Dielli lindi ne Jutika (vijon Kreu 1)

(vijim)

Atë kohë studionte për semiologji, dhe njëkohësisht kishte një etje të madhe për të lexuar vargje. Kishte lexuar shumë nga Poe dhe ishte magjepsur  e trembur prej tij. Nuk e kishte hasur rastësisht. Gjatë leksioneve të antopologjisë kishte njohur Bonan. Ajo ishte “Edgarse”, si i pëlqente të theshte duke qeshur. Mbante bashkë me tekstet e shkollës, një botim të “Korbit”  të vitit 1884. Kishte flokë korb të zinj, të gjatë, që herë herë i lidhte në një gërshet të trashë, me të cilin thoshte se do varej një ditë. Ai e dinte, që ajo qeshte me çdo gjë që lidhej me vdekjen dhe ndoshta kjo e kishte tërhequr, më shumë se bukuria e syve të saj. Kishte në to një dritë që e përndante trishtimin, i cili e mbulonte herë herë. Ishte dimër kur ishin puthur për të parën herë dhe ajo në javët e para i përsëriste:

           

            ...Pamjet syve më lëvrijnë, atë dhjetor drithërimë

            Kur nga eshtrat nën lëndinë dilnin fantazma pa zë...

Ndonëse në një gjuhë të lashtë, të cilën veç ajo dinte ta fliste, askush tjetë nga gjithë studntët e atij viti, ai ndjente të njëjtën të ftohtë, që i përcillnin vargjet e Poes kur e kishte lexuar për të parën herë. Ajo qeshte kur përpiqej t'ja mësonte dhe i thoshte, që t'i mbante sa më gjatë buzët përpara për të kujtuar puthjen e parë dhe për të shqiptuar më mirë sh-të e u-të e Poes në gjuhën e saj. "Stërvitu edhe para pasqyrës- i thoshte- por jo kur je me vajza të tjera, se do të të mbys ty më parë me gërshetin tim, e pastaj do vetvarem".

            "Mos "eliksir" është Bona", mendoi për herë të dytë gjatë asaj jave, të mbushur me mesazhe në Fejsbuk. Kishte hapur një faqe të tij për të parë më nga afër dukurinë e viteve të fundit. Nuk i besonte shumë mjediseve njerëzplot, qoftë edhe në hapësirat e internetit, ndaj dhe nuk kishte vendosur, emrin po shkurtimin e "too obvious man"* dhe interesin në kriptologji. Ditën e dytë, kishte patur gjashtë kërkesa nga njerëz të ndryshëm, por kishte zgjedhur vetëm tre, që kishin të njëjtin interes. Ndër ta "eliksir". Kishin këmbyer disa mesazhe të fshehta dhe ju kishte pëlqyer mënyra me të cilën luanin me gërmat dhe numurat në të dy tastierat. I kishte kërkuar të hynin në një lojë të thjeshtë kriptogramesh dhe "eliksir" kishte pranuar.

(vijon)

Dielli lindi ne Jutika (kreu 1)

1.

...Pamjet syve më lëvrijnë, atë dhjetor drithërimë

            Kur nga eshtrat nën lëndinë dilnin fantazma pa zë...

...dhe i mbylli gjithë programet e hapura në kompjuter. Ndenji edhe disa çaste duke menduar, nëse duhet ta merte mbiprehërsin me vete apo jo dhe nxitoi të vinte në një çantë ato që merte gjithnjë udhëtimeve të shkurtra. Më pas, i hodhi në ndenjësen e parë të makinës dhe si pa orën u nis. Ishte një çerek ore para orarit të nisjes dhe i duhej të merrte benzinë. Do i duheshin të paktën 5 orë e gjysëm rrugë.

            Po 5 orë e gjysëm do i duheshin edhe asaj të bënte me" brumbullin". Kishin dashur të dy të takoheshin në një vend, që nuk e njihnin dhe që ishte i barazlarguar nga shtëpitë e tyre. Jutika ishte dukur më i përshtatshmi nga dy të tjerë, të cilët po njëlloj ishin të barazlargët. Kishte qeshur me dëshirën e tij të çmendur(nëse tom ishte vërtet një ai) për tu takuar në një pikë të kontinentit pa u njohur as për fytyrë.

