A janë lapangjozë arkitektët e “The Albanian Files”?

Nuk mundem t’i largohem kësaj teme, që është shumë e ndjeshme në Shqipëri, sepse lidhet me profesionin tim dhe pasionin më të madh që kam – Arkitekturën.

Ndoshta prej vitit 2009 kam shkruar rreth eskluzivitetit që Rama, (asokohe posa kishte lënë Bashkinë) ju kishte dhënë arkitektëve të huaj duke nënçmuar dhe lënë mënjanë arkitektët vendas. E kam bërë me bindjen e fortë, që edhe pse nuk kemi pasur përvojën arkitekturore të të huajve, apo edhe shkollat e tyre, shumë prej nesh kanë qënë arkitektë me potencial shumë të mirë. Dhe si në më të shumtën e profesioneve, por veçanërisht në “artizanatet”, specialist shumë i mirë bëhesh duke “futur duart në objekt”. Edi Rama, me meskinitetin e një piktori të dështuar, prej vitit 2000 filloi t’ja u hiqte këtë mundësi arkitektëve shqiptarë,

Por kjo tashmë ka ndodhur dhe veç meje, gjatë dhjetë viteve të fundit kanë shkruar edhe të tjerë, arkitektë ose jo e megjithatë asgjë nuk ka ndryshuar, për shkak të superpushtetit të Ramës dhe të “ngurimit” të arkitektëve shqiptarë.

“The Albanian Files” i ideuar si një vepër që mund të fuste në historinë e Arkitekturës Autokratin e Iluminuar shqiptar (si e cilëson arkitekti holandez De Graaf) është një dëshmi se si ka funksionuar përfshirja e firmave të huaja të arkitekturës (disa me shumë reputacion në Europë) në “bumin ndërtimor” të Tiranës dhe pjesëve të tjera të Shqipërisë. Kundërshtarët e Ramës në Tiranë po mundohen ta përdorin si një provë të korrupsionit dhe të shkeljes së ligjeve shqiptare, por unë nuk kam ndërmend të merrem me këtë pjesë, sepse nuk e kam lexuar librin dhe njëkohësisht nuk i njoh ligjet shqiptare.

Por di diçka themelore, që arkitektët e huaj që kanë punuar në Shqipëri pas ftesave personale të kryeministrit ose të Kryetarit të Bashkisë(kur ishte i tillë) për projekte që nuk financohen me para publike kanë shkelur minimumi etikën e arkitektit dhe ndoshta ligjet e vendeve të tyre. E them këtë se kudo (në demokracitë e zhvilluara) ka ligje që detyrojnë arkitektët të sigurohen për burimin financiar të investitorit që ju paraqitet, si dhe për reputacionin e tij financiaro-ligjor. Sigurisht ata janë aq të zgjuar sa të dinë se nuk mund të proçedohen për shkelje të ligjeve të vendeve nga vijnë, kur “krimi” kryhet në territorin e një vendi tjetër.

Gjeta listën e 60 studiove dhe arkitektëve të angazhuar në libër dhe me një kontroll të shpejtë të 30% të tyre (zgjedhje rëndom) pashë se ishin kryesisht studio italiane, portugeze dhe spanjolle. Nuk hasa në asnjë gjermane (veç BOLLES+WILSON e cila dominohet nga arkitekti sharlatan australian Peter Wilson), asnjë amerikane dhe vetëm në një firmë shumë të vogël kanadeze, të quajtur Archi Tectonica. Nuk mu duk e rastësishme sepse di që firmat e Amerikës së Veriut janë shumë të kujdeshme në projektimin e objekteve që financohen nga burime të dyshimta. Në ndryshim nga vende të tjera, veçanërisht FBI e ka krahun e gjatë dhe e shtrin edhe në vende të tjera.

Për ruajtjen e etikës tek italianët nuk besoj shumë, se edhe nëse janë firma shumë të njohura, në Itali ka një problem të madh në projektim. Eshtë vendi që ka më shumë arkitektë pr numur popullsie se sa çdo vend tjetër në botë. Në Firence, një arkitekt italian më thoshte me seriozitet, se vetëm në Firence ka po aq arkitektë sa ka e gjithë Franca. Edhe pse ishte ekzagjerim, është e njohur tepria e arkitektëve në Gadishullin Apenin.

Gjithashtu ka shumë studio portugeze, një vend të cilin nuk e njoh si kulturë dhe ligje, por që deri në fund të shekullit që kaloi nuk ka qënë në pararojën e arkitekturës botërore.

Ndaj nuk më duket aspak e çuditshme, që këto studio, të cilat kanë marrë pagesa të mira nga projekte të diskutueshme dhe në shumë raste prej investitorësh të dyshimtë, të jenë të gatshme të shkruajnë diçka rreth projekteve të tyre në Shqipëri kur ju kërkohet nga Bamirësi Rama. Edhe për ta është një lloj reklame falas.

A i bën kjo lapangjozë?

Për të mos qënë plotësisht i prerë, po them se i bën “thuajse lapangjozë“.

Nëse veç biznesit, si motivim ke edhe reputacionin si profesionist me dinjitet, apo edhe ndihmën për një vend mesdhetar, që ka dalë nga Diktatura dhe po shkon drejt Demokracisë dhe përparimit, atëhere duhet të jesh më i matur në përfshirjen në projekte që nuk duken dhe aq të pastër.

Por starkitektët (sipas Ramës) zgjodhën të vijnë, të projektojnë shpejt, të marrin paratë dhe të ikin. Më pas edhe të lavdërojnë Kryeministrin autokrat dhe veprat e tyre në një libër, që në më të mirën e rasteve është një dëshmi e një dukurie “perverse” në arkitekturën e sotme.

A duhet të përulemi para tyre se disa mund të kenë marrë Pritzker dhe disa të tjerë çmime të tjera me rëndësi në arkitekturë?

Unë jam i gatshëm të heq kapelen para tyre, por edhe t’ju hedh një “bajgë“ mbi projektet shqiptare dhe mbi librin e tyre “The Albanian Files”.

 

“Mos e diskuto!”

“Mos e diskuto!” është për mua një nga shprehjet më idiote, që përdoren sot e dhjetra vjet më parë në anët tona. Ndoshta në garë edhe për të marrë kurorën e idiotsisë.

Eshtë shprehje tepër e përqëndruar e sigurisë të atij që tregon diçka që di mirë. Ose edhe miratim i vendosur për diçka që një tjetër ka thënë, por “i sigurti” i ve vulën.

Ndoshta në vitin 1991, kur posa ishim hapur ndaj botës, një mësues matematike, i cili punonte edhe si metodist pranë Seksionit të Arsimit, tregonte para kafes, diçka për leksionin e një amerikani ku kishte qënë i pranishëm dhe vinte theksin tek siguria e tij. Gjithashtu theksonte se gjithnjë kishte pasur shumë besim tek njerëzit që flisnin me siguri rreth asaj çka dinin.

Unë isha më i riu në grupin prej 4-5 vetësh dhe nuk e pashë të udhës ta kundërshtoja. Veç nga përvoja e jetës, kisha parë që më të sigurt në ato që thoshin ishin ata ose ato që nuk kishin shumë mend, ose nuk dinin shumë rreth subjektit për të cilin flisnin. Gjithashtu, që në fundin e të mesmes, kisha dëgjuar për teorinë e sferës në fushën e njohurive dhe që më ishte dukur tepër e logjikshme edhe pse mund të mos jetë e përkryer. E mbajta brenda vetes frazën: “Më të sigurtit janë budallenjtë!”, sepse do tingëllonte si një “menderosje” e hapur ndaj mësuesit të matematikës. Me mendje pyesja se si ky njeri i mënçur, me një përvojë kaq të gjatë arsimore, që ka dëgjuar shumë folës, mes tyre dhe nxënës të panumurt, mund t’i lenë kaq mbresa “të sigurtit”.

Edhe të tjerët që ishin të pranishëm nuk thanë ndonjë gjë në mbështetje apo ta kundërshtonin, por asnjë syresh nuk tha “Mos e diskuto!” Kishin aq mend sa të kishin kuptuar gjatë jetës për rëndësinë e “dialogut dhe diskutimeve”.

Më pas, kur emigrova, pashë se njerëzit ishin më pak të sigurt në ato që thoshin. Madje sa më shumë dinin , aq më pak e tregonin sigurinë, madje të linin përshtypjen se kishin një modesti të tepruar. Por e vërteta është se pikërisht se ishin profesionistë të zotë, dinin më tepër rreth atyre që s’dinin. Dhe kjo vlente për arkitektët, avokatët, mjekët, pedagogët e universiteteve, të cilët kam patur fat të takoj dhe të këmbej një bisedë. Gjithashtu janë ata që dëgjojnë më me durim dhe vëmendje.

Edhe përdorimi i shprehjes “take it to the bank!”, që është një formë e “mos diskuto!” përdoret shumë rrallë dhe vetëm në ndonjë debat të ashpër politik.

Sigurisht që edhe këtej ka plot budallenj. Edhe plot që dinë më pak se mesatarja në profesionet e tyre, se sa për kulturë të përgjithshme, të duket se kanadezi mesatar nuk është më i kulturuar se shqiptari mesatar. Por të ze malli për dikë që të tregon gjithshka me një siguri absolute, e vërtetë apo jo. Ndoshta atmosfera e përgjithshme shoqërore nuk e ndihmon një qëndrim të tillë.

Kam shkruar para disa vitesh, që “çmalljen” me këtë zakon të anëve tona, e pata ndërsa bëja muhabet më këmbë me një shofer autobuzi labo-amerikan, të linjës Nju Jork – Niagara Falls. Ai po më tregonte se luftën në Irak e kishin nisur Xhorxh Bush Jr, Dik Ceni dhe Donald Rumsfeld për të ndarë 6 miliard që sillte ajo luftë mes tyre. Me përulje e pyeta: “Po Sekretarit të Shtetit nuk i dhanë ndonjë gjë?”

“Jo! Mos e diskuto!” më tha i sigurt dhe më pas hipi në autobus për tu kthyer në qytetin e ri të tij, që nuk ishte më Vlora, por Nju Jorku.

C’m.. shkolla kanë bërë këta lakejtë e Ramës?

Unë kam jetuar deri sa u bëra 32 vjet nën Diktaturë dhe të paktën për 25 vjet e kam dëgjuar gjuhën e thatë të propagandës së atij sistemi të ashpër. Kishet plot shprehje parafabrikate, që krijoheshin besoj se në sektorin e propagandës të Komitetit Qëndror, që atë kohë drejtohej nga Ramizi dhe Nexhmija, të cilat më pas e gjenin vendin për publikun në veprat dhe fjalimet e Enver Hoxhës, në udhëzimet e shkruara të Partisë, në gazetën Zëri i Popullit, si dhe në broshurat që punoheshin në organizatat bazë të partisë. Ato materiale të kohës ishin plotësisht të zhveshura jo vetëm nga gjuha e Marksit, Engelsit, Kauckit, Roza Luksemburgut dhe të tjerëve pararendës të mënçur të komunizmit, por edhe nga gjuha e Leninit dhe Stalinit. Aty këtu përmendej ndonjë citat i tyre, por asnjëherë pjesë të tëra të veprave të filozofëve dhe udhëheqësve komunistë të shekullit të XIX dhe XX.

