Unë dhe Korbi - poemë (8)

 

* * *

Befasisht atë çast flatrat i hapi

Si për të më thënë se ishte gati të merrte fluturimin

Në të magjishmen anën tjetër të Universit

Ku asnjë vdekëtar nuk ka hedhur dot vështrimin

Ku askush që ec nuk ka hedhur dot hapin.

Ku gjithshka është kaq e ndryshme nga e jona botë,

Ku nuk ka as këngë as lëndina,

Ku nuk ka as të qeshura as lotë.

Dhe aq më pak ka harpa dhe violina,

Ku gjithshka që ke parë këtij Globi të duket e kotë.

Atje ku s’ka Art dhe as rrëfim të shkruar

Ku nuk mund të ketë as të rëndesës tërheqje,

Që e mban gjithshka që njohim pezull

Që bën trupave të na rrijë e jona veshje

Dhe ato me të cilat rilindim të rrinë mbuluar.

Ku nuk do na duhet të rrekemi për një puthje,

Që të gjithë qënien na mrekullon

Që bën të mos i trembemi të nesërmes

Dallgëve që në çast mund të na rrëmbejnë tutje

Mos i frigemi ditës që kurrë nuk agon.

Se nuk ka atje asgjë njerëzore

Nuk ka as dhe një nga Ligjet e Natyrës,

Eshtë veçse Bota mrekulluese e ideve

Grimca të së cilës kanë zbritur kësaj bote prore

T’lum na bëjn’ kur pellgut shohim shëmbëllim’n e fytyrës.

* * *

Antikapitalisti Arlind Qori

A duhet të pranojmë botën që jetojmë dhe se sistemi më pak i keq shoqëror është kapitalizmi liberal?

Mendoj se të gjithë ata që dinë diçka rreth historisë së Njerëzimit dhe që kanë njohur sistemet shoqërore të Europës, Amerikës dhe Azisë në këto dy shekujt e fundit duhet të pajtohen me këtë.

Vetë kam jetuar nën një Diktaturë të ashpër feudo-komuniste, në një sistem gjysëm të lirë tranzicioni nga Diktatura në Demokraci dhe tani jetoj në një vend kapitalisto-liberal. I di një pjesë të “kusureve” të mëdha që ka ky sistem, por nuk mund të krahasohen me dy sistemet e tjerë nën të cilat kam jetuar.

Në gjithë botën ka shoqëri që jetojnë ende në komunitetin primitiv, ka shoqëri nën monarki feudaale, nën monarki parlamentare që janë ende gjysëm Diktatura dhe nën disa lloje Diktaturash.

Nga çka dëgjova prej Qorit në një emision televiziv, më bëri të dyshoj se ky politikan i majtë ende nuk di këtë gjë elemntare historiko-ekonomiko-shoqërore. Dhe nëse nuk di është më keq se të jesh i korruptuar apo djallëzor në politikë. Me bindjet e verbëra mund të tërhqeësh pas vetes shumë të rinj të padijshëm dhe t’i hedhësh edhe në lëvizje shoqërore të rrezikshme.

Por përse them që Qori është antikapilast dhe nuk njeh realitetin e botës në këto 100 vitet e fundit?

Në bisedën ku diskutohej për çështjen e Zvërnecit ai manifestoi një vizion për Shqipërinë dhe për Botën, që mua mu duk jo vetëm utopik por i rrezikshëm.

Ai ishte kundër ndërtimit të një vendpushimi për të pasurit, kryesisht si një tjetër mjet fitimi për miliarderët dhe gjithashtu edhe si një uzurpim i një plazhi publik nga të pasurit dhe që do jetë i “pa aksesueshëm” nga shqiptarët e zakonshëm. Madje theksoi se Shqipëria nuk ka asnjë përfitim nga një investim i tillë, veç atij që “do shkojnë të lajnë banjot e pasanikëve!”

(Kjo shprehja e fundit, më kujton thënien e një të afërmi të gruas time në kohën kur vendosëm të emigronim në Kanada, “Do shkoni të lani banjot atje!” tha i revoltuar që kishim vendosur të linim Shqipërinë.)