            Ai e kontrolloi edhe njëherë orën para se të largohej nga pika e karburantit. Ishte 9.58 dhe ndonëse donte të ishte i përpiktë dhe të mos, e lëshoi pedalin e frenit, doli në rrugë dhe ngadalë filloi të shkonte drejt autostradës. Mendoi se nuk do kishte qënë krejt e palogjikshme të kishte futur në dorashkëmbajtësen e makinës Koltin. Nuk e merte kurrë në udhëtime, por ky nuk ishte si udhëtimet e tjerë. Ishte një dëshirë për të udhëtuar në mister. Kishte frikën dhe ngazëllimin, që të jep një e panjohure të madhe. Nuk dihej se ç'do gjente në Jutika.

            "Brumbulli" nuk kishte bërë kurrë udhëtime të gjata. Kur i ishte dashur, ajo kishte marë me qera makina më të fuqishme, për të qënë më e sigurt dhe për ta mbrojtur "pashkëzën” e dashur. Ishte e re dhe e lidhte diçka jashtë të zakonshmes "njeri-makinë" me të. E vetmja në të cilën nuk kishte hyrë asnjë burrë. E kishte blerë kur ishte ndarë me Rein. Pas shumë netësh pa gjumë e ngjitjezbritjesh nga njëri kat i shtëpisë në tjetrin, kishte menduar ta zëvendësonte disi. Nuk donte të merrte kafshë shoqëruese. Bleu "Brumbullin" e kuq.

            Deni vazhdonte të shtonte shpejtësinë në autostradën disi të zbrazët për atë orë të fundjavës dhe mendoi që ishte mirë të shkonte më shpejt se zakonisht. Mund të priste diku në hyrje të qytezës. (Jutika duhet të ishte qytezë. Nuk e kishte dëgjuar më parë se para dy orësh, kur pasi kishin kontrolluar në “googlemap” kishin ngulur atje shenjën e vendtakimit.) Ishte më mirë se të vonohej. Kishin kaluar 20 minutat e para dhe nuk ju durua, por dërgoi tekstin "Jam në QEW, Mississauga." Sa e kishte kaluar Toronton dhe trafiku, në vend të lehtësohej, po ngarkohej më tepër. Në ekranëzin e “manaferrës” u shfaq "Jam në Filadelfia".  Atij ju kujtua Poe. Ndonëse e dinte, që ajo jetonte jo larg statujëzës së "Korbit",  nuk i kishte shkuar në mendje se ai do hynte sërish në jetën e tij. Buzëqeshi ndërsa solli ndërmend vitin e dytë në Universitet dhe se si ishte tmerruar kur lexonte "Korbin".

(vijon)

Ujdhesa ku nuk perendonte dielli (2)

(vijim)

Po cila është forca, që e mban të lidhur këtë system të çuditshëm me një ujdhesë të rrethuar nga të gjitha anët nga oqeani, me një diell të mërthyer në një kënd të qiellit dhe thuajse gjashtë njerëz, që theken nën hijen e palmave dhe zgjohen e flenë gjithmonë kur ka dritë? Për të gjetur këtë mister duhet pritur gjatë, shumë gjatë deri sa në ujdhesë të ketë shumë më shumë se gjashtë individë, kur dis aprej tyre të kenë filluar edhe të bëjnë shenja në pllakat e gurit të hirtë, që duken në pjesët ku nuk ka rërë. Por edhe pasi të ketë shkuar shumë kohë, do duhet që njëri syresh, të ndodhet nën hijen e një palme pikërisht kur njëra nga arrat e kokosit të lëvizë në një drejtim të paparashikuar dhe të shërbejë si shtysë për ujëvarën e mendimeve të tij, që do sjellin pashmangmërisht një teori të saktë e të çuditshme rreth forcës sunduese në qoshen e gjithësisë ku ndodhet ujdhesa. Në ndryshim nga banorët e ujdhesës, të cilët kanë gjithë kohën dhe durimin për të pritur, pikërisht se nuk ka perëndim të diellit dhe askush nuk mund ta zerë rob kohën e ta coptojë në njësi të vogla e më vonë të tmerrohet se njësitë zëvendësojnë njëra tjetrën e dikur kanë për të mbaruar, ne nuk kemi mundësinë të presim pafundësisht sepse I njëjti diell tek ne perëndon dhe na trishton humbja edhe e një dite tjetër. Duhet të tregojmë sa më parë se ç’ndodhte, ç’ndodh dhe pse ka ndodhur e ndodh, kur thuajse gjithshka është e ndryshme nga bota e jonë, ku gjërat që hedhim lart do vijnë medoemos poshtë, po mos ju kemi dhënë atë që e kanë quajtur në mënyrë trembëse “shpejtësia e parë kozmike”.