Duket që “feudo-komunistët” i trembeshin edhe vetë veprave të komunizmit. Ajo çka zbatonin në Shqipëri ishte një formë e një stalinizmi të përzjerë me “anadollëk” dhe disa kinezërira. Kështu kishin mbetur dhe dëgjoheshin kudo shprehjet “nën udhëheqjen e Partisë sonë të lavdishme dhe të shokut Enver”, “fanar ndriçues i marksizëm leninizmit në botë“, “e përgjithshmja është pozitive, por ka edhe ndonjë të metë“, “feja është opium për popullin”, “të mendojmë, punojmë dhe jetojmë si në rrethim”, “kala e papërkulur në brigjet e Adriatikut”, “lufta e klasave herë ulet herë ngrihet por asnjëherë nuk shuhet”, “armiqtë janë përpjekur e do përpiqen, por do dështojnë me turp”, “populli ynë rilindi kur lindi Partia”, “indiferentizmi është armik i revolucionit”, “popujt e botës janë me ne”, “të zhvillojmë pareshtur emulacionin socialist”, “ armiku i jashtëm bashkëpunon me armikun e brendshëm”, “kur flet klasa punëtore burokratizmi hesht”, “u analizuan problemet dhe u morrën masat e nevojshme”, “ne do vazhdojmë të demaskojmë imperializmin amerikan dhe revizionizmin sovjetik” dhe disa dhjetra e dhjetra shprehje të tjera standart, të cilat edhe pse i dëgjoje me përbuzje, ishin bërë aq të detyrueshme sa duhe t’i përdorje edhe në hyrjen e ndonjë studimi shkencor.

Që ky fjalor “i drunjtë“, jo normal, i shtirur, mekanik të ishte në kokën e Gramoz Rucit, Arta Dades, Bledi Klosit, Niko Peleshit apo të tjerë personazheve të rëndësishëm të djeshëm dhe të sotëm të Partisë së Edi Ramës, kjë është e natyrshme. Këto ata kanë dëgjuar gjatë fëmijërisë dhe rinisë së tyre, disa dhe e kanë përdorur në shkresa e nëpër fjalë në mbledhjet e asja kohe. Dhe kur vihen në pozita të vështira, si kjo e humbjes së kolltukut, sigurisht nga nënndërgjegja e tyre do shpaloset një fjalor i tillë.

Por këta ministra dhe deputetë të rinj, që nuk kanë bërë as 8 vjeçaren në kohën e Diktaturës dhe më pas janë arsimuar edhe jashtë shtetit nga e mësuan këtë gjuhë të shpifur?

Zv. Kryeministrja Albana Koçiu shkruante pak a shumë dje në një postim “...ata (protestuesit) do vahzdojnë të përpiqen të krijojnë trazira, por do dështojnë me turp...dhe ne do të dalim më të fortë e më të vendosur pas kësaj...” A ka mbaruar shkollën e partisë “Vladimir Iliç Lenin”, kjo grua që nuk ka mbushur ende të 50-tat?

Deputeti Pirro Vëngu, dikur ministër dhe i konsideruar si një nga njerëzit e të korruptuarës Balluku, sot në një studio televizive deklaronte: “Kemi zbuluar kohët e fundit se në protestë ka përfitues (armiq të brendshëm), Kemi zbuluar kohët e fundit se ka edhe sponsorizues (Armiq të jashtëm)”. Dhe ky 40 vjeçar, që ka bërë edhe të mesmen edhe universitetin në Francë, flet sikur të jetë Hekuran Isai ose si quhej me përkëdheli asokohe, Lal Hekri.

Dhe këto shembuj që solla nuk janë as të vetmit dhe as më të shquarit. Ka plot papagaj të tjerë që përsërisin fjalorin e Ramës apo fjalorin e periudhës së Diktaturës edhe më keq se këta.

Eshtë pushteti që ju bën këtë arsimim të frikshëm këtyre njerëzve, që të përdorin këto klishe idiote të një propagande, e cila e kishte të domosdoshme të përdorte parafabrikate të tilla?

E di që nuk do jem kurrë në gjendje t’i jap përgjigje kësaj pyetje se raste të ngjashme mund të ketë vetëm në Kinë, Vietnam dhe Kamboxhia, që kanë qënë vende me diktatura komuniste të ashpra dhe duhet të kenë pasur këtë gjuhën e pazakontë të kurdisur me “pjesë këmbimi”. Nuk ka shembuj të ngjashëm as në Europën Lindore.

Ne jemi një shoqëri, e cila duhet të përpiqet shumë të shkëputet nga e kaluara e asaj Diktature sa e ashpër, aq edhe absurde. Dhe këtë mund ta bëjmë vetëm kur të kemi mundësi, që në të gjitha postet që drejtojnë institucione shtetërore, arsimore, shkencore, ushtarake e ku di unë se ç’farë mos kemi njerëz me mendësi të tillë dhe që flasin një gjuhë të tillë.

Gonxhja në lulëzim dhe Gonxhja me mamëz

35 vjet janë një jetë e tërë, por edhe jo të shumtë për jetën e një vendi. Dhe ndonjëherë, krejt rastësisht, i njëjti njeri është mes protagonistëve.

Në dimrin e vitit 1991, studentët kërkuan që të hiqej emri i Enver Hoxhës nga Universiteti i Tiranës. Ishte një kërkesë edhe më e përparuar se ajo e Partisë Demokratike dhe dy partive të tjera të posaformuara opozitare, në çastin kur Ramiz Alia lejoi të formoheshin parti të tjera. Kur kërkesa e tyre nuk po realizohej studentët hynë në grevë urie në sallat e Kinoklubit Studenti. Zëdhënësi i grevës ishte pjesëmarrësi Blendi Gonxhe, asokohe një pedagog i ri në Institutin e Arteve,

E ndiqnim me admirim dhe shpresë, këtë të ri simpatik, që fliste mirë dhe me qetësi dhe siguri parashtronte para televizionit të kohës kërkesat e vendosura të studentëve grevistë dhe gjendjen shëndetsore të tyre. U bë figura simbol e asaj greve, e cila solli edhe ngjarjen e madhe, rrëzimin e shtatores së Enver Hoxhës në sheshin Skënderbej, ngjarje edhe më sinjifikative se protesta e studentëve në dhjetor dhe formimi i Partisë Demokratike.

Nuk di se ç’ndodhi me Gonxhen më vonë, por atë kohë dihej që ishte shok i Edi Ramës, madje patën botuar më vonëedhe një libër si bashkëautorë rreth ngjarjeve të ndryshimit të sistemit. Doli në skenë si nënkryetar i Bashkisë së Tiranës, kur Rama fitoi zgjedhjet vendore.

Ka disa vite që Blendi Gonxhe është rishfaqur si ministër dhe nuk është më ai rinoshi simpatik i Grevës së Urisë apo edhe prezantuesi i një shfajeje të Miss Albania. Eshtë një ministër “i mbufatum”, përsëri nën sqetullën e Edi Ramës, si njeri i besuar i tij.

Tashmë është në anën e kundërt të tërinjve. Cuditërisht, gjuha me të cilën flet, i ngjet asaj të Adil Carçanit dhe të ndonjë “qytyku” tjetër të Partisë së Punës. Flet për përgjegjësitë që ka qeveria dhe nevojës së funksionimit normal të shtetit dhe të jetës ekonomike të vendit. Si Ministër i Turizmit, shpreh shqetësimin e madh se po pengohet fluksi i turistave, madje përmend edhe se është anuluar për shkak të protestave edhe “Festivali i koktejleve” në Tiranë, që do na vendoste ne në vendet më të përparuar në botë për “fantazinë“ në krijimin e këtyre pijeve alkolike të famshme!!

Shumë njerëz në Shqipëri i marrin ushqimet me listë në shitoret e lagjes dhe shumë të tjerë nuk dinë nëse duhet të reduktojnë djathin për muajin apo të marrin më rrallë ilaçet. Për këto kanë dalë mijëra shqiptarë në shesh ndërsa ministri i dhjamur në bark e në mamëz, shqetësohet se si “do shkojë kjo puna e koktejleve”.

Si është e mundur që të transformojë pushteti në këtë farë feje?!!

Apo kanë qënë njerëz të korruptuar shpirtërisht që në rininë e tyre dhe veça luanin rolin e revolucionarëve që kërkonin liri dhe demokraci për popullin. E kuptoj që disa prej tyre si Arben Imami, Raimonda Bulku, Edmond Budina dhe Bert Ndrenika ishin aktorë profesionistë dhe mund të luanin çdo lloj roli në mënyrë të suskseshme, por Rama dhe Gonxhe paskan qënë staraktorë (edhe stëraktorë ka të njëjtin efekt.)

Unë dhe shumë nga miqtë e mij, nuk do jemi në këtë dynja pas 35 vjetësh. Por mos ndodhtë, që disa nga këta të rinj që portestojnë sot dhe flasin me elokuencë për domosdoshmërinë e ndryshimit të sistemit, pas 35 vitesh të kenë goxha bark dhe mamëz dhe të flasin si “Gonxhja i dhjamosur”.

Do jetë vërtet një cikël i frikshëm i historisë së anëve tona.

Unë do shkoj në plazh, “inshallah” e rrëzojnë Ramën kur mos jem.

Revolucioni Flamingo, dashur pa dashur, u prek nga zakoni europian, që vera është për “plazh”. E them që është paneuropian dhe nuk ngjet në Amerikën e Veriut, jo se këtej bëjnë më pak pushime, por nuk ndodh ajo që ndodh në Europë, veçanërisht në gusht, kur gjithshka paralizohet. Amerikanoveriorët janë mësuar të bëjnë pushime më të shkurtra dhe përgjithësisht t’i shpërndajnë në disa stina të vitit.

Duket që në fillim të fundjavës që posa kaloi, ka një rënie të dukshme të numurit të protestuesve në Tiranë. Aspak e papritur. Indinjata dhe zemërimi janë në proporcion të zhdrejtë me temperaturat dhe veçanërisht me sezonin e plazhit. Dhe ky është një fakt kokëfortë ndaj të cilit nuk mund të tregosh pakënaqësi.

Por a kanë të drejtë protestuesit të pushojnë pranë ujërave të Adriatikut dhe Jonit, veçanërisht tani që Rama po jep shumë pjesë bregdeti për tu ndërtuar?

Nëse protestën do e quanim punë, sigurisht që kanë të drejtë të pushojnë dhe po të mbledhin ditët e pushimit që kanë protestuar, sejcilit i takojnë të paktën 8 ditë “shëllërje” në plazh. Po qe se Protesta do funksiononte si një korporatë, pjesëmarrësit o depozitonin kërkesat për leje në “grupin e mirëmbajtjes” dhe ata do akordonin lejet në varësi të kohës së paraqitjes dhe të kushteve të kërkuesit. Se nuk mund të lejonin të iknin të gjithë në një kohë. Por Protesta nuk është korporatë apo institucion, por një grumbullim spontan dhe vullnetar i njerëzve të pakënaqur nga qeverisja, ndaj nuk mund të ketë as kërkesa për leje dhe as akordim të tyre.

Por çdo njeri që del vullnetarisht të protestojë për diçka tepër të rëndësishme, sikundër është edhe ndryshimi i sistemit qeverisës të Shqipërisë, lejen ja jep dhe ja merr ndërgjegjes së tij. Dhe nëse ndërgjegjes së tij i ka bërë premtimin se nuk do shkulet nga protesta deri në rrëzimin e Ramës, atëhere mund të jetë në gjendje t’i rezistojë dëshirës së tij apo të partneres për të shkuar në plazh “si gjithë dynjaja!”. Në të kundërt, nëse është një përkrahës i protestës, por nuk do të prishë rehatin e tij, mund të shohë ndeshjet e Botërorit si edhe të shkojë për dy javë në plazh. Me mendjen tek protesta dhe sytë në celulari se mbase vjen ndonjë mesazh: “U kry! Rama dha dorëheqjen!”

