Im atë, njeriu me botkuptim perëndimor

Edhe pse i druhem një lloj mbivlerësimi, që ndodh jo rrallë tek bijtë kur flasin për etërit më duhet t’i shkruaj këto rrjeshta, tani që kam mbushur 67 vjeç dhe nipi im po afron tetë. Ka qënë një episod në jetën time në shkollën fillore, që më tronditi për disa muaj, dhe të cilin nuk e kam harruar kurrë. E kam prekur jo shkurt në librin “Biseda të pakryera me babanë“.

Për të mos e zgjatur shumë, se ka lexues të blog-ut që e kanë lexuar librin, një të hënë të nëntorit 1967, pas orës së parë të mësimit, u zgjata nga banka e parë tek e treta dhe godita një shokun tim të pallatit dhe të klasës. I ra gjak nga hundët dhe një mësuese jo e klasës sonë, i tregoi nëndrejtorit të shkollës dhe ky i fundit më shpuri për veshi në sallën e mësuesve për t’ju treguar të gjithëve “monstrën” e vogël gjakderdhëse. Isha 8 vjeç dhe shtatvogël, por duhet të kem qënë agresiv deri sa nëndrejtori më mbajti për veshi deri në katin e dytë.

Mësuesja ime, pasi më ktheu në klasë, më tha para nxënësve që pa sjellë babanë në shkollë nuk mund të vazhdoja mësimin. Ishte një ditë e ftohtë nëntori dhe si isha, pa marrë as pallton dola nga shkolla me frikën se si do i thesha babajt. Ishte shumë autoritar edhe pse më deshte shumë dhe luante me mua. Zbrita rreth dy kilometra, atje ku ishte Radio-Korça e vjetër dhe nuk guxoja të trokisja në dera e atij institucioni. U ktheva dhe shkova në lulishtja në Shën Mëria, për të qënë jashtë mundësisë të takimit të ndonjë të njohuri, që do më nxirrte në shesh “horllikun” e madh. Edhe pse ditë e ftohtë, binte diell dhe gjithë kohën shihja galat dhe gallofët që uleshin e ngriheshin në rrapin e madh. Kështu deri sa ora shkoi 12 dhe pas saj shkova në klasë mora pallton dhe çantën, dhe si “burrë i mirë“ shkova në shtëpi. Për fatin tim nuk kishte mësuar gjë as ime motër, që ishte në klasën e 7-të të së njëjtës shkollë.

Të nesërmen u zgjova me temperaturë të lartë dhe nuk di se si ishte “zbuluar” bëma famëkeqe e goditjes dhe “fshehja” e gjithë ngjarjes nga prindërit. Veçanërisht “moszbatimi” i urdhërit të mësueses së fillores.

Por si gjithnj, qëllova me fat (muk më është ndarë fati i mirë gjithë jetën). Im atë në vend të më ndëshkonte, u “xhindos” me mësuesen, që pat dërguar një fëmijë 8 vjeç rrugëve për të marrë të jatin nga puna. Kishte shkuar të takonte drejtorin e shkollës dhe i kishte kërkuar që ta thërriste mësuesen dhe t’i tërhiqte vëmendjen për këtë gabim të pafalshëm sipas tij.

Unë u ndjeva mirë, se me dinakërinë e një kalamani, kuptova që nuk isha më i akuzuari. Një i rritur kishte gabuar dhe im atë më kishte dalë në mbrojtje.

Drejtori nuk e kishte parë të udhës t’i “kërkonte hesap” mësueses dhe pas 3-4 ditësh, kur babai e kishte pyetur se si ishte diskutuar çështja, ai i kishte thënë që mësuesja nuk kishte patur faj dhe se e gjithë përgjegjësia për ngjarjen (përfshi edhe të sëmurët nga e ftohta) binte mbi mua. Atëhere im atë, duket i revoltuar, i kishte kërkuar, sipas rregullores të shkollës, që të mblidhej këshilli pedagogjik dhe të merrte në diskutim sjelljen e mësueses madje dhe të vetë drejtorit. Kjo nuk mund të shmangej dhe mbledhja e famshme u bë, ndërsa unë isha ende në shtëpi i sëmurë dhe me një ndjenjë të rëndë faji se futa tim atë në një konflikt trepër të madh. Nuk ndjeja më që “ja kisha hedhur pa lagur”. Ndoshta të njëjtën gjë si unë mendonte edhe ime më, sepse nuk i pëlqente konfrontimet, por nuk mund ta kundërshtonte babanë. Autoriteti i tij në familje ishte absolut.

