigjeve bredh,

Me kyçet e skuqura nga të hershmet hekura.

I lirë,

    I lumtur,

        I drojtur vështrimin hedh

Qeparisit të blertë

Mes mermerit të bardhë të ëndërrave të vdekura.

Regjimet përgjithësisht rrëzohen nga brenda (fund)

 

(vijim)

Me këtë synim në mendjen e Ramës, që vetëm vdekja ta largojë nga posti, duhen parë të gjitha veprimet e tij të viteve të fundit, por dhe gjithë veprimet e sotme dhe ato që do vijojnë. Në rastin e Autokratëve hajdutë, ky synim është edhe më i veçantë se në rastet e Diktatorëve me një lloj ideologjie, që largimin e tyre e shihnin si fundin e botës. Të tillë ishin Hitleri dhe Stalini.

Rama dhe të tjerë si ai e shohin si një tmerr, që do ju marrë Fuqinë, një pjesë të Pasurisë dhe do i shpjerë në Burg. Ndaj ata janë të kapur me thonj e dhëmbë ndaj atij Froni. Më tipikët sot janë Putin, Erdogani dhe Lukashenkoja, si dhe shumë karikatura të ish republikave sovjetike.

Por ne na intereson shqiptari Edi, që sigurisht mëson nga të mësipërmit, por nuk ka plotësisht mundësinë që të luajë dukshëm me Kushtetutën, sepse duhet të luajë edhe kartën e atij që do të hyjë në BE. Pikërisht ajo gjë , që ai uron të ndodhë pas vdekjes së tij (gjë që mbizotëron çdo ndjenjë njerëzore të tij, përfshirë edhe dashurinë për Zahon) është si një gjë që i sillet nëpër këmbë dhe e pengon të marrë veprime drastike për t’ju thënë të huajve: “nuk dua t’ja di për Ju!”

Ata, në korridoret e Tiranës, që pëshpërisin se Gjermania ja mblodhi keq, ose se kaq e ka se nuk e takoi zv.ministri i jashtëm amerikan nuk ja kanë idenë e politikës së sotme ndërkombëtare.

Cdo udhëheqës i një vendi të pavarur europian, i cili i ka fituar zgjedhjet rregullisht ose duke i vjedhur është i sigurt në qeverisjen e tij. Nuk zëvendësohet. As mund të thuhet hapur që duhen sa më parë zgjedhje të parakohshme.

Rasti i ndërhyrjeve të hapura në publik i Trump, “se ky më pëlqen ose jo”, “filani nuk duhet të jetë në krye” e të tjera të ngjashme është i pashëmbëllt, e megjithatë as të tilla komente nuk sjellin ndryshime në Europë. Edhe ajo që ndodhi në Venezuelë është një rast ndryshimi i një njeriu pa ndryshuar regjimin. Fakti i fundit është mbështetja që Trump i dha autokratit Orban dhe që rezultoi në Hiç.

Ndaj Rama është i sigurt se nga jashtë ‘nuk e heq njeri”. Sigurisht që të lakohesh shpesh si Autokrat apo i Korruptuar në shtypin euroatlantik nuk është e pëlqeyeshme për kënd. Gjithashtu presionet e BE shoqërohen edhe me bllokime fondesh, ndaj të cilave ai është i ndjeshëm. Ekonomia shqiptare është një ekonomi me varësi të fortë nga kreditë europiane dhe nga droga, ndaj ndërprerja e të parave ose kufizimi i tyre është një problem për të. E megjithatë edhe atë do e pranojë dhe Ballukun nuk ka për ta dorëzuar. Sepse hapja e petëve të “lakrorit Balluku” e shpie atë në zyrat e hetuesve.

Dhe këtu vijmë në përfundimi se regjimi Rama mund të rrëzohet vetëm nga shqiptarët me protesta të mëdha ose me votë në zgjedhjet më të afërta të përgjithshme.

Por kështu duam s’duamrikthehemi në shoqëria Zombi, që Rama ka bërë çmos që të krijohet e të mbetet e tillë.

Shoqëria shqiptare është një shoqëri Zombi sepse ka humbur besimin në klasa politike dhe njëkohësisht pret t’i bjerë nga qielli një klasë e re politike.

