Protesta, një Politikan, një Prift, një Poet dhe një Putanë

Jam i sigurt, që të katër të sipërpërmendurit, edhe pse jetojnë në Shqipëri nuk marrin pjesë në protestë. Prifti se është me rraso, Poeti sepse është apolitik, Politikani se është kundër dhunës dhe Putana për arsye të panjohura.

Nuk di a e njohin njëri tjetrin, se të katër janë korçarë, por me mua i lidh debati i ashpër në rrjetet sociale. Dhe të katër, ndonëse me profesione të ndryshme, e arsimim të ndryshëm dhe me hobi të ndryshme, patën thuajse një fjalor identik sharjesh ndaj meje. Politikani për shkak të thirrjeve, që unë bëj në mbështetje të protestës në Tiranë, Poeti se i kërkova të bënte diçka për të shlyer poezinë, që i kishte kushtuar Peleshit, Prifti se u talla me një këngë të tij dhe Putana për shkak se pata thënë, që nuk ka serenata në Korçë.

Më duhet të pranoj, që provokatori kam qënë unë, ndaj dhe po të hedhësh edhe do presësh, por mua nuk më shqetëson hidh-pritja, se sa më shqetëson fakti që njerëz në atdhe, që sot mund të të quajnë “legjendë“, “i madh”, ‘je Njish!”, po i preke sadopak të hidhen në grykë dhe të thonë fjalën e fundit. Cilësorët ishin nga më të larmishmit, që ndihin ata që shkruajnë dhe fillonin me “i dështuar”, “i sëmurë mendor”, “trukalbur”, “thashethemexhi paranoiak”, “i lig”, “sharlatan”, “injorant”, “i korruptuar” dhe mbaronin me “pa shtyllë kurrizore”.

Unë vërtet mbase i kam një pjesë të këtyre cilësive negative, por më duket se më shumë i takojnë Ramës.

Pse Politikani, Prifti, Poeti dhe Putana nuk ngrihen të protesotjnë dhe t’ja thonë këto kryeministrit?

Pyetja është e vështirë dhe unë nuk jam në gjendje t’i gjegjem edhe pse i njoh nga pak të katërt.

Po edhe po ta gjej përgjigjen do më vlejë vallë?

Unë isha aty dhe tani nuk jam

Ka shumë gjëra të ngjashme periudha maj 1996 - mars 1997 në Shqipëri me gjendjen e Shqipërisë maj 2025 -tetor 2026. Ka edhe veçori, por për ata , që nuk e kanë jetuar atë kohë do përqëndrohem në ngjashmëritë, për të ndihur sadopak që njerëzit të kenë zgjuarsinë e duhur për të shmangur Kaosin. Mund të ketë nga ata, që thonë se “me dylbi nga Kanadaja” nuk i sheh dot, por këto m’i kanë thënë edhe më parë njerëz, që edhe duke qënë brenda Shqipërisë nuk shohin dot mirë, se kanë perde partiake në sy.

Saliu i vodhi votimet e 26 majit, pasi me mendjelehtësi 4 nënkryetarët e PS-së u larguan në mes të ditës së votimeve dhe tërhoqën komisionerët. Më pas ndodhi protesta e PS-së ku u krye dhunë nga qeveria, u inkurajuan më shumë firmat piramidale dhe njerëzit u mpinë dhe në zgjedhjet lokale të nëntorit Berisha u mundua t’ju tregonte të huajve që kishte mbështetje në popull. Piramidat ranë, njerëzit protestuan me të drejtë dhe me kokëfortësi Berisha nuk hyri në dialog dhe as kryeministrin nuk e largoi. I vënë me shpatulla pas muri e shkrehu shtetin dhe u vranë mbi 3000 njerëz, ndërsa kaosi mbretëroi për 3-4 muaj.

Rama vodhi ose bleu zgjedhjet e majit të kaluar, thelloi korrupsionin si dhe centralizimin e pushtetit në duart e tij dhe njerëzit u mpinë. Deri sa skandalet korruptive shkuan tej kufijve dhe nga një dhunë në Zvërnec filloi Revolucioni Flamingo. Rama e injoroi për 4 muaj duke pasur edhe mbështetjen e BE dhe SHBA. (Të njëjtën mbështetje kishte pasur nga BE edhe Berisha më 26 maj.)

Rama sot është me shpatulla pas muri dhe kokëfortësia për të mos bërë asnjë hap pas e ve në të njëjtën pozitë me Saliun e marsit ‘97. Me ndryshimin që Berisha do linte pushtetin, kurse ky do lerë pushtetin dhe mund të shkojë në burg.