Oqeani nuk kishte valë përreth ujdhesës. Asnjëherë nuk kishte patur, të paktën me sa kujtonte më i moçmi I banorëve të ujdhesës, ai që e kemi quajtur Dyri. Dyri kujtonte shumicën  e ngjarjeve të së shkuarës, ashtu si ja kishin treguar të parët e tij. Ata i kishin treguar , që oqeani ishte gjithnjë i qetë, dhe rrinte përqark Ujdhesës si rri vaji i kokosit rreth një peshku të dalë gabimisht në breg e të hedhur në një enë të gdhendur me vështirësi në gur e të vënë mbi zjarr. Më vonë ai kishte kuptuar, që vaji i kokosit, rrinte po njëlloj edhe ndaj peshqve të kapur me duar në ujin e cekët në breg, por i pëlqente të përsëriste krahasimin ashtu si ja kishte thënë gjyshi i tij i shumërrudhur.

(vijon)

Kush do mund te marre Grida Dumen? (2)

(vijim)

Pra që të veprosh në mënyrë optimiste dhe pozitive, pasi ke menduar në këtë mënyrë duhet të fillosh nga “diskutimi i çështjeve zhvillimore përtej njënumuri të kufizuar axhendash, të diktuara nga interesa dhe synime të shkurtra afatshkurtra”.

Brezit të sotëm qeverisës(që dua nuk dua unë është brezi im) i ka munguar pikërisht diskutimi i gjerë çështjeve zhvillimore. (Bile hollë hollë unë mund të them se shumë prej nesh nuk dinë se cilat janë çështjet zhvillimore.) Edhe kur i ka diskutur, e ka bërë brenda një numuri të kufizuar axhendash.

Kufizimi vjen nga formimi i cungët i brezit tonë për sa i përket çështjeve zhvillimore. Them “NE” edhe pse nuk kam të bëj me qeverisjen, por moshatarët e mij kanë qënë në qeveri dhe unë i ndjej gabimet e tyre si të mijat. Optimizmi i Grida Dumës, që i ka rrënjët në formimin perëndimor, vjen pikërisht nga shikimi afatgjatë i zhvillimit të vendit plot potenciale. Një shikim i tillë dhe me një numur të pakufizuar axhendash sjell vetëm një frymëmarje gjithëpërfshirëse që të shpie në procesi i pakthyeshëm i diskutimit të gjatë. Pikërisht, që të merrte pjesë në procesin e diskutimit të gjatë dhe të domosdoshëm të çështjeve zhvillimore, një i posadiplomuar në Harvard u thirr nga njerëzit e tij të afërt të fillonte punë në Tiranë. Nuk ishte dhe aq e thjeshtë gjetja e vendit të saktë ku ai mund të kontribuonte me ato ç’kishte mësuar për “diskutimin”, por shokët e tij kryeqytetas ja shprehnin më qartë idenë. “Fillo punë në një vend të mirë, që të bëjmë edhe ne një çikë korrupsion!”

Harvardsi arrit të kuptonte shpejt, që ekzistonin dy lloj optimizmash edhe në brezin e tij. Ai i Grida Dumës, që e shikon të ardhmen ngjyrë trëndafili sepse ka arritur të kuptojë dobinë e diskutimit shumëplanësh të çështjeve zhvillimore dhe optimizmi “banal” i shokëve të tij, që mendonin një fitim të shpejtë dhe gjithëpërfshirës të ‘bandës” së tyre nga çështjet zhvillimore dhe më gjerë. I çorientuar, Harvardsi u kthye në Anglinë e re dhe filloi punë atje ku i çmonin kualifikimet e tij.