Shoqëria shqiptare është një shoqëri Zombi sepse pjesë jo të vogla të saj janë të lidhura dhe përfituese nga regjimi dhe mendojnë se është më mirë mos e rrezikojnë atë të mirë të vogël që kanë. Kjo mund t të jetë një vend jo i keq në administratë me përfitime të mëdha prej korrupsionit, por edhe një rrogë si punëtor i pastrim-gjelbërimit në një Bashki.

Shoqëria shqiptare është një shoqëri Zombi, se segmente të saj që janë anti-Ramë ndjekin kauzën personale të Berishës, i cili lufton vetëm të mbetet në skenë dhe të shpëtojë nga burgu Argitën dhe Zenin.

Shoqëria shqiptare është një shoqëri Zombi sepse pjesa më vitale e saj, që është rinia studentore, për arsye që unë nuk i shpjegoj dot mirë, nuk ka besim në forcën e saj, por mendon se si të gjejë mënyrën të ikë nga Shqipëria dhe jo të ngrihet në protesta masive të papërzjera me partitë politike.

Ndaj nuk ka pse të na çudisë asnjë veprim i Ramës në ditët dhe muajt që do vijnë. Ai mund të shkojë në ekstrem në veprime politike, administrative, ligjore, si dhe në qëndrime në politikën e jashtme, që bien në kundërshtim me inteeresat e vendit. Asgjë nuk është tabu për të, përderisa i shërben forcimit të pozitave personale, disi të prekura në këto 6 muaj. E tillë është fuqia që ka grumbulluar në dorën e tij dhe e tillë është gjendja e shoqërisë shqiptare.

Të dyja këto ai i di më mirë se gjithkush. I di më mirë edhe se diplomatët e huaj në Tiranë, një pjesë të të cilëve “i ka futur në thes”. I di më mirë edhe se shërbimet informative, që informojnë kancelaritë europiane. Po njëlloj si ai i di edhe Berisha që e njeh mirë mekanizmin e shtetit shqiptar, lojën politike ndërkombëtare dhe gjendjen e shoqërisë shqiptare. Por Saliu lufton për të marrë maksimumin e mundshëm për vete dhe këtë e ka arritur.

Ndaj ne që nuk jemi anëtarë të shoqërisë Zombi, duhet të pushtohemi nga një pesimizëm i thellë për gjendjen në të cilën ka katandisur shoqëria shqiptare.

Ku më të shumtët thonë: “E mo ç’i qi tëmën!”

E thotë një ish pedagogu im që ka një hotel në Tiranë dhe disa prona dhe nuk ka ndërmend të lëvizë as një gisht deri sa të vijë dita e votimeve.

E thotë shoferi i taksisë pa liçencë, që përpiqet të ketë rregullisht klientë, për t’i shpënë nga Korça në Tiranë dhe anasjelltas.

E thotë shitësi i librave të hapura në një trotuar në rrugën e Barrikadave, që shikon me shpresë gratë se burrat, sipas tij, nuk blenë libra.

E thotë një banakiere e mençur në “Mon Cheri” që kur mëson se nuk jetoj në Shqipëri, më thotë duke psherëtitur “Ju shpëtuat!”

Ne do jemi vërtet të shpëtuar kur edhe ju të shpëtoni nga ky regjim i frikshëm!

Regjimet përgjithësisht rrëzohen nga brenda

Në biseda me të njohur rreth qeverisjes në Shqipëri, që më shumë duhet quajtur “çështja Rama” më dukej se pakkush në Atdhe kishte një ide të qartë se a ishte mundur ndryshimi i regjimit dhe nëse kjo gjë me rëndësi për fatet e çdo familjeje shqiptare do zgjidhej në një të ardhme të afërt apo të largët.

Ndoshta një pjesë e njerëzve i janë dorëzuar idesë- le të ndryshojë kur ka për tu ndryshuar.

Eshtë e lehtë të shkruash kundër dorëzimit kur nuk jeton në Atdhe, sepse “paralizimi politik” i një shoqërie ka arsye nga më të ndryshmet, të cilave dikush që është brenda saj nuk i kundërshton dot ose e ka të pamundur. E megjithatë unë po shkruaj duke përfituar edhe nga ky fakt që është e lehtë të shkruash kundër “dorëzimit të të tjerëve”.