Idea e padronëve dhe shërbëtorëve është një ide e vjetër e komunistëve, që predikonin një sistem të njerëzve të barabartë, por që jo vetëm nuk e kishin të qartëse si do realizohej, por dhe atje ku erdhën në pushtet dhe aplikuan reformat e duhura (sipas mendjes së tyre) krijuan shoqëri tmerrësisht të varfëra, ku mungonte liria dhe ku të gjithë u kthyen në shërbëtorë të një kaste të vogël njerëzish që drejtonin me grusht të hekurt.

Por le të themi se komunistët e sotëm, ku hyjnë shumë njerëz me mend dhe të ndershëm në botë, kanë një ide për të ardhmen e botës, që i largon nga leninistët e shekullit të kaluar.

A mund të krijohen shtete dhe shoqëri, ku idetë e majta të reja, të “thuajse barazisë“ të jetojnë krahas shoqërive demokratiko-liberale të kapitalizmit që njohim sot?

Sepse herë herë në bisedë, Qori përmendte se mund të ketë modele ekonomike edhe po aq të frytshme edhe nëse plazhet e Shqipërisë dhe pjesët e tjera të bukura të saj, ju lihen vetëm shqiptarëve të ndërtojnë viletat ose dhe shtëpizat e tyre dhe ekonomitë e vogla. A është ky një kapitalizëm utopik apo është antikapitalizëm?

Arlind Qori ka përmendur disa herë që lexon shumë dhe krenohet për këtë. Nuk e ve në dyshim që lexon, por gjithsesi kjo nuk e bën të ditur. Se varet se ç’farë lexon dhe se si është edhe prirja e tij mendore.

Në botë ka pasur vazhdimisht ide të tilla. Lëvizja hippi e fundit të viteve ‘60 dhe fillimit të viteve ‘70 ishte e tillë. Përpos dashurisë së lirë dhe jetës snë paqe, studentët dhe të shkolluarit e asaj lëvizjeje, kishin idenë e një shoqërie, ku njerëzit të shkonin pranë natyrës, të jetonin në një shtëpizë të thjeshtë, ku të mbillnin perimet për veten e tyre dhe të mbanin edhe ndonjë pulë dhe të ishin krejtësisht të lirë dhe të mbanin veten dhe familjen (self sustained). Nuk do shfrytëzoheshin nga të tjerët dhe nuk do shfrytëzonin kënd tjetër.

Ende ka sot njerëz që ndjekin këtë mënyrë jetese dhe unë i vlerësoj. Por kjo nuk mund të zbatohet në një shoqëri të tërë, nëse duam të shijojmë avantazhet që ka sjellë teknologjia e zhvilluar sot. Zhvillimi shkencoro-teknologjik (edhe pse më të këqijat e tij) do ndalë. Nuk do ketë kush as të prodhojë avionë dhe as kush të mirëmbajë aeroportet dhe urat.

Për më tepër në një vend të vogël si Shqipëria, një ide e tillë është jo vetëm absurde , por dhe e rrezikshme. Nuk mund të konkurosh në tregun e lirë botëror, nëse edhe thjesht mendon se mund të krijosh të tilla sisteme shoqërore.

Po qe se i shtojmë kësaj edhe “patriotizmin idiot” të Shqipëria për shqiptarët – Poshtë tradhëtarët! atëhere krijohet një përzjerje e rrezikshme “karburanti”, që mund t’i paraprijë shumë marrëzish.

Arlind Qori u ndje i lumtur nga protesta e djeshme.

Unë jo.

I vetmi aspekt pozitiv i saj ishte solidariteti i njerëzve, sidomos të rinjve, kundër dyshes Rama-Berisha që ka dominuar dhe përcaktuar jetën e Shqipërisë në këtë shekull.

“Kauza” ishte e gabuar. Anulimi i projektit të Zvërnecit nuk duhet të jetë kauza kryesore e një lëvizjeje antiqeveritare. Njerëzit duhet të kishin dalë në masë para kryeministrisë të kërkonin dorëzimin e Ballukut dhe të mos shkuleshin nga sheshi deri sa të realizohej, ose deri sa të jepte dorëheqjen Rama.