Mbledhja “e pazakontë“ kishte vazhduar disa orë dhe me siguri që më të shumtët e mësuesve nuk kishin folur dhe ata që ishin ngritur kishin mbajtur anën e drejtorit dhe mësueses. Ndoshta të gjithë(me përjashtime të vogla) e quanin kërkesën e Andon Marës absurde, sepse koha ishte e tillë, që autoritetit i jepej të drejtë edhe kur gabonte. Por jam i sigurt gjithashtu që argumenta të kundërshtonin mençurinë e tim eti nuk kishin.

Ajo ngjarje më mbeti si “tatuazh “ i keq në kokë, se gjithmonë mendoja që kisha vënë babanë tim në një pozitë të vështirë ndaj opinionit të kohës dhe mësuesve. Ndoshta kjo pat ndikuar edhe në namin tim prej “shejtani” në të gjithë trupën mësimore, por isha i sigurt se ai nam do më dilte edhe pa mbledhjen në fjalë.

Vetëm kur u bëra vetë baba dhe kisha nisur të kuptoja më shumë nga jeta (sistemi shoqëror pat ndryshuar) kuptova se sa i mençur dhe “perëndimor” në botkuptim ishte im atë. Ai nuk mbronte të birin, por një krijesë të vogël, në procesin e rritjes që abuzohej marrëzisht nga të rriturit. Nuk ishte e rastit që ai lexonte Rusonë dhe mësuesit e gjorë nuk lexonin as Makarenkon.

Mund ta kishte patur shumë të lehtë të shkonte të nesërmen dhe të takonte mësuesen dhe t’i thoshte “djali im ka gabuar rëndë, por nuk do e përsërisë se do i flas unë!” dhe të gjithë “të rronin të lumtur dhe të gëzuar”. Ai zgjodhi rrugën e vështirë, atë të përballjes me opinionin e prapambetur dhe që i kishte sjellë jo pak telashe në jetë. Zgjodhi rrugën e drejtë edhe pse kjo mund të ndikonte në notat e mia dhe të sime motre.

Ishte 45 vjeç dhe kishte pjekurinë që unë nuk e kam edhe sot, edhe pse kam mësuar shumëprej tij.

Zgjodhi dinjitetin, që më bën të qaj me dënesë ndërsa i shkruaj këto rrjeshta.

Sepse ishte ndër njerëzit më të drejtë dhe më perëndimorë që kam njohur!

O zotëri!

Këto dy fjalë më tha në telefon, një mësues që jeton në Atdhe. E kisha dëgjuar edhe më parë këtë dyfjalësh ose për të qënë më i saktë, fjalën “zotëri” në rasën thirrore.

Për një çast më bën të ndjehem mirë, se nuk kam qënë i mësuar në Shqipëri të më drejtoheshin me këtë fajalë nderuese. Kur pata arritur moshën e “zotnillikut” ishte ende Diktaturë dhe unë nuk kualifikohesha as për t’u thirrur “shoku Fistëk”, sepse isha një punonjës i thjeshtë në një ndërmarje gjithashtu të thjeshtë. Edhe në ndonjë mbledhje të rrallë në “Ministrinë e Tiranës”, kur më ishte kërkuar të flisja nuk më drejtohej njeri me “shoku”. Thjesht me emër ose “përfaqësuesi i Korçës”.

Këtu ku jetoj më drejtohen shpesh me “mister”, por nuk ka tingëllimin ofiqar, që ka fjala në shqip. Diçka më ndryshe kur më thonë “xhentëllmen”, por dhe atëhere nuk ndjehem i përshtatshëm dhe i pyes “ku e shikon xhentëllmenin ti?”