Nuk dua as të kritikoj dhe as të sugjeroj diçka. Sigurisht që të protestosh për orë të tëra, çdo ditë, në mes të vapës, nuk është aspak komode. Eshtë më mirë të protestosh pak dhe të pyesësh: “Po këta të SPAK-ut ç’bëjnë?!”, “Po ndërkombëtarët ku janë, janë verbuar?” apo edhe të citosh Fishtën e të thuash “Evropa kurvë plakë“, por këto nuk të ndihin të arrish qëllimin që i ke vënë vetes. Veç i shërbejnë thyerjes së vullnetit tënd dhe ta kalosh si e kemi shtyrë gjithë jetën me “çiqitëmizëm”. Më pas nisesh në plazh me makinën tënde, diku ku e ka vilën një shok, apo mund ta kesh edhe tënden dhe kujdesesh për gruan fëmijët dhe tezen e moshuar. Se mbi familjen nuk mund të vihet asgjë!

Por Rama nuk shkon në plazh. As ai, as Berisha, as Taulant Balla e shumë lapangjozë të tjerë. Ata po presin që Ti të lodhesh, dhe pas Teje, protestuesit të zakonshëm’ të shkojnë në plazh edhe të gjithë të ngjashmit deri sa të mbetet një grup të rinjsh të vendosur, të cilët i kanë më të lehtë t’i injorojnë.

Rama do shkojë në plazh pasi Revolucioni Flamingo të ketë dhënë grahmën e fundit. Nuk do lejojë as lakejtë e tij të shkojnë. Për ta është një betejë për jetë a vdekje.

Por nëse nuk është e tillë për Ty, atëhere shijo plazhin brenda atdheut ose jashtë tij. Se mbase nuk jemi ende të gatshëm për Revolucion.

E them këtë se në të kundërt nuk do kishim mbajtur mbi qafë Ramën dhe Berishën që prej vitit të largët 2005.

(Por plazhin nuk e kemi lajthitur asnjë vit ama!)

Merrini para me “buldozer” këto fundërrina!

Ndoshta nga që Rama ka ndryshuar shumë e shumë ministra gjatë 3 mandateve të tij, unë nuk i njoh më të shumtët syresh. As se ç’portofole kanë apo kanë pasur dhe as se ç’lloj shkollimi dhe përvoje kanë pasur për të merituar poste të tilla. Emri i Ulsi Manjës do më kishte shpëtuar si i shumë të tjerëve po mos ishte përmendur vjet, gjatë muajve të parë të arrestimit të Erion Veliajt. Diçka kishte të bënte me përgjimet në paraburgim a me ndonjë privim tjetër, që kishte ngjallur “urrejtjen” e kryebashkiakut të Tiranës, që kishte shpërthyer në sharje ndaj “katundarit” Manja.

Asnjëherë nuk mësova se përse Manja “kualifikohej si katundar”, pasi nuk kam dashur të di nga vinte Ministri i Drejtësisë i asaj kohe. Sikundër nuk di se cili është tani Ministër Drejtësie (vetë emërtimi i këtyre ministrave “buratina” të Ramës është i përçudnuar) dhe se nga vjen. Janë tepër patetikë dhe kalimtarë.

Ulsi është dhe një emër i pazakontë dhe që nuk të jep donjë ide se nga ç’zonë apo katund ka ardhur në Tiranë. Unë kam dëgjuar në Shqipëri të ketë Hulusi, Ulis, Ulqin, por asnjëherë nuk kam hasur në një emër të tillë. Gjithsesi Ulsi Manja ekziston dhe dje pat bërë edhe një postim diku në rrjetet sociale, që do ta ve më poshtë me shumë pak shkurtime:

“Edi Rama nuk ka ku ikën se ka kontratë me 860 mijë shqiptarë deri në 2029!

Halli këtu është që këta po e shkrijnë PD si opozitë dhe megjithëse unë për PD mendoj fiks siç mendon ti për PS, këta çakej që kanë dalë nga puplat e flamingove me lloj lloj flamujsh janë fundi kazanit të shoqërisë!

Uroj shumë që gjithë ata qytetarë me halle e probleme reale, që e mbështetën këtë marrëzi të nxitur nga shumë duar të këqia, të mos i japin më ushqim çakejve.

Ndërsa ne, maxhoranca, duhet të gjejmë rrugët pastaj që të ndërtojmë ura besimi me këta qytetarë. Kurse për PD, nuk di ça të them o Prof, nuk është puna ime po shihni e bëni me autobuzat që sillni nga veriu si “diasporë” në bulevard.“

Nuk e shoh si problem të madh, që një ish Ministër Drejtësie të mos dijë të shkruajë mirë shqip, sepse mendoj që shumë juristë në Shqipëri nuk dinë të shkruajnë si duhet. Dhe shumë herë fate njerëzish, kompanish dhe ligjesh varen nga mënyra se si shkruhen dokumentat vendimtare. Fjala e shkruar është tek profesioni i avokatit, prokurorit dhe gjyqtarit gjëja e parë dhe më e rëndësishme. Por Ulsi duhet të ketë pak origjinë “katundari” se pëlqen të verë nga një “kopaçe pikëçuditëse” atje ku nuk duhet.

Por e shkruara keq e shqipes është mëkati më i vogël i këtj mesazhi. Manja me sigurinë e një “supergjyqtari” shkruan se Rama nuk ka ku të shkojë deri më 2029, sepse ka një kontratë me 860 mijë shqiptarë. Nuk e di ky jurist se në bazë të kontratave ka kushte që mund të prishen, kur njëra nga palët ka arsye të bazuara për ta bërë këtë?

Dhe ata që kanë zbritur dhe protestojnë para Kryeministrisë, janë edhe një pjesë jo e vogël e atyre 860 mijëve që pretendon Rama me Ulsin e tij. Janë ata, të cilëve “firma për kontratën” ju është marrë nga presioni i bandave apo nga kërcënimet e administratës së Partisë së Edi Ramës. Dhe si e tillë, ajo “kontratë“ që në nisje ka qënë e pavlefshme.

Por “juristi” Manja nuk mjaftohet me gjuhë dhe terma juridike, por shpërthen edhe fantazinë e tij biologjike duke shkruar se më të shumtët e atyre që kanë dalë të protestojnë “janë çakej që kanë dalë nga puplat e flamingove”, gjë që më bën të dyshoj edhe se është katundar. Askush që është mësuar mëngjeseve me pula dhe dhen, me instiktin për t’i mbrojtur nga dhelprat dhe ujqit, nuk mund të ketë ide të tilla idiote, si kjo e “çakejve që dalin nga puplat e flamingove”. Vërtet ju bën ministrave të tij ndonjë kurs të vizatimeve të tij fantazmagorike Rama, para se të nisë mbledhjet e qeverisë? Se nuk kam asnjë shpjegim tjetër të mundshëm.

Unë i kam parë protestuesit në bulevard, sa mund t’i shoh prej kronikave televizive të vendit dhe të huaja. Janë të rinj e të reja të shkolluar, të veshur mirë dhe pastër, që të bëjnë të ndjehesh krenar për rininë e vendit tënd. Këta, “katundari” Ulsi Manja ka kurajën t’i quajë “fundi i kazanit të shoqërisë“ duke aluduar se ai dhe krerët e Partisë të Ramës janë “ajka e këtij vendi”.

Të dashur “Flamingo” merrini me buldozer para fundërinat si Rama dhe Ulsi Manja, bashkë edhe me një tufë tjetër maskarenjsh dhe hidhini në plehrat e historisë!

Historia, për të thënë të drejtën, nuk ka vend as tek plehrat për Ulsi Manjën. Edhe atje ajo kërkon disa merita më shumë.

Vërtet ja ka vlejtur!

Në 15 vite të këtij blogu, shpesh kam shkruar për ngjarjet në Shqipëri dhe jam rrekur të denigroj politikanët kryesorë shqiptarë duke nisur nga Berisha dhe më tej Nanon, Metën, Veliajn, Peleshin dhe ndonjë kryetar bashkie. Kam prekur probleme të përgjithshme të shoqërisë dhe të politikës shqiptare si dhe jam përqëndruar në ngjarjet e lidhura me qytetin tim të lindjes, Korçën dhe krahinën e saj. Në shumicën e rasteve ishin përpjekje të dëshpëruara që një miku im i karakterizonte me fjalët: “Pushkën e ke të mirë, por gjuan në bythë elefanti!” Nuk di pse nuk u shkurajova, sepse nuk dallohem për durim të madh. Ndoshta indinjata ishte e madhe dhe mbase kisha edhe kohë për të vrarë, sepse e dija se ishin përpjekje thuajse tërësisht të kota. Madje dhe kisha shkruar disa herë për këtë, veçanërisht në shënimin: “Pse duhet luftuar një betejë që dihet se është e humbur!” Nuk më kujtohet me saktësi se cilat ishin argumentat e mija në favor të tezës, sepse kanë kaluar shumë vjet.

Sot, një miku im i mirë, më dërgoi një ngjarje shumë sinjifikative, të panjohur për mua, e cila edhe pse nuk ishte nisur si një analogji e asaj që bëj unë, më bëri të ndjehem mirë:

“Kleriku pacifist A.J Muste rrinte me netë të tëra para Shtëpisë së Bardhë për të protestuar kundër luftës në Vietman. Një natë një gazetar e pyeti:”Vërtet mendon se do ndryshosh politikat e këtij Shteti duke ndenjur këtu me një qiri në dorë? Muste u përgjigj:”Oh nuk e bëj për të ndryshuar Shtetin. E bëj që ky Shtet mos më ndryshojë mua.”

Unë nuk jam A.J.Muste dhe as jam duke qëndruar në shënjë proteste vetë para Kryeministrisë apo para Bashkisë së Korçës. Por ndoshta pa e ditur edhe unë e kam bërë që të shpëtoj veten dhe sistemi mos më ndryshojë. Kam patur edhe fatin të mos jetoj në Shqipëri se ndoshta atje do e kisha shumë më të vështirë të shkruaja në këtë mënyrë. Do më duhej të përballesha me shumë marifete njerëzish të ligj, që nga privimet në punë dhe deri në sulmet dhe talljet e hapura. Sepse të gjithë kanë mënyrat e tyre për të mbrojtur karakterin e tyre. Mënyra e mbrojtjes e Muste është më e thyeshmja dhe kërkon karakter shumë të fortë.

Ndoshta do më kishte ndihmuar dëshira për të mos njollosur kujtimin e atit tim, që ishte me të vërtetë një njeri i kulluar. Kam pasur ç’të turpëroj! Astu si mund të bëja me turp edhe nënën time, që ndonëse më me “këmbë në tokë“ se im atë, nuk do pajtohej kurrë me korrupsionin, servilizmin dhe me shitjen e të tjerëve.

Ndaj dua të jem thellësisht i sinqertë me ju që më lexoni, që shpesh ndjehem edhe si Don Kishot, si edhe po aq shpesh si njeri që përpiqet të shesë moral. Por ndoshta më shumë se formimi im, shtysa për të shkruar kundër “padronëve të fëlliqur” të kësaj bote është një ndjenjë “egoiste” për të ruajtur veten që mos hyj kurrë në ato rrethe. Dhe shkrimet kritike detyrimisht që më kanë mbajtur larg tyre sepse kam në qafë zilen e “lebrozit”, zilen që quhet “Kuendemi”.