Edhe pa patur të dhëna të sakta statiskore, mendoj se të paktën 50% e popullsisë është e pakënaqur nga kjo lloj qeverisjeje autokratike. Duke përjashtuar disa shoqëri aziatike dhe ndoshta shumë afrikane, nuk ka vende ku njerëzit kërkojnë të qeverisen nga Autokratë, që jo vetëm vjedhin, po mbyllin çdo hapësirë lirie të biznesit, të shprehjes, si dhe të pjesëmarrjes në jetën demokratike të Bashkësisë.

Ky është thelbi i regjimit Rama.

Në Shqipëri nuk e shpiku dhe as e krijoi Rama, por ai përfitoi nga një sistem i shtrembëruar dhe e rriti në maksimum, në qeverisjen e keqe të një njeriu të vetëm.

Shihni ç’palaçollëqe ndodhin me aeroportin e Vlorës; shihni ç’ndodh me Spiropalin, që nuk është as zë kundër, por mendoi se Ballukja e bëri baltë dhe e tha tek dy tre diplomatë të huaj; shihni ç’bën me politikën e jashtme që bën të çakarritin sytë në gjithë kancelaritë europiane; shihni se sa me lehtësi shkarkon apo emëron ministra, që nuk mund të krahasohet as me Diktaturën e Hoxhës.

Sigurisht të gjitha këto janë dëshmi se ai është i bindur që shoqëria shqiptare është dorëzuar. Nuk i ka bërë këto në këtë masë as në vitin 2013, as më 2017 dhe as më 2021. I bën në këto 3-4 vitet e fundit kur është bindur se e ka “paralizuar” komplet shoqërinë shqiptare. E ka kthyer në një shoqëri Zombi.

Por zombit e shoqërisë Zombi vërtet janë të paralizuar si qënie sociale dhe qytetare, por janë në gjendje të mendojnë, si dhe të presin me dinakëri kafeneve, se dikush nga jashtë, do ja u shërojë sëmundjen që i ka zënë (që për ta është Rama).

Problemi kryesor është që regjimet nuk rrëzohen nga jashtë!

Ka raste që regjime të caktuara të vendeve të vogla, si është vendi jonë, rrëzohen (jo përmbysen) edhe nga jashtë, por kjo ndodh zakonisht kur Udhëheqësit e tyre janë në përplasje të fortë me një Fuqi të madhe dhe kryesisht me Amerikën. Por ky nuk është rasti i Shqipërisë që prej vitit 1990 dhe këtej. Të gjitha qeveritë kanë qënë në një linjë me interesat e Shteteve të Bashkuara, të cilat kanë bërë shumë për çështjen shqiptare, sepse ishte në përputhje me interesat e tyre. Kjo vlen edhe për Bashkimin Europian, por ky i fundit as nuk ka bërë ndonjëherë ndryshim regjimesh.

Ndaj shpresa se mund të rrëzohet nga Shtëpia e Bardhë apo nga Brukseli është një shpresë idiote.

Rama të gjitha këto i di mirë, edhe pse ndjen presion në këto 6 muajt e fundit. Po nervozizmi i tij nuk është i dikujt që po i rrezikohet qëndrimi në krye të vendit. Eshtë nervozizmi i dikujt që një vit më parë ishte plotësisht i qetë se do kishte 4 vjet të lehta të “administrimit absolut” të jetës dhe parave shqiptare, që tani kupton se nuk do jetë aspak i thjeshtë.

Por cilat janë arsyet që më shtyjnë të besoj se nervozizmi i tij nuk e ka bazën në frika se i erdhi fundi?

Të gjitha gjërat që rrjeshtova më sipër, Rama i di më mirë se unë, madje di edhe dhjetra të tjera që janë gjysëm publike ose të fshehta, si marëdhëniet me Melonin e të tjerë europianë, dyert që i hap marëdhënia me Toni Bler, marëveshje me vlera të mëdha financiare që ka bërë ose ju ka premtuar atyre që kanë rëndësi në Uashington dhe në Bruksel etj. Por nuk është njëlloj si të jesh në krye të një vendi të shtypur dhe të bësh ç’të të dojë qejfi dhe njëkohësisht të të thurrin lavde të huajt, dhe në vend të lavdeve të kesh paralajmërime për shtyrje negociatash dhe afatesh afrimi në BE. Jo se i bëhet vonë që Shqipëria të hyjë në BE! As i bie ndërmend dhe as e do. Por karta e Integrimit Europian është një kartë që i nevojitet ta luajë edhe për zombiet e dhe për të huajt. Sa më shumë të zgjatë ky proces, aq më i lumtur është Rama, që ka një synim të vetëm:

Të vdesë pa u larguar nga posti i Liderit Suprem.