Një solidarizim i tillë patriotiko-antikapitalist nuk është mënyra më e mirë për të rrëzuar sistemin e korruptuar të krijuar nga politika shqiptare.

Ja ta zemë edhe se projekti i Kushner do anulohet. Pastaj?

Njerëzit do kthehen në shtëpi dhe do vazhdojnë të ndjekin në tv Big Brother të rradhës?

Jo Arlind! Nuk duhet të lumturohesh as nga protesta e djeshme dhe as nga një më e madhe sot.

Duhet të kuptosh që duhet të ndërtojmë një shoqëri kapitaliste me rregulla të mira dhe jo të një kapitalizmi të egër dhe thellësisht të korruptuar, apo të një bashkësie primitive “të përparuar”.

Por ajo çka është sot në Shqipëri nuk është as e kaiptalizëm i egër thellësisht i korruptuarë. Eshtë një sistem autokratik të cilin nuk jam as në gjendje ta karakterizoj.

Për shkatërrimin e tij dhe ndërtimin e së parës në frazën e mësipërme duhet të ngrihemi, por jo dike qënë antikapitalistë.

Ti frigesh XXIX

Përse vrapon tek unë duke u dridhur

Këtë pragvere pa akuj dhe borë?

Vërtet nga hebrejtë frigesh

Si dikur nga vahabistët

Dhe në fytyrë të nderet tmerri i errët

Që të bën të dukesh plotësisht e gjorë?

Ti i frikesh dashurisë

Po aq sa kohës që fluturon.

Me gisht të tjera monstra tregon

Veten të sugjestionosh,

Që çka të bën të dridhesh është e vërtetë

Dhe nuk të vjen prej jetës që shkon.

Flaki të rremet tmerre

Dhe ç’ka mund të jetë i vërtetë!

Cullak në ujëvarë kridhu

Ujëvarës të tonave epshe!

Ne ende këtu jemi

Dhe ka vetëm një Jetë.

Një histeri frike kolektive nga hebrejtë

Unë nuk dija se në Shqipëri qarkullonte një teori se gjoja qeveritë shqiptare dhe veçanërisht kjo e Ramës, po sundojnë keq, që të rinjtë të ikin vazhdimisht nga Shqipëria, dhe kjo “tokë e bekuar” të mbetet bosh për tu populluar nga hebrejtë që duan të ikin nga Lindja e Mesme. E dëgjova në prill të këtij viti dhe e konsiderova si marrëzi nga ato konspirativet, që qarkollojnë në çdo vend mes gjysëm të kënduarve dhe të pakënduarve. Në atë kohë posa kisha hedhur në blog një shkrim të titulluar “A ka pasur Sinagogë në Shqipëri”, për t’ju kundërvënë një propagande të tepruar se ne kemi qënë veçanërisht dashamirës ndaj hebrejve dhe i kemi ndihmuar për t’i shpëtuar ndjekjes nga nazistët. Doja të theksoja se për disa arsye ne nuk kemi pasur komunitete çifute, përveç disa ngulimeve të vogla në qytetet- porte të Vlorës dhe Durrësit.

Bindja ime ka qënë dhe është se ne nuk kemi qënë as antisemitë dhe as prosemitë, sepse kemi pasur shumë pak përvojë në marëdhëniet me ta. Ekzistonin stereotipet e njohura “çifutët janë kopracë“ dhe ndonjë tjetër që “shitën Krishtin”, por asgjë më tepër. Zyrtarisht në kohën e shtetit shqiptar vazhdonte qëndrimi tolerant, i ngjashëm me qëndrimin që kishte pasur Perandoria Osmane ndaj tyre. Qëndrimi i shtetit komunist të pasluftës ishte “antinazist” përsa i përket Holokaustit dhe “antiIzrael” për shkak të politkës proamerikane të shtetit hebre. Madje nuk kishim as marëdhënie diplomatike me ta dhe nuk luanim as në veprimtaritë sportive me ekipet kombëtare apo dhe të klubeve të Izraelit.

Hapja e vendit tonë dhe qëndrimi dashamirës i shtetit të Izraelit për shkak të ndihmës që kishin dhënë familjet shqiptare për hebrejtë e përndjekur në Ballkan, i bëri marëdhëniet e ngrohta deri sa në ditët e sotme kanë arritur në një servilizëm të papranueshëm të Ramës ndaj Netanjahut dhe të heshtjes së qeverisë shqiptare ndaj genocidit në Gaza.