Dhe këtë zile tashmë nuk e heq dot nga qafa edhe sikur të dua.

Je “uon” për kthesën për “ The Albanian files” shoku Edi

Edi Rama ka marrë një kthesë shumë të vonuar në lidhje me botimin e disa shkrimeve të librit me emër jo të mirë për shqiptarët “The Albanian files”. Eshtë munduar të fshehë përfshirjen e tij në sponsorizimin e librit, madje edhe të justifikohet se letrën e De Graaf as nuk e kishte lexuar se në të kundërt letra do “censurohej”. Pra në një anë e paraqet si një inisiativë të vetë studiove të Arkitektëve “legjendarë“ dhe të kuratores Annekeh Abhelakh dhe në anën tjetër thotë se do e kishte ndalur letrën e De Graaf, po qe se do kishte dijeni.

Unë u vonova në leximin e librit në pdf, që më kishte nisur një koleg dhe tani e shoh që nuk është më e mundshme, por gjithsesi do përmend disa nga gjërat, të cilat janë përmendur nga ata që e kanë lexuar.

Veç letrës së turpshme të arkitektit hollandez, të cilën Rama po kujdeset ta mbrojë si një formë autoironie të autorit të famshëm , të mënçur dhe të lirë, ka edhe segmente të tjer atë librit, që të bëjnë të ndjesh ndoht jo vetëm për kryeministrin tonë, por dhe për disa nga arkitektët e famshëm që kanë përfshirë shkrimet dhe projektet e tyre në këtë libër.

Letra e De Graaf nuk ka kurrfarë autoironie, por është një letër “bythëputhësi” in extremis, që jo vetëm kërkon të miklojë “Liderin autokrat të iluminar”, por dhe që pranon që ky shekull do jetë shekull i autokratëve, ndaj nuk ka përse të mos përfitohet nga autokratët që nuk bëjnë luftra, por janë dashamirës ndaj arteve dhe arkitekturës. (Pjesa e fundit është një interpretim i imi i paragrafit të letrës servile.)

Eshtë shumë e natyrshme që rasti i veçantë i Shqipërisë, që jo vetëm përjeton një bum ndërtimesh, por ka “ftesa të drejtpërdrejta” të kryeministrit ndaj studiove të famshme nuk kishte se si të mos ndjehej në rrethet e arkitekturës europiane. Kështu që në ato rrethe ka pasur diskutime, lavdërime, kritika ndaj kësaj dukurie, që mund të ketë ngjallur interesin e Annekes dhe të shtëpisë botuese “Lars Myler” për të bërë një libër interesant për lexuesit profesionistë, por edhe për gjithë ndërtuesit dhe investitorët që tregojnë interes për zhvillimet në Arkitekturë. Por në këto rrethe janë diskutuar edhe burimet e parave që janë në bazë të këtyre investimeve. Arkitektët dhe ndërtuesit e dinë që është e pamundur, që një vend i vogël dhe i varfër të ketë burime të pastra financiare për këtë “bum ndërtimesh”. Kjo ka shpënë edhe kuratoren në idenë për të përdorur titullin që është një perifrazim i shprehjes “The Panama files” e njohur mirë në Zvicër për skandalin e madh financiar, që kishte në qendër edhe një bankë të njohur zvicerane. Nuk ka aspak të bëjë me “dosjet e Sigurimit” sikundër do ta paraqesë kryeministri ynë pehlivan.

Dhe vërtet bëhet fjalë për një korrupsion të madh, ku “ndoten” edhe arkitektët e njohur, të cilët me mendjelehtësi shkruajnë se si janë njohur me Shqipërinë dhe kryeministrin Rama. Janë dy tre syresh që shkruajnë se një koleg i pat pyetur se a mund t’ju jepte numurin personal kryeministrit të Shqipërisë. Në më pak se një orë vinte telefonata e Ramës bashkë me ofertën. Të duket si një bisedë “eskortash” që pyesin njëra tjetrën nëse mund t’ja jepnin numurin një klienti që kishte treguar interesin për të fjetur edhe me to.

Eshtë një “putanadë“ e madhe, që ka rrezik të hyjë në histori si një nga skandalet më të mëdha në fushën e Arkitekturës Botërore. Dhe vërtet kjo do e ndihmojë botën e arkitekturës, por jo në sensin që ka shkruar De Graaf.

Do e ndihë që një “prostitucion intelektual” i tillë mos përsëritet më në botë në këto përmasa.

Së shpejti mbush të 70-tat

Mos ju duket e largët, juve që e dini se kur jam lindur. 2 vjet e 8 muaj kalojnë “fët e fët” dhe kam të drejtë që po e mendoj që tani për ta festuar në mënyrën më të paharueshme, që të jetë e mundur. Dhe më e paharrueshme se atje ku më ka rënë koka nuk mund të bëhet. Ndaj do e festoj në Korçë me gjithë bujën dhe luksin e duhur, kuptohet sipas asaj që ma “lejon xhepi”. Minimumi 70 të ftuar, lokal dinjitoz me kuzhinë të përzjerë mishi dhe prodhimesh deti dhe më kryesorja – me muzikë “live”.

(Le të thotë kush të dojë, që pse nuk përdor fjalën mbrojtëse “kësmet” apo shprehjen “të jemi gjallë e gëzuar”, por unë festën do e bëj dhe edhe nëse “largqoftë!” do më ndodhë diçka si vdekje e parakohsme, paralizë nga mezi e poshtë apo Alzeimer akut, do e le që tani porosi, që ditën që llogaritet që mbush 70 vjet të sundojë gëzimi dhe hareja. “Live”.)

Nuk di pse më entusiazmojmë kaq shumë ditlindjet që kremtohen në Atdhe!

Kam parë disa video dhe jam ngazëllyer. Të afërm dhe miq, shokë dhe krushqi, fqinjë dhe njerëz të së njëjtës punë, që festojnë në një atmosferë dashurie dhe eksitimi. E si mos e kesh zili një festim të tillë! Rakia dhe vera që derdhen lumë, det birre dhe koka-kolash, tava me mish qengji dhe viçi (të derrit nuk do e përdor që mos ketë kufizime fetare në ftesat) dhe të gjitha që bëjnë të dalin avuj dashurie dhe yndyrë përkushtimi nga fytet, fytyrat dhe duart e atyre që këndojnë e kërcejnë. Urime dhe dolli të pandërprera, dekolte që rrezikojnë demostrime aksidentale të thithkave, tespije që shkasin edhe më mirë nga lyerja me dhjamë qengji, mollaqe stërmëdha të mbuluara me pantallona të ngushta, por që theksohen edhe për shkak të “braziliankave” dhe që tunden plot hir nën ritmin e “serenatave”, “stonime të mrekullueshme” të shkaktuara nga rakia muskat, fëmijë që luajnë “dans” në mes të sallës të çuditur se pse të rriturit klithin kaq shumë, duar të rrudhura që mbajnë duke u dridhur pirunin drejt copës të biftekut ndërsa dëgjohet edhe zëri pak i mekur i të zotit të tyre, që thotë se mishi duhej pjekur më mirë.

E mes gjithë kësaj “entusiazmaje” të begatë, këtij eksitimi të sinqertë, këtij kremtimi të një dite që askush nuk e di se ç’ditë është dhe ka për ta haruar të nesërmen, se asgjë nuk është kaq “me shënjë“, se në palcë të dimrit, në një dhomë të ftohtë të Maternitetit të Korçës u shfaq koka bajagi e madhe e një fëmije pa flokë, që edhe pas 70 vitesh është po e tillë, Unë, “sebepçiu” që vërtitem rreth tryezave me një gotë vere të kuqe në dorë, për të bërë “bromp” dhe që dëgjoj të përsëritet :“Hiç nuk dukesh si 70 vjeçar!”

Vetë e di se kam kohë që jam bërë “sa gomari i hallos”, por më vjen më mirë të më gënjejnë se sa të më thonë si ndonjë bashkëmoshatar “Bobo sa qënke plakur!”

Dhe në fund të trokitjes së gotave, prerjes së turtës, një vallzimi të Napolonit me ndonjë nga të ftuarat, një vallzimi të vënë në rradhë , diçka mes Lambadas dhe Kadrillës, pyetjes së orkestrantëve se në ç’orë kemi ndërmend ta mbyllim, do shkoj për të marrë mendimin e avokatit se si i dukej mbrëmja festive dhe do dëgjoj:

“Po mirë mo u bëre 70 vjet dhe nuk hoqe dorë nga marrëzitë! Kjo festë budallaqe ç’të duhej?!”

Njerëzit e “kallëpit” të Milva Ekonomit

Se sa i shëmtuar është pushteti i Partisë së Edi Ramës (nuk kam për ta quajtur më në shkrimet e mija PS edhe për arsye të kursimit të gërmave) shihet nga reagimi në studiot televizive i “shërbëtorëve të moderuar” të Liderit, që mund të personifikohen mjaft mirë në personin e “xhiko” Ekonomit. (Ju kërkoj ndjesë lexuesve të mij që nuk pëlqejnë epitetet fyerëse, të cilat ulin nivelin objektiv të shkrimeve të mija. Por po ju them që më duket si “xhiko” në kuptimin e mirë të kësaj fjale. Dikur e kam bërë edhe për Hillëri Klinton dhe Milva e jonë duhet të jetë krenare që po e vendos në një nivel me ish Sekretaren e Shtetit, gjithashtu ish senatoren amerikane.)

Milva Ekonomi ka krijuar profilin e një profesionisteje të studiuar mirë, që është e përmbajtur në çdo demonstrim partiak dhe që është dikush që ka kontribuar në shkencë për t’ju kushtuar politikës. Dhe nuk është dëgjuar të përflitet për korrupsion gjatë kohëve që ka pasur disa portofole në qeveritë 1, 2, 3 të Ramës. Por jo vetëm komentet e saj “të përmbajtura” në disa biseda rreth Revolucionit Flamingo, por edhe pamja e saj në një video “të përzishme” ku fliste Rama para deputetëve, më shtynë të shoh pak se nga vjen Ekonomi.

Milva ka studiuar (nëse nuk gaboj) në Kamzë dy vjet pas meje. Tek Wikipedia shkruahet se ka mbaruar për Ekonomi dhe Statistikëë në Kamzë, gjë që është e pamundur, se nuk ka pasur ndonjë Degë të tillë në atë kohë. Kamza kishte degën Ekonomi Agrare dhe vetëm këtë. Ekonomistët që përfundonin Kamzën ishin kryesisht llogaritarë dhe planovikë kooperativash dhe fermash bujqësore dhe nuk e kishin mundësi të ishin ekonomistë të shkëlqyer.

Edhe pse mund të duken si fakte të dorës së fundit, por një pikë origjine e një profesionisti që angazhohet në politikë shpesh shpjegon edhe motivet. Dhe unë dyshoj tek të gjithë profesionistët që kanë mbetur për një kohë të gjatë në “qerren e Edi Ramës”.

Por për të sqaruar se përse unë po merrem me “kallëpin” Ekonomi është se si këta “të moderuarit”, që nuk sulmojnë agresivisht apo nuk shajnë, janë edhe më të rrezikshëm se ata të llojit “Balla” apo Bido” a “Noka” dhe “Paloka”. Janë këta që e ndihin më shumë autokratin Ram për të ndenjur gjatë në pushtet.

