Thursday, 30 July 2026

Korça “gllabëron” Maliqin


Të më ndjejnë banorët e Maliqit dhe të fshtrave rreth tij për tonin qesharak, që mund të ketë shënimi im, por se pse më vjen si për të qeshur për gjithë këtë historinë e “zaptimit” të Maliqit nga Korça. Nuk di dhe pse Maliqi më është dukur gjithnjë si një qytezë “kot” edhe pse ishte i vetmi vend që prodhonte sheqer në Shqipëri. Mbase dukem shumë cinik, por më mirë të jem i tillë se i pasinqertë.

Kënetës (qëmoti e quanin edhe Gjoli i Maliqit) ja kishin vënë atë emër shumë e shumë kohë më parë. Prej fshatit Maliq, që nuk ishte bërë ende qytezë. U tha këneta dhe Partia mendoi të bënte Kombinatin e Sheqerit në Maliq, duke planifikuar që fushat torfike të përfituara nga bonifikimi të prodhonin edhe goxha panxhar.

Sovjetikët dhuruan fabrikën, edhe fondet për banesat kolektive “ala ruse” dhe Maliqi nisi të quhej qytet. Veçse qytet nuk ishte se ishte Maliq. Ishte pak a shumë si ajo shprehja e vjetër në Korçë që theshin “ka mbaruar Universitetin e Kakaçit” Kështu tingëllonte edhe po të theshe se jam një qytetar nga Maliqi.

Por i gjithë ky perceptim është i dikujt që në Maliq pat shkuar një herë në 8-vjeçare për një ndeshje volejbolli midis shkollave dhe deri sa doli në punë, nuk kishte shkelur më në atë qytezë që kishte edhe shkollë të mesme, edhe kinoteatër madje edhe Klub oficerash. Bileta e autobuzit në ato vite më duket ishte vetëm 6 lekë të vjetra, por dhe pse e lirë, nuk e kishim marrë kurrë mundimin me shokët të shkonim në Maliq. Ndoshta se në atë kohë nuk kishte as “evente” nga këto që bëhen tani kudo në Shqipëri (Raqka i bën më të mirat se merr dhe çmime). Mbase kishte shfaqje teatri se Maliqi pat nxjerrë plot aktorë nga Marko Bitraku, Piro Kita dhe deri tek Merita Coçoli, por kjo nuk ishte meritë e maliqarëve, por e regjisorit Dhimitër Orgocka, emrin e të cilit mban tani Kinoteatri apo Qëndra e Kulturës e qytezës.

Por tani, Korça që e “shpërfillte” dikur Maliqin (nuk besoj se mërzitet Gjergji Cikopana që ka qënë drejtor shkolle atje) do që ta bëjë pjesë të saj. Dhe zakonisht kur një Njësi më e madhe do të gëlltisë një Njësi më të vogël, kjo nuk bëhet për dobinë e më të voglës. Diçka ju ka shkuar ndërmend “të fuqishmëve” të Korçës që e duan brenda administrimit të tyre. Nuk besoj se e duan për Nastradinin e Gjergj Lucës, që i ka hipur gomarit sëprapthi. Nuk është ogur i mirë. Se si Nastradin do duket Hoxhë Nikshi, që ka dhe një foto mbi gomar të marrë diku në majat afër Skraparit.

Nuk di as ç’ka ndodhur me Kazanët prej bakri të fabrikës së sheqerit dhe as me stallat e NRGJ-së, se kam 3 dhjetvjeçarë në kurbet.

C’të ketë kaq me vlerë në atë qytet të projektuar nga sovjetikët?

Para 4 vitesh ndala për disa orë, se një grup kolegësh nga Tirana do i paraqisnin Topçiut dhe maliqarëve të tjerë një projekt për diçka tepër madhështore , të cilën tani nuk e kujtoj as se ç’ishte. Ndenja në një lokal me dy kate, me pak njerëz dhe ku kamarierja dhe banakjerja, të dyja ankoheshin se qyteza ishte e vdekur. Madje kur pyeta se ku mund të këmbeja disa kartmonedha të huaja, më treguan një dyqan jo shumë larg, por më thanë se dhe ai dyqan nuk hapej çdo ditë.

Ndoshta atje, “Rilindja 2.0” mendon të ndërtojë Polin e Ri të Korçës, një ide që edhe unë ka vite, që e shpreh? Ndoshta Poli i Inteligjencës Artificiale?

Se përsa i përket Artificial dhe Inteligjent, i tillë më është dukur Maliqi sa herë kam kaluar me autobuz në mes tij.

Le ta pushtojmë atëhere! Nuk do ketë më Maliq, por një Korçë të madhe me sloganin MKGA ose BKMS ose NIKO (Ndryshimi Infrastrukturor i Korçës Orbitale).

No comments:

Post a Comment