Por ne shqiptarët nuk jemi as antisemitë dhe as prohebrej, sikundër edhe në shumë çështje nuk jemi “ as mish as peshk”.

Kjo mendësi e papërcaktuar dhe konfuze bën që të biem pre e çdo lloj gënjeshtre propagandistike. Sa ndjehemi si “heronj antinazistë“ aq kthehemi edhe në “të trembur për rrezikun izrailit”.

Nuk di se kush e ka nisur këtë marrëzi, që po kthehet gjithnjë e më shumë në një lloj histerie, ku shqiptarët nuk ngrihen për të dënuar genocidin ndaj palestinezëve, por i tremben “planit të hershëm për kolonizimin e Shqipërisë nga çifutët”.

Në Internet po qarkullon edhe një shkresë e një konsulli shqiptar në Vienë në vitin 1935, që bën fjalë për një plan të qeverisë gjermane(të Hitlerit) që të lejoheshin 1000 hebrej të Gjermanisë të shknin në Shqipëri dhe për këtë t’ju lejohej edhe marrja e një pjese të pasurisë së tyre. Konsulli (që duhet të ketë qënë një zok gomari) i raportonte Ministrisë së Jashtme dhe sugjeronte që ky plan nuk duhet të lejohej të vihej në jetë se çifutët kudo kanë sjellë degjenerim dhe dobësim të vendit ku jetojnë. Dhe kjo paraqitet si fakt, se plani i kolonizimit të Shqipërisë nga hebrejtë është shumë i hershëm dhe po realizohet sot nga Edi Rama.

Unë nuk di se përse ai plan i Qeverisë Gjermane i asaj kohe nuk u realizua. Nuk ka asnjë dëshmi se ka ndonjë shkresë tjetër apo qëndrim të autoriteteve të tjera shqiptare për këtë punë, por mendoj se vetë hebrejtë nuk kanë qënë të interesuar. Personalisht e gjykoj si për Fatin e Keq të Shqipërisë. Kishim ç’të mësonim shumë nga kolonët gjermanë, që ishin të fesë hebre. E patën këtë fat Shtetet e Bashkuara të Amerikës, ku gjithë ata gjermanë të mënçur dhe të arsimuar mirë, u detyruan të kalonin Atlantikun për shkak të marrëzisë keqdashëse të Adolf Hitlerit.

Shkresa në fjalë nuk dëshmon për asnjë plan Zionist. Eshtë mes përpjekjeve për të zgjidhur një problem të sajuar të Gjermanisë dhe për t’ju grabitur pasuritë shumë gjermanëve me origjinë dhe fe çifute. Histeria antisemite e periudhës mes dy luftërave botërore dhe e gjallëruar së tepërmi nga nazi-fashistët ishte e pranishme në shumë vende europiane. Në vitin 1939, Rumania po bënte përpjekje të dëbonte qindra mijëra hebrej, që ishin të shumtë në Moldavi dhe në pjesë të tjera të Rumanisë. Edhe rumunët po përpiqeshin t’ju sekuestronin pasuritë.

Ne, që nuk ka se si të jemi as më të mirë dhe as më të këqij se të tjerët, nuk kishim se kë të dëbonim. Por edhe kur bëhej fjalë për të pranuar “kolonë të pasur”, kishim nga këta idiotë nëpunës, që paralajmëronin rrezikun imagjinar të hebrejve, sikundër e paralajmërojnë sot të tjerë idiotë.

Ka shumë arsye që antisemitizmi është i përhapur në Europë dhe në shumë vende të tjera. Për fat të mirë dhe për arsyen që përmenda më sipër ne nuk kemi qënë të tillë, por rrezikojmë të kthehemi në masë. Posa një propagandë e sajuar i paraqet të rrezikshëm për të ardhmen tonë. Shqmbulli i Gjermanisë dhe i “Natës së Kristaleve” është një shembull i qartë se si një popull i arsimuar u ngrit me urrejtje ndaj një pjese të pasur dhe të arsimuar që fliste të njëjtën gjuhë dhe kishte të njëjtën shtetësi.