“Kallëpi” Ekonomi është i atyre që dikur quheshin “qingji i butë që pi dy nëna”, që nuk i prishin punë asnjëherë Udhëheqësit, sepse as e kritikojnë dhe as e kundërshtojnë. Kjo kategori njerëzish merr poste më të larta se meriton, por e krahasuar me postet që marrin të pazotët e shumtë në dy partitë e mëdha, këta janë tërësisht të justifikuar faqe botës. Edhe “korrupsionin” e kanë të moderuar se i hapin rrugën atij të “bosit” po pa u përfshirë vetë dhe duke përfituar rrugës diçka të vogël edhe mundësisht “brenda ligjit”.

Për këtë “kallëp” përmbysja e Liderit është po aq tragjike sa për Ballukun, Ballën dhe Nokën.

Sepse ekzistenca e tyre e privilegjuar është e lidhur pikërisht me Liderin. Këta nuk kanë as bindjet (e majta në këtë rast) dhe as profilin e lartë të një profesionisti të shkëlqyer.

Ndaj edhe “xhiko” Ekonomi, me dinakëri dhe kujdes në studio përsërit një për një pikat e stërthëna nga Edi Rama por me një ton të ulët. “Kemi marë 850 mijë vota”, “ne e kemi udhëhequr vendin më mirë“, “pagat janë dyfishuar”, “ne kemi bërë të funksionojë më mirë drejtësia”, “nga të arrestuarit nga SPAk ka dhe që kanë dalë të pafajshëm” dhe të tjera gënjeshtra dhe çerek të vërteta të përsëritura prej saj, të cilat janë përpjekjet e vazhdueshme për t’i shërbyer Padronit.

E gjithë kupola drejtuese e Partisë së Edi Ramës është “e kalbur” dhe duhet të mos jetë më në politikë. Unë dyshoj shumë edhe në masën e madhe të anëtarëve të partisë së Edi Ramës që janë në administratat vendore.

Dhe “ky qelb i madh njerëzor” që është mbledhur pas pushtetit duhet të pastrohet nëse duam të shëndodhim shoqërinë shqiptare.

Në të kundërt do mbetemi “robër” të Ramës dhe”ballave”, “xhafajve” dhe “xhikove” të tij.

Përse i duhej Qoses mjekrra?

Të jetë vërtet thjesht shqiptar proverbi “Vetëm mjekrra e Qoses nuk bëhet!” apo e kanë edhe popuj të tjerë? Unë nuk përdor ChatGPT dhe asnjë aplikim tjetër të Artificialkës, por vërtet më duhet ta di këtë. Nga një shikim i shpejtë i proverbave rreth të Pamundurës nuk gjeta asnjë që të lidhej me Qosen. Kishte nga “derrat nuk fluturojnë“, “kur të fluturojnë gomerët” dhe deri tek poetikja japoneze “era nuk kapet me rrjetë“, por asgjë që të lidhej me “leshtë“ qofshin të mjekrës, të tepelekut, të sqetullave apo të vendeve intime.

Logjikisht unë kam të drejtë të mendoj se në një epokë të rëndësishme të shoqërive ilire, arbërore apo shqiptare, ka qënë në krye të vendit një Qose, i cili nuk e ka pranuar dot që nuk kishte qime në mjekërr. Kuptohet që duhet të jetë më i hershëm se Skënderbeu, se Heroi kishte dypëllëmbë mjekërr, por nuk besoj të ketë qënë as Piroja i Epirit, edhe pse në monedhat e kohës ai paraqitet se nuk ka të tillë. Bashkëkohësit e tij romakë nuk mbanin mjekrra ndaj duhet të ketë qënë Moda e “faqeve të rruara mirë“.

Ndoshta diku mes kohës së Pirros dhe të Skënderbeut duhet të ketë qënë ky Sundimtari Qose, që e ka kuptuar se do ishte e pamundur që të kishte një mjekërr të tij. Dhe me siguri ka qënë në Mesjetën e Hershme, se në atë kohë mjekrra ishte tepër në modë dhe një tregues i maskilinitetit.

Kjo puna e qimeve të mjekrrës , si shumë e rëndësishme për të qënë një mashkull i vërtetë, ka qënë edhe në ditët tona. Kujtoj që prisnim me padurim të na dilnin qimet e para në mjekër dhe nuk ndjeheshim mirë, kur shokë të klasës kishin filluar të kishin push në faqe, por ne ende nuk kishim. Kur vinim briskun e parë ndjeheshim tamam burra.

Nuk di se sa lidhje ka midis të qënit “leshtor” me superaktivitetin seksual, por një ide e tillë qarkullonte në kohët e adoleshncës sime. Madje një mësues biologjie që duhet të dinte diçka rreth raportit “qime-seks” një herë ngacmonte një shokun tonë që nuk kishte qime në gjoks, dhe si rrjedhojë mori përgjigjen “nuk kemi lart po kemi poshtë presor!”.

Por këto punët e veprimtarisë seksuale kanë qënë të zgjidhura që në kohët e lashta, se edhe popujt primitivë i njihnin ushqimet afrodiziakë, si dhe mënyra të tjera natyrale për të shtuar “epshet” tek meshkujt. Ndaj Qose Sundimtari duhet të ketë pasur një kmotiv tepër estetiko-psikologjik që ka dashur të ketë patjetër mjekër. Dhe për këtë me siguri ka provuar gjithshka, që nga melhemet për lyerjen e fytyrës dhe deri tek terapitë hormonale që njiheshin në atë kohë. (Kësaj ja futa kot, se nuk di a mund të ketë pasur terapi hormonale në Mesjetën e Hershme.) Dhe pasi ka kërkuar deri “prapa Diellit”, shëronjësit pranë tij kanë dalë në përfundimin “Vetëm Mjekrra e Qoses nuk bëhet!” Dhe kështu është përhapur në popull dhe ka mbetur deri në ditët tona si simbol i të Pamunudrës.

Por duke pasur vetëm këtë proverb dhe asnjë dokument tjetër, edhe sot ne nuk mund t’i japim përgjigje pyetjes “Po ç’i duhej mjekrra Qoses?” Deri diku kjo na bind, që “udhëtimi në kohë“ (time travel) nuk është i mundur, se ata që shkuan deri “prapa Diellit” do kishin udhëtuar në kohë dhe do gjenin metodën e “mbjelljes së qimeve, që është aq efikase sot.

Do e kishin aplikuar tek Sundimtari Qose dhe pas djegies të temjanit do përdornin fjalët magjike:

“Abrakadabra...Të mbiftë lesh!”

Rama, Albanian files dhe arkitektet

 Rama, Albanian Files dhe arkitektet

Po më m.. nga të tërë janë arkitektët!

Më qeshej me tekstin e një kënge të Celentanos të titulluar, nëse nuk gaboj, “La situazione non e buona” (Situata nuk është e mirë). Ishte një tekst revolte për gjendjen jo të mirë në Itali dhe në botë, kryesisht për shkatërrimin që i bëjmë mjedisit. Edhe pse më dukej disi naiv, më vinte të gajasesha kur më prekte edhe mua dhe kolegët e mij me fjalët “Ma la piu grande sciagura sono gli architetti”, të cilën unë e përkthej disi në mënyrë vulgare si titulli i këtij shkrimi.

Adriano ka qënë i preokupuar me ndryshimet në mjedis qysh në rininë e tij. E ka shpalosur në mesin e viteve ‘60 me këngën e tij të njohur “Il ragazzo di via Gluck”, e cila ka dhe elementë autobiografikë të fëmijërisë së tij. Atë kohë këndonte kundër “betonizimit” të Milanos, ndërsa tek “La situazione” për të gjithë globin, ku hyn edhe Tirana edhe Vlora edhe Durrësi jonë.

Sigurisht që nuk kam bërë veten dhe kolegët e mij fajtorë për gjendjen e përgjithshme në botë të shkatërrimeve mjedisore. Arkitektët as janë në gjendje të ndërmarrin nisma “shkatërruese” dhe as përcaktojnë politikat ndërtimore në një vend. Përgjithësisht, ata më “fajtorët” prej tyre janë vegla të qeverisë apo të korporatave, dy pushtete këto që kanë në dorë vendimmarrjen. Tek ne është edhe një pushtet i tretë, që është “krimi i organizuar”. Po aq sa dy të parëve, “mafiozëve shqiptarë“ nuk ju bëhet vonë se mund të ndodhin katastrofa mjedisore. Ashtu sikundër nuk ju bëhet vonë se droga vret mijëra e mijëra njerëz.

Por pushteti qeveritar, korporatat dhe krimi i organizuar janë në gjendje të “blejnë“ arkitektët, të cilët edhe pse nuk janë shkaktarë të “sëmundjes” kanë për detyrë të mbrojnë Mjedisin. Ndonëse nuk ka një betim si ai i Hipokratit tek Fakultetet e Mjekësisë, ka një “betim” të paformuluar, që arkitektët, që kanë në dorë të projektojnë transformime të hapësirës, të parën gjë që shohin duhet të jetë se a cënohet Mjedisi, që është drejtpërdrejt i lidhur me cilësinë e jetës të qënieve të gjalla dhe në rradhë të parë të “homo sapiens”.

Veç kur sheh projektet e realizuara, sheh se sa pak i mbajnë mbajtur “Betimit”. Dhe ata më të shkolluarit dhe me më përvojë, si studiot arkitekturore europiane, arrijnë deri sa të shkruajnë esse dhe letra që ngrenë në qiell një “Piktor autokrat” si Edi Rama, që ka bërë shumë për shkatërrimin e qyteteve shqiptare dhe bregdetit të saj.

Arrihet deri aty sa një studio arkitektësh holandezë (nuk po përmend as emrin se më vjen ndoht) i shkruajnë që si “patron i arkitekturës” Edi Rama duhet të mos bëjë as zgjedhje në Shqipëri por të kurorëzohet si Lider i Përjetshëm.

Ndaj nuk më vjen më të qesh me tekstin e këngës së Adrianos, por të thërres edhe unë:

“ Po më m.. nga të tërë jemi ne, arkitektët!”

Ti frigesh XXVI

Mos i numuro ditët në abakus

As vitet e mija.

Nuk ka pse të të frigin shifrat

Për të vrarë dashurinë janë shpikur.

Në qerthullën e hapësirës

Dhe jo të kohës pareshtur rrija

Dhe prisja të të takoja,

Ti erdhe kur ende nuk isha ligur.

Por lehtë të dridhen gishtat,

Kur supet e mija i prek

Nëse nuk është kthyer në makth

E trembura ëndërrëz

Mendjes të sillet

Dhe pas të ndjek.

Ngrihu mbi kohën

Do ndjesh se më s’do dridhesh

Kapërthimeve plot hir t’i jepu

Tejzgjati çastet

Nuk ka pse të frigesh!

“Contro di tutti” (fund)

 (vijim)

Për Dritëroin nuk besoj se kam shkruar në blog më shumë se 3-4 shkrime. Më tepër kanë qënë rreth figurës së tij si Kryetar i Lidhjes së Shkrimtarëve në periudhën e terrorit më të madh ndaj të gjithë kundërshtarëve të regjimit, përfshi këtu edhe artistët dhe njerëz të letrave. Jam lëkundur të përcaktoj nëse Dritëroi ishte dikush që i mbrojti me të gjithë forcën krijuesit, apo dikush me një sjellje të dyfishtë, si mbrojtës i tyre por njëkohësisht edhe dikush që mbante marëdhënie shumë të mira me Diktatorin dhe bashkëpunëtorët e tij më të ngushtë.