“O zotëri!” me theksim dhe zgjatje të i-së, që përdori mësuesi dhe e kam dëgjuar edhe nga ndonjë mësuese, nëpunëse apo funksionar i lartë në Korçë është qortues. Të bën të ndjehesh më i dhj...se në çastin e parë, kur i drejtohesh bashkëfolësit për t’i kërkuar diçka, ose për t’i kujtuar që disa ditë më parë të ka thënë të tjera gjëra.

Do isha ndjerë më mirë të ma tha thoshin “tullë“: “O koqe kandari!” se ashtu e dëgjoj thirrjen me zë të lartë dhe autoritar “O zotëri!” Të paktën, kështu nuk ndjehesh edhe i përçmuar edhe i tallur. Thjesht i përçmuar.

Ose kur të thonë: “Po jo mor zotëri!” dhe shtrembërojnë buzët dhe sytë dhe ti e kupton se jo vetëm e ke gabim, por dhe po i humb minuta të vyera bashkëfolësit ofiqmbajtës që ke para. Eshtë më “e nderçme” të të thonë: “Pa ik pirdhu që këtu se nuk ta kemi ngenë!” dhe të ta përplasin derën në surrat. Se ashtu fiton edhe të drejtën morale të shkallmosh derën dhe t’i sulesh nëpunësit të lidhur ngushtë me partinë në pushtet dhe që të ka përcjellë pa shumë ceremoni.

Por bashkëatdhetarët e mij nuk e humbin gjakftohtësinë dhe me mirësjellje (me zë të lartë) të thonë: “O zotëri!” ose “Po jo mor zotëri!” dhe ti çarmatosesh. Nuk ke më asnjë argument në favorin tënd. Tjetri të ka thirrur zotëri dhe edhe pse mund të jesh ndjerë si “m.. i shtypur” nuk ke asnjë të drejtë t’i kërkosh llogari se nuk të ka trajtuar si duhet. Të është drejtuar si dikush që ke vlera, prona dhe personalitet. Një zotëri.

(Diçka më e ngrohtë, që tregon edhe pak afinitet është shprehja që përdorin disa funksionarë, që kanë punuar edhe në Tiranë dhe të mohojnë kërkesën duke të thënë: “Po jo mor’ burr’ i dheut!” dhe kjo të bën të ndjehesh mirë edhe pse të çarmatos nga idea se mund të ankohesh më lart, në Ministrinë e Tiranës.)

Një shoku im, që gajaset kur lexon rreth temave të tilla të Mëmëdheut do tregonte ndonjë mesele të vjetër të sajuar me Tore By..., ku i famshmi homoseksual i viteve ‘70-’80 i Tiranës i drejtohej bashkëfolësit : ”O zotni ke nërmen’ apo jo se un’ vdiqa!”, por unë nuk gajasem aspak kur më thonë “O zotëri!”

Se veç zotëri nuk ndjehesh kur ta përplasin në fytyrë pushtetin e tyre disa ronxhobonxho dhe ronxhobonxheshka të zyrave të shumta të Institucioneve të Mëmëdheut të dashur.

Shtëpia e Kondilëve

Nuk di nëse emri “shtëpia” i shkon banesës së Kondilëve, e ndërtuar në kohn e lulëzimit të Korçës. Ndoshta është më mirë ta quajmë Palacina e Kondilëve.

Falë një shokut tim arkitekt, mjaft i vëmendshëm ndaj fotove të vjetra në Internet, herë pas here marr foto të vjetra të Korçës, të cilat jo vetëm më çmallin me qytetin e lindjes, por dhe më bëjnë të kuptoj më mirë fazat e zhvillimit të tij urbanistik dhe arkitekturor.

Gjithashtu, thuajse të gjitha pjesët e qytetit të paraluftës, më sjellin kujtime, që lidhen me mua ose me prindërit e mij. Ndërtesa në foto më sjell jo pak.