Kjo situatë pa zgjidhje të favorshme për KM, mbart rrezikun që ai të inkurajojë dhunën, për të pasur opsione të tjera rrugëdaljeje.

Ndaj unë me forcë ju bëj thirrje shqiptarëve, që të solidarizohen me studentëtë për të detyruar Ramën (dhe më shumë BE dhe SHBA) që të japë dorëheqjen.

Vetëm kështu mund të ndalet ai Kaos i frikshëm i vitit 1997, të cilin e përjetova. Dhe që më bëri edhe më të vendosur për të mos jetuar më kurrë në vendin ku më pat rënë koka.

Për qime e humba “galan”

E dija që kisha pritur vite për të më ftuar organizatorët në një Gala. Ftesa nuk pat arritur kurrë, se duket, që nuk ishte nisur asnjëherë. Ndaj kur pashë se në një “gala” mund të shkoje i paftuar, mjaft të prisje një biletë e pashë si një mundësi të artë. Shpallja ishte në Insta nga “galistja” e përhershme, Foti Kokeri Allteni ose Foti Allteni Kokeri. Filantropiste e Shquar, zonjë e nderuar, patriote e klasit të parë.

Por nuk di nëse Fotinia do merrte apo jo pjesë, sepse kam një ide të vagët, që jeton në Florida. “Gala” ishte në Filadelfia dhe personazhet kryesore do ishin një mjek shqiptaro-amerikan ekselent me mbiemër Toshkëzi, Vaskë Curri një këngëtar shqiptar (nuk di a është gjithashtu amerikan), i famshëm për këngën “Babaxhan kam qënë dhe babaxhan kam mbetur”, por mbi të tërë, gazetarja Mira Kazhani, që do firmoste edhe një kopje të librit të saj “Një ditë tjetër”, libër i përfshirë në biletën hyrëse.

Meqënëse kisha në plan të isha në Baltimor atë fundjave, mendova që do ishte një realizim i ëndërrës sime “galapjesëmarrës” dhe me një çmim tepër të arsyeshëm. Ndaj telefonova në numurin që kishte paraqitur në postim Fotinia. Nuk u përgjigj njeri, por edhe pse lashë një mesazh të detajuar, nuk më telefonuan më vonë. Nuk mendova se ishte një lloj skeme mashtrimi, sepse Allteni Kokeri nuk mund të jetë kurrë pjesë e një skeme të tillë. Telefonova sërish në darkë dhe m’u përgjigj një femër në shqip, e cila më sqaroi se “gala” do bëhej, nuk kishte nevojë për rezervime dhe paratë paguheshin në dera. Në fund shtoi edhe se kur të shkoj atje të kërkoja Evan. Mua nuk më duhej as Eva, as Adami dhe as Fotinia, por më duhej gala dhe të dëgjoja këngën “Babaxhan kam qënë“. (Gjithnjë e kam ëndërruar të më quajnë babaxhan, por nuk e di se pse nuk m’a ka thënë kurrë njeri.)

Me zjarrin e galas në zemër dhe 120 dollarë amerikanë në xhep arrita në Baltimorë të hënë dhe duke ëndërruar se ç’të vishja në gala. Eva më pat thënë që kostum dhe kravatë duhen, por jo në ndonjë ngjyrë të veçantë. Diçka përmendi, që femrat vishen në rozë dhe bëjnë një lloj parade, po mua nuk më hynte në punë ai informacion, se do isha vetëm në gala, Edhe pa i parë femrat e veshura e gjithë atmosfera po më dukej një rozë e ndezur, nga ato që të bindin , se mund të blesh edhe një kostum të tillë dhe të mos të të quajnë se je homoseksual. Por duhet të jetë i shtrenjtë.

Më pas mendova , se veç këngës së “Babaxhanit”, në Gala mund të këndohej edhe kënga e “Mjekut” për hir të Toshkëzit dhe më kapën të dridhurat. Ka disa vargje në atë këngë, që kur këndohen me shumë pathos më përmbysin të gjithë filozofinë time për jetën. Mjeku bën që Vdekja të largohet e trishtuar! O zot ç’lloj animimi. Mendoj Vdekjen me një Kosë të madhe, që largohet e trishtuar (nuk di si mund të lexohet trishtimi në një kafkë) dhe them që “ne shqiptarët jemi të pjerdhur nga mendtë“, se nuk di se në ç’vend tjetër të botës mund të shkruhen këto vargje. Dhe vendosa, që nga Baltimora të degdisesha në Niagara on The Lake, ku shëtisin njerëz normalë, të cilët nuk recitojnë marrëzira. E humba edhe Vaskë Currin edhe Kazhanin, se Fotin do e takoj ndonjë ditë në veprimtaritë e larmishme, ku ndih njerëz dhe pranon me shumë dinjitet çmime.