Shqiptarë, mos ju besoni idiotësive se do jemi të parët që do i vuajmë në shpinë!

Zvërneci dhe Dizinformimi

 

Diçka rreth çështjes së ditës në Shqipëri dhe rolit negativ që ka dizinformimi në shoqërinë e shqiptare.

Zverneci dhe Dizinformimi

Bimka

Ne e deshim të gjithë. Ishim fëmijë të moshave të ndryshme, më të vegjëlit 3-4 vjeçarë dhe më të rriturit në prag të adoleshencës. Bimka ishte bereberi që donim të na qethte. Ishte i vogël në trup, me sy që i ndrisnin dhe gati po aq fëmijë sa ishim edhe ne. I flisnin gjithë gëzim dhe kërkonim ndonjëherë edhe të na hidhte pak “livando”, ndërsa luanim me top para Berberhanes ku punonte ai bashkë me shumë berberë të tjerë. Por të tjerëve nuk guxonim t’ju kërkonim të na hidhnin në flokë pak “lëng magjik” që do na bënte të ishim erëkandë, dhe do mbulonim erërat e djerësës dhe pluhurit që na ngjiteshin në lëkurë. Bimka nuk na i prishte kurrë. Ndoshta se nuk kishte pasur kurrë fëmijët e tij.

Bënte me ne edhe shaka dhe na theshte edhe ndonjë gjë a gjëzë dhe ngazëllehej nëse e gjenim. Kishte poltronën e parë pranë vetratës dhe e shihnim sa zbrisnim shkallët e shtëpisë dhe kalonim para “berberave” për të dalë në bulevard. E përshëndesnim që nga jashtë “Ej Bimkë“!” dhe ai na përgjigjej, kur na shihte, se shpesh ishte i përqëndruar në kokën e klientit.

Nuk di se kur mësova që Bimka ishte Ibrahim Xholi dhe rrinte jo shumë larg nga pallati i jonë. Në një shtëpi me të vëllanë, Vasfi Xholin. Edhe ai ishte në “biznesin e flokëve”, por ishte i specializuar për flokët e grave dhe nuk e di se ku e kishte lokalin e punës. Kujtoj që “permananti” (ashtu quhej floktorja e grave në vitet ‘60, për shkak të modeleve të flokëve, që kërkonin futjen e kokës në një lloj koni të madh) ka qënë në dyqanet më lart se Muzeu i Mësonjtores Shqipe, por ndoshta edhe gaboj. Vitrinat e floktoreve të grave zakonisht ishin me perde që ne, fëmijët kureshtarë, mos mbeteshim me sytë ngulur në vetratat e mëdha për të parë nënat tona që fusnin kokën në ato makina të çuditshme.

Jo gjithmonë mund të qetheshim në Bimka, sepse rregulli në berberat ishte, që duhet të shkoje tek ai që ishte i lirë. Ndaj ata që qëllonin të qetheshin në Ibrahim Xholi e theshin me krenari “u qetha në Bimka!” pasi ne ju kishim hequr një dackë në zverkun e posazbuluar nga makina e rrojes, që përdorej për të pastruar fundin e flokëve. Modeli i të gjithë kalamajve ato vite ishte “karre”. Një model i ngjashëm është kthyer në ditët e sotme, kur anët pastrohen mirë me makinë dhe kujdes ju kushtohet balukeve. Ne e quanim “karre kinezçe”, kur na i merrnin prapa dhe anët më shumë se sa duhej.

Bimka kishte qënë në emigracion në Stamboll, por nuk e di nëse atje e kishte mësuar profesionin apo kishte qënë në ndonjë shkollë. Një herë më kishte treguar një foto të tij, marrë në një studio në Stamboll, kur ishte 17 vjet. I ndrisnin sytë më shumë se zakonisht kur më thoshte se ai ishte Bimka i ri. Kishte ende tipare të mira, ndonëse nuk jam i sigurt nëse ato vite ishte mbi të 50-tat apo kishte mbushur 60. Berberët ishin të detyruar të punonin gjatë, se nuk kishte shumë kohë, që ishin “kolektivizuar” ndaj ju duheshin shumë vite pune “në shtet” për të përfituar të paktën gjysëm pensioni. Jo vetëm ai, por edhe shumë berberë të tjerë të “berberanës sonë“ ndenjën në punë ashumë vite pasi kishin mbushur 60 vitet e

tyre.