Si u shtetëzua, banesa e Kondilëve ishte caktuar të bëhej Muzeu i zonës së Korçës. Ishte një orientim nga lart, që në qytetet e mëdha të ngriheshin muzeume, të cilat nuk kishin ekzistuar deri në atë kohë në Shqipëri. Drejtor i Muzeut ishte shkrimtari Nella Sinaeri, por nuk kishte ende muze, por vetëm një dhomë-depo me një inventar të kufizuar. Babanë e shkarkuan si drejtor të Radio-Korçës dhe e vunë drejtor të Muzeut, ndërsa Nella u caktua në vend të tij në Radio.

U bë një punë e madhe për grumbullimin e materialeve nëpër gjithë rrethin, ku Andon Mara u ndihmua nga disa vullnetarë të apasionuar pas historisë, si dhe nga nëpunësit e lokaliteteve të Korçës. Pas një viti e gjysëm pune grumbulluese dhe sistemuese, babaj i ndihmuar nga vullnetarët, bëri edhe shpërndarjen dhe vendosjen e eksponateve dhe Muzeu hapi dyert për vizitorët. Në disa dhoma të katit përdhe jetonte ende një nga familjet e pronarëve. Të gjitha këto në harkun kohor 1950-1952.

Në vitin 1992, nuk di se pse rrija në një stol në lulishten përballë spitalit. Edhe tani çuditem sepse ishte një vend ku nuk më ka qëlluar ndonjëherë të pres. Ishte fund dimri, por ishte një mëngjes me diell dhe pranë meje në stol, po merrte rrezet e diellit në Lindje edhe një i moshuar. Ishte fjalëpak, por duket se po rrinim më tepër se 15 minuta dhe një çast më pyeti se i kujt isha. Kur i thashë, i shndritën sytë dhe më tha: Të jesh krenar për atë baba! Na ka lënë të rrinim në shtëpinë tonë, që ishte bërë Muze kur donin të na nxirrnin.

Më erdhi mirë edhe pse e dija pak historinë. Një teknik ndërtimi i quajtur Pavllo Fundo, ma kishte përmendur një vit më herët. Dukej që kishte lidhje farefisnore me Kondilët.

Nuk e pyeta plakun se si e kishte emrin dhe nuk e pashë më kurrë. I kishte kaluar të tetëdhjetat.

Kur shkruaja librin “Biseda të pakryera me babanë“ mesa materialeve të akuzës dhe mbrojtjes për përjashtimin nga Partia, ishte përmendur edhe ngjarja me Kondilët. Akuzuesit e cilësonin si “rënie në pozitat e borgjezisë“. Një nga “borgjezët” duhet të kishte qënë plaku i gjatë që ngrohej atë mëngjes dimri me mua në lulishten përballë spitalit.

U ndjeva vërtet krenar për babanë tim, që i përkiste atyre komunistëëve njerëzorë, që kishin dashur një botë të njerëzve të drejtë dhe të barabartë dhe për këtë i kishin ndëshkuar. Prej kohës si drejtor i Muzeut nuk kishte mbetur më në Parti dhe kishte pasur edhe telashe të tjera, por nuk e kishte ulur kurrë kokën.

Pat jetuar me dinjitet në një kohë kur të ishe me dinjitet nuk ishte aq e lehtë.

Kondilëve duhet t’ju ketë qënë kthyer prona që në fillimet e viteve ‘90. Por kurrë nuk e kishin harruar një të mirë të vogël që ju kishte bërë shkrimtari Andon Mara. 

Kreshma, iftari dhe ngritja shpirtërore

Ndonëse me disa ndryshime në kohë, në varësi të kalendarëve të ndryshëm, duket se tre fetë abrahamike, kanë shumë pjesë të riteve të tyre të ngjashme. Unë këtë e di jo se jam ndonjë studiues i feve dhe as militant ateist, që dua t’ju gjej të metat, por se këtë vit vendosa të mbaj kreshmë. Dhe dy ditë pasi nisa kreshmën filloi edhe Ramazani. Besoj se agjërim të ngjashëm në këtë periudhë duhet të kenë edhe hebrejtë (ata që nuk janë majë avionëve bombardues).