Ndoshta do ketë për mua edhe ndonjë Gala tjetër në të ardhmen.

Cmimi Nobel për Letërsinë

Më duhet të pranoj që në fillim se as e kisha dëgjuar An Karson, nuk mbaj mend as se kush e pat fituar vjet Nobelin në Letërsi dhe mbase edhe disa vite të mëparshëm ka ndodhur po e njëjta gjë. Interesi m’u shua që kur dukej se gjeniu Is (unë jam shumi rezervuar për përdorimin e fjalës “gjeni” për plot personalitete, por po e quaj kështu, si për të qënë në një linjë me botuesin Hudhri) nuk po nominohej më si kandidat kryesor për çmimin.

Ishte një lloj sporti argëtues , me gjithë ekzaltimet dhe kundërshtimet, me vlerësimet objektive dhe me subjektivizmin tipik ballkanik, me paraqitjen si viktima dhe me zbulimin e komploteve ndërkombëtare, që nuk i jepnin Kadaresë atë, që i takonte dhe njëkohësisht letërsisë sonë aq të jashtëzakonshme edhe pse pak më shumë se njëqindvjeçare, vendin që meritonte mes letërsive të popujve.

Nuk di nëse në Tiranë, “sporti i takon apo nuk i takon Nobeli Kadaresë“ shoqërohej edhe me afishimin e shanseve dhe njerëzit vinin baste, por zhurrma ishte e madhe. Një arenë ku përplaseshin poetë dhe kritikë, historianë dhe linguistë, shkrimtarë dhe psikologë dhe veçançrisht ata, më të përkushtuarit, atdhetarët tanë të lavdishëm, nipërit e Ismailit (Qemal) dhe të Isa Boletinit. (Konica dhe Noli s’kishin bërë fëmijë dhe nuk kishin lënë dot nipër e mbesa pas.)

Një shkrimtar, të cilin e kisha njohur në fëmijëri, pat konstatuar se kjo zallahi niste sa hynte vjeshta dhe e fillonin ata që nuk e deshin Kadarenë dhe mundoheshin të ndikonin tek Akademia Suedeze, që Ismaili mos e merrte çmimin. Ky konstatim i pat ardhur pas hesapi edhe çiftit Kadare, sepse e përmendnin sa herë diskutohej rreth Nobelit. Po ose ne ndikonim për keq (vetë Ismaili pat përmendur edhe një ambasador shqiptar në Suedi, që i kishte bërë një letër negative Akademisë), ose sërbët e shumtë në Suedi “lobonin fort” (oh sa e pëlqej këtë shprehje kryeqyteti!), ose të tjera qarqe letraro-militariste bënin që ti jepej çmim për shembull Pamukut, që kishte damar shqiptari (madje dhe një të dashur arnaute) dhe mos i jepej Kadaresë, që shkruante më mirë.

Po e ka thënë Poeti ynë Kombëtar Gjergj Fishta, që Europa është “kurva e motit” ndaj edhe Suedia diçka e përdalë duhet të jetë, se jepte çdo mot çmim dhe ne nuk na përfillte. Të dukej edhe sikur deti të mbushej me çmime Nobel, për ne shqiptarët e cfilitur gjatë shekujve, nuk do gjendej grep që ta peshkonim një.

Dhe kështu e humba interesin në Nobeli dhe nobelistët.

Mund të më rizgjohet vetëm nëse në të ardhmen nominohet poetesha Rita Petro. Nëse mrekullia ndodh, do e mësoj përmendësh poezinë e saj më të famshme dhe do gdhihem dy javë rrjesht duke e recituar pa pushim nën dritaret e Akademisë suedeze në Stokholm.

Gojëmbyllja

Nuk di nëse Fjalori Shqip ka një fjalë të tillë, por kur majtas e djathtas përdoren fjalë të huaja, që nuk i përmban fjalori jonë zyrtar, nuk prish punë edhe nëse unë “ja fut kot” me një neologjizëm. Madje po të ndjek shembullin e gjeniut Is, mund t’i shtoj edhe një “najë“ dhe ta kthej në një dukuri mbarëshqiptare. - Gojëmbyllnaja tingëllon fantastike! – do hidhet e thotë ndonjë e njohura ime, që vdes gjatë “rrugëtimit” të saj në shtigjet me fjalë të reja per novacione.