(vijon)

17 prill

Diku ishte pasmesnate

Ora e siestas ishte tjetërkund,

Absurdi nuk ka kohë ndaj është absurd;

Një fjalë që si thikë ngulet në aortë

A një gisht që këmbëzën shkel

Prej nga del vrasësi plumb.

Atë pasmesnate u zbrazën njëmbëdhjet

Ishte diell dhe ora e siestas ishte,

Si në një tablo të Kle-së,

Vijat u kryqëzuan,

Përzjenë vdekje dhe jetë

Të kuqen e Ticianit me një të blertë të ndritshme

Si ajo që sheh në prill në një lirishte.

Nuk dihet se sa trupa u prekën

T’i numuroje duhej shumë mund

Veç plumbat ishin njëmbëdhjetë

Në një pasmesnate të errët

Tmerrësisht absurde,

Ndërsa dielli të digjte tjetërkund.

A ju vjen ndopak turp të dashur shqiptaro-amerikanë që votuat për Trump?

Ndonëse nuk ka të dhëna statistikore se sa shqiptaro-amerikanë kanë vonuar parvjet për Trump, kam bindje, nga kontaktet që kam, që janë ndoshta 90% e tyre. Veçanërisht nga ata që kanë emigruar pas vitit 1990. Pasi e kishin parë se si kishte qeverisur për 4 vjet. Pasi kishin dëgjuar se ç’lloj idiotllëqesh nxirrte nga goja, Pasi kishin parë edhe ç’farë ndodhi më 6 janar 2021.

Atë mëngjes, krejt rastësisht hapa televizorin dhe pashë një skenë, që mund të krahasohej vetëm me atë që kishte ndodhur në Tiranë gjatë varrimit të Azem Hajdarit. Nuk i besoja syve. Mendova se kur kjo gjë mund të ndodhë në Uashington, nuk është e pamundur të ndodhë kudo. Absurde. Idiote. E frikshme.

Mora në telefon një Republikane të Regjistruar me të cilën kisha punuar dhe që e dija se “llomotiste” lart e poshtë se “Obama e kishte bërë baltë!” “Ja ku e ke Presidentin bastard për të cilin ke votuar”- i thashë dhe e mbylla telefonin.

Megjithatë nuk mendoja se “katrahura” mund të shkallëzohej. Amerika i ka ende gjallë institucionet. Vetëm pata bindjen se me atë që ndodhi “The Donald” i kishte larë përfundimisht duart me politikën.

Dhe sërish gabova. Nuk e njihja mirë mendësinë e shumicës së amerikanëve. Ku hyjnë edhe 90% e shqiptaro-amerikanëve, që jetojnë kryesisht në qytetet të mëdha dhe ku Trump nuk fiton dot.

Unë nuk jam as me demokratët në SHBA dhe as “komunist” sikundër më thotë me shpoti një mik shumë i afërt. E di që edhe kandidatët e asaj Partie vinë nga prerje të ngjashme, që administrojnë vendin në përputhje me intersat e super të pasurve. Janë ata që ju financojnë fushatat.

Por jam në gjendje të dalloj një idiot dhe një monstër që mund të bëjë gjithshka vetëm për tu ndjerë i rëndësishëm. Që mund t’i thotë lehtësisht të Zezës e Bardë pa ndjerë asnjë turbullimi.

Ndaj votimi në masë prej tyre për këtë “monstër” të paparë në Historinë Moderne është jashtë çdo lloj justifikimi. Mund të thuash “nuk i dua zezakët dhe nuk votoj Kamalan”, mund të thuash “na gjeti belaja me latinot dhe ky i bën zap”, mund të thuash “na mbytën taksat e ky do na i lehtësojë“, mund të thuash “ky është kundër luftrave”, por të gjitha këto nuk të justifikojnëqë voton për dikë që për pak e ktheu Uashingtonin e vitit 2021, si Tiranën e vitit 1998. Eshtë shumë më e ndershme mos shkosh të votosh.