E solla këtë shembull për të treuar rëndësinë që ka optimizmi i Gridas edhe pse nuk përfaqëson plotësisht këndvështrimin apo bindjet e një brezi të tërë. Me këtë optimizëm me bazë intelektuale europianiste ne jemi në gjendje të kapim Brukselin! Se nuk ka brirë Brukseli dhe funksionarët e lartë atje! Mund të hapësh lehtë dyert dhe kasafortat e tyre duke ditur 3-4 gjuhë të huaja dhe me raporte të hollësishme rreth përfundimeve të arritura pas njërës nga etapat e diskutimit të gjatë rreth çështjeve zhvillimore. Brukseli dhe brukselistat duan raporte dhe sa më afatgjate të jenë planet zhvillimore , që përshkruhen në këto raporte aq më shumë fonde nga taksapaguesit europianë do vërshojnë në Tiranë, Vlorë, Lurë apo në kanionet e Skraparit.

Një shkrimtare shqiptare, me të njëjtin vështrim optimist-zhvillimor si të Dumas(mos e lexo Dyma), ka arritur të sjellë programe pas programesh europiane që kanë përmirësuar jetën e grave, minoriteteve, të paaftëve, homoseksualëve, romëve, nëpunësve me të meta mendore, gjykatësve gjysëm-analfabetë, të burgosurve shtëpijakë, burrneshave që duan të martohen, hadëmëve që dëshërojnë të eksitohen dhe të tjerëve persona që kanë vështirësi të zhvillimit dhe të integrimit.

Optimizëm, ide, diskutim dhe pak sharm. (Edhe një çikë më shumë sharm nuk sjell zarar). Brukseli kapet!

Ja përse Rama dhe Basha luftojnë aq shumë për të patur në kampin e tyre Grida Dumën.

Cili do jetë në gjendje ta ketë kap Brukselin!

(Dhe asgjë më shumë se kaq nuk do populli ynë i shumëvuajtur.)

Kush do mund të marrë Grida Dumën?

Emrin e Grida Dumës e kam dëgjuar jo shumë javë më parë. Më shumë më ngjau me një emër artistik ose me një pseudonim letrar, por më vonë mësova se zonja Duma është sociologe dhe një nga politikanet më me të ardhme në Shqipëri. Kërkova në internet dhe zbulova se Grida ka edhe blogun e saj dhe u ndjeva mirë, se “blogistët” edhe nëse nuk kanë ide apo opinion të njëjta, kanë “automatikisht” solidaritetin e “blogshkarravitësve”.

Nga të rejat e kafeneve(jo të gjitha syresh pasqyrohen në shtypin shqiptar, i cili ngjan me një shtyp kafenesh, jo se lexohet në to, por për gjithë përmbajtjen dhe seriozitetin e tij) kam mësuar, që Rama po bën ç’mos ta marrë Gridan në “bandën” e tij, ndërsa Basha po përpiqet po aq ta mbajë si pjesë të pandarë të “bandës” së tij.

Më vjen mirë të mendoj, që e ardhmja e Shqipërisë është më në fund në duart e Grida Dumës dhe sa e sa djemve dhe vajzave(pjesa më e madhe e tyre të martuar dhe me fëmijë) me shkollime të mira, me besim të patundur në progresi dhe në e ardhmja europiane e Atdheut

Jo shumë vjet më parë, një thirrje e fortë e Administratës shqiptare dhe e Organizatave Jo Qeveritare u ishte drejtuar të rinjve të shkolluar jashtë, për të punuar në vende me rëndësi dhe për t’i dhënë një drejtim sa më Perëndimor shtetit dhe vendit. Një pjesë e mirë e atyre , të cilët e dëgjuan thirrjen, me të njëjtin besim i bënë jehonë kërkesës dhe u munduan t’ju mbushnin mendjen shokëve dhe të afërmve, që humbisnin kot talented në troje të huaja. Ishte pikërish ky lloj besimi, të cilin Grida Duma e ka në një postim të sajin(të fundit) në vitin 2013, në blogun e saj.