Gojëmbyllja është diçka e njohur në shoqërinë shqiptare të kohëve kur kam jetuar. Të theshin “mbylle gojën!” në shtëpi, në shkollë, madje dhe kur luaje futboll me kalamajtë e tjerë, po qe se flisje shumë apo theshe gjëra, që nuk kishin “konsensus” të gjërë.

“Mbylle more ti gojën!” ishte një shprehje arrogante që e dëgjoje nga Presidiumi, nga një drejtor, sekretar partie apo i deleguar, kur nuk ju vinte pas hesapi. (Në formë më shkencore e kam dëgjuar nga një nëndrejtor, që jepte kimi, po i binte edhe pianos, që në vitin e largët 1971 i shtoi edhe “do të të hedh acid në gjuhë!)

Unë e kam dëgjuar “bajagi” shpesh, kur ma kanë thënë, por edhe kur ju është thënë të tjerëve. Por Diktaturë hesapi dhe mbyllja e gojës të bënte mirë, se të shpëtonte edhe nga ndonjë dhjetvjeçar në burg, plus edhe pesë vite internim dhe gjashtë vjet heqjen e të drejtës së votimit.

Tani e “dëgjoj” në platformën e nderuar të FB. Nuk është tamam “Mbylle gojën!”, (këtë zakon e ka kryesisht Rama në mbledhjet me vartësit e tij), por vjen si “fshirje komenti”, heqje e të drejtës për të komentuar (në settings) ose si “block”.

Unë e kuptoj që çdo individ ka të drejtë t’i bëjë të mësipërmet, sepse janë opsione që ja ve në dispozicion META. Por personat publikë dhe institucionet publike, të cilat paguhen nga taksapaguesit, edhe nëse nuk shkelin ndonjë ligj, nuk e kanë të drejtën të fshijnë komentet apo të bllokojnë “gojëmashat”, kur nuk ju pëlqejnë ato që shkruajnë. Veçanërisht kur nuk kanë fyerje apo fjalor të papërshtatshëm. E bën Raqka i Melkës, Biblioteka e Korçës dhe ndonjë “pushtetar” apo institucion tjetër. Ka madje dhe organizata bamirëse, që “shpëtojnë miletin”, por bllokojnë “komentuesit e vështirë“.

E kuptoj që të jetojmë të lumtur është mirë të kemi “fjalë sheqer” (të pazaharosura) dhe gishtat e mëdhenj të ngritur në shënjë pëlqimi, si dhe plot zemra, që ngrihen lart në ajri. Po ja që ka edhe të tillë, të cilët nuk i heqin syzet e zeza nga mëngjesi deri në darkë dhe të tharrtojnë me “fjalë turshi”.

Gojëmbyllja nuk është zgjidhje! Shpëton vetëm çastin, që i thënë sipas mënyrës dikasteriale mund të thuhet “Për momentin po ja u mbyll gojën se është në të mirën e Njerëzimit!”

Nga Bamirësia në Filantropi

“Mikja e halleve” të mia, Foti Kokeri (kemi zbarkuar në të njëjtën kohë nga anija në Tokën e Re) vetparaqitet si Filantrope e Shquar. Eshtë në sajtet e saj e shkruar e bardha në të zezë. (Fotinia parapëlqen një sfond të zi.)

Më bën p[rshtypje se ajo është “e çmendur’ pas Shqipërisë, Kosovës, Flamurit dhe çdo gjëje shqiptare. Partnerin nuk e ka shqiptar, por edhe Shqipëria në shekuj ka “flirtuar” me të huajt. Eshtë në kodin tonë gjenetik.

Megjithatë më ka rënë në sy, që nuk e quan veten Bamirëse. Eshtë shqipe e pastër sepse Fotinia “bën mirë“ për të varfërit, për të sëmurët, studentët, policët, madje edhe për ndonjë politikan, që e ka humbur rrugën e drejtë të të qënit i ndershëm.

Këtë pyetje i shtrova avokatit tim, i cili jo vetëm që ka njohuri juridike, por edhe në shqipe dhe në gjuhët e huaja është ku e ku më lart se unë. (Ai ka redaktuar katër librat e mij.) Avokati më tha:

“Bamirës është ai që i bën mirë individëve të veçantë, qofshin këta të sëmurë, të shëruar, të prekur nga korrupsioni apo nga ndonjë sëmundje e rënies së imunitetit. Filantropia është kur ndihmon institucione, grupe të mëdha njerëzish, ndonjëherë edhe një shtet të tërë, pra ndryshimi është edhe cilësor edhe sasior. Një nivel më i lartë.”