Por nuk mund të kthehemi në nëntorin e vitit 2024 dhe mbase vota e shqiptarëve nuk ka pasur asnjë efekt, se jetojnë kryesisht në shtete blu.

Por në këto 16 muaj a jeni ndjerë me turp të dashur bashëatdhetarë e miq?

Flas për ju që jini në gjendje të mendoni.

Trump do e kishte marrë Shtëpinë e Bardhë edhe pa votën tuaj. Por ju treguat se sa miopë jeni; se sa urrejtja ndaj komunistëve ju shpie të votoni një Monstër; se si etja për 2000 dollarë më shumë në vit ju bën të votoni për dikë që ve në rrezik botën dhe të ardhmen e fëmijëve dhe nipërve dhe mbesave tuaja.

Dua që gjatë këtij viti të takoj disa nga ju dhe nëse nuk e shmangim dot politikën t’ju pyes në sy:

Ndjen turp për çka ke bërë?

Unë nuk di se ç’përgjigje do marr.

Eshtë në natyrën e shqiptarit të mos e pranojë gabimin edhe kur vetë e di që e ka dhjerë!

Por po ju paralajmëros se nëse do dëgjoj justifikime të tipit “kështu do bënte dhe tjetri”, “këto janë interesa që nuk varen nga Presidenti”, “Irani na rrezikonte me atomiken” e të tjera broçkulla si këto duhet ta dini që do kini një përgjigje të vetme.

Një gëlbazë në fytyrë dhe më pas do shkoj në një vend të qetë ku të mos dëgjoj më asnjë fjalë shqip.

Koha biologjike dhe sahati im i mbetur

Diçka flitet tani rreth moshës biologjike dhe shumë njerëz mburren se janë 20-25 vite më të rinj se sa ju tregon pashaporta. (Këto dëngla kanë qënë gjithnjë mes meshkujve, që theshin se i kishin rregjistruar më të mëdhenj për të mos shkuar ushtarë, por këto lloj pasaktësish unë i marr me rezervë. Edhe pse nëse citoj Xhozef Keller, nuk kam arsye të fortë të besoj se jam lindur në Korçë, më 16 shkurt 1959. Unë kët e kam besuar se ma kanë thënë prindërit dhe se kam në të gjithë dokumentat, por nuk kam asnjë provë të vërtetë për të. Duke qënë kërthi, edhe pse dëshmitar okular unë nuk mund të konfirmoj dhe as të kundërshtoj ditën dhe vendin e lindjes. Ju kam besuar verbërisht prindërve, mësuesve, sekretarëve të partisë, veprimtarëve të Frontit, heronjve të punës socialiste, udhëheqësve të pionerëve dhe nxënësve me medalje ari.)

Po unë nuk e kam kundërshtuar ligjërisht ditën time të lindjes, ndaj dhe nuk kam të drejtë të pretendoj se kam lindur diku rreth mesit të vitit 1963, kur kam nisur edhe të kujtoj gjëra. Madje dhe kjo nuk është e sigurt, se edhe për vitin 1963 mund të ketë patur një komplot për ta quajtur të tillë, kur mund të ketë qënë edhe koha që përkon me vitin 1968.

Po le ta lemë diçka që është kaq e turbullt dhe konvencionale dhe që njerëzit që e krijuan edhe mund ta manipulojnë. Por ata nuk mund të manipulojnë orën time biologjike. Edhe kur u përpoqën në vitin 2019, që nëpërmjet vaksinës Covid-19 të më plaknin 18 vjet e ca, unë dëgjova Fredin e Bajramit dhe nuk u vaksinova.

Tani jam ky që jam dhe ndjehem diçka, si rreth 38-39 vjeçar. Edhe kur më pyesin për moshën ju them nëpër dhëmbë “..stenëntë“ që mund të variojë nga 29 deri në 59, por q nuk mund të jetë kurrë më shumë.

Kështu deri para disa dit[sh, kur shkova të takoja një ish-pedagog në hotelin e quajtur “Kotoni”. Hoteli nuk ka asnjë lidhje as me Pambukun dhe as me Niko Peleshin, por thjesht është një hotel i mirë, me katër yje, jo larg nga ish-selia e Komitetit Qëndror të Partisë së Punës.