Fryma ime e të menduarit dhe të vepruarit mbështetet në mospranimin absolut të faktit që në Shqipëri, një vend me potenciale të panumërta, vazhdon të mungojë diskutimi i çështjeve zhvillimore përtej një numri të kufizuar axhendash të diktuara nga interesa dhe synime të ngushta afatshkurtra.

Kjo është fryma e këtij brezi të shkolluarish, të cilët nuk ndalen para asnjë vështirësie, por mendojnë vetëm e vetëm se si  të zhvillojnë Mëmëdheun. Edhe pse mund të duket disi e ngatërruar fraza, nëse mundohesh të lexosh thellë dhe midis rrjeshtave është pikërisht negatitviteti pozitiv intelektual i Gridës dhe të tjerëve si ajo, që nuk pranojnë faktin e mungesës së diskutimit të çështjeve zhvillimore. Pra e thënë me fjlë të tjera, mohimi i Faktit(po Fakti nuk dukej- ishte mbyllja e një anekdote 40 vjet më parë), që duket si prirje negative, shpreh në të njëjtën kohë pozitivizmin e qëndrimit të këtij brezi intelektualësh. Dhe ata jo vetëm mendojnë në këtë mënyrë, por dhe veprojnë po kështu.

 (vijon)

Ujdhesa ku nuk perendon dielli

Në atë vend dielli nuk perëndon kurrë. Nuk perëndon se nuk ka ndonjë arsye , që të shkojë në anën tjetër të botës ose e ka kapur edhe atë dembelizmi i banorëve që theken pranë oqeanit. Dhe që të perëndojë do t’i duhet të hyjë në ujë, se rreth e rrotull vetëm ujë ka. Ujë pafundësisht. Dhe një lëmsh i zjarrtë, që futet pa pritur e pakujtuar në ujë nuk ka ç’të shkaktojë tjetër veçse ndërveprime dhe kundërveprime nga të gjitha llojet “e papame” deri tani, ku më i thjeshti do jetë i shoqëruar me shumë zhurrmë, avullim cfilitës dhe miliona peshq të zjerë e të kripur më shumë se sa duhet. Pa llogaritur efektin mbivalor të një stërsunami, i cili edhe mund të shkaktojë një mbulim të plotë të ujdhesës nga oqeani, gjë që do presë të paktën për disa shekuj tregimin dhe dë çoroditë gjithë sistemin jo nën forcën e tërheqjes së gjithësishme, që mbizotëron për bukuri në këtë qoshe të Gjithësisë.

Ndaj dielli rri i mbërthyer në një kënd të qiellit e prêt sa t’i zerë gjumi banorët dembelë të ujdhesës. Dhe megjithëse dembelë, nuk janë nga ata që flenë 25 orë në ditë dhe jo se nuk ju flihet por se nuk kanë ku ta gjejnë orën shtesë. Banorët i thënçin në shumës se nuk është ndonjë ‘kallaballëk” i madh se nëse dielli nuk i ka numuruar gabim kur rrinë shtrirë nën hijen e fletëve të palmave. Janë më shumë se katër po asnjë kokërr më shumë se gjashtë. Bile ai që duhet të jetë i gjashti është aq i vogël dhe aq i bashkëngjitur ndaj të pestës, sa mund të mos e quajmë si njësi më vete. Katër të tjerët dallohen qartë se rrijnë aq larg njëri tjetrit dhe janë aq të palëvizshëm sa edhe po mos i ndjekësh me sy gjithë ditën mund t’i quash pa frikë Njëri, Dyri dhe Treri duke patur vështirësi vetëm në emërimin e të fundit, i cili nuk është më pak i vlefshëm se të tjerët, por që për vështirësi gjuhësore duhet quajtur Xhari. Meqë e pesta, ajo që duket sikur nuk ndahet nga qënia e vogël e gjashtë, ka dy pjesë trupi, që i bëjnë hije kur rri shtrirë dhe jo vetëm një si katër të tjerët, do e pagëzojmë Pestja dhe kështu të gjithë banorët kanë nga një emër, përveç të gjashtit, që është shumë i vogël dhe nuk arrijmë dot të dallojmë nëse është ende i lidhur apo jo me shirritin kërthizor, tek Pestja.