“E kuptova”- i thashë“ si puna e Koçit të teta Sofkës, që thoshte “skylptor” është një shkallë më lart se piktor.” Avokati e tundi kokën me bezdi se duket nuk i pëlqeu krahasimi, por unë e kuptova. Më pas pashë edhe një foto nga më të fundit të Fotinisë (ndoshta e bërë nga Fadil Berisha zulmëmadh) dhe e kuptova plotësisht. “Ja një Filantrope e Shquar e veshur me të bardha”- mendova.

Por si gjithnjë më ngacmon Luçiferri dhe thashë (përsëri me vete)-”Po edhe Rokfeleri ishte Filantrop, po sikur jepte paratë e tij?! Fotininë e kanë lënë “roje” të dy Fondacioneve Bamirësie të parave të të tjerëve. Eshtë vërtet Filantrope?”

Përgjigjen ma dha sërish avokati: “Ore katran shiko ta rregullosh muhabetin me Fotin, se je në pension dhe ke nevojë për ndonjë lekë, për shembull të mbish qimet në kokë, se nuk të afrohen as vejushat mbi 80 vjet dhe nuk të duhet nëse është Roje apo Filantrope!”

E mendova thellë thellë dhe vendosa, që për “aman o moj Fotini!” të shkruaj vetëm më datën 13 të çdo muaji. Si për mos e përsyshur.

Pylli me “kërpudha gjigande” i Ingels

Një miku im, që kupton mirë nga arti, shprehu dyshime për një postim timin rreth projektit të posamiratuar në Tiranë për ndërtimin prej 78 metrash në Parku Rinia, që është më shumë një lulishte në emër të kryeqytetit se sa një park. I ishte dukur i bukur dhe kërkoi shpjegime për qëndrimin tim tepër negativ.

Si në titull unë e pata quajtur “Pylli me kërpudh” projektin arkitektit të njohur danez, sepse në vështrimin e parë më linte këtë përdhtypje edhe pse më parë se kjo më kujtoi kolonat e famshme kërpudhë në një nga veprat e njohura të Frank Lloyd Wright.

Pavarësisht nga aftësitë profesionale të arkitektit danez, “nënshtrimi” ndaj Sundimtarit Rama për interesa financiare vetiake, tek projekti i Taivanit i kalon edhe kufijtë jo vetëm të etikës por dhe të mungesësë së profesionalizmit të një arkitekti. Një projekt i tillë, që do ishte i paparanueshëm në çdo qytet mesatar dhe të madhe europian do ishte “pa lezet’ edhe në mes të shkretëtitrës. E them këtë, sepse ka një prerje uniformë në tarracëbn e fundit dhe proporcionet e përgjithshme nuk më duken të arritura, por nuk është kjo arsyeja kryesore, që e “përçmoj” projektin. Në atë lulishte nuk duhet të shtohet as edhe një vëllim tjetër betoni, qoftë edhe skulpturë parku. Eshtë kjo arsyeja , që unë e përçmoj këtë vepër të parealizuar dhe njëkohësisht edhe kolegun Ingels. Mungesa e etikës kulmon edhe me një lloj “abuzimi” me renderimet, që mundohen ta bëjënë “monstrën” sikur të jetë një re e stilizuar bukur mbi park. Eshtë një vëllim stërmadh prej betoni dhe qelqi dhe asgjë më pak.

Unë e kuptoj, që projekti i “arkitektit yll” është realizuar para se të pëlciste skandali i librit “rozë“ “Albanian Files”, i dashurisë së arkitektëve pa parime me kryeqytetin pronë të Edi Ramës. E kuptoj edhe pse Rama e miraton në mes të të gjithë protestave të brendëshme dhe të diskretitimit jashtë të arkitektëve të huaj. E bën që të tregohet “i fortë“ dhe njëkohësisht që investitorët të paguajnë Ingels. Por ky projekt nuk ka për t’u realizuar kurrë se është shembulli më i keq i shpërfilljes të interesave të kryeqytetasve. Një lloj zëvendësimi i kioskave të lulishtes “Rinia” me një “monstër arkitekturore” që heq diellin dhe ajrimin e një sipërfaqe të rëndësishme të gjelbëruar në qëndër të Tiranës.

Ingels nuk duhet të kishte shkuar kaq larg në shpërfilljen e qytetarëve! Tërësisht larg filozofisë së jetës skandinave. Tërësisht falsifikim i renderimeve dhe videove që paraqiten për miratim. Turp!