Ka qënë një dyzim i përhershëm i imi ndaj tij, si ndaj një krijuesi që do mjaftonte “Zylua” për të qënë mes më të mirëve të letrave shqiptare dhe një poeti që kishte “kapur” rolin e 2shit mes shkrimtarëve shqiptarë pa e merituar me poezitë dhe poemat që kishte botuar. Dritëroi i cilësuar si “poeti i popullit” kishte mbështetjen e masave kryesisht jo mirë të arsimuara, që e deshin edhe për natyrën e tij popullore edhe më shumë se sa për vargjet. Do e quaja si krijuesin hero për një popullsi patriote dhe injorante, që nuk kuptonte as se ç’ishte komunizmi dhe as se ç’ishte bota ku jetonim. Ndoshta këtu qëndronte edhe “mllefi” im ndaj një njeriu të mënçur dhe që pat qënë student shumë i mirë në Moskë.

Zamir Mane, njeriu më i pasur në Shqipëri ka qënë objekt i disa shkrimeve të mija kritike me një ton therrës. Mane është nga Korça, por ka qënë i një brezi që nuk ka pasur kontakte me mua në shkolla dhe nuk e kam njohur as për fytyrë. Kam qënë tepër indiferent ndaj tij si figurë, deri sa kam parë një intervistë dhënë një televizioni të huaj që e largonte shumë nga intervistat e të pasurve amerikano-veriorë që kam dëgjuar këtej. E megjithatë, unë kam pasur një ndjenjë vlerësimi për ata që janë pasuruar pas ndryshimit të sistemit në Shqipëri, sepse e quaj aftësi të fillosh nga një pikë 0 dhe të bëhesh multimilionerm si Zamiri por edhe dy tre korçarë të tjerë. Shkrimi i parë disi kritik ndaj Zamirit ishte 7 vjet e gjysëm pas krijimit të blogut dhe titullohej “A është atentati ndaj Zamir Manes një sekret shtetëror?” dhe ndonëse aludoja që është një ndërthurje e pushtetit polik me atë mediatik dhe ekonomik, tehun e kisha tek qeveria e Ramës dhe mediat.

Vazhdimisht kam quajtur, që më të pasurit në Shqipëri nuk janë ata që krijuan sistemin korruptiv në Shqipëri. Ata janë detyruar të “luajnë vallen” e kompozuar nga Berisha, Nano, Rama dhe duke pasur më shumë rezerva monetare se biznesmenët e tjerë, kanë mbetur gjithnjë e më pranë kryeministrave shqiptarë. Edhe nëse janë përzjerë me paratë e krimit të organizuar, këta super biznesmenë janë të detyruar më shumë të pranojnë bashkëjetesën ekonomike me ta, se sa kanë kërkuar ta kenë vetë. Ndaj edhe shkrimet e mija kundër Zamirit kanë qënë të vona dhe nuk di të kem prekur dikë tjetër të pasur nga të përfolurit në shtyp. Dhe duhet të përmend që indinjata ime ndaj Manes është krijuar kur hyri me ndërtime në një zonë të gjelbëruar të Korçës, që ai e ka njohur mirë. Eshtë një bllok banimi për njerëz të pasur, por që ka shëmtuar atë kodër të bukur dhe nuk ka asnjë lidhje me urbanistikën dhe arkitekturën e Korçës. Kompleksi në fjalë është ende i papërfunduar. Më duhet ta shkruaj qartë, që nuk kam asnjë lloj zilie për milionat e Zamirit, të vëna me djersë dhe zgjuarsi apo me akrobaci tregëtare politike, apo me një kombinim të të dyjave.

Të gjithë njerëzit, përfshi dhe ata që shkruajnë, kanë pengje apo edhe mllefe të kohëve të fëmijërisë dhe të rinisë. Përgjithësisht janë mbresa që edhe nëse i zbeh koha mbeten gjatë në mendje dhe ndoshta ndonjëherë edhe deri në fund të jetës. Më shpesh lidhen me shkollën dhe me raportet me figurat autoritare, që prej mësuesve të thjeshtë dhe deri të themi tek Dekani i Fakultetit. Po flas për njerëzit që nuk janë përndjekur nga sistemi diktatorial, qoftë me privime të caktuara ose edhe me përballje me hetuesinë apo edhe me burgun.

Unë nuk kam qënë një “nxënës i mbarë“ dhe si rrjedhojë kam pasur probleme ndonjëherë të mëdha që prej mësueses sime të parë, tek një nëndrejtor, një drejtor dhe një ose dy pedagogë në Universitet. Por edhe pse kam pasur marëdhënie tepër të ftohta me ta, kur jam rritur, nuk kam ruajtur ndonjë mllef, që “t’ja u nxjerr” sa mu dha rasti të shkruaj ato që quaj “si të vërteta” në blogun tim personal. Bën përjashtim vetëm një pedagoge, të cilën e kam përmendur jo për mirë në disa shkrime të mija. E ndjera ing. Tamara Gjoka më ka dhënë mësim për 3 vjet dhe më ka vlerësuar me nota të mira në lëndët e saj. Ngulitja e figurës së saj si një pedagoge që nuk përcjell vlerat që duhet të ketë një pedagog në mendjen time, ka nisur nga një zhgënjim i plotë prej saj. Pata kuptuar diku nga fillimi i vitit të dytë, që pas fasadës së saj si një mësimdhënëse dashamirëse ndaj studentëve, ishte dikush me komplekse të mëdha, që arrinin deri në përpjekje për të kontrolluar zhvillimin e studentëve të talentuar. Nuk arrija dot të përtypja se si një pedagog me aftësi mbi mesatare të ketë një qasje të tillë ndaj profesionit, që është e kundërta e asaj që duhet të jetë. Ing. Gjoka mund të kishte zgjedhur fare mirë të bënte një punë tjetër që ta mbante larg zilisë ndaj studentëve, zili që ajo ndonëse përpiqej shumë nuk arrinte dot ta fshihte plotësisht.

Më vonë pata mësuar se ish-pedagogia ime ishte bërë edhe rektore e Universitetit Politeknik të Tiranës, por kjo nuk më ndryshoi opinionin tim dhe i qava hallin Universitetit, Fakultetit të Arkitekturës dhe studentëve. Nuk ndjeva pendesë për ato që pata shkruar ndonëse kur mësova për largimin e saj nga jeta shkruajta diçka pozitive In Memoriam.

Duke ju kthyer të pesë emrave të përmendura në këtë shkrim,veç inxhiniere Gjokës, të katër të tjerët janë njerëz që nuk i kam njohur personalisht. Gjykimi mbi ta ka qënë i bazuar mbi veprat. Duke mos dashur të tregohem si një njeri “objektiv në maksimum” më duhet të them se edhe histori të botura në media, apo edhe rrëfime të njerëzve që i besoj, kanë ndikuar në opinionin tim rreth Uilsonit, Kadaresë, Agollit dhe Manes. Spunton shkrimet e kanë pasur nga ngjarje të ditës, ose dhe nga përpjekjet e mija për të analizuar ngjarje të së kaluarës ose fusha të caktuar të jetës shqiptare për të cilat mendoj se kam njohuri të mira ose mesatare.

A mund të kisha kursyer disa kritika dhe të kisha qënë më bon-ist?

Për këtë duhet të isha një tjetër njeri.

"Contro di tutti" (2)

 

(vijim)

Letërsia dhe arti në Shqipëri ka qënë një fushë tjetër, tek e cila nuk kam “kursyer” as disa nga korifejtë dhe veçanërisht Ismail Kadarenë dhe Dritëro Agollin.

Ka një ndryshim në sasinë e shkrimeve për njërin dhe tjetrin, por dhe në qasja ndaj tyre. Më të shumtat kanë qënë për Ismailin, thuajse të gjitha kur ai ishte gjallë. Sulmet ndaj njeriut ndër më të shquarve të letrave shqip ka qënë një “lloj sporti” në Shqipëri dhe janë të shumtë mbështetësit e tij, që ata, të cilët e sulmojnë t’i etiketojnë si njerëz “që i verbon shkëlqimi i gjenialitetit të tij dhe i veprës së tij”. Një shoku im i rinisë madje e cilësonte valën e sulmeve ndaj tij si diçka sezonale, që fillonte disa javë para shpalljeve të çmimeve Nobël, për të bërë të pamundur arritjen kulmore të vlerësimit të një shkrimtari për sa kohë është gjallë.

Unë do përsëris disa gjëra që i kam “stërshkruar” në shkrime të tjera, madje edhe në një libër timin, rreth raporteve të mija me veprën e Kadaresë. I kisha lexuar të gjitha veprat e tij, të botuara para se të lindja dhe gjatë fëmijërisë sime në një moshë të hershme. Ishin të gjitha në bibliotekën e shtëpisë. Ndonëse nuk përjashtoj, që edhe mënyra se si vlerësohej në fundin e viteve ‘60 dhe fillimin e viteve ‘70 mund të ketë ndikuar në një lloj adhurimi, që kisha për të, më duhet të pranoj me modesti, se mënyra se si shkruante poezi dhe prozë më dukej shumë më e veçantë dhe më tërheqëse se e autorëve të tjerë shqiptarë. Përfshi këtu edhe babanë tim, për të cilin kisha bindjen se ishte njeriu më i mënçur në botë. Me kalimin e viteve, ‘përpija” çdo shkrim të Ismailit, kudo që botohej. Madje dhe ndonjë intervistë të rrallë të tij në radio apo tv. Kështu, deri në vitet e para të universitetit, kur mënyra e tij e të shkruarit u bë tepër e parashikueshme për mua dhe të tjerë që kishin lexuar gjithshka të tij. Ato vite ndodhi shkëputja e ime nga Kadareja, pasi filluan edhe të botoheshin në shqip përkthime nga veprat e Nobelistëve të pas Luftës së Dytë. Para tyre, Ismaili po më dukej sikundër më ishte dukur më parë Llazar Siliqi kur e krahasoja me të.

Por deri në ato vite unë nuk kisha menduar kurrë të shkruaja. Edhe një tufë vjershash gjatë një periudhe disamujore të vitit 1977, kur isha 18 vjeç e pata shkruar nën ndikimin e poezisë së Majakovskit. Pas atyre as kisha shkuar ndërmend të hidhja ndonjë skicë dhe jo më të mendoja se mund të shkruaja ndonjë tregim apo poezi. Nuk dija përse të shkruaja. Nuk kisha asnjë thirrje të brendshme për ta bërë. Ndaj them se shikimi kritik i veprës së Ismailit nuk lidhet me një ndjenjë “gare” të nënndërgjegjes, apo me egon e dikujt që do të bëhet dikush, por nuk arrin dhe kështu i “volet të baltosë“ Kokën e mendimit shqiptar , tashmë me famë botërore.

Kur pata emigruar dhe kisha patur mundësi të lexoja më shumë dhe të kuptoja më shumë, Ismaili kishte zbritur shumë poshtë në shkallën e njerëzve të shquar të letërsisë dhe arteve në botë, të cilët i admiroja. Madje për herë të parë dy libra të tij i lashë në mes.

Më shumë se zhgënjim, indinjata ime me veprat e Ismailit ndodhi jo aq për shërbimet që ato i kishin sjellë Diktaturës, por me një “spërdredhje” të qëllimshme, të pasinqertë dhe jo rrallë edhe johumane. Tek to gjeja (pa ju rikthyer t’i lexoja) mesazhe të një nacionalizmi të rrezikshëm, të përbuzjes ndaj disa vlerave bazë të moralit njerëzor dhe të një vrapimi për të shkruar diçka që mund t’i pëlqejë një kategorie lexuesish në Perëndim, që kanë mundësi të promovojnë veprën për t’u shitur më shumë. Ishte një qasje “tregëtari”, shumë larg filozofisë të një njeriu të letrave që aspiron të vlerësohet me çmimin Nobël.