Doja të lija një porosi me shkrim për ish-pedagogun pronar dhe më duhej të shënoja datën. 8 prill më tha me plot mirësjellje recepsionistja. “ Oh sa mirë që ka kaluar data e errët!” thashë si për të bërë një shaka bajate, por duket që ishte më bajate se duhej sepse vajza e re më pa me dyshim. “E di besoj pse quhet datë e erëët?” shtova për të treguar se nuk ja kisha futur aq kot. “ Po-tha- dje ishim shumë pranë Luftës së Tretë Botërore.” “O gomar- i thashë vetes- bota është në një katrahurë të vërtetë dhe ty të ka mbetur sahati në 7 prilli, kur pushoi këngën bilbili!”

Nuk i thashë recepsionistes së re asgjë për Zogun, Mujo Ulqinakun dhe sho Enver, që në mënyra të ndryshme e pritën 7 prillin. Cdo gjë aq e ndjeshme dikur edhe për mua tani dukej tepër e largët dhe pa pikë rëndësie.

Dua të shënoj, që regjimet e ashpra, edhe pse nuk janë në gjendje të të ndryshojnë orën biologjike të individëve, munden që nëpërmjet propagandës të përditshme, itensive dhe gjithëpresente të të ndryshojnë kohën mendore. Për ne gjithshka fillonte me Luftën nac-çlirimtare. Para saj gjithshka kishte qënë e gabuar ose me cene të mëdha. Pika “kruçiale” ishte 8 nëntori 1941 dhe triumfi i vërtetë dhe Jeta e Re fillonte më 29 nëntor 1944. Kush guxonte t’i vinte në dyshim këto, “shkote ke veni”. Ndaj edhe gjyshërit i kuptonim që kishin kufizime ideologjike, se kishin lindur para formimit të Partisë. Por ne ishim të vendosur të punonim me ta deri sa ata ta kuptonin plotësisht se ç’kastravecë po linin pas.

Historia e Komunizmit në Shqipëri ishte më e varfra në të gjithë Mesdheun, E kuptueshme për një shoqëri të varfër ekonomikisht, por edhe shumë të pazhvilluar, Por propaganda ja kalonte asaj të Jugosllavisë, Bullgarisë dhe Rumanisë, ku kishte patur vërtet diçka. Tek ne 0-ja ishte kthyer në një “faktor” aq të fortë, sa hyrja e Clirimtarëve në Tiranë, ishte për ne viti 0. Ndaj ishte e pamundur që të mos mateshe me këtë vit 0. Në kohën kur nisëm të kuptonim se ku jetonim edhe Globi ishte kthyer në Shqipëri dhe Kinë dhe çdo gjë tjetër ishte vetëm borgjeze ose revizioniste.

Më kujtohet kur isha në Universitet, që ishin vite shumë të vështira për të drejta studimi, dhe më të shumtët e bashkëstudentëve ishin nga qytetet e vogla dhe fshatrat, kontigjent i përshtatshëm për trushpëlarje, në një mbledhje me dikë nga Instituti i Studimeve M-L, shumë studentë me bindje ngriheshin dhe deklaronin se e dinin që në libraritë europiane, veprat e sho Enver ishin ato që shiteshin më shumë.

Kështu që ne nuk dinim në cilin shekull jetonim. E kuptoj pse e njëjta gjë ka ndodhur në Kamboxhian e Pol Potit dhe vazhdon të ndodhë në Korenë e Kimëve.

Truri i njerëzve është lehtësisht i manipulueshëm!

Për fat të keq ndodh edhe në vende të lira. Në Amerikë ka pjesë të shoqërisë ende në shekujt e 17, 18 dhe 19. Ndaj fiton Trump që me lehtësinë e një idioti dinak mund të kalojë me lehtësi nga një shekull në tjetrin, se nuk ka asnjë parim dhe asnjë bindje. Madje nuk e ka as idenë e Historisë.

Për fatin e mirë të Botës, Trump nuk mund ta mbytë Lirinë në Amerikë. Në rast se shoqëria amerikane do ishte aq inerte sa shoqëria gjermane e pas vitit 1933, bota sot do ishte zhytyr thellë në mut.

Por ka ende shpresë.

Si ka shpresë edhe për mua që ta ve në lëvizje sahatin tim të mbetur,