Arsyeja kryesore që nisa kreshmën këtë vit (e kam bërë edhe ndonjë vit tjetër) është se ndjeva që muajt e fundit isha bërë shumë agresiv në shkrimet e mija. Kanë qënë jo vetëm më të shumtë në numur, por edhe denigrues në shumë raste. Veçanërisht ndaj politikanëve të të dy anëve të oqeanit, këngëtarëve të serenatave dhe lepujve të butë. Nuk mbante më ujë pilafi sepse kishte shumë yndyrë shtazore, ndaj duhej të nisja menjëherë një katharsis.

E nisa me një Ndjesë të fortë dhe të pashembullt për natyrën time, që i drejtohej Niko Peleshit dhe të nesërmen “e preva” mishin. Një javë më vonë, sipas konsultimeve edhe me një njohëse të mirë të proçedurave kreshmore, ndërpreva të gjitha ushqimet që mund të kishin edhe përmbajtjen më të vogël shtazore. Nuk di nëse këto me pak shtazorkë, i quanim “të burbuletura” në fëmijëri, por pavarësisht nga cilësimi unë nuk i vura më në gojë. Në frigoriferin e pastruar kam vetëm karrota, panxhar të kuq, repka, lakër arme, hallvë susami dhe karrota. Nuk e kam bërë gabim që i kam shënuar dy herë karrotat, por kam dy lloje, një palë të qëruara e të lara dhe të tjerat si “i ka bërë i paçim Uratën!” Renditja në fjali është sipas rradhës që kanë në raftet e frigoriferit tepër kreshmor.

Pas katër ditëve të para që kam ngrënë të përpunuara dhe bruto, ushqimet e sipërpërmendura, ndjeva një lektisje në trup dhe mendova se sa mirë që është që nuk kam origjinë islamike. (Mendimi nuk ka aspak lidhje me Iranin apo me Khameinin rahmet pastë!) Agjërimin e detyruar të fesë së Muhametit do e kisha shumë të vështirë, sepse që sa lind dielli dhe deri sa perëndon duhet tëndërprisja çdo veprim që lidhet me gojën përveç frymëmarrjes. Madje edhe ato që lidhen me ndonjë karshillëk, që vazhdon me ca komplimenta të shumëpërdorura dhe që përfundon në shtrat. Edhe këto veprime lejohen vetëm kur është natë dhe kur ka rënë muzgu është shumë e vështirë t’i bësh isharete dikujt të gjinisë tjetër. Le që ku bën dot isharet kur je pa ngrënë! Do lëshohesh për iftar sa të dëgjosh topin e ramazanit dhe kur të ngrihesh nga sofra i nginjur do pëlcitesh të flesh menjëherë si derr i kënaqur. (Tuberstakfurallah, edhe derri na duhej këtu për të përdhosur agjërimin.)

Por megjithë lehtësinë e kreshmës ortodokse nëse e krahasojmë me agjërimin muhamedan, unë nuk ndjehem mirë. Nuk kam as ngritjen më të lehtë shpirtërore. Jam aq i zhytyr në mëkatin e mendimeve, sa nuk gjej rastin më të parë qët’i lëshohem dikujt! Dhe këta dikujtshat, janë njerëz tepër fetarë, si Donald Trump, një mbrojtës i zjarrtë i Krishtërimit; Bibi Netanjahu, një hebre i ardhur nga prindër ateistë por i përkushtuar për çështjen çifute dhe Edi Rama një katolik që ja kalon edhe Papës nga besimi në doktrina fetare. (Nuk po e përmend...in, Kalorësin e Ortodoksisë se s’ka nja 10 ditë që i kërkova ndjesë.)

Kjo më shqetëson pa masë!

Se le sakrificën që po bëj duke ngrënë vetëm karrota, panxhar të kuq, repka, lakër arme, hallvë susami dhe karrota, por është një sakrificë që nuk po sjell asnjë dobi. Unë jam po aq “i ngarkuar” sa kam qënë edhe në muajt para fillimit të kreshmës dhe jo vetëm që bëhem i bezdisur për të tjerët, por nuk ndjej as më të voglin afrim me Qiellin. Më duket sikur hyj thellë e më thellë zgafellave të Nëntokës. (Të mos përmend këtu dhe që në sytë e lexuesve në Mëmëdhe nuk po shndërohem dot akoma në Faktor.)