Për të gjitha këto e gjykoja se duhet të shkruaja, madje edhe rreth justifikimit të tij për veprat e kryera në shërbim të Diktaturës, si “taksa që duhet të paguajë shkrimtari”. Edhe pse sot jam i bindur, që është e vërtetë se ai duhet të shkruante për mbijetesën si shkrimtar, ato pjesë romanesh që janë propagandë e pastër, përsëri nuk kam arritur asnjëherë të kuptoj se përse nuk ju kërkoi një herë falje lexuesve. Veçanërisht për poemat e tij, të cilat i fshiu thuajse komplet nga përmendja në intervistat pas ndryshimit të sistemit dhe nuk di nëse janë të përmbledhura në botimin voluminoz të të gjithë veprës së tij nga “Onufri”.

Detyrimisht do prekja edhe përballjen e tij me Trebeshinën apo sulmet e paprincipta ndaj Bujar Xhaferrit, Rexhep Qoses dhe kujtdo tjetër, që kishte guxuar ta kritikonte. Dhe shkrimet e mija nuk preknin as karakterin e tij dhe as ngjarje që kanë bërë bujë në shtyp, të cilat ka qëlluar që i kam ditur me hollësi kur isha student. Ndaj kritikat e mija kishin të bënin me Kadarenë shkrimtar dhe jo me Kadarenë njeri, edhe pse thellë thellë unë besoj se karakteri i një personi nuk ka se si mos ndikojë në artin e tij.

Një i njohur më ka thënë dikur: “Kemi pak figura të shquara ne shqiptarët, ndaj nuk ka kuptim t’i kritikojmë!”

Ky më është dukur një qëndrim tepër mendjengushtë sepse jo vetëm që unë nuk shkruaj t’i shërbej kujt, as Shqipërisë, por jam i bindur se nëse jemi në gjendje të kritikojmë veten, popullin të cilit i përkasim dhe figurat tona që njihen më shumë në botë, tregojmë se jemi një popull i emancipuar dhe që mendon. Nuk jemi në një treg kombesh, ku gjithsejcili ka para tezgën me mallrat e tij, që mundohet t’i reklamojë sa më shumë. Do e bëja këtë për të reklamuar rakinë e manit, që nuk e kanë të tjerët, por jo për t’i bërë reklamë as Kadaresë, as Fan Nolit madje as Skënderbeut. Ekzistenca dhe vlera ime si shqiptar nuk është aspak e varur nëse vij nga njëjti vend si Gonxhe Bojaxhiu apo me Enver Hoxha.

(vijon)

“Contro di tutti”

Këtë togfjalësh në italisht përdor një miku im, kur më ngacmon për karakterin “luftarak” të shumë shkrimeve të mija në blog. Kjo i shtohet pyetjes ngacmuese të një miku tjetër, që herë herë më pyet: “Kë do demaskosh sot?” Këto i mbivendosen ndjenjë së pasigurisë, që kam kur filloj një shkrim kritik ndaj dikujt me emër. Nuk kam ndonjë kënaqësi të shkruaj keq për dikë, kur e di se do e lexojnë shumë vetë dhe ndoshta edhe vetë ai, emrin e të cilit e kam si objektiv kryesor apo anësor në shkrim. Ndjehem më mirë kur shkruaj për një të njohur, i cili më ka lënë mbresa të mira gjatë jetës dhe që e konsideroj si njeri me vlera.

Po ç’farë më shtyn të kritikoj ashpër dikë, emrin e të cilit ose të cilës e them hapur?

Janë impulset, të cilat nuk i frenoj dot? Eshtë indinjata e momentit kur dëgjoj për diçka tepër të shpifur, ndaj të cilës nuk mund të qëndroj indiferent? Janë mllefe të mbetura nga vitet, që si motive mund të kenë pasur zilinë, xhelozinë, apo diçka që personazhi e ka bërë dhe ka qënë në disfavorin tim?

Do mundohem të jem sa më kritik ndaj vetes dhe të mos e paraqis as si një “ëngjëll” i papajtueshëm me mëkatet dhe as si një “moralist” që do t’ju shesë dëngla morali të tjerëve.

Ndonjëherë mendohem dhe i them vetes se mos “kam alergji” nga të suksesshmit. Dhe kjo mund të jetë si një përzjerje e zilisë, e mosarritjeve personale, e dështimit në profesion, e të qënit të huaj në një vend ku nuk të njeh njeri etj. Dhe shkoj ndërmend personazhet të cilët kanë qënë më shpesh në sulmin e kritikave të mija gjatë 15 viteve të ekzistencës së këtij blogu.

Përgjithësisht ata mund të ndahen në katër kategori:

• Politikanë dhe nëpunës të lartë shqiptarë të pas viteve ‘90

• Njerëz me pushtet partiak dhe të organeve të rendit të kohës së Diktaturës

• Miks profesionistësh të fushave të ndryshme.

• VIP-a të arenës ndërkombëtare

Nëse është më e qartë kritika e ashpër ndaj dy kategorive të para, kjo është e kuptueshme se bëhet nga shumë njerëz që shkruajnë shqip, qoftë si njerëz të letrave dhe qoftë si njerëz që postojnë në platformat e shumta dixhitale.

Tek kategoria e tretë, ku hyjnë kritikat ndaj njerëzve të letërsisë dhe arteve, të fushës së arkitekturës, të mediave apo edhe të filozofisë ka vend për tu ndalur dhe edhe pse nuk mund t’i ze të tërë në gojë (janë aq të shumtë do më ngacmojë njëri nga miqtë e mij), do ndalem në ato emra që mund të jenë edhe më të njohur dhe më përfaqësues të një grupi apo profesioni të caktuar. Do ndalem jo për të sqaruar se përse i kam “sulmuar”, por për të kuptuar edhe vetë nëse ka pasur motive të bazuara mirë, apo krahas tyre ka pasur edhe mllefe të fshehta për arsye të mija psikologjike apo ngjarje të lidhura me të kaluarën e familjes sime.

Po e nis me fushën e arkitekturës, që është lëmi në të cilin kam shpenzuar më shumë orë të jetës sime dhe që mund të cilësohet si profesioni im i vetëm. Duke u rrekur të kujtoj se cilin arkitekt kam sulmuar gjatë 15 viteve më vjen në mendje vetëm një emër, që është arkitekti australian Pitër Uilson. Shkrimet rreth veprave të tij në Korçë janë të shumta dhe shpesh me cilësime therrëse. Ndonjëherë emri i tij është lakuar edhe në shkrime , të cilat nuk kanë lidhje me arkitekturën, sa sërish një mik më ka tërhequr vërejtje duke më thënë: “E keqja nuk është tek Uilson. Atij i janë dhënë mundësi, të cilat askush nuk mund t’i refuzojë!”

Por unë, pa patur asnjë lloj kompleksi ndaj arkitektit australian si koleg, e ve atë në rrënjët e problemeve të mëdha arkitekturore, që i ka shkaktuar qytetit tim. Gjatë jetës kam njohur shumë arkitektë, që prej më të mirëve shqiptarë dhe deri në arkitektë të mirë kanadezë, italianë, grekë, amerikanë dhe polakë. Ka njëlloj kamaraterie që të lidh me njerëzit e profesionit tënd dhe veçanërisht në një profesion me të cilin më të shumtëtë janë të dashuruar. Eshtë diçka që të afron tek qiejt sepse jo vetëm që krijon, por e sheh edhe të realizuar diçka që është pronë e të gjithëve. Nuk qëndron e mbyllur në një galeri, muze apo edhe dhomë ndenieje. Dhe ju shërben shumë njerëzve.

Arkitekti australian, nga mënyra se si ka hyrë në Shqipëri dhe si “ka luajtur më pas vallen” përfaqëson për mua të keqen dhe sharlatinizmin e profesionit të arkitektit. Nuk është i vetmi të kuptohemi, por nivelin e tij profesional dhe sidomos anët karakteriale kam arritur t’ja dalloj sepse kam ndjekur me shumë vëmendje gjithë veprimtarinë e tij që lidhet me Shqipërinë dhe veçanërisht me Korçën. E kam shkruar diku, që “sahati i tij profesional” ka mbetur në vitet ‘60, atëhere kur ka qënë student. Ndaj nuk kam për të asnjë mllef personal, por vetëm indinjatë për ato që ka projektuar dhe realizuar në Korçë dhe në Tiranë dhe në mënyrën se si i është “ngjitur” Ramës për të përfituar ca “para të lehta” në vitet e fundit të karrierës së tij. Edhe kur e konfrontova rastësisht nuk shprehu asnjë hezitim për ato që kishte projektuar keq në Korçë, por më tha se “sulmet kundër tyre kishin qënë politike”?!

(vijon)

Unë do ngjitem në kodrën e betejave politike

Në kundërshtim me sugjerimet e vazhdueshme të avokatit tim unë do ngjitem në Kodrën e politikës Shqiptare. E them do ngjitem se e quaj politikën si një mision që lartëson dhe kur beteja bëhet në Kodër ëdshtë më e lehtë të përcaktohet fituesi. Ai qëndron në majë të saj dhe të mundurit rrokullisen me turp poshtë.

Avokati vazhdimisht ka përmendur si argumenta në favor të tezës së tij që “unë të mbetem sehirxhi” moshën, vendbanimin, mungesën e përvojës në politikë dhe mbështetjen shumë të pakët që kam në qytetin tim. Disa herë ka përmendur: “Ty as gazetat e vjetra nuk të jepen nga Biblioteka e Korçës e jo më të të jepen vota!”. Por edhe pse më ka demoralizuar në çaste të veçanta, unë i kam ringjallur shpresat e për më tepër në këtë situatë kur duket se spektri politik shqiptar do riformatohet. (Edhe kjo e formatit është një shprehje që e gjej mjaft moderne në Atdhe.)

Vendimtare ishte ftesa e djeshme nga deputeti korçar Ilir Pëndavinji, për të cilin kam një respekt të veçantë dhe shpesh në biseda mes miqsh e kam cilësuar si “Doktori nr 2 i politikës shqiptare”. Dihet se kush është Doktori nr 1.

Deputeti Pëndavinji më njoftoi se do largohet shumë shpejt nga PS për të formuar Partinë e tij që mendon ta quajë “Lëvizja e Korçarëve Autonomë“ ose LKA. (Fillimisht kishte menduar si Lëvizja e Korçarëve Autonomë Rajonalë, por pasi kishte veçuar gërmat fillestare të fjalëve kishin parë që nuk tingëllonte tepër e paqme.) Më shpjegoi se menjëherë mund të kisha një vend në kryesinë e Partisë LKA, si përfaqësues i zonës së Oparit, ku mund të jetë në të ardhmen edhe zona ku do kandidoj. Më erdhi mirë. Po kthehesha me të vërtetë në rrënjët e stërgjyshëve tashmë edhe fizikisht, se mendërisht jam gjithnjë në Dushar. Më saqroi se të gjithë anëtarët e kryesisë do kenë mbiemra fshatrash për ta bërë lëvizjen më autentike dhe më të besueshme. Janë tashmë të përcaktuar anëtarët me mbiemra Trebicka, Polena, Ravoniku, Belortaja, Dishnica dhe Velitërna dhe më vonë do shtohen edhe disa të tjerë. I thashë se mbiemri im nuk është mbiemër fshati, por ai me fleksibilitet më sugjeroi në ishte e mundur që ta ndryshoja mbiemrin në Dushari dhe mu duk krejtësisht e llogjikshme. Naum Dushari. Tingëllon bindës si përfaqësues i popullit. E mendoj që tani kur Kryetari i Kuvendit me solemnitet të thotë: “Fjala i jepet deputetit Naum Dushari”. (Për tu bërë deputet edhe emrin mund ta ndryshoj në Naim, se në fund të fundit një gërmë është dhe edhe gjyshin tim në Stamboll, turqit i drejtoheshin Naim bej.)