(vijon)

Xhelozia ndaj VIP-ve

E shkrojta thjesht VIP-a edhe pse tehu i shkrimit do jetë rreth atyre që quajmë sot njerëz shumë të famshëm apo “super të pranishmit në media”. Bile, jo për zilinë e përgjithshme apo të papërcaktuar, por për atë që kanë të shkolluarit mediokër ndaj atyre që gëzojnë një popullaritet të jashtëzakonshëm. (Duhet të pranoj, që mua më bezdis shumë prania e Billit dhe Kejt bashkë me Xhorxhin e tyre në gjithë llojet e medias, por nuk kam zili dhe antipati për ta. Thjesht urrej popullaritetin e trashëguar dhe për të cilën njeriu nuk ka bërë asgjë vetë, veëse ka qënë një vezë në një mitër të quajtur mbretërore dhe që është fekonduar nga një spermatozoid mbretëror; në rast se analizat gjenetike janë bërë.)

Përçmimi që vjen nga zilia ndaj të sukseshmëve, duhet ta pranoj që është një dukuri cazë korçare. Nuk e di nëse ne e kemi nga klima, nga mungesa e jodit në ajrin e Fushës së Korçës apo nga dendësia e popullsisë në qytet, por e kam ndjerë që e kemi pak më shumë se qytetet e tjera shqiptare të të njëjtës madhësie. Vënia e vlerave në dyshim nuk është gjë e keqe, por përçmimi apo më keq denigrimi është vetëm zili e përzjerë me injorancë.

Nuk po zgjatem të analizoj komente të tipit “po ç’është kjo Ledi Gaga, që nxjerr bythën jashtë!” apo “Ik o me gjithë atë Majkëll Xhekson se ishte pedofil!”, që edhe pse nuk janë të rralla dëshmojnë vetë për zilinë e zezë. Do merrem me  një lloj zilie më të kamufluar, e cila vjen nga profesionistët e shkolluar.

Flitet shumë rreth “fryrjes” së njerëzve “pa vlera” të mirëfillta mendore, të cilët jo vetëm pasurohen por janë edhe të adhuruar nga turmat. Këshut përmenden sportistët e famshëm, këngëtarët e pop-it dhe rock-ut, politikanët dhe deri tek artistët e Hollivudit. Si kundërpeshë vihet mosnjohja nga masat e shkencëtarve, ata që duhet të jenë të adhuruarit e vërtetë të turmave. Unë nuk e përjashtoj teprimin që bën media dhe kryesisht për qëllime edhe të fitimit, e inkurajuar edhe nga bizneset sponsorizuese apo nga lobet që janë pas tyre. Por dukuri a e famës së sportistëve dhe aktorëve apo këngëtarëve nuk i përket 100 viteve të fundit. Në qytetërimet e vjetra, bustet e sportistëve dhe aktorëve të njohur ishin përkrah atyre të Aristotelit e Platonit; emrat e gladiatorëve ishin më të famshme se ato të senatorëve, por edhe të studiuesve; Neroni kur po i jepte fund jetës nuk tha “këtu po vdes një perandor”, por “këtu po vdes një artist.”etj. Unë nuk kam njohuri të thella në psikologjinë e turmave apo edhe atë të individëve, për të përmendur shkaqet e vërteta përse kjo ndodh. Por, njoh disa fakte të jetës së përditshme, të cilat i kujtoj nga fëmijëria ime dhe i krahasoj edhe me ato që duan fëmijët e sotëm. Janë shumë të rrallë fëmijët që thonë “Dua të bëhem shkencëtar!”, por me dhjetra ata që sëritin profesione si actor kinemaje, balerinë, futbollist, piktor etj. Dhe kjo është më e vjetër se dalja e gazetave apo më keq e televizionit. Idhujt e fëmijërisë sonë nuk ishin as Sotir Kuneshka dhe as Eqerem Cabej, por Panajot Panoja dhe Vaçe Zela(për ta thjeshtuar pak krahasimin e për mos përmendur idhujt e huaj të adoleshencës, të cilët mund të quhen edhe si rrjedhojë e ndikimit të televizionit).

(vijon)