Dikush, me përvojë në çështjet kreshmore, mund të thotë se nuk duhet të humbas as durimin dhe as besimin, se edhe po mos ngrihem shpirtërisht deri të Shtunën e Madhe, mund të pastrohem nga mëkatet Ditën e Gjyqit të Fundit.

Kjo është vërtet ngushëlluese, por këtu mund të arrija edhe po të mos haja vetëm karrota!

15 vjet...llomotitje!

U mbushën 15 vjet të këtij blogu mbushur plot e përplot me më shumë postime se komente dhe me më shumë “sharje” se “afirmim të vlerave pozitive”.

“Ku endemi”, si e kam rrëfyer edhe më parë, lindi kot së koti, nga një grindje me një miken time, me të cilën më parë këmbenim rregullisht diskutime rreth “gjërave të rëndësishme të këtij Globi”! Meqënëse nuk i dërgoja dot më drejt e në “kutinë postare” të saj, thashë t’i hedh rrugëve të Internetit, se dikush do i lexojë. Njëkohësisht pata njoftuar avokatin tim, që atë vit nuk kishte shkuar akoma në Berlin, që “marrëzirat” që i dërgoja mund t’i lexonte më “kollaj” në blog.

(Po ishte edhe si “trend” i kohës, për të mos u hequr fare si “inoçent”.)

Mikja ime e pa që isha i “dëshpëruar” dhe më ripranoi në “gjirin e saj”, por mua më kishte hyrë “vedi në qejf” dhe vazhdova të postoj ide, deklarata dhe opinione rreth gjërave që i dija dhe që nuk i dija. E kam përmendur se ishte si një lloj “llomotitje me vete” rrugëve të qyteteve të vogla të Kanadasë, ku nuk më njihte njeri.

Kuptohet, që me të drejtë, shumë të njohur do mendonin se kisha “lajthitur” fare dhe këtë mund ta lidhnin me statusin tim prej të divorcuari, me “dështimin në zanat” apo me temperaturat e ulta të Kanadasë. Disa “me marifet’ më theshin të hiqja dorë, se po “diskretitoja familjen”, po i vija një njollë “Gaqo Tashos dhe shkollës Themistokli Gërmenji” dhe po “turpëroja edhe Korçën dhe Oparin”. Disa “me shumë dashamirësi” më theshin se po bëhesha “gjithollog” madje njëri syresh, “më i quti”, më sugjeroi të shkruaja edhe për “Ditën e Minatorit”.

Unë shkrojta edhe për Ditën e Minatorit, për të treguar faqe Internetit se jo vetëm dija shumë, por nuk më bëhej vonë për insinuatat e miqve dhe dashamirësve.

Pas 15 vjetësh kam kuptuar se as jam bërë më “budall”, dhe as më “ i qut” nga të “shkruarat me vete” ndërsa endem pa e ditur se Ku shkoj.

Një bashkëmoshatare, që ende jeton në Mëmëdhe, një ditë më kërkoi t’i përgjigjesha sinqerisht, se a do kisha shkruar nëse do isha ende në Korçë dhe nuk do kisha emigruar. Ju përgjigja “Nuk e di!” sepse vërtet nuk jam i sigurt nëse kjo do ndodhte. Mes shumë arsyesh që do rrjeshtoja në favor të “mosshkrimit” do ishin “preokupimi me projekte dhe ndërtime”, “pesha konservatore e opinionit”, “një lloj hezitimi për të mos mbetur pa bukë“, por mbi të gjitha, që nuk do e kisha “mendjen e hapur” nga gjërat që mësova në këtë Kontinent.

Fakti që vazhdoj të shkruaj (herë itensivisht dhe herë rrallë) tregon se ende mendoj se “cazzature” që shkruaj janë gjëra të mënçura, ashtu si i duken çdo marroku në Botë, që hap kompjuterin dhe shkruan edhe për të tjerët .

Kam kuptuar edhe se kurrë nuk do mësoj se “Ku endemi”!