E pyeta se ç’kishte ndodhur mes tij dhe Ramës pasi kishte bërë gjestin e ofrimit të Penës së tij në shërbim të Gjatgjithfuqishmit, por mu përgjigj që është një histori e gjatë dhe do e shpjegojë me hollësi kur të bëhet mbledhja e parë e Kryesisë së Partisë së re.

Isha kureshtar edhe në se kishte dijeni Nikoja dhe cili ishte qëndrimi i tij. Më siguroi se Nikoja e mbështeste këtë lëvizje dhe në një të ardhme mesatare do i bashkohej LKA-së. Madje kishte vendosur edhe mbiemrin ta kthente në Mborja, për shkak të lidhjeve të afërta farefisnore me Selim Mborjen. Mbiemri aktual i kishte shkaktuar jo pak probleme në rrjetet sociale.

Edhe orientimi ideologjik i LKA-së do jetë Parti e Qëndrës së Mesit, që e bën të hapur për të gjithë dhe që do i garantojë jo vetëm fitorjen në Qarkun e Korçës, por dhe me siguri do e bëjë edhe pjesë të koalicionit të ardhshëm qeverisës.

Më në fund kur e pyeta se a do më lejohet të lexoj gazetat e vjetra të Korçës, që i ka Biblioteka e nuk m’i jep, më tha se krahas punës si deputet mund të bëhesha edhe drejtor i Bibliotekës, si “dy herë “Mik i Librit” në moshën 9 dhe 12 vjeçare.

Nuk kam ç’të kërkoj më shumë!

Më fal Drejtoresha Dhëmbi, por duhet të të kishte shkuar mendja më parë e ta ktheje mbiemrin në Polena!

Edhe Krishtit vetë!

Në Ditën e 25-të të Protestës në mënyrë të habitshme, u shfaq vetë Jezu Krishti dhe përsëriti me zë të lartë 5 kërkesat e protestuesve para Kryeministrisë së Shqipërisë. Dhe menjëherë në rrjetet sociale u shfaqën postimet e mëposhtëme:

Edi Rama:

“ Marrja përsipër e rolit udhëheqës të një Revolucioni Flamingosh të shqyer dhe mercenarësh të babëzitur për një vend të dukshëm në dritën e diellit, nuk të bën ty më të pafajshëm se Ati im që kishte të njëjtin emër dhe për të cilin kam provuar në mënyrë katërcipërisht ligjore se donte të kishte rolin e trefishtë të Atit të birit tim dhe të Shpirtit dashuror të partneres sime dhe pikërisht në vendin ku unë sot kam krijuar vendpushimet më të shkëlqyera të bregdetit të Jonit. Pikërisht nga i njëjti sindrom ai trefishimit vuan edhe ti si personazh i gjithësishëm gjë që tashmë do ta ngresh në një nivel më hapësinor të pesëfishimit duke përsëritur pikat e mbledhura në pisllëkun e Lagunës së Zvërnecit, që unë me investitorët amerikanë po përpiqemi ta kthejmë në perlën e turizmit mesdhetar, që do jetë një fanar ndriçues në brigjet e Adriatikut për gjithë ata që duan të lenë jahtet e të marrin rreze dielli në stere...”

Taulant Balla :

“ Pa dashur të dukem si kundërshtar fetar i juaj për shkak të fesë së prindërve të mij se vetë jam ateist, dua t’ju kujtoj se në biografinë tuaj mungojnë disa vite të rëndësishme para se të nisje predikimet në Galile. Mund të na i sqarosh ku kini qënë? Ka prova të pakundërshtueshme që ju kini kaluar shumë kohë në pllajat e luginat e Persisë, gjë që na bën të dyshojmë fort se kini qënë një agjent i Persisë në atë kohë, që është edhe Irani i sotëm. Ndaj nëse do përpiqeni që të ndikoni me frymën tuaj antiamerikane ndaj popullit shqiptar do merrni përgjigjen e merituar.”

Ardit Bido:

“ Si njeri i letrave dhe i arkivave më duhet të them në mënyrë të paanshme, se ju keni përdorur emrin grek Kristos në vend të atij të përdorur në Dhjatën e Vjetër që është Messia. Ndaj ky e bën qëndrimin tuaj ndaj çështjes shqiptare shumë të dyshimtë dhe me këtë sy unë shoh edhe mbështetjen që i jepni lëvizjes që zanafillën e ka në Zvërnec, ku bashkë me qarqet shoviniste greke pretendoni se po shkelen të drejtat e pakicave greke. Për më tepër që prej vitit 1944 nuk jeni shprehur asnjëherë publikisht për mbrojtjen e të drejtave të shqiptarëve të Camërisë.”

Niko Peleshi:

“ Perëndi e kuptoj shqetësimin tuaj por edhe ju duhet ta kuptoni shqetësimin tonë se jemi ortodoksë o Burr’ i Dheut! Mendoj se çështja politike e Revolucionit Flamingo duhet të jetë e ndarë nga çështjet fetare.

Ju falenderoj për mirëkuptimin!”

Nuk kam arritur të lexoj postimet e Lindita Nikollës, Blendi Klosit, Mirela Kumbaros, Sara Miles dhe veçanërisht atë të Ilir Pëndavinjit.

Koha nuk ma lejoi.

Unë dhe Korbi - poemë (fund)

 

* * *

Thellë në atë errësirë të paanë,

Më të gjërë se Gjithësia dhe më të vogël se Hiçi,

Ku nuk ekzistonin më shqisat por veç Mendimi

I ndërgjeshëm u bëra se Gjërat janë

Ndonëse të bukura i bën veç Kaltërimi.

Dhe më të bukura bëhen kur i prek dashuria

Sikundër hirnosen kur i kaplon urrejtja.

Më magjike janë se ato që sillen ëndërrave të mija,

Ku prania e të tjerëve është kalimtare

Dhe syri i “nënndërgjegjes” është veç tek vetja.

Më të ndërlidhura me njëra tjetrën janë

Dhe shpesh këmbejnë atomet sikundër dhe ndjenjat.

Një Tërësi që ndryshon format dhe ngjyrat

Që bën të pakuptimë “këtu” si dhe “në tjetrën anë“,

Që thelbet nuk i ka të ndryshme si janë fytyrat.

Që “është“ edhe pse rrekemi të kuptojmë si u krijua.

A e ka larushaninë prej miliona elementësh

A vetëm një i thjeshtë dhe vendimtar është

Dhe valëvitet pafundësisht duke u shumëfishuar

Mes kundërshtimesh të rreme ditësh dhe netësh.

Që pezull na mban në çastin dhe jep idenë e epokës

Dhe krijon idenë se ishe a se nuk do jesh në jetë.

Ishte kjo e pakufishme masë e errët

Që bëri një dritë e lëbyrshme të më sillej kokës,

E të kuptoja se Unë isha Korbi vetë!

* fund *

Batakçinjtë gjithnjë kërkojnë prova

Rama po përdor refrenin që përdorin gjithë batakçinjtë, që kur në vendet e zhvilluara në botë është hequr tortura: “Sillni prova që jam Padrinoja ose ik qi..ni!” Hetuesit, që rroptohen të fusin në burg, një mafioz, të cilin e dinë se ka kryer një vjedhje të madhe, ose më keq që ka vrarë një dëshmitar, e dëgjojnë jo rrallë këtë shprehje të formuluar saktësisht kështu. Gjoksi ju vlon nga zemërimi, se janë cfilitur me muaj të tëra për të zbuluar autorin e krimit dhe duke u paguar me një rrogë të mjerë, por janë para “murit”, sepse mafiozi jo vetëm që nuk pranon krimin, por duke ndjerë se provat nuk janë të forta, ju nxjerr edhe gishtin e mesit.

Rama e bën nga që ka humbur çdo ekuilibër mendor, por edhe pse nuk është para hetuesve. Ai e di mirë, që dosjet ku është i përfshirë, janë plot me prova që nuk do i lejojnë t’ju thotë “Fuck you!” hetuesve dhe prokurorëve të SPAK. Por e përdor ngaj opinionit publik dhe protestuesve, të cilët edhe pse e dinë se ai i ka bërë tërë zullumet nuk kanë se ku t’i gjejnë provat.

Kjo më kujton një ngjarje të vogël të një jave më parë, kur në një grup në Whatsapp, “akuzova’ një poet se kishte shkruar vite më parë një vjershë për Niko Peleshin dhe kisha kohë që prisja të bënte diçka dinjitoze për ta shlyer atë “mëkat vjershëror”. Poeti më kërkoi të sillja provë vjershën dhe më sulmoi duke përdorur plot epitete jo të denja për një vjershëtor. Ishte pak a shumë të nxirrte gishtin e mesit se unë nuk e posedoja bejten lavdëruese. Sigurisht këtu nuk bëhej fjalë për “krim” por për një shkelje të “etikës vargjethurrëse” dhe një lloj “legenllëku njerëzor”.

Eshtë e njëjta gjë t’ju thuash protestuesve të Revolucionit Flamingo mos thërrisni “Rama në burg, Berisha në burg” sepse këto janë thirrje populiste pa prova dhe me këto duhet të merret Drejtësia. Ka analistë gjoja të moderuar, që i krahasojnë këto thirrje me ato të turmave shqiptare, që thërrisnin “Kriminelët në litar!” kur ndodheshin të grumbulluara para sallave të gjyqeve politike të pas Luftës së Dytë Botërore. Duhet saktësuar edhe diçka për atë kohë, se edhe pse turmat ishin të ndikuara nga propaganda e komunistëve, kishte edhe gjyqe kur dënoheshin vërtet bashkëpunëtorë të pushtuesve që kishin bërë krime. Dhe në mes turmave kishin familjarë, që kishin humbur fëmijët në atë luftë edhe për shkak të kriminelëve shqiptarë të luftës. Sistemi i Drejtësisë funksiononte ala Jakobin, sepse nuk kishte akoma ligje të formuluara dhe miratuara saktë, dhe shpesh prokurorët dhe gjykatësit do përdornin termin jo juridik “ligj kemi gjakun e mijëra dëshmorëve”.

Por sot gjërat janë krejtësisht ndryshe dhe nëse protestuesit bëjnë thirrje për ndëshkime ligjore, kjo vjen se të gjithë e dinë se kryeministrat shqiptarë kanë kryer krime. Të thërrasësh dhe akuzosh në shesh nuk përbën ndonjë sakrilegj, sepse askush nuk po bën thirrje “Hajde të kapim Ramën dhe Berishën e t’i varrim në pemët e bulevardit!” Nëse një ditë kryeministrat do arrestohen dhe do akuzohen, s’ka për të pasur turma që të brohorasin pranë sallave të gjyqit.

Duket që Rama po “përmjer në derën e tempullit të Demokracisë duke ju drejtuar protestuesve me Fuck you”. Eshtë shënjë e fundit të afërt dhe asnjë lloj alibie si kjo “më sillni provën” nuk mund ta shpëtojë. Eshtë e shkrojtur që në Bibël se ai “që përdor shpatën nga shpata do vdesë“.

Në këtë rast vlen se ai që do të qi.. të tjerët ka për ta ngrënë shumë shpejt vetë!