Ibrahim Xholi ishte shumë i butë dhe nuk e ngrinte kurrë zërin. Edhe nuk na qortonte kurrë, kur topat tanë prej llastiku përplaseshin në xhamat e berberanës. Edhe pse më të shumtëit përplaseshin tej pjesa e tij e vetratës. Të tjerë berberë na tërhiqnin vëmendjen dhe ndonjë edhe na kërcënonte se do na e merrte topin dhe do na e çante, por kjo kujtoj se kishtye ndodhur vetëm njëherë. Ropi i Dadës, përdori gërshërët e tij për të çarë një top nga ata të zakonshmit tanë, që i quanim “pe 50”. Ndoshta i dizinfektoi më pas gërshërët.

Bimka na shihte me dashamirësi kur luanim dhe nuk na qortonte kurrë. Na dukej sikur ishte edhe ai si ne.

Kur ishim bërë 13- 14 vjeç nuk qetheshim më në Bimka. Ndoshta në asnjë berber, sepse ishte fillimi i viteve ‘70 dhe ishte moda e flokëve të gjata. Donim dhe ne të imitonim adoleshentët dhe të rinjtë dhe të kishim flokë që të na bënin “të pranueshëm”. Flokët nisën të na i shkurtonin nga pak shokët, ndërsa “qimet e qafës” na i merrnin me “brisk të thatë“. Filluam të grindeshim me prindërit, që nuk e pëlqenin modelin e ri dhe na theshin se me “lyrën” e flokëve po bënim pisë bluzat dhe këmishët që vishnim. Por ne nuk deshim t’ja dinim dhe më nuk hynim në berberanë për të folur me Bimkën apo për të dëgjuar hokat e berberëve të tjerë. Ndoshta patëm nisur edhe ta përshëndesnim Bimkën vetëm me kokë, se nuk mund të kërkonim më të na hidhte pak “livando”.

Moda e flokëve zgjati edhe gjatë viteve të adoleshencës, por nën një trysni të madhe nga shkolla. Prindërit më nuk na tërhiqnin vëmendjen për flokët, sepse e dinin që me adoleshentët është e kotë të merresh. Por kontrollet edhe nga “veprimtarët e rinisë“ dhe “kontrolli punëtor” ishin të shpeshta në shkollën e mesme dhe ne detyroheshim të shkurtonim ato të qafës dhe “basetat” për të mos dalë në fletë-rrufe për “shfaqje të huaja”.

Ndonjëherë na ndalnin edhe policët, të cilëët kishin edhe orientime për përgjigje “të quta” se kur një shoku im ju tha - “Edhe Marksi i kishte flokët e gjata”, një polic ju përgjigj: “Po ke ti aq mend sa Mrksi?!” E megjithatë nuk u kthyem më kurrë në berberët dhe aq më pak në modelin “karre”.

E harruam edhe Bimkën dhe nuk mësova kurrë se kur doli në pension dhe ku u nda nga jeta.

I miri Ibrahim Xholi!

Ti frigesh XXVIII

Ti frigesh nga shiu

Dhe nga era frigesh.

Shumë shi binte atë ditë që dëshiroje

Të ishe shtrirë pranë meje dhe s’mundeshe,

Se do të thoshin “Ku shkon në këtë shi?”

Dridheshe emrin të më përmendje.

Luteshe të më harroje.

Pse frika e mposhte dëshirën

Këtë as sot ti s’e di.

Ndërsa ditën që pate guxuar

Frynte një e marrë erë.

Dukej sikur i kishte rrëmbyer puthjet

Dhe bashkë me to edhe mua,

Përmbysur gjithshka që pate ndjerë

Teposhtë në të rrëmbyeshmin përrua.

Nuk rrekesh më lehtas hapat të hedhësh

Në një vallzim të njohur ritmesh.

Shiu që qeleqeve përplaset të tremb

Prej tij dhe prej erës

Ti frigesh.