Protesta me ...”meme”

Sot populli i Korçës ka protestuar para një godine qeveritare (këto tani janë të shumta dhe unë nuk jam i sigurt në ishin para Bashkisë, Prefekturës, Këshillit të Qarkut apo “Policisë që është me ne”}. E rëndësishme është që njerëzit janë solidarizuar edhe pse koha ishte e mirë dhe në atë orë mund të kishin dalë shëtitje nga Parku Rinia, ku janë vendosur edhe gurët që të kujtojnë monumentet e para antikitetit në Europë.

Një miku im, që ishte i pranishëm në protestë, më ta se populli arsimdashës, rrugëdashës dhe paçedashës i Korçës, këtë rradhë protestoi kundër mbylljes së qytetit për shkak të prishjeve të mëdha në rrugët kombëtare dhe jokombëtare, që lidhin Korçën me kryeqytetin. Sipas tij ishin 50 vetë nga populli dhe 30 policë , ose 50 policë që ruanin se “ç’zarare” do bënin ata 30 të popullit.

Nuk më dha hollësi nëse dikush mbajti ndonjë fjalim emocionues dhe as për “parrullat” që hidheshin. Duke parë edhe raportet popullsi-polici, them se nuk duhet të ketë zgjatur më shumë se 3/5 e një ore dhe nëse do të jesh një kronikan i saktë, i bie të jenë fiks 36 minuta. Të ngjeshura dhe të elektrizuara, se “nuk durohen më këta hajdutë“, “as në kohën e Skënderbeut nuk kemi qënë kaq të izoluar” apo “që të shkosh në Tiranë duhet t’i biesh nga Kina!”

Dhe meqënëse mua më ka mbetur “pllaka e gramafonit” në një vend, po i rikthehem sërish protestave të korçarëve, në vitet ‘30, kur qyteti kishte po aq popullsi sa ka edhe sot.

Korçarët jo vetëm ishin të organizuar në sindikata dhe “shoqëri esnafore”, por ishin në gjendje të ngriheshin të gjithë dhe t’i tregonin “dhëmbët” një regjimi autokrat si ai i Zogut, në një kohë që kishte më pak liri. Vërtet Zogu nuk kishte aq shumë xhandarë sa ka Edi sot policë në Korçë, por edhe po të kishte patur më shumë, jam i bindur që njerëzit do ngriheshin. Ishte një shoqëri vibrante, e etur për përparim dhe drejtësi, që kishte mësuar shumë nga shoqëritë perëndimore dhe veçanërisht ajo amerikane.

Sot korçarët protestojnë...me “meme”!

E bëjnë copë Ramën dhe të gjithë lapangjozët që ka pas në Internet. Disa prej tyre i thonë edhe fjalën e fundit, sidomos po të kenë një profil, që nuk është emri i tyre. Në internet qarkullojnë video, foto të sajuara nga Inteligjenta Artificiale dhe batuta me kripë e pa kripë, me të cilat protestuesit e Internetit gajasen kafeneve apo në divanët e shtëpive kur i shohin. “Ua ç’ja u kanë bërë!” thonë gjithë ekzaltim dhe presin që nga protestat “memore” Qeveria të bjerë, rrugët të rregullohen dhe në fund “të gjithë të rrojnë të lumutur dhe të trashëgohen!”.

Por të tilla gjëra ndodhin vetëm në përralla me Mbret dhe pa mbret, dhe duhet thënë që Edi Rama është një kryeministër i zgjedhur me votë ndaj nuk ka si t’i ndodhë kjo. Eshtë më e thjeshtë që një ditë të gjithë të vendosin e të shkojnë në lokalet me muzikë “live” dhe pasi të rrumbullosen mirë, të dalin rrugëve me këngën “O sa dal i pirë moj nga Republika” dhe të rrëzojnë regjimin e të vendosin Republikën e të Përgjumurve.

Nuk kisha ndonjë iluzion që do kishte një protestë masive për izolimin e Korçës. E kisha prekur pulsin rebel të qytetit tim, kur ndërtohej Kulla Vrojtuese, kur shfytyroheshin objektet e Petraq Kolevicës dhe kur Rama bridhte rrugëve më serbes se në çdo qytet tjetër duke thënë se ç’duhet ndërtuar në një vend dhe ç’duhet të prishej në një vend tjetër.

Nuk është e rastit që korçari më i shquar është Vrenozi me videot e tij, për të cilat Petro Dula, 90 vjet më parë, do theshte “të gajasin by....!”

Qyteti im i lindjes është qyteti më i kollajshëm në Shqipëri për tu qeverisur nga “Ridhjerësat” e sotëm!

Mjaft të ketë ca vizitorë më shumë në fundjavë dhe mjaft të na premtojnë çdo katër vjet se do na ndërtojnë një stadium të ri!

Ja u japim votën dhe pastaj i bëjmë copë në Internet me...”meme”!

Grimca të një kohe “të vdekur” (II)

 ...

Cupat e shtëpisë i shikonin me urrejtje ushtarët italianë, që ju hidhnin fjalë kur kalonin rrugës. Po jo të gjitha vajzat e mëhallës silleshin njëlloj. Kishte nga ato që pëlqenin të flisnin dy fjalë italisht me rinokët e përtej detit. Një nga të mëhallës, Andoneta, kishte ikur me një ushtar italian dhe rrinte diku në një dhomë të një shtëpie pranë kazermave të reja, që italianët kishin ndërtuar me të hyrë në qytet. Djemtë e mëhallës me “shejtanllëk” theshin se Andoneta kujdesej për divizionet italiane “Lupi di Toscana” dhe “General Arezo”, por askush nuk dinte saktësisht se ç’bënte vajza e mëhallës në dhomën pranë kazermave. I jati kasap turfullonte, se i dukej se e bija kishte shkelur nderin e familjes, por nuk shkonte ta kërkonte se nuk i dihej ç’mund të ndodhte me ushtarin italian. Edhe të tjerët në mëhallë ishin të preokupuar se e dinin që kasapi merrte zjarr shpejt dhe mund të bënte ndonjë “të pabërë“ me thikat dhe hanxharët e tij, po Andoneta e bukur një ditë u kthye në shtëpi për të ikur disa ditë më vonë me një ushtar tjetër italian. Ishte mirë që asgjë nuk ndodhi. Vetëm djemtë e mëhallës bëheshin xhelozë.

Disa prej tyre, më të mëdhenj, shkonin jashtë qytetit, në një shtëpi të madhe dhe të bukur, që kishte nisur të punonte si klub i oficerave italianë, por në gjysmën e saj punonte edhe si shtëpi dëfrimi për italianë dhe vendas. Nuk ishte aq lirë sa në Madam Pengenika në Katavarosh, po idea se mund të shkonin me shoqet e Alida Valit dhe Iza Polas i bënte të kursenin dhe të “kuturisnin” të zbrisnin ndonjë muzg në shtëpia e përfolur dhe të dilnin prej saj pas dhjetë minutash pa kursimet e muajit. Në qytet flitej se një nga djemtë e Tezhës, që bënte tregëti me Italinë, kishte patur një romancë prej disa muajsh me Alida Valin, por nuk dihej nëse ishte e vërtetë apo thashethem dhe sa më shumë ju ndizte fantazitë sensuale aq edhe ju kushtonte grindje të rinjve mes tyre. Ata që nuk donin ta besonin, theshin “U bë çobani të ketë dashnore Alida Valin!”, ndërsa përkrahësit e idesë se çdo gjë ishte e mundshme theshin se po të ishe i pashëm dhe me para mund të bëje dashuri edhe me Greta Garbon.

Fotot e aktoreve më të bukura të Europës dhe Amerikës i shihnin shpesh, se dy djem të mëhallës, Guri Madhi dhe Vangjo Frashëri, pikturonin reklamat e kinemasë “Majestik”. Ata gjenin foto të aktorëve , por i vetëm sa ja u linin t’i shihnin në praninë e tyre. Nuk donin t’i humbnin fotot e “yjeve” të botës, sidomos në atë kohë lufte, kur asgjë, as jeta e më të privilegjuarve nuk ishte e sigurt.

...